色法二十八种（之2）
色业处部分 · 原书第 570–595 页 · 224 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 570 页
လည်း အခက်အခဲ ရှိနေသေးပါက ဝ-လုံးနှင့် တူသည့် ဝါယောဓာတ်၏ တွန်းကန်မှုသဘောက စ၍ သင်ပေး ရပြန်၏။ တွန်းကန်မှုမှာ ရှု၍ လွယ်ကူခြင်းကြောင့် ဝ-လုံးနှင့် တူသည်ဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ လွယ်ကူရာက စ၍ ဓာတ်များကို တစ်လုံးပြီး တစ်လုံး ရှုတတ်အောင် အစပိုင်းတွင် သင်ပြပေးရ၏။ ဓာတ်သဘောတရား (၁၂)မျိုး လုံးကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် ရှုတတ်သောအခါ ဘုရားဟော ဒေသနာစဥ်အတိုင်း တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုရမည် ဖြစ် သည်။ ဝ-လုံးတန်း ကျေညက်သောအခါ က-ကြီး ခ-ခွေးက စ၍ တစ်ဖန် ပြန်သင်ရသကဲ့သို့ မှတ်ပါ။
——若仍有困难，就还得教他从如同“ဝ”字一般的风界推动性开始。说推动性如同“ဝ”字，是因为它容易观见。最初应从容易观见的界性开始，逐一教会他观修各种界性；当他已能熟练观修全部十二种界性时，便应再依佛陀开示的次序观照。应知，这就像熟习“ဝ”字母行以后，再回头从 က（ka-gyi）、ခ（kha-khwe）开始学习一样。
သမာဓိ ထူထောင်ပါ
建立定力
ဤအချိန်မှ စ၍ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ စသည့် အထက်ပိုင်း ဝိသုဒ္ဓိစခန်းများသို့ အဆင့်ဆင့် ကူးမြောက်လိုသော အသင်ယောဂီသူတော်ကောင်းသည် ရှေးဦးစွာ မိမိရရှိထားပြီးဖြစ်သည့် သမာဓိကို ထိုင်တိုင်း ထိုင်တိုင်း သို့မဟုတ် တရားကို စ၍ နှလုံးသွင်းတိုင်း သွင်းတိုင်း ထူထောင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်း၌ကား အာနာပါနကျင့်စဥ် လမ်းမှ စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် သမာဓိထူထောင်ပုံ စနစ်ကို ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်သည့် အတွက် အသင်ယောဂီသူတော်ကောင်းသည်လည်း အကယ်၍ အာနာပါနကျင့်စဥ်လမ်းမှ စတုတ္ထစျာန်သမာဓိ သို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိထူထောင်နိုင်စွမ်းရှိသူ ဖြစ်ပါက ဝိပဿနာအလုပ်ခွင်သို့ ဝင်တိုင်း ဝင်တိုင်း ထို အာနာ ပါနဿတိသမာဓိကိုပင် စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် သမာဓိထူထောင်ပါ။ ထိုစတုတ္ထစျာန် သမာဓိမှာ ဂုဏ်အင်္ဂါ (၈)ပါးနှင့် ပြည့်စုံလာသည့်အတွက် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် တောက်ပ
从现在起，想要逐级进至见清净等更高层清净阶段的贤善禅修者，每次坐禅，或每次开始作意业处时，都必须先建立自己已经获得的定力。本书已经说明了如何依入出息念的修习次第建立定直至第四禅等至；因此，贤善的禅修者，如果有能力依入出息念的修习次第建立定直至第四禅，那么每次进入观修的作业场时，都应建立该入出息念定直至第四禅等至。当第四禅定具足八种功德，变得光芒闪耀、灿然发亮——
လာသောအခါ ထိုစတုတ္ထစျာန်သမာဓိမှ ထ၍ ပထဝီဓာတ်မှ စ၍ ဖြစ်စေ၊ ဝါယောဓာတ်မှ စ၍ ဖြစ်စေ ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းကြည့်ပါ။ ဤတွင် ဝါယောဓာတ်၏ တွန်းကန်သည့် သဘောက စ၍ သိမ်းဆည်းပုံကို ဖော်ပြအပ် ပါသည်။
——之时，就从第四禅定出定，从地界或风界开始把握诸界。这里将说明从风界的推动性开始把握的方法。
သမုဒီရဏရသ = တွန်းကန်မှုသဘော
samudīraṇarasa（推动作用）＝推动性
အသက်ရှူလမ်းကြောင်း၌ တွန်းကန်မှုသဘောကို စတင်၍ ရှုကြည့်ပါ။ သမာဓိစခန်းပိုင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ သော အာနာပါနရှုကွက်နှင့် မရောစပ်မိအောင် သတိပြုပါ။ ယခု ရှုခြင်းမှာ ဝင်သက်လေ ထွက်သက်လေဟူသော ပညတ်ကို အာရုံယူ၍ ရှုပွားရသည့် စျာန်လမ်း မဟုတ်ပါ။ ဓာတ်သဘောကို အာရုံယူ၍ ရှုပွားရသည့် ဓာတ် ကမ္မဋ္ဌာန်း လမ်းဖြစ်သည်။ (၄၂)ကောဋ္ဌာသတို့တွင် ဝါယောကောဋ္ဌာသ (၆)ပါး၌ အကျုံးဝင်သော အဿာသ ပဿာသ ကောဋ္ဌာသ ဖြစ်သည်။ ယင်း အဿာသ-ပဿာသ ကောဋ္ဌာသသည် စိတ္တဇရုပ် ဖြစ်ကြောင်း (ဝိသုဒ္ဓိ- ၂-၂၂၃။)၌ ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။ လူသားများအတွက် အထူးကွက်၍ ပြောဆိုရလျှင် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ် ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အသက်ရှူမှုကား ရှိနေမည်သာ ဖြစ်သည်။ ရှေးအာနာပါနဿတိသမာဓိပိုင်းတွင် ဖော်ပြထားခဲ့သော အသက်မရှူသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကိုကား ခြွင်းချက်ထားပါ။ အသက်ရှူမှုမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ရှိနေ သဖြင့် တွန်းကန်မှုသဘောကို အမြဲတမ်းတွေ့နိုင်သည့် နေရာက စ၍ ရှုပွားခြင်း သိမ်းဆည်းခြင်း ဉာဏ်ဖြင့်
先从呼吸道中观照推动性。须注意，不要把它与定业处部分所说的入出息念观法混淆。现在这种观法，并不是以“入息、出息”这一概念为所缘而修习的禅那之道，而是以界性为所缘而修习的界业处之道。这就是四十二身分中，摄于六种风界身分的入息与出息（assāsa-passāsa）身分。《清净道论》（2-223）解释说，这一入息与出息身分属于心生色。就人类而言，一般说来，只要还有心，呼吸通常就会持续存在；但先前入出息念定部分所说的不呼吸者，应当除外。呼吸几乎始终存在，所以这里是从总能见到推动性的地方开始观修、把握，并以智——
ပိုင်းခြားယူနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ထမင်းဝါးသည့်အခါဝယ် အထက်သွားနှင့် အောက်သွားနှစ်ခုတို့၏ တစ်ဘက် နှင့် တစ်ဘက် အထက်နှင့် အောက် တွန်းကန်နေသည့် ပုံစံမျိုးကဲ့သို့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအတွင်းက စ၍ တွန်းကန်မှုသဘောကို မြင်အောင် ရှုကြည့်ပါ။ ဦးခေါင်း၏ အလယ်လောက်၌ စိတ်ကို စိုက်၍ အသက်ရှူသွင်း ခိုက် ရှူထုတ်ခိုက်၌ ဝင်သက်လေကို အတွင်းဘက်သို့ ရောက်အောင် ထွက်သက်လေကို အပြင်ဘက်သို့ ရောက် အောင် တွန်းကန်နေသည့် သဘောကို အာရုံ ယူကြည့်ပါ။ ဝင်သည့်အခိုက်၌ တွန်းကန်နေသည့်သဘော၊ ထွက် သည့်အခိုက်၌ တွန်းကန်နေသည့်သဘောကိုသာ အာရုံ စူးစိုက်၍ ရှုပါ။ အချိန်အနည်းငယ် အတွင်း၌ သဘော ပေါက်လာနိုင်ပါသည်။
——加以分别。犹如咀嚼饭食时，上下两排牙齿彼此向上、向下推动一般，应从呼吸道内开始，观见推动性。把心专注在头部大约中央的位置，观察吸气和呼气时，把入息推向内、把出息推向外的性质。吸气时只专注观照其推动性，呼气时也只专注观照其推动性；不久便可能领会。
原书第 571 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း အကယ်၍ သဘောမပေါက် ဖြစ်နေသေးပါက ရှေ့သွားနှစ်ခုကို အနည်းငယ် ဖိထားပါ။ အသက် ပြန်ရှူ ကြည့်ပါ။ တွန်းမှုသဘောကို အသက်ရှူလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်၌ အာရုံစိုက်ကြည့်ပါ၊ တွေ့လာတတ်ပါသည်။
如果仍未领会，可把两颗门牙轻轻合拢，再试着呼吸；沿着整个呼吸道专注观察推动性，往往就能发现。
တွန်းကန်မှုသဘောကို တွေ့ရှိပါက ထိုတွန်းကန်မှုသဘောတရား အပေါ်၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်ထား လျက် တွန်းကန်မှုသဘောကိုပင် စူးစူးစိုက်စိုက် ရှုနေပါ။ တွန်းကန်မှုသဘောသည် တစ်စထက် တစ်စ ပို၍ ပို၍ ထင်ရှားလာမည်။ တွန်းကန်မှုသဘောတရား ထင်ရှားလာသောအခါ ထင်ရှားသည့်နေရာမှ စ၍ ဦးခေါင်း၏ အတွင်းပိုင်းမှသည် အပြင်အရေပြားသို့ တိုင်အောင် အရိုးကြား အကြောကြား အသားကြား အရေကြားသို့ စိုက်၍ တွန်းကန်မှုသဘောကို မြင်အောင် ရှုပါ၊ အပေါ်ယံမျှ မကြည့်ပါနှင့်၊ အတွင်းပိုင်းက စ၍ အပြင်ပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ဖြန့်၍ ကြည့်ပါ။
发现推动性以后，使修习心平稳地贴住这一推动性，专一地持续观照。推动性会逐渐变得越来越明显。当它明显起来时，就从明显之处开始，从头部内部一直观至外面的皮肤，把注意力投向骨间、腱间、肉间、皮间，观见推动性。不要只看表面；应从内部向外逐步扩展观察。
ဦးခေါင်း တစ်ခုလုံး၌ နေရာ အနှံ့အပြား တွန်းကန်မှုသဘောကို တွေ့မြင်သောအခါ တဖြည်းဖြည်း လည်ပင်း-လက်-ရင်ဘတ်-ဝမ်းဗိုက်-ပေါင်-ခြေသလုံး-ခြေထောက် စသည့်တို့ဘက်သို့ စိတ်ကိုစေလွှတ်၍ အရိုး ကြား အကြောကြား အသားကြား အရေကြားသို့ ဉာဏ်တည်းဟူသော လက်ကို သွင်း၍ စမ်းသပ်ကြည့်ပါ၊ ရှုကြည့်ပါ။ ခပ်ဖြည်းဖြည်း ခပ်နှေးနှေး နေရာကို အနည်းငယ်စီ ရွှေ့၍ တွန်းကန်မှုသဘောကိုသာ စိုက်ရှုပါ။
当在整个头部各处都见到推动性以后，逐渐把心导向颈、手臂、胸、腹、大腿、小腿、足等部位，把称为“智”的手伸入骨间、腱间、肉间、皮间，探察、观照。缓慢地、一次只移动一点位置，专注观照推动性。
တစ်ကိုယ်လုံး၌ မည်သည့်နေရာကို ကြည့်ကြည့် မည်သည့်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းကိုပင် ကြည့်ကြည့် ကြည့်လိုက် တိုင်း တွန်းကန်မှုသဘောကို ကျေကျေနပ်နပ် အားရပါးရကြီး ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်နေပါက ဝ-လုံးတန်းကို အောင်မြင်သွားပြီ ဖြစ်ပါသည်။ ဓာတ်တစ်လုံးကို ကျေကျေနပ်နပ် ရှုရနေပါက ကျန်ဓာတ်များမှာ တစ်စတစ်စ လွယ်ကူလာတတ်ပါသည်။ တွန်းကန်မှုသဘောကို ခြေဆုံး ခေါင်းဆုံး ရှုလိုက်တိုင်း ရရှိအောင် လေ့ကျင့်ထားပါ။
无论观察全身的哪一处、哪一个肢体，每次都能以智清楚而充分地见到推动性时，“ဝ”字母行这一课便学成了。若能充分观见一种界性，其余界性便会逐渐容易起来。应训练到每次从头到脚遍观推动性都能见到它。
တွန်းကန်မှုသဘောတရားကို စ၍ ရှုသောအခါ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှသာ စ၍ ရှုကောင်းသည်၊ အခြားနေရာမှ စ၍ မရှုကောင်းဟု ဤသို့ အယူအဆ မမှားစေလိုပါ။ မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ လွယ်ကူရာ နေရာက စ၍ ရှုနိုင်သည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ နေရာဟူသည် ဃနခေါ်သည့် ရုပ်တုံးရုပ်ခဲများကို ဉာဏ်ဖြင့် မဖြိုခွဲနိုင် မဖျက်ဆီးနိုင်သေးမီအတွင်း ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် မဆိုက်သေးမီ အခါ၌သာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရုပ်တုံးရုပ်ခဲ = ဃနများကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးနိုင်၍ ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်သောအခါ၌ကား နေရာပျောက်၍ သွား မည် ဖြစ်သည်။ သို့အတွက် တွန်းကန်မှုသဘောကို ဤနေရာက စ၍ ရှုပါ၊ ထိုနေရာက စ၍ ရှုပါဟု ဆိုနေခြင်း မှာ ဃနမပြိုမီ ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် မဆိုက်မီ ဓာတ်ကို စ၍ နှလုံးသွင်းတတ်ရေးအတွက်သာ ရည်ရွယ်၍ နေရာဖြင့် သတ်မှတ်၍ ပြောဆိုနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
开始观照推动性时，请不要误以为只能从呼吸道开始、不能从别处开始。其实，可以从自己喜欢或觉得容易的任何地方开始。所谓“地方”，只在尚未能以智破除称为密集（ghana）的色法团块、智见尚未抵达胜义时才会被发现；当以智破除了这些色法团块、智见抵达胜义时，“地方”便会消失。因此，说“从这里开始观推动性”或“从那里开始观”，只是为了让人在密集尚未破除、智见尚未抵达胜义以前，学会最初如何作意于界，才借地点作出限定。
သို့အတွက် လက်က စ၍ ရှုရန် စိတ်သန်သော် လက်က စ၍ ရှုနိုင်၏။ ဝမ်းဗိုက်က စ၍ ရှုရန် စိတ်သန် သော် ဝမ်းဗိုက်က စ၍ ရှုနိုင်၏။ ခြေထောက်က စ၍ ရှုရန် စိတ်သန်သော် ခြေထောက်က စ၍ ရှုနိုင်၏။
因此，若想从手开始观，就可以从手开始；若想从腹部开始观，就可以从腹部开始；若想从脚开始观，就可以从脚开始。
မည်သည့်နေရာကမဆို စ၍ ရှုနိုင်သည်သာ ဖြစ်၏။ သို့သော် တစ်နေရာတည်း ရှုနေရုံဖြင့်ကား ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း လုပ်ငန်းခွင်တွင် လုံလောက်မှု မရှိပါ။
的确可以从任何地方开始观照；但是，在界业处的修习中，只观一个地方并不足够。
သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ အာဝဇ္ဇေတွာ = မိမိ၏ ရူပကာယတစ်ခုလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်၍ ရှုပွားရန် (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၃၄၆။)၌ ညွှန်ကြားထားသဖြင့် ရူပကာယတစ်ခုလုံး၌ မိမိရှုသည့် ဓာတ်ကို မြင်အောင် ရှုနိုင် ဖို့ရန် ကြိုးပမ်းရမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
“以智转向、审察并观修自己的整个色身。”《清净道论》（1-346）如此指示，因此必须努力在整个色身中观见自己所观的界性。
ယသ္မာ အယံ ဓာတုမနသိကာရော ယာဝဒေဝ သတ္တသညာသမုဂ္ဃါဋနတ္ထော။ (မဟာဋီ-၁-၄၄၆။) ဤဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း = ဓာတုမနသိကာရ၏ ပထမဦးစွာ ဦးတည်ချက်ကား သတ္တသညာ နှစ်မျိုး ကွာရေး သတ္တသညာ နှစ်မျိုးကို ပယ်ခွာနိုင်ရေးပင် ဖြစ်သည်။ အသက်ကောင်-လိပ်ပြာကောင်-ဝိညာဏ်ကောင်-အတ္တ ကောင် ရှိသည်ဟု အတ္တဒိဋ္ဌိနောက်သို့ အစဥ်လိုက်နေသော သတ္တသညာနှင့် ယောကျာ်း မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ
“因为这种界作意，唯以根除有情想为目的。”（《大复注》1-446。）这一界业处——即界作意——最初的目标，正是远离并去除两种有情想：一是随我见而行，执认确有生命实体、灵魂实体、识实体、自我实体的有情想；二是把男人、女人、补特伽罗、有情——
原书第 572 页
လူ နတ် ဗြဟ္မာ စသည့် သတ္တဝါသည် ထင်ရှားရှိသည်ဟု စွဲလမ်းယုံကြည်နေသော လောကလူတို့ ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲနေသည့်အတိုင်း အကယ် ထင်ရှားရှိသည်ဟု စွဲလမ်း ယုံကြည်နေသော လောကသမညာအတ္တစွဲ အမည် ရသော သတ္တသညာဟူသော နှစ်မျိုးသော သတ္တသညာများ ကွာရှဲသွားအောင် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်း နေခြင်း ဖြစ်၏။ လက်-ခြေ-ခေါင်း-ကိုယ်တို့ကို တွေ့မြင်နေသေးပါက ယောကျာ်း မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ စသည် ကိုလည်း တွေ့ရှိနေဦးမည်သာ ဖြစ်သည်။ လက်-ကို ကြည့်ပါက လက် မရှိ၊ ဓာတ် (၄)ပါးသာ ရှိ၏။ ခြေ-ကို ကြည့်ပါက ခြေ မရှိ၊ ဓာတ် (၄)ပါးသာ ရှိ၏။ ဦးခေါင်းကို ကြည့်ပါက ဦးခေါင်း မရှိ၊ ဓာတ် (၄)ပါးသာ ရှိ၏။
——人、天、梵天等，依世人惯用的称谓执认其确实存在的有情想，也就是称为“世间通称之我执”的有情想。作意界业处，正是为了使这两种有情想远离、消退。只要还看见手、脚、头、身体，就仍会看见男人、女人、补特伽罗、有情等。观察手时，手并不存在，只有四大种；观察脚时，脚并不存在，只有四大种；观察头时，头并不存在，只有四大种。
ကိုယ်ကို ကြည့်ပါက ကိုယ် မရှိ၊ ဓာတ် (၄)ပါးသာ ရှိ၏။ ဤသို့ တွေ့မြင်သောအခါ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ကိုယ်လုံးဝယ် မည်သည့်နေရာကိုပင် ကြည့်ကြည့် ဓာတ် (၄)ပါး အစုအပုံကိုသာ တွေ့နေသဖြင့် ထိုအချိန်အခါဝယ် သတ္တ သညာ အကြမ်းစား ကွာစပြုလာပြီ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ကလာပ်များကို တွေ့မြင်၍ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု တစ်ခုအတွင်း၌ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို သို့မဟုတ် ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ရှုနိုင်သောအခါ၌ကား သတ္တသညာ နှစ်မျိုးလုံး လုံးဝ ကွာသွားပြီ ဖြစ်ပေသည်။
观察身体时，身体并不存在，只有四大种。如此知见时，无论观察全身何处，所见都只是四大种的集合；这时，粗显的有情想已开始远离。等到看见色聚，并能以智分别、分析每一色聚中的四大种，或其中的大种色与所造色时，两种有情想便已完全远离。
သို့အတွက် ဓာတ်များကို ရှုတတ်အောင် ယခုကဲ့သို့ တစ်လုံးစီ တစ်လုံးစီ လေ့ကျင့်ရာက စ၍ တစ်ကိုယ် လုံး၌ အရိုးကြား အကြောကြား အသားကြား အရေကြားသို့ ဉာဏ်သွင်း၍ အနှံ့အပြား မြင်အောင် ရှုရမည်သာ ဖြစ်ပေသည်ဟု မှတ်သားပါလေ။
因此，应当记住：从现在这样逐一训练观见各种界性开始，进而必须把智投入全身的骨间、腱间、肉间、皮间，观见它们遍及各处。
ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ = မာမှုသဘော
kakkhaḷatta-lakkhaṇa（ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ）＝硬性
တွန်းကန်မှုသဘောတရားကို ကျေကျေနပ်နပ် ရှု၍ ရလာသောအခါ မာမှုသဘောကို ပြောင်း၍ ရှုပါ။
能够清楚、满意地观见推动性以后，便转而观照硬性。
ခန္ဓာကိုယ်၌ မာမှု ထင်ရှားရာ မည်သည့်နေရာက မဆို စ၍ ရှုနိုင်ပါသည်။ သွားနှစ်ခုကို အနည်းငယ် ဖိထား ကြည့်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ်ကိုလည်း ခပ်မတ်မတ် ခပ်တောင့်တောင့် ခပ်တင်းတင်း ထားပါ။ သွားနှစ်ခု ထိသည့်နေရာ ၌ မာမှုသဘောကိုသာ အာရုံယူကြည့်ပါ။ သွားကို အာရုံ မယူပါနှင့်။ မာမှုသဘော သက်သက်ကိုသာ စူးစူး စိုက်စိုက် ရှုကြည့်ပါ။ တစ်စ တစ်စ မာမှု ထင်ရှားလာပါလိမ့်မည်။ ထင်ရှားလာပါက တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ဖြန့်၍ အရိုး-အကြော-အသား-အရေကြားသို့ စိုက်၍ တဖြည်းဖြည်း ဆက်လက်၍ ရှုကြည့်ပါ။ တစ်ကိုယ်လုံး၌ မာမှု သဘောကို ထင်ထင်ရှားရှား ကျေကျေနပ်နပ် တွေ့သည်တိုင်အောင် ဆက်လက်၍ ကြိုးပမ်းပါ။ အောင်မြင်မှု ရသော် ကောင်း၏။ မရသော် တွန်းကန်မှုသဘောနှင့် တွဲ၍ တစ်လှည့်စီ ရှုကြည့်ပါ။ သွားချင်း ထိနေသည့် နေရာကပင် စ၍ တွန်းကန်မှုသဘောကို ရှုလိုက် မာမှုသဘောကို ရှုလိုက် တစ်လှည့်စီ ရှုကြည့်ပါ။ ရိုင်းသော
身体上任何硬性明显之处，都可以作为起点。试把两齿轻轻合压，并让身体稍微挺直、僵硬、绷紧。只取两齿相触处的硬性为所缘，不要取牙齿本身为所缘；只专注观照纯粹的硬性。硬性会逐渐显明。一旦显明，便把观照扩展至全身，深入骨、筋、肉、皮之间，继续渐次观照；务必努力到能够在全身清楚、满意地见到硬性为止。若成功，当然很好；若尚未成功，就把推动性与硬性配合起来交替观照。仍从两齿相触处开始，一时观推动性，一时观硬性，如此轮流观照。犹如用一头驯象诱捕一头野——
ဆင်တစ်ကောင်ကို ယဥ်သော ဆင်တစ်ကောင်ဖြင့် ချော့၍ ဖမ်းသကဲ့သို့ မရသေးသော ဓာတ်ကို ရရှိပြီးသော ဓာတ်နှင့် တွဲ၍ ရှုပါက အောင်မြင်စွာ ရတတ်ပါသည်။ တွန်းကန်မှုနှင့် မာမှုကို တစ်လှည့်စီ တွဲ၍ တဖြည်းဖြည်း ရှုသွားပါက တွန်းကန်မှု ပျံ့သွားသည်နှင့်အမျှ မာမှုသဘောတရားလည်း ပျံ့၍ သွားတတ်ပါသည်။ ကျေနပ်မှု ရသည်တိုင်အောင် ဆက်လက်၍ ကြိုးပမ်းပါ။
——象一样，把尚未观得的界与已经观得的界配合起来观照，往往就能成功。将推动性与硬性交替配合、渐次观照，随着推动性扩散，硬性也会随之扩散。继续努力，直至获得满意的观见。
အံကြိတ်တရား မဟုတ်ပါ
这不是“咬牙之法”
အချို့ကား သွားကို အနည်းငယ်ဖိ၍ မထင်ရှားသော ဝါယောဓာတ်နှင့် ပထဝီဓာတ်တို့ကို ထင်ရှားအောင် ရှုမှုနှင့် ပတ်သက်၍ - ''သူတို့ တရားက အံကြိတ်တရား''ဟု စွပ်စွဲလိုကြ၏။
有些人针对略微合拢牙齿、观照原本不明显的风界与地界使之显明的方法，想要指斥说：“他们的法是咬牙之法。”
အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ ကောစိ ဘုဉ္ဇနကော နတ္ထိ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရစိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖါရဝသေနေဝ ပန ပတ္တပဋိဂ္ဂဟဏံ နာမ ဟောတိ။ ပ ။ စိတ္တကိရိယဝါယောဓာတုဝိပ္ဖါရေနေဝ အာလောပဿ မုခေ ဌပနံ၊
“身体内部并没有任何一个名为‘我’的进食者；所谓接钵，只是依前述由心的活动所生风界的扩展之力发生。……把食团放入口中，也只是由心的活动所生风界的扩展而发生；——”
原书第 573 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဥပရိဒန္တာနံ မုသလကိစ္စသာဓနံ၊ ဟေဋ္ဌာဒန္တာနံ ဥဒုက္ခလကိစ္စသာဓနံ၊ ဇိဝှါယ ဟတ္ထကိစ္စသာဓနံ စ ဟောတိ။
“——并使上齿完成杵的作用、下齿完成臼的作用、舌完成手的作用。”
(မ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၁။)
（《中部义注》1-271。）
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် သမ္ပဇဥ်ပိုင်း (မ-၁-၇၂။) ၌ ---- အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ = စားရာ သောက်ရာ ခဲရာ လျက်ရာ၌ သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရန် ဘုရားရှင် ညွှန်ကြား ထားတော်မူ၏။ ထိုတွင် စားရာ၌ အထက်သွားနှင့် အောက်သွားကို မဖိ မကြိတ်ဘဲ စား၍ကား မရနိုင်၊ ဖိကြိတ် ရမည်သာ ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ဖိကြိတ်၍ စားရာ၌ သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရန် ဘုရားရှင်က ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။
《大念处经》的正知部分（《中部》1-72）说：“အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ”，意为：“吃、喝、咀嚼、舐尝时，应以正知而行。”这是世尊的教导。进食时，不把上下牙齿合拢、碾磨，便无法吃东西；确实必须合拢、碾磨。世尊所教导的，正是在这样合拢、碾磨着进食时，以正知而行。
အံကြိတ်တရားဟု စွပ်စွဲရန်ကား မသင့်သည်သာဖြစ်၏။ စားရာ၌ သိအောင် ရှုပွားရမည့် တရားမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
所以，把它指斥为“咬牙之法”是不恰当的。进食时应当如实觉知、观修的法如下。
ခန္ဓာအိမ်၏ အတွင်း၌ စားတတ်သော တစ်စုံတစ်ခုသော အတ္တမည်သည် မရှိသည်သာတည်း။ စားလို သော စိတ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
这具身体内部，根本不存在任何一个会进食的“我”；只是想吃的心生起。
တံ ဝါယံ ဇနေတိ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၅၆။) ဝါယံ ဇနေတီတိ ဝါယောဓာတုအဓိကံ ရူပကလာပံ ဇနေတိ၊ အဓိကတာ စေတ္ထ သာမတ္ထိယတော၊ န ပမာဏတော။ (မ-ဋီ-၁-၃၅၂။) ထိုစိတ်သည် ဝါယောဓာတ်၏ သဘာဝသတ္တိစွမ်းအင် လွန်ကဲနေသော ရုပ်ကလာပ်အပေါင်းကို ဖြစ်စေ၏။
“该心生起风。所谓‘生起风’，是说它生起以风界为主的色聚；这里的‘为主’是就能力而言，不是就数量而言。”（《中部义注》1-256；《中部复注》1-352。）该心使风界自性之能力占优势的诸色聚生起。
စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်၏ သဘာဝသတ္တိစွမ်းအင် လွန်ကဲနေသော ရုပ်ကလာပ်အပေါင်း၏ တစ် ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့၍သွားသည့် စွမ်းအားကြောင့်သာလျှင် သပိတ်ကို ကိုင်ခြင်းမည်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ စိတ် ကြောင့်ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်၏ သဘာဝသတ္တိစွမ်းအင် လွန်ကဲနေသော ရုပ်ကလာပ်အပေါင်း၏ တစ်ကိုယ် လုံးသို့ ပျံ့နှံ့၍ သွားခြင်းကြောင့်သာလျှင် လက်၏ သပိတ်၌ ချထားခြင်းမည်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်၏ သဘာဝသတ္တိ စွမ်းအင် လွန်ကဲနေသော ရုပ်ကလာပ်အပေါင်း၏ တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့၍ သွားခြင်းကြောင့်သာလျှင် ဆွမ်းလုတ်ကို ပြုပြင်ခြင်း၊ ဆွမ်းလုတ်ကို သပိတ်မှ ထုတ်ဆောင်ခြင်း၊ ခံတွင်းကို ဖွင့်ခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ သံကောက်ဖြင့်လည်းကောင်း ယန္တရားဖြင့်လည်းကောင်း တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူက မေးရိုးတို့ကို ဖွင့်ဟပေးသည်ကား မဟုတ်။ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်၏ သဘာဝသတ္တိစွမ်းအင်
唯因心生且风界自性能力占优势的诸色聚之力遍布全身，才有所谓持钵；唯因这些色聚遍布全身，才有所谓把手伸入钵中；唯因这些色聚遍布全身，才会捏成食团、从钵中取出食团并张开口腔。并非某人用铁钩或机器把双颚撬开。唯因心生且风界的自性能力——
လွန်ကဲနေသော ရုပ်ကလာပ် အပေါင်း၏ တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့၍ သွားခြင်းကြောင့်သာလျှင် ဆွမ်းလုတ်ကို ခံတွင်း၌ ထားခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ အထက်သွားတို့၏ ကျည်ပွေ့ကိစ္စကို ပြီးစေခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ အောက်သွားတို့၏ ဆုံကိစ္စကို ပြီးစေခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ လျှာ၏ လက်ကိစ္စကို ပြီးစေခြင်းသည်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၁။) ဤတွင် စားရာ၌ အကြောင်းဖြစ်သော စိတ်စေတသိက် နာမ်တရားစုတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုစိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည့် ဝါယောဓာတ်၏ သဘာဝသတ္တိစွမ်းအင် လွန်ကဲနေသော ရုပ်ကလာပ်အပေါင်း = ရုပ်တရားအပေါင်းကို လည်းကောင်း ရှုပွားနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ စားခိုက်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြား ယူလျက် သိမ်းဆည်းလျက် အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်းရုပ်နာမ်တို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုပွား သုံးသပ်နိုင်လျှင်ကား အသမ္မောဟသမ္ပဇဥ်ပိုင်းတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်နေသော အသမ္မောဟ
——占优势的诸色聚遍布全身，才会把食团放入口中，才会使上齿完成杵的作用、下齿完成臼的作用、舌完成手的作用。（《中部义注》1-271。）这里所观修的，无非是进食时作为因的心、心所等诸名法，以及由该心所生、风界自性能力占优势的诸色聚，也就是诸色法。若能以智分别、把握进食时生起的色法与名法，并把这些连同其因缘置于三相之下观修、审察，便已到达不痴正知部分的顶点，也就是不痴——
သမ္ပဇဥ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းသို့ ရှုပွားမှုကို အံကြိတ်တရားဟူ၍ကား မပြောဆိုသင့် မပြောဆိုနိုင်သည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
——正知本身。这样的观修，不能也不应称为“咬牙之法”。
အလားတူပင် ယခု ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းအကျဥ်းနည်းဖြင့် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့ကို စတင်၍ နှလုံးသွင်းရာ အပိုင်း ၌လည်း ထင်ရှားရာ လွယ်ကူရာ နေရာက စ၍ ဓာတ်သဘောတရားတို့ကိုသာ နှလုံးသွင်းနေခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ထိုသို့ ဓာတ်ကို နှလုံးသွင်းရှုပွားမှုကိုလည်းကောင်း၊ ထိုမှ တစ်ဆင့် ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းလျက် အကြောင်း
同样，如今以界业处的简略法开始作意四大种时，也只是从性质明显、容易观见之处开始作意各项界性。因此，无论是这样的界作意与观修，还是由此进一步把握色法与名法并寻找其因——
原书第 574 页
တရားတို့ကို ရှာဖွေပြီးလျှင် အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ယင်းရုပ်နာမ်တို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်၍ ဝိပဿနာရှုမှုကိုလည်းကောင်း အံကြိတ်တရားဟူ၍ လွယ်လွယ်ကူကူဖြင့် မစွပ်စွဲလိုက်မိဖို့ရန်ကိုကား နိဗ္ဗာန်ကို လိုလားတောင့်တလျက်ရှိသော အမျိုးကောင်းသား အမျိုးကောင်းသ္မီး မှန်သမျှသည် အထူး သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ မှန်ကန်သော ကျင့်စဥ်ကို မဟုတ်မတရား စွပ်စွဲခြင်းကိုကား အဆိပ်ပြင်းထန်သော မြွေပွေး မြွေဟောက်ပမာ ဝေးစွာ ရှောင်ရှားရမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
——缘；找到之后，再把带有因缘的这些色法与名法置于三相之下修习观禅。凡渴望涅槃的善男子、善女人，都应特别留心，不要轻率地把这样的界观修以及由此进展的观禅指斥为“咬牙之法”。对于诬蔑正确修行方法这种事，理应像躲避剧毒的蝰蛇、眼镜蛇一样远远避开。
ထဒ္ဓဘာဝ = ကြမ်းမှုသဘော
thaddhabhāva（ထဒ္ဓဘာဝ）＝粗性
တွန်းကန်မှုသဘောတရားနှင့် မာမှုသဘောတရား နှစ်ခုကို ကျေနပ်မှု ရရှိလာသောအခါ ကြမ်းမှုသဘော ကို ဆက်၍ ရှုကြည့်ပါ။ ထဒ္ဓဘာဝကို ခရိဂတ (မ-၃-၂၈၃။)ဟု သုတ္တန်ဒေသနာတော်များ၌ သုံးစွဲထားသည် ကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ယင်း ထဒ္ဓဘာဝ = ခရိဂတ-ဟူသော ကြမ်းမှုသဘောကို ရှုပွားလိုပါက တွန်းကန်မှုသဘော နှင့် မာမှုသဘောကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပါ။ ဦးခေါင်းမှသည် ခြေဖျား၊ ခြေဖျားမှသည် ဦးခေါင်းသို့ တိုင်အောင် အကြိမ်များစွာ ရှုဖန်များလတ်သော် ''ဖျဥ်းဖျဥ်း ရွရွ''ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ကြမ်းမှုသဘော စတင်၍ ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ ပေါ်လာသော် ထိုကြမ်းမှုသဘောကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ထင်ရှားအောင် နှလုံးသွင်းရှုပွားပါ။
当推动性与硬性这两项都已观得满意时，接着观照粗性。经教中也可见 thaddhabhāva（ထဒ္ဓဘာဝ）以 kharigata（ခရိဂတ；《中部》3-283）来表述。若想观修这项 thaddhabhāva＝kharigata 所说的粗性，就要一再反复观照推动性与硬性。从头顶到脚尖、再从脚尖到头顶，反复多次观照以后，粗性常会以“刺刺麻麻、微微发痒”的感觉逐渐开始显现。一旦显现，便反复作意、观修，使粗性清楚明白。
အသားကို သဲဖြင့် ပွတ်သပ်လိုက်ပါက ကြမ်းသည့်ပုံစံမျိုးအတိုင်း ပေါ်လာတတ်ပါသည်၊ အပ်ဖြင့် ထိုးဆွသည့် ပုံစံမျိုး၊ အပ်ဖြင့် ခြစ်နေသည့် ပုံစံမျိုး ပေါ်လာတတ်ပါသည်။
它有时会像用沙子摩擦皮肉那样呈现为粗涩，也可能呈现为针刺或针刮的感觉。
ထိုသို့ ရှု၍မှ ကြမ်းမှုသဘောတရား မထင်မရှား ဖြစ်နေသော် ကြမ်းတမ်းမှု ထင်ရှားရာ တစ်နေရာကစ၍ ရှုကြည့်ပါ။ ပထဝီဓာတ်-တေဇောဓာတ်-ဝါယောဓာတ်တို့ကား ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်များ ဖြစ်ကြသဖြင့် တွေ့ထိမှု ထင် ရှားရာ နေရာက စ၍ ရှုနေရခြင်း ဖြစ်သည်။ လက်နှင့် အဝတ် ထိသည့်နေရာ၌ ကြမ်းတမ်းမှု ထင်ရှားပါက ထိုနေရာမှ စ၍ ရှုကြည့်ပါ။ မထင်ရှားပါက လက်ခုံဖြင့် အဝတ်ကို အနည်းငယ် ပွတ်ကြည့်ပါ။ တွန်း-မာ-ကြမ်း သုံးမျိုးလုံးကို ထိုနေရာမှ စ၍ တွဲရှုကြည့်ပါ။ သွားသွားချင်း ထိသည့်နေရာ၊ သွားနှင့် လျှာ ထိသည့်နေရာတို့က စ၍ ရှုကြည့်ပါ။ ထိုသို့ ရှုသော်လည်း ကြမ်းမှုသဘောတရားသည် မထင်ရှား ဖြစ်နေသေးပါက အပေါ်အံသွား ထိပ်ကို လျှာဖြင့် ပွတ်ကြည့်ပါ၊ ကြမ်းမှုသဘောတရား ထင်ရှားလာတတ်ပါသည်။ အောင်မြင်မှု မရသော် ထို နေရာမှ စ၍ တွန်း-မာ-ကြမ်း သဘောတရား သုံးခုကို တွဲ၍ ရှုကြည့်ပါ၊ အောင်မြင်မှု ရနိုင်ပါသည်။ ယောဂီ
如此观照后，若粗性仍不明显，就从粗糙触感明显的一处开始观。地界、火界、风界都是 phoṭṭhabba-dhātu（ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်，触界），所以要从接触明显之处开始观照。若手与衣物相触处的粗糙感明显，就从那里开始；若不明显，便用手背稍微摩擦衣物。在该处把推动、硬、粗三性配合起来观。也可以从牙齿彼此相触处，或牙齿与舌相触处开始。若这样观时粗性仍不明显，就用舌摩擦上臼齿的尖端，粗性往往会显明。若仍未成功，就从那里开始，把推动、硬、粗三性配合起来观照，便可能成功。多数禅修者——
အများစု၌ကား တွန်းကန်မှုနှင့် မာမှု သဘောတရားနှစ်မျိုးကိုပင် ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုနေပါက ကြမ်းမှုသဘောတရားကိုပါ တစ်စတစ်စ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့လာတတ်ပါသည်။
——只要一再反复观照推动性与硬性，粗性也会逐渐清楚显现。
ဂရုက = လေးမှုသဘော
garuka（ဂရုက）＝重性
တွန်း-မာ-ကြမ်း သုံးမျိုးကို တစ်ကိုယ်လုံး အနှံ့အပြား ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုနေပါက လေးမှု သဘောတရားလည်း တစ်စတစ်စ ထင်ရှား၍ လာတတ်ပါသည်။ ကြိမ်ဖန်များစွာ ရှု၍မှ လေးမှုသဘောတရား သည် မထင်ရှားလာသေး ဖြစ်နေသော် လေးမှုထင်ရှားရာနေရာက စ၍ ရှုကြည့်ပါ။ တင်ပါး ဝန်းကျင်၌ ခန္ဓာ ကိုယ် တစ်ခုလုံး၏ ဖိထားသည့်အလေးချိန် ထင်ရှားနေတတ်ပါသည်။ မထင်မရှား ဖြစ်နေပါက ပေါင်ပေါ်သို့ လက်ဖြင့် ဖိကြည့်ပါ၊ လေးမှု ထင်ရှားလာတတ်ပါသည်။ တစ်ကိုယ်လုံး၌ အနှံ့အပြား မြင်အောင် ရှုပါ။
在全身一再反复观照推动、硬、粗三性，重性也会渐渐显明。若反复观照后重性仍未显明，就从重量感明显之处开始。臀部周围往往清楚感觉到全身下压的重量；若还不明显，就用手按压大腿，重性常会显明。随后观照，使它遍及全身而显现。
ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏ = ထောက်ကန်မှုသဘော
vitthambhana-lakkhaṇa（ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏ）＝支持性
မာ-ကြမ်း-လေး သဘောတရား သုံးမျိုးတို့ကား ဂရုပထဝီဓာတ်များ ဖြစ်ကြ၏။ တွန်းမှုကား ဝါယောဓာတ်၏ သမုဒီရဏရသ ဖြစ်၏။ ဝါယောဓာတ်၏ ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏကား ယခုအခါ၌ ရှု၍ လွယ်ကူလာပြီ ဖြစ်၏။ ထောက်
硬、粗、重三性属于重地界（garu-pathavī-dhātu）；推动则是风界的 samudīraṇa-rasa（推动作用）。到了这时，风界的 vitthambhana-lakkhaṇa（支持特相）已经比较容易观见。支——
原书第 575 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ကန်မှုသဘောကား ခန္ဓာအိမ်ကို အလိုရှိသည့် ပုံစံအတိုင်း ဆက်လက်တည်နေအောင် ထိန်းထားသည့် စွမ်းအင် ဖြစ်၏။ လက်ကို ထားလျှင် ထားသည့်အတိုင်း၊ ဦးခေါင်းကို ထားလျှင် ထားသည့်အတိုင်း၊ ကိုယ်ကို ထားလျှင် ထားသည့်အတိုင်း ငြိမ်ဝပ်အောင် ထိန်းထားသည့် သဘောတရား ဖြစ်၏။ မထိန်းနိုင်က လဲကျသွားမည် ဖြစ်၏။
——持性，是使这具身体持续保持在所想姿势的能力。手摆在什么位置，就维持在什么位置；头摆在什么位置，就维持在什么位置；身体摆成什么样，也使它安稳地保持原样。这种性质若不能维持身体，身体就会倒下。
မာမှုသဘောနှင့် တွဲရှုပါက ပို၍ သဘောပေါက် မြန်တတ်ပါသည်။ မထင်ရှား ဖြစ်နေသေးပါက ခန္ဓာကိုယ်ကို လဲမည့်အသွင်ဖြင့် အနည်းငယ် ယိမ်းယိုင်ကြည့်ပါ။ မယိုင်လဲအောင် ပြန်၍ ထိန်းထားသည့် စွမ်းအင်ကို သဘော ပေါက်လာတတ်ပါသည်။ တစ်ကိုယ်လုံး၌ မြင်အောင် ဆက်လက်၍ ကြည့်ပါ။
与硬性配合观照，往往能更快领会。若仍不明显，可让身体略微摇晃，仿佛就要倾倒；这时，便常能领会那股把身体重新稳住、使之不倾倒的力量。继续观照，直到在全身都能见到。
သမုဒီရဏ နှင့် ဝိတ္ထမ္ဘန
samudīraṇa（သမုဒီရဏ）与 vitthambhana（ဝိတ္ထမ္ဘန）：推动与支持
အင်္ဂမင်္ဂါနုသဋာ စေတ္ထ သမုဒီရဏဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာ ဝါယောဓာတု ပထဝီပတိဋ္ဌိတာ အာပေါသင်္ဂဟိတာ တေဇာနုပါလိတာ ဣမံ ကာယံ ဝိတ္ထမ္ဘေတိ။ တာယ စ ပန ဝိတ္ထမ္ဘိတော အယံ ကာယော န ပရိပတတိ၊ ဥဇုကံ သဏ္ဌာတိ။ အပရာယ ဝါယောဓာတုယာ သမဗ္ဘာဟတော ဂမနဋ္ဌာနနိသဇ္ဇာသယနဣရိယာပထေသု ဝိညတ္တိ ဒဿေတိ၊ သမိဉ္ဇေတိ၊ သမ္ပသာရေတိ၊ ဟတ္ထပါဒံ လာဠေတိ။ ဧဝမေတံ ဣတ္ထိပုရိသာဒိဘာဝေန ဗာလဇနဝဉ္စနံ မာယာရူပသဒိသံ ဓာတုယန္တံ ပဝတ္တတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၃၆၁။) တစ်ဖန် ဤခန္ဓာအိမ်၌ ကိုယ်အင်္ဂါ ကြီးငယ်သို့ အစဥ်လျှောက်သော ---- ၁။ သမုဒီရဏလက္ခဏ = တွန်းခြင်း သဘောလက္ခဏာရှိသော ဝါယောဓာတ်သည်၊ ၂။ ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏ = ထောက်ခြင်း သဘောလက္ခဏာရှိသော ဝါယောဓာတ်သည် ---- မာမှု ပထဝီဓာတ်၌ ရပ်တည်ခွင့် ရသည်ဖြစ်၍၊ ဖွဲ့စည်းတတ်သော အာပေါဓာတ်က ပေါင်းရုံး ယူအပ် ဖွဲ့စည်းအပ်သည် ဖြစ်၍၊ ပူခြင်း ရင့်ကျက်စေခြင်း သဘောလက္ခဏာရှိသော တေဇောဓာတ်က ယိုစီးခြင်းလက္ခဏာ
“此处，遍行于大小肢体、具有推动与支持特相的风界，立足于地界，由水界摄持，受火界护持，而支持此身。此身为它支持，便不倒下而能直立。又受另一风界推动，便在行、立、坐、卧诸威仪中显示身表，使肢体屈伸，令手足摆动。如是，这部如幻色一般、以男女等形态欺骗愚人的界机器便运转起来。”（《清净道论》1-361。）再者，在这具身体中，遍行于大小肢体的风界有两种：一、samudīraṇa-lakkhaṇa（推动特相），即具有推动性质的风界；二、vitthambhana-lakkhaṇa（支持特相），即具有支撑性质的风界。它们得以立足于具有硬性的地界，由具有结合作用的水界聚合、构成，又由具有热与使成熟之特相的火界予以适当护持，使其不因具有流动特相——
ရှိသော အာပေါဓာတ်ကြောင့် အရည်အဖြစ် အစေးအဖြစ်သို့ မရောက်လေအောင် အလျော်စောင့်ရှောက် အပ်သည်ဖြစ်၍ ဤရူပကာယကို ထောက်ထား၏ ခိုင်ခံ့စေ၏။ အကျိုးထူးကား ဤသို့တည်း။
——的水界而成为液体或黏液；于是，这两种风界支撑这色身，使它坚固。其特殊结果如下。
ထို ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏ = ထောက်ကန်ခြင်း (= ထောက်ခြင်း) သဘောလက္ခဏာရှိသော ဝါယောဓာတ်က ထောက်ထားအပ်သည်ဖြစ်၍ ဤရူပကာယသည် မလဲ မကျ၊ မတ်မတ် ကောင်းစွာ တည်၏၊ သမုဒီရဏလက္ခဏ = တွန်းခြင်း (= တွန်းကန်ခြင်း) သဘောလက္ခဏာရှိသော အခြားဝါယောဓာတ် တစ်မျိုးက တွန်းခတ်အပ်သည် ဖြစ်၍ သွားခြင်း ရပ်ခြင်း ထိုင်ခြင်း အိပ်ခြင်း ဣရိယာပုထ်တို့၌ ဝိညတ်ကို ထင်ရှားပြ၏။ လက်ခြေတို့ကို ကွေး စေ၏၊ ဆန့်စေ၏၊ လက်ခြေကို တင့်တယ်စမ္ပယ်စေ၏ = ထိုမှ ဤမှ ပြန်စေ၏။
由于具有 vitthambhana-lakkhaṇa＝支持（即支撑）特相的风界支撑着，这色身便不倒不坠，端直而安稳地立住。另有一种具有 samudīraṇa-lakkhaṇa＝推动（即推送）特相的风界加以推动，所以身体在行、立、坐、卧诸威仪中显现身表；它使手足弯曲、伸展并来回活动，也就是从这里移到那里。
သမဗ္ဘာဟနဉ္စ ရူပကလာပဿ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိယာ ဟေတုဘာဝေါ။ (မဟာဋီ-၁-၄၄၈။) ဤ၌ သမဗ္ဘာဟန = တွန်းကန်ခြင်းဟူသည် ရုပ်ကလာပ်၏ = ရုပ်တရားအပေါင်း၏ မူလဖြစ်သည့်နေရာ၌ အသစ်အသစ် ထပ်၍ မဖြစ်တော့ဘဲ နေရာအသစ်အသစ်ဟူသော အရပ်တစ်ပါး၌ အသစ်အသစ် ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်မှုတည်း။ ဤသမုဒီရဏလက္ခဏ = တွန်းခြင်းသဘောလက္ခဏာရှိသော ဝါယောဓာတ် သည် ရုပ်ကလာပ်တို့၏ = ရုပ်တရားအပေါင်း၏ အလွန်နီးကပ်စွာ ပွတ်ချုပ်ထိခိုက်လျက် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း၏ အကြောင်းတရားလည်း ဖြစ်၏။ ဤသို့ ရုပ်အသစ် အသစ်တို့၏ နေရာအသစ် အသစ်၌ ပွတ်ချုပ်ထိခိုက်လျက် အလွန်နီးကပ်စွာ ပြောင်းရွှေ့လျက် အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေမှုကို ''လက်ခြေကို ကွေး၏ ဆန့်၏'' ဤသို့ စသည် ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်နေခြင်း ဖြစ်၏။
“所谓推动，是色聚在另一处生起的因。”（《大复注》1-448。）这里，samabbhāhana（သမဗ္ဘာဟန）即推动，是指色聚——也就是诸色法——不再于原来的地点一再新生，而在称为新地点的另一处一再新生之因。具有 samudīraṇa-lakkhaṇa＝推动特相的风界，也是使诸色聚——也就是诸色法——彼此极其贴近地摩擦、接触而生起的因。新的诸色在一个个紧邻的新地点相互摩擦、接触般连续生起，形成极其密接的位移相续；这一不断发生的过程，便依世俗说法称作“手足弯曲、伸展”等。
原书第 576 页
ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် မဆိုက်သေးသော ဗာလ ပုထုဇန် ငမိုက်သားတို့ကား သမုဒီရဏလက္ခဏ = တွန်းခြင်း သဘောလက္ခဏာရှိသော ဝါယောဓာတ် စွမ်းအင်ကြောင့် ထိုထို ဣရိယာပုထ်တို့၌ လက်ခြေကို ကွေး ခြင်း ဆန့်ခြင်း စသည်ဖြစ်မှုကို = ရုပ်ကလာပ်အပေါင်း ရုပ်တရားအပေါင်း၏ နေရာအသစ်အသစ်၌ ပြောင်းရွှေ့ ဖြစ်မှုကို ဉာဏ်ဖြင့် မမြင်နိုင်သည့်အတွက် ''ယောကျာ်း ကွေး၏၊ မိန်းမ ကွေး၏'' ဤသို့ စသည်ဖြင့် စွဲယူလျက် ရှိမိတတ်၏။ ဤသို့လျှင် မိန်းမ ယောကျာ်း စသည်အဖြစ်ဖြင့် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် မဆိုက်သေးသည့် ပုထု ဇန် ငမိုက်သားကို လှည့်ပတ်သော မျက်လှည့်ရုပ်နှင့် တူသော ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးဖြင့် ပြီးသော ကိုယ်ဟူသော ယန္တရားသည် ဣရိယာပုထ်အားဖြင့် ဖြစ်၍နေ၏။ ယန္တရားကြိုးဖြင့် သွားလာလှုပ်ရှားနေသော ယန္တရားရုပ်ကဲ့သို့ ရွေ့တတ် သွားတတ်သော ကတ္တားဖြစ်သော အတ္တ မရှိသော်လည်း စိတ်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးဖြင့်
智见尚未抵达胜义的愚痴凡夫，由于不能以智看见：在各种威仪中，由具有 သမုဒီရဏလက္ခဏ（推动特相）的风界之力所造成的手脚弯曲、伸展等，实即诸色聚、诸色法在一个个新位置相续生起，便会执取为“男人弯曲”“女人弯曲”等。如此，由四大种构成、名为身体的机器，犹如迷惑那些以女人、男人等概念执取、智见尚未抵达胜义之愚痴凡夫的幻术木偶，以种种威仪而存在。它又如由机关绳索牵引而来去活动的机械人偶；虽不存在一个能够移动、行走、充当造作者的 အတ္တ（自我），但由心的力量，四大种所成、名为身体的——
ပြီးသော ကိုယ်ဟူသော ယန္တရားသည် သွား ရပ် ထိုင် လျောင်း စသော ဣရိယာပုထ်အားဖြင့် ဖြစ်နေ၏ဟု ဆိုလိုသည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၃၆၁။ မဟာဋီ-၁-၄၄၈။ ပြည်-၂-၅၁၈-၅၁၉။) သမုဒီရဏ-ဝိတ္ထမ္ဘန - ဟူသော စကားလုံးများကို ပြည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးက မိမိ၏ ဝိသုဒ္ဓိမဂ် နိဿယ ဒုတိယတွဲ-၅၁၈-၌ ''သမုဒီရဏဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာ = တွန်းခြင်း ထောက်ခြင်း လက္ခဏာရှိသော''-ဟု ဘာသာ ပြန်ဆိုထား၏။ ဤကျမ်းတွင်လည်း ယင်းဘာသာပြန်အတိုင်း သမုဒီရဏကို တွန်းခြင်းသဘော = တွန်းကန်ခြင်း သဘောဟုလည်းကောင်း၊ ဝိတ္ထမ္ဘနကို ထောက်ခြင်းသဘော = ထောက်ကန်ခြင်းသဘောဟုလည်းကောင်း အသီးအသီး ဘာသာပြန်ဆိုထားပါသည်။ ယင်း သဘောတရား နှစ်မျိုးလုံးကိုပင် (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၃၆၁။)၌ သမုဒီရဏ လက္ခဏ-ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏဟုပင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပါသည်။ ဝါယောဓာတ်ကို ရှုရာ၌ ယင်းသဘောတရား နှစ်မျိုးလုံးသည် လိုအပ်သည်သာဖြစ်၍ ဤကျမ်း၌ နှစ်မျိုးလုံးကိုပင် ရှုရန် ညွှန်ကြားထားခြင်း ဖော်ပြထားခြင်း
——这部机器，仍呈现行、住、坐、卧等威仪。（《清净道论》1-361；《大复注》1-448；卑谬尊者《清净道论依词释》第二册，518—519。）对于 သမုဒီရဏ-ဝိတ္ထမ္ဘန（推动—支持）这两个词，卑谬尊者在自己的《清净道论依词释》第二册第518页译作：“သမုဒီရဏဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာ（具有推动、支持的特相）。”本书也依照这一译法，分别把 သမုဒီရဏ（samudīraṇa）译为推动性、推送性，把 ဝိတ္ထမ္ဘန（vitthambhana）译为支持性、支撑性。《清净道论》1-361把这两种性质都称为 သမုဒီရဏလက္ခဏ（推动特相）与 ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏ（支持特相）。观照风界时，这两种性质都是必要的，所以本书才指示、说明这两种性质都应观照——
ဖြစ်ပါသည်။ 〔လက္ခဏာဒိစတုက္ကပိုင်း၌ကား သမုဒီရဏ (= တွန်းခြင်းသဘော) ကို ကိစ္စရသအဖြစ် ဖော်ပြထား ပေသည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၃၆၂။)〕
——的。〔但在 လက္ခဏာဒိစတုက္က（lakkhaṇādi-catukka，以特相为首的四法）部分，သမုဒီရဏ（samudīraṇa，推动性）被列为 ကိစ္စရသ（kicca-rasa，作用）。（《清净道论》1-362。）〕
မုဒုက = ပျော့မှု = ပျော့ပျောင်းမှုသဘော
မုဒုက（muduka），即软性——柔软的性质
အောက်အတွင်း နှုတ်ခမ်းသားကို လျှာဖျားဖြင့် တွေ့ထိကြည့်ပါ။ ပျော့ပျောင်း နူညံ့သည့် သဘောကို လွယ်ကူစွာ တွေ့နိုင်ပါသည်။ ယင်းပျော့မှုသဘောကို ရှုရာ၌ စိတ်ကို တင်းမထားဘဲ လျှော့ထားပါ၊ ခန္ဓာကိုယ် ကိုလည်း ဖျော့ထားပါ၊ တင်းမထားပါနှင့်။ ထိုပျော့မှု ထင်ရှားရာ နေရာက စ၍ ပျော့မှုသဘောကိုသာ အာရုံစိုက် ၍ အသိကပ်ကာ ရှုနေပါ။ စိတ်ကိုလည်း လျှော့၍ ကိုယ်ကိုလည်း ဖျော့၍ ရှုနေပါက မကြာမီ အချိန်ကာလ အတွင်းမှာ ပျော့မှုသဘော ထင်ရှားလာတတ်ပါသည်။ မထင်မရှား ဖြစ်နေသေးပါက သမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန် ထူထောင်၍ ရပြီးဖြစ်သော ဓာတ်သဘောတရား (၅)မျိုးကို အကြိမ်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပါ၊ ထိုနောင် ပျော့မှုသဘောကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုကြည့်ပါ၊ အောင်မြင်မှု ရနိုင်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ဝါဂွမ်းပုံကဲ့သို့ ရွှံ့တုံးကဲ့သို့ မုန့်ကျွဲသည်းတုံးကဲ့သို့ ပျော့အိသွားအောင် ရှုပါ။
用舌尖触碰下唇内侧的唇肉，便容易发现柔软、细嫩的性质。观照这种软性时，不要绷紧心，应使心放松；身体也应放松，不要绷紧。从软性明显的地方开始，只专注软性，令知持续贴住所缘而观照。如此放松身心而观，不久软性往往就会明显起来。若仍不明显，应重新建立定，并把已经获得的五种界性一再反复观照许多次，然后再回头观察软性，便能获得成功。应当观到全身都柔软下来，仿佛一团棉花、一团泥，或一块缅式软糕。
သဏှ = ချောမှု - သဘောတရား
သဏှ（saṇha），即滑性——平滑的性质
ပျော့မှုသဘောတရားကို တစ်ကိုယ်လုံး၌ ကျေကျေနပ်နပ် ရှု၍ ရသောအခါ ထိုပျော့ပျောင်းနေသည့် အောက်အတွင်းနှုတ်ခမ်းသားကိုပင် လျှာကို တံတွေး ရွှဲရွှဲဆွတ်၍ ပွတ်ကြည့်ပါ။ ချောမွတ်နေသည့် သဘော တရားကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့ရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။ ပျော့မှုသဘောတရားသည် တစ်ကိုယ်လုံး၌ ထင်ရှားနေသော အခါမှာ ချောမှုသဘောတရားကို ဆက်၍ ရှုပါ။ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ကိုယ်လုံး၌ ဆီဖြင့် လိမ်းသုတ်၍ ပွတ်ကြည့် သည့်အလား တစ်ကိုယ်လုံး၌ ချောမှုသဘောတရားကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုပါ။
能够在全身充分观见软性以后，把舌头蘸满唾液，再摩擦同一处已柔软的下唇内侧，便会清楚发现平滑的性质。当软性已遍及全身而清楚显现时，继续观照滑性；应以智观见滑性遍及全身，仿佛全身涂了油以后受到摩擦一般。
原书第 577 页
လဟုက = ပေါ့မှုသဘောတရား
လဟုက（lahuka），即轻性
ပျော့-မှု၊ ချော-မှု သဘောတရားများကို ခန္ဓာကိုယ်၌ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်လာသောအခါ ပေါ့မှု သဘောတရားလည်း ထင်ရှားလာတတ်ပါသည်။ မထင်ရှားပါက လက်တစ်ဘက်ကို ဒူးပေါ် ပက်လက်လှန်တင်၍ လက်ညှိုးတစ်ချောင်းကို အသာ မ-ကြည့်ပါ။ ပေါ့မှု သဘောတရား ထင်ရှားနေပါလိမ့်မည်။ ထိုသို့ လက်ညှိုးကို အသာ ''မ-မ'' ကြည့်၍ ပေါ့မှုသဘောကို အာရုံစိုက်လျက် တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းခဲ့သော် ပေါ့မှုသဘော တရားသည် တစ်ကိုယ်လုံး၌ မကြာမီ တစ်စတစ်စ ထင်ရှားလာပါလိမ့်မည်။ မထင်ရှားပါက ပျော့မှု-ချောမှု- ပေါ့မှု သဘောတရားသုံးမျိုးကို တွဲ၍ တစ်လှည့်စီ ရှုကြည့်ပါ။ ပျော့မှု-ချောမှု သဘောတရားများ ပျံ့နှံ့သည်နှင့် အမျှ ပေါ့မှုသဘောတရားလည်း ပျံ့နှံ့၍ သွားတတ်ပါသည်။ ကျေနပ်မှု ရသည်တိုင်အောင် ဆက်ရှုပါ။ မအောင် မြင်ပါက လေးမှုသဘောတရားကို တစ်ဖန် ပြန်ရှုပါ။ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခုလုံး လေးလံလာသောအခါ ပေါ့မှုသဘော
当软性、滑性在身体中清楚显现时，轻性通常也会明显起来。若仍不明显，可将一只手掌心向上放在膝上，再轻轻抬起一根食指，轻性便会显现。这样一再轻轻抬起食指，只专注并一向作意轻性，不久轻性便会逐渐遍及全身而清楚显现。若仍不明显，可把软、滑、轻三种性质结合起来，轮流观照；随着软性与滑性扩散，轻性通常也会随之扩散。应继续观照，直至满意。若还不能成功，就重新观照重性；等到全身沉重起来时，对于轻性——
ကို အလားတူ ရှုကြည့်ပါ။
——也照同样方式观察。
ဥဏှဘာဝ = ဥဏှတေဇော = ပူမှုသဘော
ဥဏှဘာဝ（uṇhabhāva，热性）＝ဥဏှတေဇော（uṇhatejo，热火界）＝热的性质
မာ-ကြမ်း-လေး၊ ပျော့-ချော-ပေါ့ ဟူသော ပထဝီဓာတ် သဘောတရား (၆)မျိုး၊ ထောက်ကန်-တွန်းကန် ဟူသော ဝါယောဓာတ် သဘောတရား (၂)မျိုးအားဖြင့် သဘောတရား (၈)မျိုးကို ကျေညက်အောင် ကြိမ်ဖန် များစွာ ရှုပွားပါ။ ကျေနပ်မှု ရရှိလာသောအခါ ပူမှုထင်ရှားရာ တစ်နေရာက စ၍ ပူမှုသဘောတရားကို တစ် ကိုယ်လုံး၌ မြင်အောင် ဆက်၍ ရှုပါ။ ပူမှု ထင်ရှားသည့်နေရာကို ကျေကျေနပ်နပ် မတွေ့ပါက ဘယ်ဘက် လက်ဝါးပြင်ပေါ်၌ ညာဘက်လက်ခုံကို ထပ်၍ကြည့်ပါ။ ပူမှု ထင်ရှားလာပါလိမ့်မည်။ ထိုပူမှု ထင်ရှားရာနေရာက စ၍ ပူမှုသဘောတရားကို တစ်ကိုယ်လုံး၌ မြင်အောင် ရှုပါ။ အောင်မြင်မှု ရခဲ့သော် အေးမှုသဘောကို ဆက်ရှုပါ။
对于地界的六种性质——硬、粗、重、软、滑、轻，以及风界的两种性质——支持、推动，应反复多次观照，直至熟练掌握这八种性质。达到满意程度以后，从热性明显的某一处开始，继续观见热性遍及全身。若找不到一处足够明显、令人满意的热处，可把右手手背覆在左手掌上，热性就会明显起来。再从该处开始，观见热性遍及全身。获得成功以后，继续观照冷性。
သီတဘာဝ = သီတတေဇော = အေးမှုသဘော
သီတဘာဝ（sītabhāva，冷性）＝သီတတေဇော（sītatejo，冷火界）＝冷的性质
ပါးပြင်ကို လေထိက အေးသည့် သဘောကို တွေ့နိုင်၏။ ဝင်သက်လေက နှာသီးဝကို တွေ့ထိသွားသော အခါ အေးမှုသဘောကို တွေ့နိုင်၏။ အေးမှုသဘောတရား ထင်ရှားရာနေရာက စ၍ အေးမှုသဘောကို တစ် ကိုယ်လုံး၌ မြင်အောင် ရှုပါ။ ပထဝီဓာတ်သဘောတရား (၆)မျိုး၊ တေဇောဓာတ် သဘောတရား (၂)မျိုး၊ ဝါယောဓာတ်သဘောတရား (၂)မျိုး - အားလုံးပေါင်းသော် ဓာတ်သဘောတရား (၁ဝ)မျိုးတို့ကို အောင်မြင်မှု ရရှိသွားပြီ ဖြစ်၏။
风吹到脸颊时，可以发现冷的性质；入息之风触到鼻孔入口时，也可以发现冷性。从冷性明显的地方开始，观见冷性遍及全身。至此，地界六种性质、火界两种性质、风界两种性质，合计十种界性，都已修习成功。
ဒြဝဘာဝ = ပဂ္ဃရဏလက္ခဏာ = ယိုစီးမှုသဘောနှင့် ဖွဲ့စည်းမှုသဘော
ဒြဝဘာဝ（dravabhāva，流动性）＝ပဂ္ဃရဏလက္ခဏာ（paggharaṇa-lakkhaṇa，流动特相）＝流动性与黏结性
သောပိ ဟိ သဟဇာတ-အညမည-နိဿယာဒိပစ္စယတာယ သေသဘူတတ္တယသင်္ခါတံ တံ တံ ဌာနံ ဒြဝဘာဝသိဒ္ဓေန ဝိဿန္ဒနဘာဝေန အာဗန္ဓတ္တံ၊ အာသတ္တတ္တံ၊ အဝိပ္ပကိဏ္ဏဉ္စ ကရောန္တံ ''အပ္ပေါတိ ပပ္ပေါတီ''တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတီတိ။ (မဟာဋီ-၁-၄၃ဝ။) = ပဂ္ဃရဏလက္ခဏာ-ဟူသော ယိုစီးခြင်း သဘောလက္ခဏာ ရှိသော လက္ခဏအာပေါဓာတ်သည်လည်း သဟဇာတ-အညမည-နိဿယ စသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျန်ဓာတ် (၃)ပါးအား ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မိမိမှ ကြွင်းသော ဘူတရုပ် ဓာတ် (၃)ပါးတို့၏ အပေါင်းဟု ဆိုအပ်သော ရုပ်ကို ထိုထိုဌာနသို့ အရည်အဖြစ်ဖြင့် ပြီးသော ယိုစီးတတ်သော သဘော၏ အဖြစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊
“它也由于以俱生缘、相互缘、依止缘等为缘，于称为其余三大种的各个处所，以液态所成的流散性使之黏结、附着而不散乱，因此堪称‘到达、遍至’。”（《大复注》1-430。）也就是说，以 ပဂ္ဃရဏလက္ခဏာ（流动特相）为特相的水界，凭借俱生、相互、依止等缘力资助其余三界；因此，它以液态所成的流动性，把称为其余三种大种色之集合的色法黏结于各个相应处所——
原书第 578 页
ငြိကပ်သည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖရိုဖရဲ မကြဲသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ပြုလျက် ရောက်တတ်၏ ဟု ဆိုသင့် ဆိုထိုက်သည်၏ အဖြစ်သို့ ထိုက်တန်ပေသည်။ (မဟာဋီ-၁-၄၃ဝ။) ဤအထက်ပါ မဟာဋီကာ၏ ရှင်းလင်းချက်အရ ကျန်ဓာတ် (၃)ပါးသော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဓာတ် တစ်ပါးပါးသော်လည်းကောင်း မထင်ရှားသေးပါက အာပေါဓာတ်၏ ယိုစီးမှု ဖွဲ့စည်းမှု သဘောတရားကို ရှုပွား ဖို့ရန်မှာ အခက်အခဲများစွာ ရှိနေဦးမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ သို့အတွက် ပထဝီ- တေဇော-ဝါယောဟူသော ဓာတ် (၃)ပါး = သဘောတရား (၁ဝ)မျိုးကို ရှုပွားပြီးမှသာလျှင် အာပေါဓာတ်ရှုကွက်ကို ဤကျမ်း၌ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
——使之附着而不致散乱，因而堪称“到达”。（《大复注》1-430。）依照上述《大复注》的说明，如果其余三界尚未显现，或者三界中的任何一界尚未显现，要观修水界的流动性与黏结性，仍然会十分困难。因此，本书先让人观修地、火、风三界的十种性质，然后才说明水界的观法。
အာပေါဓာတ်သည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်သဖြင့်လည်း ရှုပွားရသည်မှာ ကျန်ဓာတ်များထက် အနည်းငယ် ပို၍ ခက်ခဲလှပေသည်။
又因为水界并非可由触觉触知的触所缘，所以它比其余诸界稍难观修。
အာနာပါနဖြင့် သမာဓိထူထောင်၍ ကျန်ဓာတ်သဘောတရား (၁ဝ)မျိုးကို ထပ်ကာထပ်ကာ ခြေဆုံး ခေါင်းဆုံး ရှုပါ။ သွက်လာသောအခါဝယ် ဖွဲ့စည်းမှုသဘောတရား ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ ဓာတ်သဘောတရား (၁ဝ)မျိုးကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ရှု၍မှ ဖွဲ့စည်းမှုသဘောတရားမှာ ဉာဏ်၌ မထင်လာ မမြင်လာသော် တွန်းကန်မှု သဘောတရားနှင့် မာမှုသဘောတရား နှစ်မျိုးကိုသာ ဦးစားပေး၍ တစ်လှည့်စီ ကြိမ်ဖန်များစွာ ရှုနေပါ။ ဖွဲ့စည်း မှု သဘောတရားသည် အသိဉာဏ်၌ ထင်ရှားလာတတ်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို ကြိုးဖြင့် ဖွဲ့ချည် စည်း နှောင်ထားသကဲ့သို့ တုတ်နှောင်ထားသကဲ့သို့ တင်းကြပ်၍ ဖွဲ့စည်းထားသည့် သဘောတရားသည် ထင်ရှားစွာ ပေါ်လာသော် ယိုစီးမှုသဘောတရားကို ပြောင်း၍ ရှုကြည့်ပါ။ သွားအရင်း လျှာအရင်း လျှာအဖျား စသည့် ထိုထိုနေရာတို့မှ သွားရည်များ စိမ့်၍ ယိုစီးနေသည့်သဘောက စ၍ ယိုစီးမှုကို မြင်အောင် ရှုပါ။ ပါးစပ်အတွင်း
以入出息念建立定以后，应从脚底到头顶，一再反复观照其余十种界性。观照变得敏捷时，黏结性通常会显现。如果把十种界性反复观照许多次以后，黏结性仍未显现在智中，就只把推动性与硬性作为重点，交替反复观照许多次，黏结性便会显现在智中。当一种仿佛全身被绳索捆系、牢牢绑紧般紧密黏结的性质清楚显现时，转而观察流动性。先从牙根、舌根、舌尖等各处唾液渗出、流动的性质入手，观见流动性。先在口腔内——
ပါးအတွင်း၌ ယိုစီးမှုသဘောတရားကို စတင်၍ သဘောပေါက်ပါက ခန္ဓာကိုယ်၏ အရိုးကြား အကြောကြား အသားကြား အရေကြားသို့ ဉာဏ်ဖြင့် စိုက်၍ ယိုစီးမှုသဘောကို ဆက်၍ ရှုကြည့်ပါ။ သည်းခြေ-သလိပ်-ပြည်- သွေး-ချွေး စသည်ဖြင့် အာပေါဓာတ်၏ သဘာဝသတ္တိစွမ်းအင် လွန်ကဲသော အာပေါကောဋ္ဌာသ (၁၂)မျိုး ရှိ၏။
——的面颊内侧领会流动性以后，再把智投入全身的骨间、腱间、肉间、皮间，继续观察流动性。胆汁、痰、脓、血、汗等，是水界自然力量占优势的十二种水界身分。
ယိုစီးတတ်သော သဘောတရားများပင် ဖြစ်ကြ၏။ ဤအပိုင်းတွင်ကား အာပေါဓာတ်၏ ယိုစီးမှုသဘောကိုသာ ရှုပွားနေသည့် အပိုင်းကဏ္ဍ ဖြစ်သဖြင့် သွေး-ချွေး စသည့် အာပေါကောဋ္ဌာသများကို တွေ့ဖို့လိုရင်း မဟုတ် သေးပါ။ ယိုစီးမှုသဘောတရားကို တွေ့မြင်ဖို့သာ လိုရင်း ဖြစ်သည်။
这些身分都具有流动的性质。不过，这一阶段只是在观修水界的流动性，还不以看见血、汗等水界身分为目的；此时的目的，只是看见流动性。
ဤနည်းဖြင့် အောင်မြင်မှု မရ ဖြစ်နေသော် အေးမှုသဘောနှင့်ဖြစ်စေ၊ ပူမှုသဘောနှင့်ဖြစ်စေ၊ တွန်းကန်မှု သဘောနှင့် ဖြစ်စေ အခြားဓာတ်တစ်ခုခုနှင့် တွဲ၍ ယိုစီးမှုထင်ရှားရာ တစ်နေရာမှ စ၍ ရှုကြည့်ပါ၊ အောင်မြင်မှု ရတတ်ပါသည်။
若依上述方法仍未成功，可把流动性同冷性、热性、推动性或其他任何一种界性结合起来，从流动性明显的某一处开始观照，这样通常便能成功。
အာပေါဓာတ်ကို ရှုလို့ မရနိုင်ဟူသော အယူအဆ
“水界不能观”的见解
အချို့သော ဆရာမြတ်တို့ကား အာပေါဓာတ်ကို ရှုလို့ မရနိုင်ဟု အယူ ရှိကြ၏။ မရှုကောင်းဟုလည်း အယူ ရှိကြ၏။ ဤအယူအဆ မှန်-မမှန်ကို အနည်းငယ် ရှင်းလင်းတင်ပြပါရစေ။
有些导师认为水界不能观；也认为水界不应观。下面略加说明这种见解究竟正确与否。
သဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ အဘိညေယျံ။ (သံ-၂-၂၅၈။ ခု-၉-၆။) သဗ္ဗဉ္စ ခေါ ဘိက္ခဝေ အဘိဇာနံ။ (သံ-၂-၂၅ဝ။) ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ပရိညာပညာ (၃)မျိုးတို့ဖြင့် ထိုးထွင်းသိရမည့် ယော- ဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်တို့ ထိုးထွင်းသိမြင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည့် အဘိညေယျ တရားစုတို့တွင် အာပေါ ဓာတ်လည်း ပါဝင်လျက်ပင် ရှိ၏။ တစ်ဖန် ဤရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း စာမျက်နှာ (၅၅၃)တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်က မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗတွင် ----
“诸比丘，一切皆应证知。”（《相应部》2-258；《小部》9-6。）又说：“သဗ္ဗဉ္စ ခေါ ဘိက္ခဝေ အဘိဇာနံ။ (သံ-၂-၂၅ဝ။)”译：“诸比丘，证知一切者……”（《相应部》2-250。）在这些世尊如此宣说、应由三种遍知慧彻知的应证知法中——也就是瑜伽行者必须努力求得彻知的诸法中——水界也包括在内。再者，正如本书色业处部分第553页已经说明的，佛陀本人在《大念处经》的“界作意品”中开示——
原书第 579 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ ''အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ''တိ။ (မ-၁-၇၃။) တည်မြဲတိုင်း ထားမြဲတိုင်းသော ဤခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါ- ယောဓာတ်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် သိမ်းဆည်းရှုပွားရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။ ယင်း ညွှန်ကြားချက်တွင် လည်း အာပေါဓာတ် ပါဝင်လျက်ပင် ရှိ၏။ အဋ္ဌကထာ-ဋီကာတို့ကလည်း သိမ်းဆည်း ရှုပွားနည်း စနစ်များကို အကျဥ်းနည်း အကျယ်နည်းတို့ဖြင့် ကျယ်ဝန်းစွာ ဖွင့်ဆိုလျက် ရှိကြ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၃၄၂-၃၆၇-တို့၌ ကြည့်ပါ။) သို့အတွက် ဗုဒ္ဓ၏ စာပေကျမ်းဂန်တို့၌ အာပေါဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းရန် ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ရန်သာ ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏၊ မရှုကောင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှုမရနိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း ညွှန်ကြားချက်ကား မရှိ
“复次，诸比丘，比丘如其住立、如其安置，依界观察此身：‘此身中有地界、水界、火界、风界。’”（《中部》1-73。）也就是说，世尊指示我们，应当以智看见并把握、观修这副如其保持、如其安置之身体内的地界、水界、火界与风界；这项指示中也明确包括水界。义注与复注又以简略法、详细法广泛解释了把握与观修的方法。（参见《清净道论》1-342—367。）因此，佛教典籍只指示应把握水界，并以毗婆舍那观修、审察；说水界不应观、不能观的指示并不存——
ပေ၊ မရှုကောင်းပါ ရှုမရနိုင်ပါဟူ၍ ညွှန်ကြားနေကြသော ဆရာမြတ်တို့၏ အကြောင်းပြချက်ကား ---- အာပေါ ဓာတ်သည် တွေ့ထိ၍ ရစကောင်းသော ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်သောကြောင့် - ဟူ၏။
——在。那些教人说水界不应观、不能观的导师所提出的理由是：水界不是可以触知的触所缘。
ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (၁၇ဝ)တွင် ပထဝီဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ် (၃)ပါးကို ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ရုပ် (၂၈)ပါးတွင် ယင်းဓာတ် (၃)ပါးမှ ကြွင်းကျန်သော (၂၅)မျိုးသော ရုပ် တို့ကား တွေ့ထိ၍ ရစကောင်းသော ဖောဋ္ဌဗ္ဗရုပ်တို့ မဟုတ်ကြလေကုန်။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရုပ်တို့ပင် မဟုတ်ကြသော် လည်း သိမ်းဆည်းရှုပွားရမည့် ရုပ်တို့သာ ဖြစ်ကြ၏။ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်ပိုင်းတွင်ကား ရုပ်အစစ် ရုပ်အတု အားလုံးကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရန် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၂၅။)က ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။ ဝိပဿနာ ပိုင်းတွင်ကား ရုပ်အတုတို့ကို ချန်လှပ်၍ ရုပ်အစစ်တို့ကို ဝိပဿနာရှုရမည် ဖြစ်သည်။ မဟာဂေါပါလကသုတ္တန် တွင်လည်း ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်တို့ကို မသိပါက မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ မရောက်နိုင်ကြောင်း ဟောကြားထားတော် မူလျက် ရှိ၏။ (မ-၁-၂၈၁။) မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာကလည်း အရေအတွက်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကြောင်း သမုဋ္ဌာန်အားဖြင့်
《法集论》巴利第170页中，佛陀把地界、火界、风界这三界宣说为触所缘。二十八色中，除这三界以外的其余二十五种色法，都不是可以触知的触色；然而，即使它们不是触色，也仍是必须把握、观修的色法。在名色分别智阶段，《清净道论》义注指示应当把握、观修所有真实色法与非实色；在毗婆舍那阶段，则应舍去非实色，只对真实色法修观。（《清净道论》2-225。）《大牧牛者经》也开示：若不了知大种色与所造色，就不能到达道、果与涅槃。（《中部》1-281。）《中部·根本五十篇义注》还说明：若不能从数量与生起因两个方面如实了知色法，就——
လည်းကောင်း ရုပ်တရားတို့ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိပါက ---- ၁။ ရုပ်ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော ရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊ ၂။ နာမ်ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော အရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊ ၃။ ရုပ်နာမ်ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော ရူပါရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊ ၄။ အကြောင်းတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊ ၅။ အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်း ရုပ်နာမ်တို့ကို လက္ခဏာရေး သုံးတန် တင်ကာ ရှုပွားသုံးသပ် တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်၊ ၆။ ယင်းဝိပဿနာဉာဏ်တို့၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော မဂ်ဉာဏ်-ဖိုလ်ဉာဏ် ---- ဤ အဆင့်ဆင့်သော ဉာဏ်တို့ကို မရရှိနိုင်ကြောင်း ဖွင့်ဆိုထား၏။ (မ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။) ယင်းသို့ ညွှန်ကြားထားတော်မူသော ရုပ်တရားတို့တွင် အာပေါဓာတ် ပါဝင်လျက် ရှိ၏။ ထိုကြောင့် တွေ့ ထိ၍ မရစကောင်းသည့်အတွက် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်သည့်အတွက် မရှုကောင်း ရှု၍ မရနိုင်ဟူ၍ကား မဆို သင့်ပြီ။
——无法获得下列诸智：一、ရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်（rūpapariggahañāṇa，色把握智），即能把握色法之智；二、အရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်（arūpapariggahañāṇa，非色把握智），即能把握名法之智；三、ရူပါရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ်（rūpārūpapariggahañāṇa，色与非色把握智），即能把握色、名之智；四、ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်（paccayapariggahañāṇa，缘摄受智），即能把握诸因缘法之智；五、ဝိပဿနာဉာဏ်（vipassanāñāṇa，观智），即能把连同因缘在内的这些色、名安立于三相而观修、审察之智；六、作为这些观智之顶峰的 မဂ်ဉာဏ်-ဖိုလ်ဉာဏ်（maggañāṇa-phalañāṇa，道智、果智）。（《中部义注》2-163。）水界也包括在上述必须把握、观修的色法之中。因此，不能因为水界无法触知、不是触所缘，就说它不应观或不能观。
ဥပမာ ---- ၁။ ရူပါရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်ကား မဟုတ်၊ ရှု၍ကား ရနေ၏။ အကယ်၍ ရူပါရုံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်၍ ရှုမရနိုင်ဟု ဆိုလျှင် အရောင်ကို သိသော စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့လည်း ဖြစ်ခွင့် မရနိုင်တော့ပြီ၊
例如：一、色所缘并不是触所缘，却仍然可以观察。若因为色所缘不是触所缘，便说它不能观察，那么，认识颜色的眼门心路与意门心路也都不可能生起，结果——
原书第 580 页
အားလုံး ငကာဏ်းချည်း ဖြစ်ကုန်ကြမည်။
——人人都会成为盲人。
၂။ သဒ္ဒါရုံ အသံသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်သောကြောင့် ယင်းသဒ္ဒါရုံကို ရှု၍ မရနိုင်ဟု ဆိုလာငြားအံ့၊ အသံကို သိနေကြသော သောတဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့လည်း ဖြစ်ခွင့် မရနိုင်ကြတော့ပြီ၊ အားလုံး ငပင်းချည်း ဖြစ်ကုန်ကြတော့မည်။ ကြွင်းကျန်ကုန်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်သော ရုပ်တရားတို့၌လည်း နည်းတူပင် သဘောပေါက်ပါ။
二、假如有人说：“声所缘——声音——不是触所缘，所以不能观察”，那么，认识声音的耳门心路与意门心路也都不可能生起，结果人人都会成为聋人。其余那些不属触所缘的色法，也应依同样方式理解。
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့ မဟုတ်ကြသည့် ရိုးရိုးလူသားတစ်ဦးသည်ပင် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်မဟုတ်သည့် အဆင်း အသံ အနံ့ အရသာ စသည်တို့ကို သိရှိနိုင်ပါသေးလျှင် သိက္ခာ (၃)ရပ် အကျင့်မြတ်တို့ကို အစဥ်အတိုင်း ကျင့်ခြင်း ဖြင့် သမာဓိကို အဆင့်ဆင့်ထူထောင်ပြီးမှ ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရန် အားသစ်နေသော သူတော် ကောင်း တစ်ဦးသည် အဘယ်မှာလျှင် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်သည့် ရုပ်တရားတို့ကို အထူးသဖြင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် မဟုတ်သည့် အာပေါဓာတ်ကို ရှုမရဘဲ ရှိနိုင်ပါတော့အံ့နည်း။ စည်းကမ်းစနစ်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပါက ရှု၍ ရရှိရမည်သာ ရရှိနိုင်မည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
连不是瑜伽行者的普通人，都能认识并非触所缘的颜色、声音、气味、滋味等；那么，一位依次修习三学、逐步建立定以后，正精勤把握、观修色业处的贤善修行人，又怎么可能无法观察那些不属触所缘的色法，尤其是同样不属触所缘的水界呢？只要遵循既定规则与方法来修，就必定能够观见，必定能够成就。
ပဓာနိယင်္ဂတရား ငါးပါး
五种精勤支分
သမထဘာဝနာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟူသော ပဓာနကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်ကို ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများ အားထုတ်လျက်ရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်မှန်သမျှသည် ပဓာနိယင်္ဂတရား (၅)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံဖို့ လိုအပ်ပေ သည်။ ဤအပိုင်း၌ကား ဘုရားရှင်၏ ဗောဓိဉာဏ်အပေါ်၌လည်းကောင်း၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ထွက် မြောက်ကြောင်း နိယျာနိကတရားကောင်းအဖြစ် ညွှန်ကြားပြသနေသော ဘုရားရှင်၏ ညွှန်ကြားတော်မူချက် ကျင့်စဥ်တို့အပေါ်၌လည်းကောင်း မတုန်မလှုပ် သက်ဝင်ယုံကြည်သော သဒ္ဓါတရားလည်း ရှိဖို့ အထူး လိုအပ် ပါသည်။ ထိုကြောင့် ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တန်မှ ကောက်နုတ်၍ ပဓာနိယင်္ဂတရား (၅)ပါးတို့ကို ဆက်လက် တင်ပြအပ်ပါသည်။
凡正在努力修习止禅与观禅这项精勤业处的禅修者，都必须具足五种精勤支分。在本节中，尤其必须具备不动摇的信：既信受佛陀的菩提智，也信受佛陀所教导、作为导向脱离轮回苦之能出离善法的修行方法。因此，下面从《菩提王子经》中节录，继续说明五种精勤支分。
၁။ ဣဓ ရာဇကုမာရ ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ၊ သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ - ''ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ''တိ။
“1．王子，在此，比丘具足信；他信受如来的菩提：‘那位世尊确实是阿罗汉、正自觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上的可调御者之调御师、天人师、佛陀、世尊。’”
၂။ အပ္ပါဗာဓော ဟောတိ အပ္ပါတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ။
“2．他少病、少恼，消化机能调和，既不过冷，也不过热，而是适中，能够承受精勤修习。”
၃။ အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု။
“3．他不虚伪、不欺诳，能向导师或有智的同梵行者如实表明自己。”
၄။ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု။
“4．他住于已发起精进，为断除不善法、具足善法而努力；他强健有力，奋进坚决，对于诸善法从不卸下重担。”
၅။ ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယ- ဂါမိနိယာ။ ဣမာနိ ခေါ ရာဇကုမာရ ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ။ (မ-၂-၂၉၈-၂၉၉။) သဒ္ဓေါတိ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော။ သာ ပနေသာ အာဂမနသဒ္ဓါ အဓိဂမသဒ္ဓါ သြကပ္ပနသဒ္ဓါ ပသာဒ- သဒ္ဓါတိ စတုဗ္ဗိဓာ။ တတ္ထ သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ အာဂတတ္တာ အာဂမနသဒ္ဓါ နာမ။ အရိယသာဝကာနံ ပဋိဝေဓေန အဓိဂတတ္တာ အဓိဂမသဒ္ဓါ နာမ။ ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မော သံဃောတိ ဝုတ္တေ
“5．他具慧，成就能通达生起与灭没的慧；此慧圣洁、具洞察力，并正确导向尽苦。王子，这就是五种精勤支分。”（《中部》2-298—299。）巴利义注引文（缅文转写，续下单元）：“သဒ္ဓေါတိ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော။ သာ ပနေသာ အာဂမနသဒ္ဓါ အဓိဂမသဒ္ဓါ သြကပ္ပနသဒ္ဓါ ပသာဒ- သဒ္ဓါတိ စတုဗ္ဗိဓာ။ တတ္ထ သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ အာဂတတ္တာ အာဂမနသဒ္ဓါ နာမ။ အရိယသာဝကာနံ ပဋိဝေဓေန အဓိဂတတ္တာ အဓိဂမသဒ္ဓါ နာမ။ ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မော သံဃောတိ ဝုတ္တေ”译：“所谓‘具信’，就是成就信。此信有四种：相续而来之信（āgamana-saddhā）、证得信（adhigama-saddhā）、确信（okappana-saddhā）与净信（pasāda-saddhā）。其中，正等觉菩萨之信从发起胜愿起一路相续而来，故名相续而来之信；诸圣弟子之信由亲证通达而获得，故名证得信。当说到‘佛、法、僧’时——”
原书第 581 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း အစလဘာဝေန သြကပ္ပနံ သြကပ္ပနသဒ္ဓါ နာမ။ ပသာဒုပ္ပတ္တိ ပသာဒသဒ္ဓါ နာမ။ ဣဓ ပန သြကပ္ပနသဒ္ဓါ အဓိပ္ပေတာ။
“——以不动摇的方式投入信受并安立，名为确信；净信生起，名为净信。这里意指确信。”
ဗောဓိန္တိ စတုမဂ္ဂဉာဏံ။ တံ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ တထာဂတေနာတိ သဒ္ဒဟတိ၊ ဒေသနာသီသမေဝ စေတံ၊ ဣမိနာ ပန အင်္ဂေန တီသုပိ ရတနေသု သဒ္ဓါ အဓိပ္ပေတာ။ ယဿ ဟိ ဗုဒ္ဓါဒီသု ပသာဒေါ ဗလဝါ၊ တဿ ပဓာနံ ဝီရိယံ ဣဇ္ဈတိ။ (မ-ဋ္ဌ-၃-၂၂၅။) ကိဉ္စာပိ ပစ္စေကဗောဓိသတ္တာနမ္ပိ အဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ အာဂတာ အာဂမနသဒ္ဓါ ဧဝ၊ မဟာ- ဗောဓိသတ္တာနံ ပန သဒ္ဓါ ဂရုတရာတိ သာ ဧဝ ဂဟိတာ။ အစလဘာဝေန သြကပ္ပနံ ''သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာချာတော ဓမ္မော၊ သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော''တိ ကေနစိ အကမ္ပိယဘာဝေန ရတနတ္တယဂုဏေ သြဂါဟိတွာ ကပ္ပနံ။ ပသာဒုပ္ပတ္တိ ရတနတ္တယေ ပသီဒနမေဝ။ ဗောဓိန္တိ စတုမဂ္ဂဉာဏန္တိ ဝုတ္တံ တံနိမိတ္တတ္တာ သဗ္ဗညုတဉာဏဿ၊ ဗောဓီတိ ဝါ သမ္မာသမ္ဗောဓိ။ သဗ္ဗညုတဉာဏပဒဋ္ဌာနံ ဟိ မဂ္ဂဉာဏံ၊ မဂ္ဂဉာဏပဒဋ္ဌာနဉ္စ သဗ္ဗညုတဉာဏံ ''သမ္မာသမ္ဗောဓီ''တိ ဝုစ္စတိ။ နိစ္ဆိတသုဗုဒ္ဓတာယ ဓမ္မဿ သုဓမ္မတာ သံဃဿ သုပ္ပဋိပတ္တိ ဝိနိစ္ဆိတာ ဧဝ ဟောတီတိ
“所谓‘菩提’，指四道智。他信受：如来已经善加通达它。这只是以菩提为教说之首；而以这一支，意指对三宝都具信。因为，凡对佛等〔三宝〕净信强盛者，其名为精勤的精进便能成就。”（《中部义注》3-225。）“虽然独觉菩萨之信也从发起胜愿起一路相续而来，确属相续而来之信；然而大菩萨之信更为深重，所以只取后者。‘以不动摇的方式投入信受’，是指以‘世尊是正自觉者；法已由世尊善说；僧团是善行者’等确信，深入三宝功德而安立，任何人都不能使之动摇。‘净信生起’，就是对三宝生起净信。说‘菩提指四道智’，是因为它是〔获得〕一切知智的因；又可说，‘菩提’就是正等菩提。道智以一切知智为近因，而一切知智又以道智为近因，故称为‘正等菩提’。由于已经决断佛陀善觉，法之善法性与僧团之善行也就必然得到决断，所以——”
အာဟ ''ဒေသနာသီသမေဝ စေတ''န္တိအာဒိ။ တဿ ပဓာနံ ဝီရိယံ ဣဇ္ဈတိ ရတနတ္တယသဒ္ဓါယ ''ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမီ''တိ ပဓာနာနုယောဂေ အဝံမုခသမ္ဘဝတော။ (မ-ဋီ-၃-၁၅၃-၁၅၄။) ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာတိ ဥဒယဉ္စ အတ္ထဉ္စ ဂန္တုံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ သမတ္ထာယ၊ ဧတေန ပညာသလက္ခဏပရိဂ္ဂါဟိကံ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ ဝုတ္တံ။ အရိယာယာတိ ပရိသုဒ္ဓါယ။ နိဗ္ဗေဓိကာယာတိ အနိဗ္ဗိဒ္ဓပုဗ္ဗေ လောဘက္ခန္ဓာဒယော နိဗ္ဗိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထာယ။ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာတိ တဒင်္ဂဝသေန ကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ ယံ ဒုက္ခံ ခီယတိ၊ တဿ ဒုက္ခဿ ခယဂါမိနိယာ။ ဣတိ သဗ္ဗေဟိပိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဝိပဿနာပညာဝ ကထိတာ။ ဒုပ္ပညဿ ဟိ ပဓာနံ န ဣဇ္ဈတိ။ ဣမာနိ စ ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ လောကိယာနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ (မ-ဋ္ဌ-၃-၂၂၅။) သန္တဒေါသပဋိစ္ဆာဒနလက္ခဏာ မာယာ။ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနလက္ခဏံ သာဌေယျံ။ (မဟာဋီ-၁-၈၄။) ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၏ ဆိုလိုရင်း သဘောတရားများမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
“——故说‘这只是以菩提为教说之首’等语。因为借由对三宝的信，他想到‘我将依此行道从老死中解脱’，投入精勤时不会退缩；因此，其名为精勤的精进能够成就。”（《中部复注》3“‘能够通达生起与灭没的慧’，意谓有能力到达并分别生起与灭没；以此宣说了能把握50种行相的生灭智。‘圣’，即清净。‘具洞察力’，即有能力洞察过去未曾洞察的贪蕴等。‘正确导向尽苦’，即由于烦恼以彼分方式被断，能趋向那随之减损之苦的灭尽。因此，上述各词所说的全都是观慧。对无慧者，名为精勤的修习不能成就。这5种精勤支分都应当知道只是世间法。”（《中部义注》“诳以遮掩已有过失为特相；虚伪以假装具备并不存在的德为特相。”（《大复注》1-84。）以上义注与复注所说的旨义如下。
၁။ သဒ္ဓါတရား ရှိခြင်း (ပထမ ပဓာနိယင်္ဂတရား)
一、具足信（第一精勤支分）
ဒါယကာတော် ဗောဓိမင်းသား …ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်သူတို့၌ ပြည့်စုံရမည့် ပဓာနိယင်္ဂ အမည်ရသော အကြောင်းအင်္ဂါရပ်တို့သည် ဤ (၅)ပါးတို့တည်း။ အဘယ် (၅)ပါးတို့ နည်းဟူမူ ---- ၁။ ဒါယကာတော် ဗောဓိမင်းသား …ဤသာသနာတော်၌ ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါ တရားရှိ၏ -- ''ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ မြတ်သောအလှူ ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော် မူထိုက်ခြင်းတည်းဟူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း အရဟံ မည်တော်မူ၏။ သင်္ခါရ-ဝိကာရ-လက္ခဏ-နိဗ္ဗာန်- ပညတ်တည်းဟူသော သိသင့်သိထိုက်သည့် အလုံးစုံသော ညေယျတရားတို့ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်တော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မည်တော်မူ၏။ ဝိဇ္ဇာ (၃)ပါး၊ ဝိဇ္ဇာ (၈)ပါး၊ စရဏတရား (၁၅)ပါးတည်းဟူသော အသိဉာဏ် - ဝိဇ္ဇာ၊ အကျင့် စရဏနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န မည်တော်မူ၏။
“施主菩提王子……修习业处者必须具足、名为精勤支分的条件，就是这5种。哪5种？1．施主菩提王子，在此教法中，禅修比丘具足信。他信受：‘那位世尊因为堪受人、天、梵天等有情殊胜的供养与礼敬，所以称为阿罗汉（arahaṃ）；因为对于应知、当知的五类所知法——行法、变易、相、涅槃与概念——不依老师，以自生智自行亲证，如实而正确地洞彻知见，所以称为正自觉者（sammāsambuddha）；因为具足3种明、8种明与15种行，即明与行，所以称为明行具足者（vijjācaraṇasampanna）；
ကောင်းသော စကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း သုဂတ မည်တော်မူ၏။ လောကကို သိတော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း လောကဝိဒူ မည်တော်မူ၏။ ဆိုဆုံးမထိုက်သူကို ဆိုဆုံးမတတ်သည့် အတုမဲ့ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ မည်တော်မူ၏။
因为善于说善语，所以称为善逝（sugata）；因为了知世间，所以称为世间解（lokavidū）；因为是善能教诫可调御者、无与伦比的人，所以称为无上的可调御者之调御师（anuttaro purisadammasārathi）；
原书第 582 页
နတ်လူတို့၏ ဆရာတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန မည်တော်မူ၏။
因为是天人与人类的导师，所以称为天人师（satthā devamanussānaṃ）；
သစ္စာ (၄)ရပ် တရားမြတ်ကို ကျွတ်ထိုက်သသူ ဝေနေယျကြာ သတ္တဝါတို့အား သိစေတော်မူတတ်သော ဤ အကြောင်းကြောင့်လည်း ဗုဒ္ဓ မည်တော်မူ၏။ ဘုန်းတန်ခိုး ကြီးမြတ်တော်မူသော ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း ဘဂဝါ မည်တော်မူ၏။''- ဟု မြတ်စွာဘုရား၏ မဂ်ဉာဏ် (ဖိုလ်ဉာဏ်) သဗ္ဗညုတဉာဏ်ဟူသော ဗောဓိဉာဏ်ကို ယုံကြည်၏။ (မ-၂-၂၉၈။)
因为能令堪受调教、如莲花般的有情知晓四圣谛，所以称为佛陀（buddha）；因为威德极大，所以称为世尊（bhagavā）。’如此，他信受佛陀名为菩提智的道智（果智）与一切知智。”（《中部》2-298。）
သဒ္ဓါ (၄) မျိုးနှင့် ဤ၌ လိုအပ်သော သဒ္ဓါ
四种信与此处所需的信
အာဂမနသဒ္ဓါ၊ အဓိဂမသဒ္ဓါ၊ သြကပ္ပနသဒ္ဓါ၊ ပသာဒသဒ္ဓါ ဟု သဒ္ဓါ (၄)မျိုး ရှိ၏။ သဗ္ဗညု ဘုရား အလောင်းတော်ကြီးများ၏ သဒ္ဓါသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရဖို့ရန်ဟု စိတ်သန်ရည်စူး သဒ္ဓါထူးဖြင့် ဆုထူးပန်ထွာ တော်မူခဲ့သည်မှ စ၍ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်သို့တိုင်အောင် အစဥ်အတိုင်း လာသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အာဂမနသဒ္ဓါ မည်၏။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓအလောင်းတော်ကြီးများ၏ သဒ္ဓါတရားသည်လည်း ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိဖို့ရန် ဆုထူး ပန်ထွာတော်မူခဲ့သည်မှ စ၍ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ် ရသည့်တိုင်အောင် အစဥ်တစိုက် လာရှိသော သဒ္ဓါ ဖြစ်ခြင်း ကြောင့် အာဂမနသဒ္ဓါ မည်သည်သာ ဖြစ်ပေ၏၊ သို့သော် သမ္မာသမ္ဗောဓိ ဘုရားအလောင်းတော်ကြီးများ၏ သဒ္ဓါတရားကား ပို၍ အလေးဂရု ပြုထိုက်သော သဒ္ဓါဖြစ်ခြင်းကြောင့် သမ္မာသမ္ဗောဓိ အလောင်းလျာကြီးများ ၏ သဒ္ဓါကိုသာလျှင် အာဂမနသဒ္ဓါအဖြစ် ယူထားပေသည်။
信有4种：相续而来之信（āgamana-saddhā）、证得信（adhigama-saddhā）、确信（okappana-saddhā）与净信（pasāda-saddhā）。正等觉菩萨之信，从为获得一切知智而发起殊胜胜愿起，直至菩提道场，依次相续而来，故名相续而来之信。独觉菩萨之信，也从为获得独觉菩提智而发起胜愿起，直至证得独觉菩提智，一路相续而来，所以同样属于相续而来之信；然而，正等觉菩萨的信更为深重、更值得尊重，因此只取正等觉菩萨之信为相续而来之信。
အရိယာသူတော်ကောင်း ဖြစ်ကြကုန်သော ဘုရားရှင်၏ တပည့်သား သာဝကတို့၏ သဒ္ဓါသည် (= ယုံ ကြည်မှုသည်) မဂ်ဉာဏ်-ဖိုလ်ဉာဏ်-နိဗ္ဗာန်ကို ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်ခြင်းဖြင့် ရရှိအပ် သောကြောင့် အဓိဂမသဒ္ဓါ မည်၏။
诸圣者，即佛陀的声闻弟子，其信由于亲自现前、洞彻知见道智、果智与涅槃而获得，所以称为证得信（adhigama-saddhā）。
ဘုရား တရား သံဃာဟူသော ရတနာသုံးပါးအကြောင်းကို ပြောဆိုလိုက်သော် နာကြားလိုက်ရသော် -- ''ဘုန်းတော် (၆)ပါးသခင် ဘုရားရှင်သည် သိသင့်သိထိုက်သည့် ညေယျဓံ တရားမှန်သမျှကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူ ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်တော်မူသည့် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားစစ် ဘုရားမှန် ဧကန် မှန်၏။ ဘုရားရှင်သည် ကောင်းစွာ ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော မဂ်-ဖိုလ်-နိဗ္ဗာန်-ဓမ္မက္ခန် ဟု ဆယ်တန်ထင်ပေါ် တရားတော်မြတ်သည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိက တရား ကောင်း စင်စစ် ဧကန် မှန်၏။ ရှစ်ယောက်ထင်ပေါ် ဘုရားရှင်၏ တပည့်သားသာဝက အရိယသံဃာတော်သည် သံသရာဝဋ်မှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိကတရားကောင်းကို ကောင်းမွန်ရိုသေစွာ ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွား များ အားထုတ်တော်မူသည့် သံဃာစစ် သံဃာမှန် ဧကန် မှန်၏။''- ဟု မတုန်မလှုပ် သက်ဝင်ယုံကြည်သော =
当谈到、听到佛、法、僧三宝时，他便信受：“具足6种威德的世尊，确实是真正的正自觉佛陀；对于一切应知、当知的所知法，他不依老师，以自生智自行亲证，如实而正确地洞彻知见。佛陀善加宣说、由四道、四果、涅槃与法蕴组成的10类殊胜法，确实是导向脱离轮回苦的能出离善法。由8类圣者组成的圣僧团，确实是真正的僧团；他们恭敬而勤勉地修习、培育导向脱离轮回苦的能出离善法。”这种不动摇的信——
တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်က လှုပ်ချောက်ချား၍ မရနိုင်လောက်အောင် ရတနာသုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သော သဒ္ဓါသည် သြကပ္ပနသဒ္ဓါ မည်၏။
——任何人都无法令它动摇，能深入信受三宝功德——称为确信（okappana-saddhā）。
ရတနာသုံးပါး၌ (မိရိုးဖလာသဘောအားဖြင့်) သာမန် ကြည်ညိုရုံမျှ၊ ကြည်ညိုမှု သဒ္ဓါ ဖြစ်ရုံမျှသည် ပသာဒသဒ္ဓါ မည်၏။
仅仅由于家传习俗而对三宝生起一般敬信，只是生起普通的净信，这称为净信（pasāda-saddhā）。
ဤသဒ္ဓါ (၄)မျိုးတို့တွင် ဤပဓာနိယင်္ဂတရား (၅)ပါး၌ အလိုရှိအပ်သော သဒ္ဓါမှာ သြကပ္ပနသဒ္ဓါ ဖြစ်၏။
在这4种信中，五种精勤支分在此所需要的信，是确信（okappana-saddhā）。
သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိကတရားကောင်းအဖြစ်ဖြင့် ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် က ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော တရားတို့ကို သံသရာဝဋ်မှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိက တရားကောင်း အဖြစ် သက်ဝင်ယုံကြည်သော သြကပ္ပနသဒ္ဓါတရားကား နိဗ္ဗာန်ကို လိုလားတောင့်တလျက်ရှိသော ယောဂါဝစရ
这种把佛陀亲自教说的诸法信受为导向脱离轮回苦之能出离善法的确信，正是每一位——
原书第 583 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်တိုင်း၌ ရှိရမည့် ပဓာနိယင်္ဂတရားတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းတွင် အကြိမ်များစွာ ဖော်ပြလျက်ရှိသော သံသရာဝဋ်မှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိက တရားကောင်းတစ်ခုကို ဤတွင် ထပ်မံ၍ ပုံစံထုတ်ပြအပ်ပါ သည်။
——向往涅槃的禅修者都应具足的一项精勤支分。本书已多次列举这种导向脱离轮回苦的能出离善法；这里再举一式。
သဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ အနဘိဇာနံ အပရိဇာနံ အဝိရာဇယံ အပ္ပဇဟံ အဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ။ ပ ။
“诸比丘，若对一切不证知、不遍知、不离贪、不舍断，便不可能尽苦。……”
သဗ္ဗံ စ ခေါ ဘိက္ခဝေ အဘိဇာနံ ပရိဇာနံ ဝိရာဇယံ ပဇဟံ ဘဗ္ဗော ဒုက္ခက္ခယာယ။ (သံ-၂-၂၄၉-၂၅ဝ၊၊) အလုံးစုံသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ပရိညာပညာ (၃)မျိုးတို့ဖြင့် ပိုင်းခြား မသိခဲ့ သော် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ ကုန်ခြင်းငှာ မထိုက်။ ပ ။
“然而，诸比丘，若对一切证知、遍知、离贪、舍断，便能够尽苦。”（《相应部》2-249—250。）若未以3种遍知之慧清楚分别知一切五取蕴，也就是色名法，便不能尽除轮回之苦。……
အလုံးစုံသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ပရိညာပညာ (၃)မျိုးတို့ဖြင့် ပိုင်းခြား သိခဲ့သော် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ ကုန်ခန်းခြင်းငှာ ထိုက်၏။
若已以3种遍知之慧清楚分别知一切五取蕴，也就是色名法，便能够尽除轮回之苦。
ဤဒေသနာတော်ကား သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိက တရားကောင်း အဖြစ် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော၊ ဘုရားရှင်၏ ရွှေနှုတ်တော်မှ တိုက်ရိုက်ထွက်ပေါ်လာသော သာမုက္ကံသိက ဒေသနာတော်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။
这正是一项殊胜教说：佛陀把它作为导向脱离轮回苦的能出离善法而教导，它直接从佛陀金口宣出。
ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါး ရုပ်နာမ်တရားတို့တွင် ယခု အငြင်းပွားနေသော အာပေါဓာတ်လည်း ပါဝင် ပါ၏။ ''မျက်စိတစ်မှိတ် လျှပ်တစ်ပြက်အတွင်း၌ ကုဋေတစ်သိန်းမက ဖြစ်ပြီး ပျက်နေသော ဒီနာမ်တရားတွေကို ဘယ်လိုလုပ် ရှုမလဲ''- ဟု ကုဋေတစ်သိန်းနှင့် ခဏခဏ ကိုင်ပြီး အပေါက်ခံနေရသော၊ ယနေ့ မျက်မှောက် ခေတ် ဝိပဿနာလောကတွင် အလွန့်အလွန် မျက်နှာငယ်နေရှာသော၊ ယနေ့ မျက်မှောက်ခေတ် ဝိပဿနာ လောကက မျက်နှာသာ မပေးသဖြင့် ချောင်ကြိုချောင်ကြားမှာ အသာကပ်နေရသော စိတ်+စေတသိက် = နာမ် တရားတို့လည်း ပါဝင်ကြပါသည်။
在这些五取蕴、色名法中，也包括当前争论的水界；同样也包括心与心所，也就是名法。现今观禅界中，有人一再拿着“这些名法在一眨眼、一闪念之间生灭超过十万俱胝次，怎么可能观呢？”这个说法来攻击它们；这些名法实在被弄得极其可怜，在当代观禅界备受冷落，只得悄悄栖身于偏僻角落。
အကယ်၍ အသင်ယောဂီသူတော်ကောင်းသည် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားထားတော်မူသည့် ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို သာဝကတို့သည် ရှု၍ မရနိုင်ဟု လက်ခံနေသည် ဖြစ်အံ့၊ အသင် ယောဂီသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌ ပဓာနိယင်္ဂတရား (၅)ပါးတို့တွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သော သြကပ္ပန သဒ္ဓါတရားကား ချို့တဲ့နေမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ပဓာနိယင်္ဂတရား (၅)ပါးနှင့် မပြည့်စုံခဲ့သော် မဂ်- ဖိုလ်-နိဗ္ဗာန်ကို ရနိုင် မရနိုင်ဟူသော ဤအချက်ကိုကား အသင်သူတော်ကောင်းသည် အလေးအနက်ထား၍ စဥ်းစားရတော့မည် ဖြစ်ပေသည်။
如果贤善禅修者接受这样的主张：佛陀亲自教说的五取蕴——即色名法——声闻弟子无法观见，那么，在这位贤善禅修者的相续中，五种精勤支分之一的确信便必然有所欠缺。若不具足五种精勤支分，究竟能否证得道、果、涅槃？贤者必须认真思考这一点。
ဘုရားရှင်၏ ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်
佛陀的殊胜菩提智
ဘုရားရှင်၏ မဂ်ဉာဏ် (၄)ပါးသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်ကြီး၏ ရဖို့ရန် အကြောင်းရင်းစစ် ဖြစ် သောကြောင့် ဗောဓိ မည်၏။ တစ်နည်း သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်သည် ဗောဓိ မည်၏။ မှန်ပေသည် --- ဘုရားရှင်၏ အရိယမဂ်ဉာဏ်သည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်လျှင် အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်း ပဒဋ္ဌာန် ရှိ၏။ ဘုရားရှင်၏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်ကြီးသည်လည်း ဘုရားရှင်၏ အရိယမဂ်ဉာဏ်လျှင် အနီးကပ် ဆုံးသော အကြောင်း ပဒဋ္ဌာန် ရှိ၏။ (ဘုရားရှင်၏ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ် အထွဋ် တပ်လျက် ပါလာ၏။ သာဝကတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကား သဗ္ဗညုတဉာဏ် အထွဋ်တပ်လျက် မပါလာပေ။) ထိုကြောင့် ဘုရားရှင်၏ မဂ်ဉာဏ် (ဖိုလ်ဉာဏ်) သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်မြတ်ကို သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ဟူ၍ ခေါ်ဆို
佛陀的4种道智，是获得殊胜一切知智的真正原因，所以称为菩提；换一种解释，殊胜的正等菩提智称为菩提。确实——佛陀的圣道智以殊胜一切知智为最近的近因；佛陀的殊胜一切知智，又以佛陀的圣道智为最近的近因。〔佛陀的阿罗汉道智生起时，一切知智也冠顶随之而来；声闻弟子的阿罗汉道智生起时，则没有一切知智冠顶随之而来。〕因此，佛陀的道智（果智）与殊胜一切知智，应当称为——
原书第 584 页
အပ်ပေ၏။ ယင်း သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သည်ပင် ဘုရားရှင်၏ ဗောဓိ မည်၏။ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား -- ''တထာဂတ အမည်ရတော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ထိုဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်ကို ကောင်းစွာ ထွင်း ဖောက် သိမြင်တော်မူ၏ ရတော်မူ၏ ရောက်တော်မူ၏''ဟု ယုံကြည်၏။ ဤသို့ ယုံကြည်ခဲ့သော် ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပထမ ပဓာနိယင်္ဂတရားနှင့် ပြည့်စုံပြီ ဖြစ်၏။
——正等菩提智。这一正等菩提智，就是佛陀的菩提。禅修者信受：“称为如来的正自觉佛陀，已经善加洞彻知见、证得并到达那一殊胜菩提智。”如此信受时，禅修者便具足了第一精勤支分。
ဒေသနာ သီသမျှသာ ဖြစ်သည်
只是以此为教说之首
တထာဂတ အမည်ရတော်မူသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်ကြီးကို မုချပိုင်ပိုင် ကောင်းစွာ ထွင်းဖောက် သိမြင်တော်မူ၏ ရတော်မူ၏ ရောက်တော်မူ၏ဟု ယုံကြည်ချက် သဒ္ဓါတရား အပြည့်အဝဖြင့် ယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်ဘက်က ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်သည့်အတွက်ကြောင့် ---- ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော မဂ်ဉာဏ်-ဖိုလ်ဉာဏ်-နိဗ္ဗာန်-ပရိယတ် တည်းဟူသော (၁ဝ)ပါးသော တရား တော်မြတ်၏ သံသရာဝဋ်မှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိက တရားကောင်း၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ အရိယာ သံဃာတော်၏ သံသရာဝဋ်မှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိက တရားကောင်းကို ကောင်းမွန်ရိုသေစွာ ကျင့်ကြံ ကြိုးကုတ် ပွားများအားထုတ်တော်မူသည့် သုပ္ပဋိပန္နဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ယောဂါ ဝစရ ရဟန်းတော်ဘက်က ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်ခြင်းသာဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဘုရားရှင်၏ ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်
禅修比丘以圆满的信，能够作出这样的决断：“称为如来的正自觉佛陀，确实已经善加洞彻知见、证得并到达殊胜的正等菩提智。”因此，他也能够决断：佛陀所教导、由道智、果智、涅槃与教理（pariyatti）组成的10类殊胜法，确实是导向脱离轮回苦的能出离善法；圣僧团确实具足善行之德，能恭敬而勤勉地修习、培育导向脱离轮回苦的能出离善法。所以，以“信受佛陀的殊胜菩提智”为内容的这一教说——
ကို ယုံကြည်၏ဟူသော ဤ ဒေသနာတော်သည် ဘုရားရှင်၏ ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်ကို ဦးတည်၍ အဦးမူ၍ ခေါင်းတည်၍ ခေါင်းတပ်၍ ဟောကြားထားတော်မူသော ဒေသနာတော်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ---- သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ = ဘုရားရှင်၏ ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်ကို ယုံကြည်၏ဟူသော ဤ စကားရပ်ဖြင့် = ဤပဓာနိယင်္ဂတရားဖြင့် ရတနာသုံးပါးလုံးတို့၌ပင် သက်ဝင်ယုံကြည်မှု သြကပ္ပန သဒ္ဓါကို အလိုရှိအပ်ပေသည်။ မှန်ပေသည် -- ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ သန္တာန်ဝယ် ဘုရားအစရှိသော ရတနာ သုံးပါးတို့၌ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရားသည် အားကောင်း၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် ယင်း ရတနာသုံးပါးတို့၌ ယုံကြည်ချက် သဒ္ဓါတရား၏ စွမ်းအားကြောင့် ''ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမိ = လောကုတ္တရာ တရား (၉)ပါးအား လျော်သော ဤကျင့်ဝတ်ပဋိပတ်ဖြင့် အိုနာသေရေး ဒုက္ခဘေးမှ မချွတ်ဧကန် ငါ လွတ် မြောက်ရပေလတ္တံ့''ဟု အပြင်းအထန် ကြိုးစားအားထုတ်မှု လုံ့လဝီရိယသည် ပြီးစီးပြည့်စုံလာနိုင်၏။
——只是把佛陀的殊胜菩提智作为所指、起首与教说之首而宣说。因此，巴利语（缅文转写）“သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ”，意为“信受如来的殊胜菩提智”；以这句话，也就是以这一精勤支分，所要表达的是对三宝全部具足确信。确实，一位禅修者若对佛等三宝具有强盛的信，凭借这股信力，他便想到巴利语（缅文转写）“ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏတော မုစ္စိဿာမိ”——“依这种随顺9种出世间法的修行，我必定能够从老、病、死等苦难中解脱”——从而能够圆满强力奋进的精进。
(မ-ဋ္ဌ-၃-၂၂၅။ မ-ဋီ-၃-၁၅၃-၁၅၄။)
（《中部义注》3-225；《中部复注》3-153—154。）
၂။ ကျန်းမာရေးကောင်းခြင်း (ဒုတိယ ပဓာနိယင်္ဂတရား)
二、身体健康（第二精勤支分）
အနာရောဂါ ကင်း၏၊ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း ကင်း၏။ အစာကို အညီအညွတ် ကျက်စေတတ်သော၊ မအေး လွန်း မပူလွန်းသော၊ အလယ်အလတ်ဖြစ်သော၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းရန် အခန့်သင့်ဖြစ်သော ပါစက တေဇော ဓာတ်နှင့် ပြည့်စုံ၏။
没有疾病，也没有身体上的痛苦；具足能使食物均匀消化的消化火界（pācaka-tejo-dhātu）：它不过冷，也不过热，而是温度适中，适合用功修习业处。
၃။ မာယာ-သာဌေယျ ကင်းခြင်း (တတိယ ပဓာနိယင်္ဂတရား)
三、远离诳与虚伪（第三精勤支分）
မိမိ၌ ထင်ရှား မရှိသော ဂုဏ်ကို ထုတ်ဖော် ချီးမွမ်းခြင်း သဘောလက္ခဏာကား သာဌေယျတည်း = ဟန်ဆောင်ခြင်းတည်း။ မိမိ၌ ထင်ရှားရှိသော အပြစ်ကို ဖုံးလွှမ်းခြင်း သဘောလက္ခဏာကား မာယာတည်း = လှည့်ပတ်ခြင်းတည်း။ ကမ္မဋ္ဌာန်းဆရာအား လိမ်ညာ၍ တရားလျှောက်ထားခြင်းများလည်း မာယာ-သာဌေယျ
把自己实际上并不具备的功德说成有而加以夸示，其特相称为虚伪（sāṭheyya），也就是伪装；遮掩自己实际存在的过失，其特相称为诳（māyā），也就是欺骗。向禅修导师虚报禅修经验，也正是诳与虚伪的——
原书第 585 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း သဘောပင်တည်း။ ယောဂါဝစရရဟန်းသည် ယင်းသို့သော ဟန်ဆောင်ခြင်း လှည့်ပတ်ခြင်း မရှိ၊ ဆရာဖြစ် တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အထံ၌လည်းကောင်း၊ ပညာရှိကုန်သော သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ အထံ၌သော် လည်းကောင်း ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မိမိကိုယ်ကို ထင်စွာ ပြုတတ်၏။ (မိမိ၏ အပြစ်ကို ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ဝန်ခံ၍ ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ ကုစားခြင်းတည်း။)
——表现。瑜伽行者比丘没有这种虚伪与诳；对于作为导师的世尊，或对于有智慧的同梵行者，他都如实坦白自己。〔也就是如实承认自己的过失，并依律加以补救。〕
၄။ သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယ ရှိခြင်း (စတုတ္ထ ပဓာနိယင်္ဂတရား)
四、具足正勤精进（第四种精勤支分）
အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ရှားရန် ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြည့်စုံစေရန် ထက်သန်သော အပြင်းအထန် ကြိုးစားအားထုတ်သော လုံ့လဝီရိယ ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ အားထုတ်နိုင်စွမ်း ရှိ၏၊ မြဲမြံစွာ အားထုတ်မှု ရှိ၏။
他为了断除不善法、圆满善法，住于已发起的精进，热切勇猛地努力；他有奋发之力，能坚固不移地精进。
ကုသိုလ်တရားတို့၌ တာဝန်ကို ပစ်ချမထား။
对于诸善法，他不卸下自己所负的重担。
၅။ ဝိပဿနာဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံခြင်း (ပဉ္စမ ပဓာနိယင်္ဂတရား)
五、具足毗婆舍那智之慧（第五种精勤支分）
ပညာရှိ၏၊ ရုပ်-နာမ်တို့၏ အဖြစ်အပျက်ကို သိစွမ်းနိုင်သော ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ စင်ကြယ်သော၊ ကိလေ သာထု အစိုင်အခဲကို ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးနိုင်သော၊ ဒုက္ခ၏ ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ကောင်းစွာ ရောက်စေနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ (မ-၃-၂၉၈-၂၉၉။) ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ = ခန္ဓာ (၅)ပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အဖြစ်-အပျက်ကို သိစွမ်းနိုင်သော ပညာဟူသော ဤစကားရပ်ဖြင့် ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့၌ ဥဒယဉာဏ် (၂၅)ပါး၊ ဝယဉာဏ်(၂၅)ပါးတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူခြင်းငှာ စွမ်းအားရှိမှုကို ဆိုလိုသည်။ 〔အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရား တို့ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးခန္ဓာ (၅)ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ပုံ၊ အဝိဇ္ဇာ- တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့ (အရဟတ္တမဂ်အခိုက်၌) ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကျိုးခန္ဓာ (၅)ပါးတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ
他有慧，具足能知色、名生灭的慧；具足清净、能洞穿并摧毁烦恼厚重聚块、能正确导向苦尽涅槃的毗婆舍那智之慧。（《中部》3-298—299。）ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ（udayatthagāminiyā paññāya）意为“能够了知五蕴——即色、名法——生灭的慧”；这一语句是说，他能够以智分别五蕴中的二十五项生智与二十五项灭智。〔也就是必须以智观见：由于无明、爱、取、行、业等因缘法显现，果五蕴如何显现；以及由于无明、爱、取、行、业等因缘法在阿罗汉道刹那灭尽，果五蕴如何以 anuppāda-nirodha（不再生起之灭）——
= နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုရမည့်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ဝိပ- ဿနာပိုင်းတွင် ထင်ရှားလတ္တံ့။〕 (မ-ဋ္ဌ-၃-၂၂၅။) ဤအထက်ပါ ပဉ္စမ ပဓာနိယင်္ဂတရား၌ ဟောကြားထားတော်မူသည့် စကားရပ်အားလုံးတို့ဖြင့် ဝိပဿနာ ပညာကိုပင် ရည်ညွှန်း၍ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူပေသည်။ (ဝိပဿနာဉာဏ်တို့တွင် အလယ်၌ တည်ရှိသော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကိုယူ၍ ဟောတော်မူလိုက်သဖြင့် အစနှင့် အဆုံး ဝိပဿနာဉာဏ်အားလုံးကို သိမ်းကျုံးယူရသော မဇ္ဈေဒီပကနည်းတည်း။) မှန်ပေသည် --- ပညာမရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်အား ပဓာနအမည်ရသော သမထဝိပဿနာဘာဝနာသည် မပြည့် စုံနိုင်ပေ။ ဤပဓာနိယင်္ဂတရား (၅)ပါးလုံးတို့ကို လောကီတရားတို့ဟူ၍ သိရှိပါလေ။ (မ-ဋ္ဌ-၃-၂၂၅။) အရိယမဂ် မဆိုက်မီ အရိယမဂ်၏ ရှေ့အဖို့၌ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်က ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်ကျင့်ထားရမည့်တရားတို့ ဖြစ်ကြ သည်ဟု ဆိုလိုပေသည်။ ယင်းပဓာနိယင်္ဂတရား (၅)ပါးတို့တွင် အာပေါဓာတ်ကို ထိုးထွင်းသိမှုလည်း ပါဝင်၏။
——即以永不再生的止息——而止息。这是必须以智观见的部分，后文将在毗婆舍那部分说明。〕（《中部义注》3-225。）在上述第五种精勤支分中，佛陀借所开示的全部语句，所指的正是毗婆舍那慧。〔这是“中间显示法”（majjhedīpaka-naya）：取位于诸观智中段的生灭智来说，从而总摄最初至最终的一切观智。〕确实，对没有慧的人来说，名为精勤修习的止与观无法圆满。应知，这五种精勤支分全都是世间法。（《中部义注》3-225。）也就是说，这些是瑜伽行者在抵达圣道以前、于圣道之前必须修习圆满的诸法。这五种精勤支分中，也包括彻知水界。
အာပေါဓာတ် အဝင်အပါ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါး ရုပ်နာမ်တရား အားလုံးကို ထိုးထွင်းသိမှုလည်း ပါဝင်၏။
也包括彻知以水界为其一部分的五取蕴——一切色、名法。
အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ အချက်တို့ကို မဂ်ဆိုက် ဖိုလ်ဆိုက် သည့်တိုင်အောင် သိရှိရမည့် ဝိပဿနာဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံမှုတို့လည်း ပါဝင်လျက်ပင် ရှိ၏။ အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်မီ အသင်သူတော်ကောင်း ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည့် တရားတို့ပင် ဖြစ်ပေသည်။ ဤတွင် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးရှုကွက်ကို တစ်ဖန် ဆက်လက် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
还包括具足这样的毗婆舍那智之慧：必须了知这些连同因缘在内的取蕴之无常、苦、无我，直至证道证果。这些正是你这位善士在抵达圣道以前必须努力修习圆满的诸法。下面继续说明四界的观法。
原书第 586 页
နိုင်နင်းအောင်လေ့ကျင့်ပါ
修习至熟练掌握
ဓာတ်ကြီး (၄)ပါး - သဘောတရား (၁၂)မျိုးကား စုံသွားပြီ ဖြစ်၏။ ထိုသဘောတရား (၁၂)မျိုးကို အဝါး ဝစွာ နိုင်နိုင်နင်းနင်းဖြင့် ရှုတိုင်းရအောင် သွက်အောင် တစ်မိနစ်အတွင်း သဘောတရား (၁၂)မျိုးလုံးကို တစ် ကိုယ်လုံး အနှံ့အပြား ဦးခေါင်းမှသည် ခြေဖျားသို့တိုင်အောင် ခြေဆုံး ခေါင်းဆုံး နှစ်ခေါက် သုံးခေါက်လောက် ရအောင် လေ့ကျင့်ပါ။ ထိုသို့ လေ့ကျင့်ရာ၌ ဓာတ်တစ်လုံးကို ခြေဆုံး ခေါင်းဆုံး မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။ သွက်အောင် ရှုလိုက်တိုင်းရအောင် လေ့ကျင့်ခြင်းဖြစ်သည်။ အောင်မြင်မှု ရခဲ့သော် က-ကြီး - ခ-ခွေး က ပြန်၍ စပါ။
四界的十二种界性已经全部讲完。应当把这十二种界性练到娴熟自如、随观即得而且敏捷：在一分钟内，把十二种界性遍及全身、从头至脚地观上两三遍。修习时，每一种界性都必须从脚至头完整看见。这是在训练自己观得敏捷、随观即得。成功以后，再回到“က（ka-gyi）、ခ（kha-khwe）”这一课重新开始。
က-ကြီး ခ-ခွေး တန်း
က（ka-gyi）、ခ（kha-khwe）这一课
ဝ-လုံးတန်း အောင်မြင်သွားပြီ ဖြစ်သဖြင့် ယခုတစ်ဖန် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို ဘုရားဟော ဒေသနာတော် စဥ်အတိုင်း ပြန်၍ ရှုရတော့မည် ဖြစ်သည်။ ပထဝီဓာတ်၊ အာပေါဓာတ်၊ တေဇောဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ်ဟူသော ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူသည့် ဒေသနာတော်စဥ်အတိုင်း သွက်အောင် ရှုတိုင်းရအောင် တစ်ဖန်ပြန်၍ လေ့ကျင့်ပါ။
在ဝ（wa-lone）这一课修习成功以后，现在应当再次按照佛陀开示的次序观照四界。应重新训练自己依照世尊所开示的次序，敏捷而随观即得地观照地界、水界、火界、风界。
၁။ မာ-ကြမ်း-လေး၊ ပျော့-ချော-ပေါ့ (ပထဝီ) ၂။ ယိုစီး-ဖွဲ့စည်း (အာပေါ) ၃။ ပူ-အေး (တေဇော) ၄။ ထောက်-တွန်း (ဝါယော) ---- ဟူသော ဒေသနာတော်စဥ်အတိုင်း သွက်အောင် ရှုတိုင်းရအောင် ကြိုးစားပါ။ ဦးခေါင်းမှသည် ခြေဖျား၊ ခြေဖျားမှသည် ဦးခေါင်းသို့တိုင်အောင် ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့ကျင့်ပါ။ ဤသို့ လေ့ကျင့်ဖန်များသော် မီးခိုးရောင်- အဖြူ-အကြည်များ အချို့ယောဂီများ၌ ပေါ်လာတတ်ပါသည်။ သို့သော် မီးခိုးရောင်-အဖြူ-အကြည်တို့ ပေါ် သည်ဖြစ်စေ မပေါ်သည်ဖြစ်စေ လုပ်ငန်းခွင်ကား မပြီးဆုံးသေးသဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး၌ တည်ရှိသော ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို ခြုံငုံ၍ သမာဓိကို ဆက်လက် ထူထောင်ရဦးမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
一、硬、粗、重，软、滑、轻（地界）；二、流动、黏结（水界）；三、热、冷（火界）；四、支持、推动（风界）——应依照这一开示次序，努力练到敏捷、随观即得。从头顶到脚尖，再从脚尖到头顶，反复多次练习。如此屡次修习时，有些瑜伽行者会出现烟灰色、白色或清澈透明的现象。然而，无论这些烟灰色、白色或清澈透明的现象出现与否，修习都还没有结束；仍须统摄遍及全身的四界，继续建立定。
ဓာတ်ကြီး (၄) ပါးကို ခြုံ၍ သမာဓိထူထောင်ပါ
统摄四界而建立定
သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ အာဝဇ္ဇေတွာ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၃၄၆။) မိမိ၏ ရူပကာယတစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံ၍ ဆင်ခြင် ရှုပွားရန် ညွှန်ကြားထားသဖြင့် ဓာတ်သဘောတရား (၁၂)မျိုးကို ခြေဆုံးခေါင်းဆုံး တစ်လုံးစီ ရှု၍ ကျေနပ်မှုရသောအခါ အလွန်သွက်လက်လာသောအခါ တစ်ကိုယ်လုံးကို ခြုံ၍ တောင်ထိပ်တစ်နေရာမှ တောင် အောက်တစ်နေရာကို အပေါ်က စီးကြည့်သည့် ပုံစံကဲ့သို့ မိမိထိုင်နေသည့် ပုံစံကို အပေါ်က မတ်တတ်ရပ်၍ စီးကြည့်သည့် ပုံစံဖြင့် ဓာတ်သဘောတရား (၁၂)မျိုးလုံးကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု ရှုပါ။
“以智转向、审察并观修自己的整个色身。”（《清净道论》1-346。）既然这里指示应当统摄自己的整个色身而观修，那么，当十二种界性已经逐一从脚至头观得满意，修习也变得非常敏捷时，就应像站在山顶从上方俯瞰山下，又像站在自己坐姿的上方俯视一般，把十二种界性统摄于全身，逐一观照。
သို့သော် အချို့ယောဂီများ၌ ဦးခေါင်းကစ၍ ဖြိုပြီး ခြုံ၍ စိုက်ရှုခဲ့သော် ဦးခေါင်း မခံနိုင် ဖြစ်နေတတ်၏၊ အလွန် တင်းမာနေတတ်၏၊ အလွန် ခဲနေတတ်၏၊ အလွန် လေးလံနေတတ်၏။ သို့အတွက် လည်ဂုတ်လောက်က စ၍ အပေါ်ဦးခေါင်းပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းကို မျှ၍ ခြုံငုံလျက် ဓာတ်သဘောတရား (၁၂)မျိုးကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု ရှုနေပါ။ ဓာတ်သဘောတရား (၁၂)မျိုး အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်ထားပါ။ တစ်ဖန် သမာဓိကို စတင် ထူထောင်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။
不过，有些瑜伽行者若从头部开始向下铺开、统摄全身而专注观察，头部会承受不住，变得非常紧绷、僵硬而沉重。因此，应从后颈附近开始，把上方头部与下方身体均衡地统摄起来，逐一观照十二种界性。让修习心安稳地贴住这十二种界性的所缘；这时便重新开始建立定。
原书第 587 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ထိုသို့ သမာဓိထူထောင်ရာ၌ သမာဓိအားကောင်းသည်နှင့်အမျှ ဓာတ်များမှာ အလွန်ထင်ရှား လာတတ် ပါသည်။ ထင်ရှားလွန်းသဖြင့် မခံနိုင်ဖြစ်ခဲ့သော် ရှေးပိုင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း ဆန့်ကျင်ဘက် သဘော တရားကို ပြောင်းရှုခြင်းဖြင့် ဓာတ်ချင်း ညီမျှအောင် ပြန်၍ ထိန်းပေးပါ။ ဥပမာ - မာလျှင် ပျော့မှုသဘောကို၊ ပျော့လျှင် မာမှုသဘောကို ပြောင်း၍ ရှုပါ။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါ။ နောက်ထပ် သတိပြုရန် အချက်တစ်ရပ် ရှိသေး၏။ လည်ဂုတ်က စ၍ အပေါ်ပိုင်း အောက်ပိုင်း မျှရှုရန် တင်ပြချက်ကို သတိပြုပါ။
这样建立定时，定力越强，各种界性通常就越明显。若某一界性过于明显而令人无法承受，应按前文所说，转观与它相反的性质，重新调节，使诸界平衡。例如，硬性过强就转观软性，软性过强就转观硬性；其余也应如此理解。还有一点必须注意：请记住前文所说，应从后颈附近开始，均衡地观照上方与下方。
လည်ဂုတ်သက်သက်ကို စိုက်ရှုပါကလည်း လည်ဂုတ်မှာ ခဲမာနေတတ်၏။ သို့အတွက် လည်ဂုတ်သက်သက်ကို စိုက်ရှုမှုကိုလည်း သတိပြုပါ။ လည်ဂုတ်အရပ်လောက်မှ အပေါ်ပိုင်း အောက်ပိုင်း တစ်ကိုယ်လုံးကို ခြုံငုံ၍ ဓာတ် ကို ရှုရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။
如果只专注后颈，后颈也会变得僵硬。因此，也要注意不要只专注后颈；这里是要从后颈附近开始，把上方与下方的整个身体统摄起来观照诸界。
ဤအချိန်တွင် နှလုံးကို မစိုက်ပါနှင့်
此时不要专注于心脏
ဤသို့ သမာဓိအားကောင်းလာသော အချိန်အခါမျိုး၌ နှလုံးရှိရာ ဝန်းကျင်သို့ စိုက်၍ ဓာတ်သဘော တရားများကို မရှုပါနှင့်။ အထူးသဖြင့် မာမှုသဘော-တွန်းကန်မှု သဘောများကို စိုက်ရှုလိုက်ပါက ရင်ဘတ် တစ်ခုလုံး အောင့်သွားတတ်သည်။ ပူမှုသဘောကို စိုက်ရှုလိုက်ပါက မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်လာတတ်သည်။ သို့အတွက် ယခုလိုအချိန်မျိုးတွင် နှလုံးအိမ်ဝန်းကျင်၌ ကြာရှည်စွာ စိုက်၍ ဓာတ်ကို မရှုမိဖို့ရန် အထူးသတိပြုပါ။ အထူး သဖြင့် နှလုံးရောဂါရှိသူများ ဖြစ်ဖူးသူများသည် ပို၍ သတိပြုရမည် ဖြစ်သည်။ နှလုံးအိမ်ဝန်းကျင်သို့ တွန်းကန် မှု သဘောကို စိုက်မိလိုက်ပါက ရင်များ တအားခုန်လာတတ်ပါသည်။ သို့သော် ရုပ်ကလာပ်များကို တွေ့မြင်၍ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု တစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိသော ရုပ်ပရမတ်သဘောတရားတို့ကို တစ်လုံးစီ တစ်လုံးစီ ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ရှုနိုင်သောအခါ၌ကား နှလုံးအိမ်ကိုလည်း ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ရှုပါက ရနိုင်
在定力如此增强的阶段，不要把注意力投向心脏所在的区域，专注观察各种界性。尤其是专注硬性或推动性时，整个胸部通常会疼痛；专注热性时，则可能令人无法忍受。因此，在这个阶段，务必小心，不要长时间专注心脏周围来观界；患有或曾患心脏病的人尤其要更加谨慎。若把推动性专注在心脏周围，心跳通常会变得非常急促。不过，等到已经看见色聚，并能以智逐一分别、分析每一色聚内的色法胜义性质时，也能以四界分别分析心脏而观——
ပါသည်။ ထိုအခါ၌ကား အစိုက်ခံပြီ ဖြစ်သည်။
——察。到那时，心脏便已经能够承受专注。
လေးချက် - ပြောင်းရှုပါ၊ ဓာတ်သဘောတရား (၁၂)မျိုးကို ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံ၍ ရှုနေသောအခါ ဓာတ်သဘောတရား များကို လျင်လျင်မြန်မြန် ပေါ်ပေါ်လွင်လွင် ထင်ထင်ရှားရှား မြင်လာတတ်ပါသည်။ မပေါ်လွင် မထင်ရှား ဖြစ်ခဲ့သော် တစ်လုံးစီ ခြေဆုံး ခေါင်းဆုံး တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုပါ။ သွက်လာသောအခါ တစ်ဖန် ခြုံငုံ၍ ပြန်ရှုပါ။
转为四项观照。统摄整个身体观照十二种界性时，各种界性通常会迅速、鲜明而清楚地显现。若它们仍不鲜明、不清楚，就重新逐一从脚至头观照；修习变得敏捷以后，再次统摄全身而观。
ဤသို့ အကြိမ်ကြိမ် လေ့ကျင့်ပေးပါက ဓာတ်သဘောတရားများကို ဉာဏ်ထဲတွင် ပြိုင်တူလိုလို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့နေတတ်ပါသည်။ ထိုအခါဝယ် ---- ၁။ မာ-ကြမ်း-လေး - ပျော့-ချော-ပေါ့ သဘောတရား (၆)မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ခြုံငုံ ကြည့်၍ ပထဝီဓာတ်ဟုလည်းကောင်း၊ ၂။ ယိုစီး-ဖွဲ့စည်း သဘောတရား နှစ်မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ အာပေါဓာတ်ဟုလည်းကောင်း၊ ၃။ ပူ-အေး သဘောတရား နှစ်မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ တေဇောဓာတ်ဟုလည်းကောင်း၊ ၄။ ထောက်ကန်-တွန်းကန် သဘောတရား နှစ်မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ ဝါယောဓာတ်ဟု လည်းကောင်း ---- ဤသို့လျှင် - ပထဝီဓာတ်-အာပေါဓာတ်-တေဇောဓာတ်-ဝါယောဓာတ်ဟု ဓာတ်သဘောတရားတို့ကို အာရုံယူ၍ ကာလအရာ ကာလအထောင် ကာလအသိန်းတိုင်အောင် ရှုနေပါ။ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါး အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်ထားလျက် သမာဓိထူထောင်ပါ။ ဓာတ်သဘောတရားများကို ဉာဏ်ဖြင့် မမြင်ဘဲ
如此反复训练，各种界性通常会几乎同时、清楚地显现在智中。这时：一、以智统摄观见硬、粗、重、软、滑、轻六种性质，作意为地界；二、以智观见流动、黏结两种性质，作意为水界；三、以智观见热、冷两种性质，作意为火界；四、以智观见支持、推动两种性质，作意为风界。这样，以地界、水界、火界、风界为名，取各种界性为所缘，反复观照数百次、数千次乃至数十万次。让修习心安稳地贴住四界所缘，建立定。必须努力避免在没有以智看见各种界性的情况下——
原书第 588 页
ဆိုကမ္မဋ္ဌာန်းသက်သက် ရွတ်ဖတ်သည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းသက်သက် မဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းပါ။ တစ်ဖန် ဦးခေါင်းကို ကြည့်လိုက်၊ လက်ကို ကြည့်လိုက်၊ ခြေကို ကြည့်လိုက်၊ စသည်ဖြင့် ဘာဝနာစိတ်ကို ''ဟိုရွှေ့ထားလိုက် ဒီရွှေ့ ထားလိုက်'' မပြုလုပ်ပါနှင့်။ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ သဘောတရားအာရုံ၌သာ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ် လျက် ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်ဟုသာ ရှုနေပါ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့ကျင့်ပါ၊ သမာဓိထူထောင်ပါ။ ခန္ဓာကိုယ် အတုံးအခဲကြီးကို အာရုံ မပြုပါနှင့်။ ဓာတ်ကိုသာ အာရုံပြုနေပါ။
——只做口头念说的业处、只做诵念的业处。也不要时而观头、时而观手、时而观脚等，把修习心“移到这里、又移到那里”。只让修习心安稳地贴住四界各种性质的所缘，只观作地界、水界、火界、风界；反复多次练习，建立定。不要以身体这一整块为所缘，只应以界为所缘。
မနသိကာရ ကောသလဒတရား (၁ဝ) ပါး
十种作意善巧
ဧဝံ မနသိ ကရောန္တေန ဟိ အနုပုဗ္ဗတော၊ နာတိသီဃတော၊ နာတိသဏိကတော၊ ဝိက္ခေပပဋိဗာဟနတော၊ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော၊ အနုပဋ္ဌာနမုဉ္စနတော၊ လက္ခဏတော၊ တယော စ သုတ္တန္တာတိ ဣမေဟိ ဒသ- ဟာကာရေဟိ မနသိကာရကောသလဒံ အနုဋ္ဌာတဗ္ဗံ။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄။)
“如此作意者，应依次第、不太快、不太慢、防止散乱、超越概念施设、舍置未显明者、依特相，以及依三部经——以这十种方式成办作意善巧。”（《大复注》1-434。）
၁။ အနုပုဗ္ဗတော = အစဥ်အတိုင်း ရှုပါ
一、依次第（anupubbato）：依顺序观照
ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို နှလုံးသွင်း ရှုပွားရာ၌ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားပြသ ဆိုဆုံးမထားတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော်စဥ် အတိုင်း ဆရာသမားထံမှ သင်ယူအပ်ခဲ့သည့် အစဥ်အတိုင်း - ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်ဟု ဓာတ်သဘောတရားများကို အာရုံယူ၍ အစဥ်အတိုင်းသာ နှလုံးသွင်းရှုပွားပါ။
作意、观修四大种时，应当依照佛陀所宣说、开示、教诫的教法次序，也依照从导师处学得的次序，以地界、水界、火界、风界诸界性为所缘，只按这一顺序作意、观修。
အာပေါဓာတ် ဝါယောဓာတ် ပထဝီဓာတ် တေဇောဓာတ် ဤသို့ စသည်ဖြင့် ''ဟိုကျော် ဒီကျော်''လျက် အစီ အစဥ်မကျ နှလုံးမသွင်းပါနှင့်ဟု ဆိုလိုသည်။ အစီအစဥ်မကျ ပေါ်ရာကိုသာ လိုက်မရှုပါနှင့်၊ အစီအစဥ်အတိုင်း ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူသည့် အတိုင်းသာ ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ် ဟုသာ ရှုပါ။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄။)
意思是：不要把水界、风界、地界、火界等这样前后跳越，毫无次序地作意；也不要只追随不依次序而偶然显现的某一界性去观。只应依佛陀所教的次序，观照地界、水界、火界、风界。（《大复注》1-434。）
၂။ နာတိသီဃတော = မမြန်လွန်းစေရ
二、不太快（nātisīghato）：不可过快
ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ သဘောတရားများကို ဤကဲ့သို့ အစီအစဥ်အတိုင်း နှလုံးသွင်းရာ၌လည်း အလွန် လျင်လျင်မြန်မြန်ကြီး ဓာတ်တစ်ပါးပြီး နောက်ဓာတ်တစ်ပါးကို နှလုံးမသွင်းပါနှင့်။ အပြစ်ကား အလွန် လျင်လျင် မြန်မြန် ဓာတ်ကို နှလုံးသွင်းသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အား အဆင့်ဆင့်၊ ဆင့်ကာ ဆင့်ကာ ဓာတ်တစ်ပါးပြီး ဓာတ်တစ်ပါးဟူသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းခြင်းသည် အကယ်၍ကား အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေသည် မှန်၏။
如此依次作意四大种的各种性质时，也不要极其迅速地从一界转到下一界。过患在于：对观修者来说，若极快地作意诸界，那么从一界到下一界、一级接一级地作意这一业处，固然确实能够连续不断；
သို့သော် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ လက္ခဏ သို့မဟုတ် ရသ ဟူသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကား မြန်လွန်းသည့်အတွက် မထင်ရှား ဖြစ်လာတတ်၏။ ရုပ်ကို ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် ပိုင်းပိုင်းခြားခြား သိတတ်သော ရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် စသော အထက်အထက်သော ဝိပဿနာဉာဏ် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဟူသော တရားထူး တရားမြတ်ကို ရွက် ဆောင် မပေးနိုင်တော့ပေ။ ထိုကြောင့် ဓာတ်တစ်ပါးပြီး နောက်ဓာတ်တစ်ပါး၏ သဘာဝသတ္တိကို ဉာဏ်ဖြင့် အာရုံယူ၍ နှလုံးသွင်းရာ၌ အလွန် လျင်လျင်မြန်မြန် နှလုံးမသွင်းပါနှင့်။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄။)
然而，因为过于迅速，作为业处的四大种的特相或作用便会变得不明显；这种业处便不能助成把色法分别至究竟的色分别智，也不能助成层层更高的观智、道智、果智等殊胜之法。因此，以智取一界又一界的自性力为所缘而作意时，不可过于迅速。（《大复注》1-434。）
၃။ နာတိသဏိကတော = မနှေးလွန်းစေရ
三、不太慢（nātisaṇikato）：不可过慢
ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို အလွန် လျင်လျင်မြန်မြန်အားဖြင့် နှလုံးမသွင်းသင့်သကဲ့သို့ အလွန်နှေးနှေး ကွေးကွေး အားဖြင့်လည်း နှလုံးမသွင်းသင့်ပေ။ အပြစ်ကား အလွန် နှေးနှေးကွေးကွေး အားဖြင့် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို တစ်ပါး ပြီး တစ်ပါး အစဥ်အတိုင်း နှလုံးသွင်းခဲ့သော် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ပရိယောသာန ခေါ်သည့် အဆုံးအပိုင်း
正如不应以过快的速度作意四大种，也不应极其迟缓地作意。其过患是：若极其缓慢地依次作意四大种，一界之后再作意一界，界业处就无法到达称为 pariyosāna 的最终界限——
原书第 589 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း အခြားသို့ = ဥပစာရသမာဓိသို့ ရောက်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ပေ။ ရုပ်ကို ပိုင်းခြားသိတတ်သော ရူပပရိစ္ဆေဒ ဉာဏ်စသော အထက်အထက်သော ဝိပဿနာဉာဏ် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် နိဗ္ဗာန်ဟူသော တရားထူး တရားမြတ် ကို ရခြင်း၏ အကြောင်းအထောက်အပံ့သည်ကား မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။ အလွန် လျင်မြန်စွာလည်းကောင်း၊ အလွန် နှေးကွေးစွာလည်းကောင်း လမ်းခရီးကို သွားကြကုန်သော ယောကျာ်းတို့ကို ဤအရာ၌ ဥပမာအဖြစ် ထုတ်ဆောင် ပြထိုက်ပေသည်။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄။)
——也就是近行定。这样，也就不可能成为获得能分别色法的色分别智、层层更高的观智、道智、果智与涅槃等殊胜之法的助缘。这里可举走路过快与过慢的两种人为譬喻。（《大复注》1-434。）
၄။ ဝိက္ခေပပဋိဗာဟနတော = အပြင်အာရုံကို မရှုရ
四、防止散乱（vikkhepapaṭibāhanato）：不可观外在所缘
ဝိက္ခေပပဋိဗာဟနတောတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ စေတသော ဝိက္ခေပေါ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗော။ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိက္ခေပေ ဟိ သတိ ကမ္မဋ္ဌာနာ ပရိဟာယတိ ပရိဓံသတိ။ ဧကပဒိကမဂ္ဂဂါမီ ပုရိသော စေတ္ထ နိဒဿေတဗ္ဗော။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄။) ယခု အသင် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်ကိုယ်တိုင် ပွားများအားထုတ်နေသော ကမ္မဋ္ဌာန်းမှာ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝသတ္တိကို ဉာဏ်စက္ခုဖြင့် အာရုံယူ၍ ရှုပွား နှလုံးသွင်းနေသော ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း ဖြစ်သည်။ ထိုဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝသတ္တိတည်းဟူသော အာရုံကို နှလုံးသွင်းမှု ကမ္မဋ္ဌာန်း လုပ်ငန်းကို စွန့်လွှတ်၍ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝသတ္တိမှ အပ ဖြစ်သော ပညတ်အာရုံ ပရမတ် အာရုံ အမျိုးမျိုး၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ပစ်လွင့်မှုကို တားမြစ်ရမည်။ တစ်နည်း ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထ ဓမ္မသဘာဝသတ္တိဟူသော အာရုံမှ တစ်ပါးသော အခြား အခြားသော ပညတ်အာရုံ ပရမတ်အာရုံ အမျိုးမျိုးတို့ကို
“所谓‘防止散乱’，是说应当制止心舍弃业处、散乱于外在的种种所缘。因为若向外散乱，便会从业处退失、败坏。这里应举一位走在仅容一足的狭道上的人为例。”（《大复注》1-434。）现在，贤善的瑜伽行者本人所修的，是以慧眼取四大种究竟法自性力为所缘，加以观修、作意的界业处。应当制止舍弃这一以四大种究竟法自性力为所缘的作意业处，而让修习心散向其外的各种概念所缘与究竟所缘。换言之，对于四大种究竟法自性力这一所缘以外的其他种种概念所缘、究竟所缘，必须制止把心伸向彼处——
လှမ်း၍ ရှုပွားမှုကို တားမြစ်ရမည်။
——而加以观修。
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ --- ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝသတ္တိအာရုံမှ အခြား တစ်ပါး သော ပညတ်အာရုံ ပရမတ်အာရုံတို့ အပေါ်သို့၊ ပွားများနေသော နှလုံးသွင်း ရှုပွားနေသော ဘာဝနာစိတ်ကို ပစ်လွှင့်ချထားခဲ့သော် သို့မဟုတ် ရှုပွားနေခဲ့သော် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ ဆုတ်ယုတ်တတ်၏၊ လျှောကျတတ်၏။
为什么呢？因为若把正在作意、观修的修习心抛向四大种究竟法自性力这一所缘以外的其他概念所缘或究竟所缘，转而观修那些所缘，便会从界业处退失、滑落。
ဤအရာ၌ ခြေတစ်ဖဝါးစာမျှသာ ရှိသော လမ်းကို သွားနေသော ယောကျာ်းကို ပုံတူ ဥပမာဆောင်၍ ပြထိုက် ပေ၏။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄။) ဤအထက်ပါ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်ကို အထူးဂရုပြု၍ မှတ်သားပါ။ အဘယ်ကြောင့် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးမှ ပြင်ဘက်ဖြစ်သော ပညတ်အာရုံ ပရမတ်အာရုံ အမျိုးမျိုးကို မရှုရသနည်းဟူသော မေးခွန်းကိုလည်း ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ ဆုတ်ယုတ်တတ်၏ လျှောကျတတ်၏ဟု အကြောင်းပြထား၏၊ ဖြေဆိုထား၏။
这里可举一个走在仅一脚掌宽的道路上的人为譬喻。（《大复注》1-434。）请特别用心记住上述规则。至于为什么不可观四大种以外的种种概念所缘与究竟所缘，文中也已经说明、回答：因为会从业处退失、滑落。
ဘာကြောင့် ဆုတ်ယုတ်ရသနည်း လျှောကျရသနည်း ---- ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝ သတ္တိကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှုပါမှ နှလုံးသွင်းပါမှ ဓာတုမနသိကာရဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့မှ ပြင်ပ ဖြစ်သော ပညတ်အာရုံ ပရမတ်အာရုံ အမျိုးမျိုးတို့ကို လိုက်၍ ရှုနေပါက ဤသမာဓိပိုင်းတွင် ဓာတုမနသိကာရ = ဓာတ်ကို နှလုံးသွင်းမှုဟု မခေါ်ဆိုနိုင်တော့ပေ။ ထိုသို့ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးမှ ပြင်ပဖြစ်သော ပညတ်အာရုံ ပရ မတ်အာရုံများကို လိုက်ရှုနေပါက ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝသတ္တိကို အာရုံယူ၍ နှလုံးသွင်း၍ ရှုပွားပါမှ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခွင့် ရှိသော ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း လမ်းစဥ်မှ ဥပစာရသမာဓိသည်လည်း ဖြစ်နိုင်ခွင့် မရှိ တော့ပေ။ ထိုသို့ ဥပစာရသမာဓိမျှ မဖြစ်ခဲ့သော် ရုပ်ကလာပ်များကို နှလုံးသွင်းနိုင်ခြင်း ဉာဏ်ဖြင့် ထွင်းဖောက် သိမြင်နိုင်ခြင်း၊ ရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲ၍ ဃနခေါ်သည့် ရုပ်တုံးရုပ်ခဲ အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီး
为什么会退失、滑落呢？只有以智观照、作意四大种的究竟法自性力，才能称为 dhātu-manasikāra“界作意”。若追随四大种以外的种种概念所缘与究竟所缘而观，在这一建立定的阶段，就不能再称为“界作意”。若这样追随四大种以外的概念所缘与究竟所缘而观，本来只有以四大种究竟法自性力为所缘、作意、观修才有可能从界业处生起的近行定，也就没有生起的机会。若连近行定都未能生起，那么，要作意并以智穿透色聚，要解析色聚并以智逐个破除名为 ghana“密集”的色法团块——
လျက် ရုပ်ကလာပ် တစ်ခု တစ်ခုအတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိသော ပရမတ္ထဓာတ်သား ရုပ်တရားအစစ်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့်
——进而对每一个色聚中所含、作为究竟界法的真实色法，以智——
原书第 590 页
ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ရေးမှာ အလွန် အလှမ်းကွာဝေးလျက်ပင် ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် မဆိုက်သေးပါက လက္ခဏာရေး သုံးတန် ဉာဏ်အမြင် သန့်ရှင်းရေးကား အထူးသဖြင့် အနတ္တရောင်ခြည်တော် ကြီး တင့်တယ်စမ္ပာယ်စွာ ထွန်းလင်း တောက်ပလာရေးကား မမျှော်မှန်းသင့်သော အရာသာ ဖြစ်ပေသည်။
——穿透知见，仍然相距极远。智见若尚未抵达究竟，便不应期望有关三相的智见得以清净，尤其不应期望无我之光辉庄严地显发、灿然照耀。
အနတ္တသဘော သုညတသဘောသို့ ဉာဏ်အမြင် မဆိုက်ပါက မဂ်ဖိုလ် တရားထူး တရားမြတ် ရရေးမှာ မိုးနှင့် မြေကြီးပမာ အလွန် အလှမ်းကွာလျက်ပင် ရှိနေဦးမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ဤကား ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ် နေပါလျက် ဥပစာရသမာဓိနယ်မြေသို့ မဆိုက်မီအတွင်းဝယ် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝသတ္တိကို နှလုံးသွင်းရာမှ ပြင်ပဖြစ်သော ပညတ်အာရုံ ပရမတ်အာရုံ အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြောင်း၍ နှလုံးသွင်း ရှုပွားမိသဖြင့် ကမ္မဋ္ဌာန်းဆုတ်ယုတ်ပုံ လျှောကျပုံတည်း။
智见若未抵达无我之性、空之性，要获得道、果这些殊胜之法，仍如天地悬隔一般极其遥远。这就是虽在修习界业处，却在尚未抵达近行定期间，从作意四大种究竟法自性力转向其外的种种概念所缘与究竟所缘而观，致使业处退失、滑落的情形。
အယူအဆ မမှားစေလိုပါ
请勿误解本意
ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများအားထုတ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အခြားအခြားသော ရုပ်တရား နာမ် တရားများကို လုံးဝ မရှုပွားရ နှလုံးမသွင်းရဟု ဤသို့ကား အယူအဆ မမှားစေလိုပါ။ ရုပ်ကလာပ်များကို မြင်၍ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု တစ်ခု အတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိသော ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ထွင်း ဖောက် သိမြင်လျှင်ကား ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းလမ်းမှ ဥပစာရသမာဓိနယ်မြေသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီ ဖြစ်၏။ ထို ဥပစာရ သမာဓိသို့ မဆိုက်မီအတွင်းမှာ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို အာရုံယူ၍ သမာဓိထူထောင်နေခိုက်၌ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးမှ ပြင်ပဖြစ်သော အခြားအခြားသော ရုပ်တရား နာမ်တရား ပညတ်တရားတို့ကို ပြောင်း၍ မရှုရန်သာ ညွှန်ကြား နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးသောအခါ၌ကား ကြွင်းကျန်သော ရုပ်တရားများကိုလည်း- ကောင်း၊ နာမ်တရားများကိုလည်းကောင်း၊ အကြောင်းတရားများကိုလည်းကောင်း သိမ်းဆည်းလျက် ဝိပဿနာသို့
请不要误解为：修习界业处的瑜伽行者永远都绝不可观修、作意其他色法与名法。若已看见色聚，并能以智分别、分析、穿透知见每一个色聚中所含的四大种，就已经由界业处之道抵达近行定的领域。这里所指示的，只是在尚未抵达近行定、正以四大种为所缘而建立定时，不要转去观四大种以外的其他色法、名法与概念法。抵达近行定以后，则可以继续把握其余色法、名法与因法，进而转入毗婆舍那——
ကူးနိုင်သည်သာ ဖြစ်ပါသည်။
——修习。
သတိကြီးစွာဖြင့် သွားရမည်
必须极其谨慎地行进
အသူတစ်ရာ နက်သော ချောက်ကမ်းပါးကို ဖြတ်ကျော်၍ ခြေတစ်ဖဝါးစာမျှသာ ရှိသော တံတားလမ်း တစ်ခုကို ခင်းထားရာ ထိုလမ်းကို လျှောက်သွားသော ယောကျာ်းသည် နင်းသွားသော ခြေရာကို ကောင်းစွာ မမှတ်သားဘဲ ဟိုဟို ဒီဒီ ထို ဤ တောင် မြောက် ကြည့်ရှု၍ လျှောက်နေခဲ့သော် ခြေလှမ်း အကြိမ်သည် ချွတ်ချော် တိမ်းပါးသွားနိုင်၏၊ ခြေချော်သွားနိုင်၏။ ထိုအခါ အသူတစ်ရာနက်သော ချောက်ကမ်းပါးပြတ်ထဲသို့ ကျရောက်သွားနိုင်ပေသည်။ ဤအတူသာလျှင် ဗဟိဒ္ဓအာရုံအမျိုးမျိုး၌ စိတ်ပျံ့လွင့်နေခဲ့သော် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါး တို့၏ သဘာဝလက္ခဏာအာရုံမှ အပြင်အပဖြစ်သော ပညတ်အာရုံ ပရမတ်အာရုံ အမျိုးမျိုးပေါ်သို့ စိတ်ကို လွှင့်ပစ်ချထားခဲ့သော် ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးသွားနိုင်ပေသည်။
譬如横跨百寻深绝壁深谷，架着一条仅一脚掌宽的桥道；走在这条路上的人若不好好留意脚下所踏之处，却东张西望、环顾四方而行，脚步就可能踏偏、失足，继而坠入百寻深的断崖。同样，若心散向种种外在所缘，把心抛向四大种自性特相的所缘以外的种种概念所缘与究竟所缘，业处就可能退失、败坏。
၅။ ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတော = ပညတ်ကို ကျော်အောင် ကျင့်ပါ
五、超越概念施设（paññattisamatikkamanato）：应修至越过概念
ပဏ္ဏတ္တိသမတိက္ကမနတောတိ ''ယာ အယံ ပထဝီဓာတူ''တိ အာဒိကာ ပဏ္ဏတ္တိ၊ တံ အတိက္ကမိတွာ လက္ခဏေသု ဧဝ စိတ္တံ ဌပေတဗ္ဗံ။ ဧဝံ ပဏ္ဏတ္တိံ ဝိဇဟိတွာ ကက္ခဠလက္ခဏာဒီသု ဧဝ မနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿ လက္ခဏာနိ သုပါကဋာနိ သုဝိဘူတာနိ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ။ တဿေဝံ ပုနပ္ပုနံ မနသိကာရဝသေန စိတ္တံ အာ- သေဝနံ လဘတိ။ သဗ္ဗော ရူပကာယော ဓာတုမတ္တတော ဥပဋ္ဌာတိ၊ သုညော နိဿတ္တော နိဇ္ဇီဝေါ ယန္တံ ဝိယ ယန္တသုတ္တေန အပရာပရံ ပရိဝတ္တမာနော။
“所谓‘超越概念施设’，是说应越过‘这是地界’等概念施设，把心只安住于诸相。如此舍离概念施设，只对坚硬相等作意者，诸相会极清楚、极鲜明地现起。由于他如此反复作意，心得到数数修习的熏习；一切色身只以界而现起，是空、非有情、非生命我的，如机器受机绳牵引而来回转动——”
原书第 591 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း သစေ ပန ဗဟိဒ္ဓါပိ မနသိကာရံ ဥပသံဟရတိ၊ အထဿ အာဟိဏ္ဍန္တာ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒယော သတ္တာကာရံ ဝိဇဟိတွာ ဓာတုသမူဟဝသေနေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ တေဟိ ကရိယမာနာ ကိရိယာ ဓာတုမယေန ယန္တေန ပဝတ္တိယမာနာ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တေဟိ အဇ္ဈောဟရိယမာနံ ပါနဘောဇနာဒိ ဓာတုသင်္ဃာတေ ပက္ခိပ္ပမာနော ဓာတုသင်္ဃာတော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄ ၄၃၅။) ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်း ရှုပွားနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေ ဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ် ဟူသော အမည်နာမ ပညတ်တို့ကို ကျော်လွန်၍ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝ သတ္တိတည်း ဟူသော သဘာဝလက္ခဏာအာရုံ၌သာလျှင် ဘာဝနာစိတ်ကို ထားရမည် ဖြစ်သည်။
“——若又把作意引向外在，那么，对他而言，四处行走的人、畜生等会舍去有情的形相，只显现为界的聚合；他们所作的动作，显现为由界所成的机器所发动；他们所摄入的饮食等，则显现如同把一聚界投入另一聚界。”（《大复注》1-434—435。）修习界业处的瑜伽行者，应当越过“地界、水界、火界、风界”等名称概念，只把修习心安住在名为“究竟法自性力”的自性特相所缘上。
၁။ ပထဝီဓာတ်၏ ---- မာမှု-ကြမ်းမှု-လေးမှု၊ ပျော့မှု-ချောမှု-ပေါ့မှု သဘော၊ ၂။ အာပေါဓာတ်၏ ---- ယိုစီးမှု-ဖွဲ့စည်းမှု သဘော၊ ၃။ တေဇောဓာတ်၏ ---- ပူမှု-အေးမှု သဘော၊ ၄။ ဝါယောဓာတ်၏ ---- ထောက်ကန်မှု-တွန်းကန်မှု သဘော ---- ဟူသော ပရမတ်သဘောတရားအာရုံပေါ်၌သာ ဘာဝနာစိတ်ကို ကောင်းစွာ ထားရမည် ဖြစ်သည်။
一、地界的坚硬性、粗糙性、沉重性，柔软性、平滑性、轻盈性；二、水界的流动性、黏结性；三、火界的热性、冷性；四、风界的支持性、推动性——修习心应当善住于这些究竟法性质的所缘上。
အကယ်၍ ပထဝီဓာတ်ဟု ရှုလိုက်ရာ တစ်ကိုယ်လုံး = ရူပကာယတစ်ခုလုံးကို ခြုံ၍ မာမှု-ကြမ်းမှု-လေးမှု၊ ပျော့မှု-ချောမှု-ပေါ့မှု သဘောများကို ဉာဏ်ဖြင့် မတွေ့မြင်သေးသည်ဖြစ်အံ့၊ အာပေါဓာတ်ဟု နောက်ဓာတ် တစ်လုံးသို့ ပြောင်းရှုလိုက်ပါက ပထဝီဓာတ်ဟူသော ပညတ်ပေါ်မှာသာ သောင်တင်နေသည် မည်ပေသည်။
若观“地界”时，还不能以智在全身——整个色身——遍见坚硬、粗糙、沉重、柔软、平滑、轻盈诸性，却已经转去观下一界“水界”，那就称为搁浅在“地界”这一概念施设上。
ထိုသို့ အမည်နာမ ပညတ်ပေါ်၌ သောင်တင်နေသော ဘာဝနာစိတ်ကား ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများအားထုတ် နေသော ဘာဝနာစိတ် မဟုတ်သေးပေ၊ ဆိုကမ္မဋ္ဌာန်း အဆင့်မှာသာ ရှိနေသေးသည်။ ကျန်ဓာတ် (၃)ပါးတို့၌ လည်း နည်းတူ မှတ်ပါ။
这样搁浅于名称概念上的修习心，还不是正在培育界业处的修习心，仍只停留在口诵业处的阶段。其余三界也应同样理解。
အကယ်၍ ပထဝီဓာတ်ဟု ရှုလိုက်ရာ ပထဝီဓာတ်၏ မာမှု-ကြမ်းမှု-လေးမှု၊ ပျော့မှု-ချောမှု-ပေါ့မှု သဘောတရားတို့ကို ရူပကာယတစ်ခုလုံး၌ အနှံ့အပြား တွေ့မြင်သည်ဖြစ်အံ့၊ တစ်နည်းဆိုရသော် မာမှု-ကြမ်းမှု -လေးမှု၊ ပျော့မှု-ချောမှု-ပေါ့မှု သဘောတရားတို့ကို ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ ပထဝီဓာတ်ဟု ရှုသည် ဖြစ်အံ့၊ မြင်လည်းမြင်သည် ဖြစ်အံ့ ---- ထိုအခါ အာပေါဓာတ်ဟု ပြောင်း၍ ရှုပါ။ အမည်နာမပညတ်ကို ကျော် လွန်သွားပြီဟု ဆိုလိုပါသည်။ အလားတူပင် အာပေါဓာတ်ဟု ရှုရာ၌ ယိုစီးမှုသဘော၊ ဖွဲ့စည်းမှုသဘောတို့ကို ရူပကာယတစ်ခုလုံး၌ အနှံ့အပြား ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်သည် ဖြစ်အံ့၊ သို့မဟုတ် ယိုစီးမှုသဘော၊ ဖွဲ့စည်းမှုသဘော တရားတို့ကို တစ်ကိုယ်လုံး၌ မြင်အောင် ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် ကြည့်ပြီးမှ အာပေါဓာတ်ဟု ရှုသည် ဖြစ်အံ့ -- တေဇော ဓာတ်ဟု ပြောင်း၍ ရှုနိုင်၏။
若观“地界”时，能够在整个色身遍见地界的坚硬、粗糙、沉重、柔软、平滑、轻盈诸性；换句话说，先以慧眼观见这些性质，再观为“地界”，而且确实看见了——这时便可转观“水界”。意思是，已经越过名称概念了。同样，观“水界”时，若能以智在整个色身遍见流动性与黏结性；或者先以慧眼在全身观见流动性与黏结性之后，才观为“水界”——便可转观“火界”。
တေဇောဓာတ်ဟု ရှုလိုက်ရာ ပူမှုသဘော၊ အေးမှုသဘော (ရင့်ကျက်စေမှုသဘော) တို့ကို ရူပကာယ တစ်ခုလုံး၌ အနှံ့အပြား ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်သည် ဖြစ်အံ့၊ သို့မဟုတ် ပူမှုသဘော၊ အေးမှုသဘော (ရင့်ကျက် စေမှုသဘော)တို့ကို ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး၌ အနှံ့အပြား တွေ့မြင်ပါမှ တေဇောဓာတ်ဟု ရှုသည် ဖြစ်အံ့ ---- ဝါယောဓာတ်ဟု ပြောင်း၍ ရှုနိုင်၏။
观“火界”时，若能以智在整个色身遍见热性、冷性（令成熟之性）；或者只有在全身遍见热性、冷性（令成熟之性）之后，才观为“火界”——便可转观“风界”。
ဝါယောဓာတ်ဟု ရှုလိုက်ရာ၌လည်း ထောက်ကန်မှုသဘော၊ တွန်းကန်မှုသဘောတို့ကို ရူပကာယ တစ်ခု လုံး၌ အနှံ့အပြား ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်သည် ဖြစ်အံ့၊ သို့မဟုတ် ရူပကာယတစ်ခုလုံး၌ အနှံ့အပြား ထောက်ကန်မှု သဘော၊ တွန်းကန်မှုသဘောတို့ကို ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် မြင်အောင် စေ့စေ့ငုငု ကြည့်ရှုပြီးပါမှ ဝါယောဓာတ်ဟု ရှု သည် ဖြစ်အံ့ ---- ပထဝီဓာတ်ဟု တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုနိုင်၏။
观“风界”时也一样：若能以智在整个色身遍见支持性与推动性；或者先以慧眼细密审察，在整个色身遍见支持性与推动性之后，才观为“风界”——便可再次转观“地界”。
原书第 592 页
ဤသို့လျှင် ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝအာရုံ၌သာလျှင် ဘာဝနာစိတ်ကို ထား၍ ပထဝီဓာတ်၊ အာပေါဓာတ်၊ တေဇောဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ်ဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ရှုနိုင်ခဲ့သော် ပထဝီဓာတ် စသော အမည်နာမပညတ်ကို ကျော် လွန်၍ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝအာရုံ၌သာလျှင် ဘာဝနာစိတ်ကို ကောင်းစွာ ထားနိုင်သည် မည်ပေသည်။
如此，只把修习心安住在究竟法自性的所缘上，反复观照地界、水界、火界、风界，便称为越过地界等名称概念，而能把修习心善住于究竟法自性的所缘。
သုည-နိဿတ္တ-နိဇ္ဇီဝ
空、非有情、非生命我
ဤသို့လျှင် ပထဝီစသော အမည်နာမပညတ်ကို ပယ်စွန့်၍ မာမှုစသော ပရမတ္ထဓမ္မသဘောဝ အာရုံ၌ သာလျှင် နှလုံးသွင်းမှု မနသိကာရလုပ်ငန်းရပ်ကို ဖြစ်စေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်၏ ဉာဏ်၌ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ ပရမတ္ထသဘာဝလက္ခဏာတို့သည် ကောင်းစွာ ထင်ရှား ပေါ်လွင်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ထင်လာကုန်၏။
如此舍弃地界等名称概念，只以坚硬性等究竟法性质为所缘而进行作意时，四大种的究竟自性特相便会在贤善瑜伽行者的智中清楚显现、明白呈现。
ဤသို့ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် နှလုံးသွင်းခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ စိတ်သည် အာသေဝန ပစ္စည်း အထုံကို ရလာနိုင်၏။ ရှေးရှေးဘာဝနာစိတ်၏ အရှိန်အဝါသည် နောက်နောက် ဘာဝနာစိတ်အား စွမ်းအင် ရှိန်စော် အာနုဘော် ကြီးမားအောင် ကျေးဇူးပြုပေးနိုင်၏။ အလုံးစုံသော ရူပကာယ တစ်ခုလုံးသည် ဓာတ် သဘောမျှအားဖြင့် ထင်လာ၏။
借由如此一再反复作意，瑜伽行者的心便能获得重复缘所成的熏习；前一前修习心的势力，能够资助后一后修习心，使其力量、威势愈加增强。整个色身于是只显现为界性。
၁။ သုည = ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါမှ ဆိတ်၏ဟု ၂။ နိဿတ္တ = သတ္တဝါ မဟုတ်ဟု ၃။ နိဇ္ဇီဝ = ဇီဝအတ္တ မဟုတ်ဟု ထင်လာ၏။
它显现为：一、suñña“空”——空无补特伽罗与有情；二、nissatta“非有情”——不是有情；三、nijjīva“非生命我”——不是生命我。
ယန္တရား စက်ကြိုးဖြင့် အဆင့်ဆင့် ပြန်လှန်လှုပ်ရှား သွားလာနေသော ယန္တရားစက်ကဲ့သို့ အဆင့်ဆင့် တပြောင်းပြောင်း တပြန်ပြန် ပြန်လှန်လှုပ်ရှား သွားလာနေသော ရုပ်တရားအပေါင်း၏ ဓာတ်သဘောမျှဟု ထင် လာ၏။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၄။)
一切色法只显现为界性，如同由机关绳索牵引，依次来回转动、活动、行进的机器一般。（《大复注》1-434。）
ဗဟိဒ္ဓ၌ ထင်လာပုံ
在外界如何显现
အကယ်၍ကား အပြင်ဗဟိဒ္ဓလောက၌လည်း ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ သဘာဝလက္ခဏာကို နှလုံးသွင်း မှုကို ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်၍ဆောင်သည် ဖြစ်အံ့၊ ထိုသို့ ဉာဏ်ဖြင့် ကပ်၍ ဆောင်သည်ရှိသော် ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် ၏ ဉာဏ်ဝ၌ လှည့်လည်ကျက်စား သွားလာနေထိုင်ကြကုန်သော လူတိရစ္ဆာန် စသော သတ္တဝါတို့သည် သတ္တဝါ ဟူသော အခြင်းအရာကို ပယ်စွန့်၍ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ အပေါင်းအစု၏ အစွမ်းဖြင့်သာလျှင် ထင်လာကုန်၏။
若又把以智作意四大种自性特相的修习引向外在世间，那么，在瑜伽行者的智中，四处活动、行走、生活的人、畜生等有情，会舍去“有情”的形相，只依四大种聚合的方式显现。
ထိုလူတိရစ္ဆာန်စသော သတ္တဝါတို့သည် ပြုလုပ်နေကြသော အပြုအမူအရာ ဟူသမျှတို့သည် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါး ဖြင့်ပြီးသော ယန္တရားစက်ဖြင့် ဖြစ်စေအပ်သော အပြုအမူအရာတို့သည်သာ ဖြစ်ကုန်၍ ထင်လာ၏။ ထိုလူ တိရစ္ဆာန်စသည်တို့သည် စားမျိုအပ်သော သောက်ဖွယ်အဖျော် စားဖွယ်ဘောဇဥ်စသည်သည် ဓာတ်ကြီး (၄)ပါး အပေါင်းအစု၌ ထည့်သွင်းထားအပ်သော ဓာတ်ကြီး (၄)ပါး အပေါင်းအစုကဲ့သို့ ထင်လာပေသည်။
那些人、畜生等所作的一切行为，都显现为由四大种所成的机器所发动的行为；他们所摄入的饮料、食物等，则显现为投入四大种聚合之中的另一聚四大种。
(မဟာဋီ-၁-၄၃၄-၄၃၅။)
（《大复注》1-434—435。）
၆။ အနုပဋ္ဌာနမုဉ္စနတော = မထင်ရှားသော ဓာတ်အချို့ကို လွှတ်ထားနိုင်သည်
六、舍置未显明者（anupaṭṭhānamuñcanato）：可以暂时放下某些不明显的界性
၁။ ပထဝီဓာတ်၏ မာမှု ပျော့မှု ကြမ်းမှု ချောမှု လေးမှု ပေါ့မှုသဘော၊ ၂။ အာပေါဓာတ်၏ ယိုစီးမှု ဖွဲ့စည်းမှုသဘော၊ ၃။ တေဇောဓာတ်၏ ပူမှု အေးမှုသဘော၊ ၄။ ဝါယောဓာတ်၏ ထောက်ကန်မှု တွန်းကန်မှုသဘော ----
一、地界的硬、软、粗、滑、重、轻诸性；二、水界的流动、黏结二性；三、火界的热、冷二性；四、风界的支持、推动二性——
原书第 593 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဟု သဘောတရား (၁၂)မျိုးရှိရာ ယခုကဲ့သို့ သမာဓိထူထောင်ခိုက်ဝယ် သမာဓိအတော်အသင့် ဖြစ်လာ သောအခါ ရံခါ အချို့သဘောတရားများ မထင်မရှား ဖြစ်လာတတ်သဖြင့်၊ ငြိမ်သက်မှု သမာဓိကို ရရှိအောင် ဦးစားပေး၍ သမာဓိ ထူထောင်နေခိုက် ဖြစ်သဖြင့်၊ မထင်ရှားသော ဓာတ်သဘောတရားများကို လိုက်၍ တစ်ဖန် ရှာဖွေနေရပါက သမာဓိပျက်ပြားတတ်သဖြင့် မထင်ရှားသော သဘောတရားများကို လွှတ်၍ ထင်ရှားသော ပရမတ်သဘောတရားများ၌သာ အာရုံစိုက်ကာ နှလုံးသွင်းရမည် ဖြစ်သည်။ ပထဝီဓာတ်၌ ထင်ရှားရာ တစ်မျိုး မျိုး၊ အာပေါဓာတ်၌ ထင်ရှားရာ တစ်မျိုးမျိုး၊ တေဇောဓာတ်၌ ထင်ရှားရာ တစ်မျိုးမျိုး၊ ဝါယောဓာတ်၌ ထင်ရှားရာ တစ်မျိုးမျိုးကို အာရုံယူ၍ ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်ဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ နှလုံး သွင်း နေပါ။ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတွင် ဓာတ်တစ်ပါး တစ်ပါး၌ အနည်းဆုံး သဘောတရား တစ်မျိုးကား ထင်ရှား
——共十二种界性。像这样建立定时，当定已达到一定程度，有些界性有时会变得不明显。由于此时正以获得寂静之定为优先而建立定，若再追寻那些不明显的界性，定就可能散失，所以应暂且放下不明显的界性，只以清楚显现的究竟法性质为所缘而作意。地界取一种明显的性质，水界取一种明显的性质，火界取一种明显的性质，风界也取一种明显的性质，以它们为所缘，反复作意为“地界、水界、火界、风界”。四界中的每一界，至少必须有一种性质明显——
ရမည်သာ ဖြစ်သည်။ သို့မှသာလျှင် ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗ၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသည့်အတိုင်း ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်ဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ လည်း ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးအာရုံ၌ သမာဓိငြိမ်သက်နေခိုက်ကိုသာ အထူးသဖြင့် ရည်ရွယ်၍ သတ်မှတ်လိုက်သော စည်းကမ်းတစ်ခုဟု မှတ်ပါ။ သို့သော် အားလုံးသော သဘောတရားများ ထင်ရှားနေလျှင်ကား ပို၍ ကောင်း သည်သာ ဖြစ်ပါသည်။
——才行。唯有如此，才能依照世尊在“界作意品”中的教导，反复观作“地界、水界、火界、风界”。应知，这只是特别针对修习心安静地安住于四界所缘、正在建立定的阶段所定的一条规则。不过，若所有界性都清楚显现，自然更好。
သုခသမ္ဖဿ-ဒုက္ခသမ္ဖဿ
乐触与苦触（sukhasamphassa–dukkhasamphassa）
ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်ဝယ် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန အမည်ရသော ပထဝီဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ် (၃)ပါး၌ သုခသမ္ဖဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿဟု နှစ်မျိုးစီ ထည့်သွင်း၍ ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။
《法集论》巴利在名为触处的地界、火界、风界三界中，又各分列乐触与苦触两种而宣说。
သုခသမ္ဖဿန္တိ သုခဝေဒနာပစ္စယံ ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗံ။
“所谓乐触，是作为乐受之缘的可意触所缘。”
ဒုက္ခသမ္ဖဿန္တိ ဒုက္ခဝေဒနာပစ္စယံ အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗံ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၃၆၈။) သုခသမ္ဖဿဟူသည် သုခဝေဒနာဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော အလိုရှိအပ်သော ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ပထဝီဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်တည်း။
“所谓苦触，是作为苦受之缘的不可意触所缘。”（《阿毗达磨义注》1-368。）所谓乐触，就是作为乐受生起之因的可意触所缘，即地界、火界、风界。
ဒုက္ခသမ္ဖဿဟူသည် ဒုက္ခဝေဒနာဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော အလို မရှိအပ်သော အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ပထဝီဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်တည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၃၆၈။) ဤအဋ္ဌကထာအဖွင့်အရ မာမှု ကြမ်းမှု လေးမှု ပျော့မှု ချောမှု ပေါ့မှု၊ ပူမှု အေးမှု၊ ထောက်ကန်မှု တွန်း ကန်မှု သဘောတရားတို့မှာ တစ်ရံတစ်ခါ အလိုရှိအပ်သော အတွေ့အထိ = ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံများ ဖြစ်နေကြ၏။
所谓苦触，就是作为苦受生起之因的不可意触所缘，即地界、火界、风界。（《阿毗达磨义注》1-368。）依这段义注的解释，硬、粗、重、软、滑、轻、热、冷、支持、推动这十种界性，有时会成为可意触所缘。
ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံဖြစ်သော် ထိုဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်များသည် သုခဝေဒနာ ဖြစ်ပေါ်လာရန် အကြောင်းတရားများ ဖြစ် ကြ၏။
当它们成为可意触所缘时，这些触界就是乐受生起的因缘。
တစ်ရံတစ်ခါ မာမှု ကြမ်းမှု လေးမှု ပျော့မှု ချောမှု ပေါ့မှု၊ ပူမှု အေးမှု၊ ထောက်ကန်မှု တွန်းကန်မှု သဘောတရားတို့မှာ အလိုမရှိအပ်သော အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗ အတွေ့အထိအာရုံများ ဖြစ်နေတတ်ကြ၏။ ထိုသို့ အနိဋ္ဌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်ဖြစ်နေသော် ထိုအနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ဒုက္ခဝေဒနာ ဖြစ်ပေါ်လာရန် အကြောင်းတရား ဖြစ်နေ ပေသည်။
有时，硬、粗、重、软、滑、轻、热、冷、支持、推动这些界性又会成为不可意的触所缘。当它们成为不可意触界时，这些不可意触所缘就是苦受生起的因缘。
သို့အတွက် ဣဋ္ဌ-အနိဋ္ဌဖြစ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်ဟူသည်မှာလည်း မာမှု ကြမ်းမှု လေးမှု ပျော့မှု ချောမှု ပေါ့မှု၊ ပူမှု အေးမှု၊ ထောက်ကန်မှု တွန်းကန်မှု ဟူသော ပထဝီဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်များပင် ဖြစ်၍ ဤကျမ်းစာ၌ သုခသမ္ဖဿ ဒုက္ခသမ္ဖဿတို့ကို ဤဥပစာရသမာဓိကို ထူထောင်နေသည့် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း
因此，所谓可意或不可意的触界，也就是硬、粗、重、软、滑、轻、热、冷、支持、推动这些地界、火界、风界。本书不再在目前用以建立近行定的界业处——
原书第 594 页
ပိုင်း ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းတွင် မဖော်ပြတော့ဘဲ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းရှုကွက် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံပိုင်းတွင် ဖော်ပြထားပေသည်။
——即色业处部分中说明乐触与苦触，而把它们放在名业处观法的触所缘部分加以说明。
၇။ လက္ခဏတော = သဘာဝလက္ခဏာကိုသာ ဦးစားပေး ရှုပါ
七、依特相（lakkhaṇato）：只应优先观照自性特相
၁။ ပထဝီဓာတ်၏ ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ = မာမှုသဘောလက္ခဏာ၊ ၂။ အာပေါဓာတ်၏ ပဂ္ဃရဏလက္ခဏာ = ယိုစီးမှုသဘောလက္ခဏာ၊ ၃။ တေဇောဓာတ်၏ ဥဏှတ္တလက္ခဏာ = ပူမှုသဘောလက္ခဏာ၊ ၄။ ဝါယောဓာတ်၏ ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာ = ထောက်ကန်မှု သဘောလက္ခဏာ ---- ဤ သဘာဝလက္ခဏာအာရုံပေါ်၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်ထားလျက် ယင်းသဘာဝလက္ခဏာ ကိုပင် စိုက်စိုက်စူးစူး အထူးမြဲမြံစွာ ရှုပွားပါ၊ သဘာဝလက္ခဏာကိုသာ စိုက်စိုက်စူးစူး နှလုံးသွင်းပါ။
一、地界的ကက္ခဠတ္တလက္ခဏာ＝硬性这一自性特相；二、水界的ပဂ္ဃရဏလက္ခဏာ＝流动性这一自性特相；三、火界的ဥဏှတ္တလက္ခဏာ＝热性这一自性特相；四、风界的ဝိတ္ထမ္ဘနလက္ခဏာ＝支持性这一自性特相。让修习心安稳地贴住这些自性特相的所缘，专一而格外坚定地观修这些自性特相；只把注意力专注地投向自性特相而作意。
ဤ ညွှန်ကြားချက်ကား အထက်ပါ သဘောတရား (၁၂)မျိုးတို့ကို အာရုံပြု၍ ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်ဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ရှုပွား၍ နေပါသော်လည်း၊ စိတ်ငြိမ်ဝပ်မှု ရှိတန်သလောက် ရှိသော်လည်း ဥပစာရသမာဓိ နယ်မြေသို့ မရောက်နိုင် ဖြစ်နေသော် မာမှု၊ ယိုစီးမှု၊ ပူမှု၊ ထောက်ကန်မှုဟူသော သဘာဝလက္ခဏာသက်သက်မျှကိုသာ အာရုံပြု၍ ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ ပထဝီဓာတ် အာပေါဓာတ် တေဇောဓာတ် ဝါယောဓာတ်ဟု ကာလအရာ ကာလအထောင် ကာလအသိန်းတိုင်အောင် ရှုပွားနေရန် ညွှန် ကြားချက် ဖြစ်ပေသည်။ သဘာဝလက္ခဏာကိုသာ ဦးစားပေး၍ ရှုနေပါက သဘာဝလက္ခဏာအာရုံ၌ ဘာဝနာ စိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေတတ်ပေသည်။ နာရီဝက် မိနစ်လေးဆယ် စသည်ဖြင့် ဓာတ် (၄)ပါး အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်လာသော် ''မည်သို့-မည်ပုံ ရှုပါက စိတ်တည်ကြည်မှု သမာဓိ ဖြစ်တတ်သည်''ဟူသော သမာဓိဖြစ်ကြောင်း ရှုပုံ အခြင်းအရာကို မှတ်သား၍ ထိုနည်းအတိုင်း ဆက်လက်၍
上述十二种界性全都已经作为所缘，以“地界、水界、火界、风界”反复观修；虽已有一定程度的心之安静，却仍不能抵达近行定的范围时，这一指示便是：只取硬、流动、热、支持这四种自性特相为所缘，以智观见，并以“地界、水界、火界、风界”观修数百次、数千次乃至数十万次。只要优先观照自性特相，修习心通常就会安稳地贴住自性特相的所缘而住。当修习心能在四界所缘上安稳地贴住并持续半小时、四十分钟等时，应记住“如何观修会使心生起安定、成就定”的观修方式，并依那种方法继续——
ရှုပွားပါ။
——观修。
''ဓာတ် (၄)ပါးအာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် တစ်နာရီ ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေပါစေ။ ပ ။ နှစ်နာရီ ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေပါစေ'' ---- ဤသို့ စသည်ဖြင့် အချိန်ကို ပိုင်းခြားကန့်သတ်၍ အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ ထိုင်ကြည့်ပါ။ အောင်မြင်မှု ရလာ တတ်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ယောဂီအများစုတို့၌ တစ်နာရီလောက် (၁ဝ)ကြိမ်လောက် ဆက်တိုက် ငြိမ် လာသော် = ဓာတ် (၄)ပါး အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်လာသော် ဥပစာရသမာဓိ နယ်မြေသို့ ဆိုက်ရောက်သွားတတ်ပါသည်။
立愿：“愿修习心安稳地贴住四界所缘一小时；……愿它安稳地贴住两小时。”如此划定时段、作决意而坐禅，通常能够成功。一般而言，多数瑜伽行者若能连续约十次，每次让修习心在四界所缘上安静安住约一小时，通常就已进入近行定的范围。
ထိုသို့ ကြိုးစားအားထုတ်ပါလျက် ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်၏ အာသေဝနပစ္စည်းကို (= အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မှီဝဲခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းအထောက်အပံ့ကို) ရရှိ၍နေသော ဘာဝနာစိတ်သည် ---- ၁။ အလွန် ကြိုးစားအားထုတ်အပ်သော လုံ့လဝီရိယ ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝီရိယလွန်၍ ဥဒ္ဓစ္စ ဖြစ်ကာ စိတ်ပျံ့လွင့်နေသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂။ အလွန် တွန့်ဆုတ်သော ဝီရိယရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝီရိယလျော့၍ ပျင်းရိခြင်း = ကောသဇ္ဇ ဖြစ်ကာ စိတ်ဓာတ်သည် ဘာဝနာအာရုံမှ တွန့်ဆုတ်နေသဖြင့်လည်းကောင်း ---- ဥပစာရသမာဓိဟူသော ဘာဝနာလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ အကယ်၍ မသက်ရောက်သည် ဖြစ်အံ့၊ ---- ထိုအခါ၌ ----
尽管如此努力，这位贤善瑜伽行者的修习心虽已得到重复缘（＝一再反复修习这一助缘），却可能由于：一、用功过度，精进过强而生掉举，心从修习所缘散乱；或二、精进过于退缩，精进不足而生懈怠，心从修习所缘退缩——以致仍未踏上名为近行定的修习之路。此时——
原书第 595 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ၈။ အဓိစိတ္တသုတ္တန်၊ ၉။ အနုတ္တရသီတိဘာဝသုတ္တန်၊ ၁ဝ။ ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တန် ---- ဤသုတ္တန် (၃)မျိုးတို့၌ လာသောနည်းဖြင့် ဝီရိယနှင့် သမာဓိကို ညီမျှမှု ရှိအောင် ယှဥ်စေမှုကို ပြုထိုက် ပေ၏။ (မဟာဋီ-၁-၄၃၅။)
——应依八、《增上心经》（အဓိစိတ္တသုတ္တန်）；九、《无上清凉经》（အနုတ္တရသီတိဘာဝသုတ္တန်）；十、《觉支经》（ဗောဇ္ဈင်္ဂသုတ္တန်）这三部经所示的方法，使精进与定相互配合，达到均衡。（《大复注》1-435。）
၈။ အဓိစိတ္တသုတ္တန်
八、《增上心经》（Adhicitta Sutta）
ဤသုတ္တန်ကား အင်္ဂုတ္တရနိကာယ ပထမတွဲ တိကနိပါတ် လောဏကပလဒဝဂ်၌ - နိမိတ္တသုတ္တန် အမည်ဖြင့် လာရှိပေသည်။ ထိုသုတ္တန် မြန်မာပြန်ကို ဤတွင် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
本经载于《增支部》第一册“三集·盐块品”，在那里题为《相经》（နိမိတ္တသုတ္တန်）。现将该经的缅译列于此处。
ရဟန်းတို့ …လွန်မြတ်သော သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်ကို အဖန်ဖန် အားထုတ်သော ယောဂါဝစရရဟန်းသည် သမထ (သမာဓိ) ဖြစ်ကြောင်း သမထနိမိတ်၊ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြစ်ကြောင်း ဝိပဿနာ နိမိတ်ဟူသော အကြောင်းတရား (၃)မျိုးတို့ကို ရံဖန်ရံခါ နှလုံးသွင်းအပ်ကုန်၏။
比丘们……反复努力修习殊胜的止修习心、观修习心的瑜伽行比丘，应当不时作意三种因相；这些相作为止的成因而称为止相，作为观智的成因而称为观相。
၁။ ရံဖန်ရံခါ သမာဓိဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကို = သမာဓိဖြစ်ကြောင်းတရားကို နှလုံးသွင်းအပ်၏။
1．应当不时作意称为定的因相（＝成就定之因）。
၂။ ရံဖန်ရံခါ ဝီရိယဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကို = ဝီရိယဖြစ်ကြောင်းတရားကို နှလုံးသွင်းအပ်၏။
2．应当不时作意称为精进的因相（＝成就精进之因）。
၃။ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကို = ဥပေက္ခာဖြစ်ကြောင်းတရားကို နှလုံးသွင်းအပ်၏။
3．应当不时作意称为舍的因相（＝成就舍之因）。
ရဟန်းတို့ … လွန်မြတ်သော သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်ကို အားထုတ်သော ယော- ဂါဝစရရဟန်းသည် သမာဓိဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကိုသာလျှင် (= သမာဓိဖြစ်ကြောင်း တရားကိုသာလျှင်) တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထိုသမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်သည် ပျင်းရိရာသော အကြောင်း ရှိ၏။ (၁) ရဟန်းတို့ … လွန်မြတ်သော သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်ကို အားထုတ်သော ယော- ဂါဝစရ ရဟန်းသည် အားထုတ်ခြင်း ဝီရိယဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကိုသာလျှင် (= ဝီရိယဖြစ်ကြောင်း တရားကို သာလျှင်) တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထိုသမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်သည် ပျံ့လွင့်ခြင်း ဥဒ္ဓစ္စ ဖြစ်ရာသော အကြောင်းရှိ၏။ (၂) ရဟန်းတို့ …လွန်မြတ်သော သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်ကို အားထုတ်သော ယောဂါ ဝစရဟန်းသည် ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကိုသာလျှင် (= ဥပေက္ခာဖြစ်ကြောင်း တရားကိုသာလျှင်) တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထိုသမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်သည် အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ရန်
比丘们……反复培育、努力修习殊胜的止修习心、观修习心的瑜伽行比丘，若片面地只作意称为定的因相（＝只作意成就定之因），他的止修习心、观修习心便有趋向懒惰的可能。（1）比丘们……反复培育、努力修习殊胜的止修习心、观修习心的瑜伽行比丘，若片面地只作意称为努力＝精进的因相（＝只作意成就精进之因），他的止修习心、观修习心便有趋向散乱（掉举）的可能。（2）比丘们……反复培育、努力修习殊胜的止修习心、观修习心的瑜伽行比丘，若片面地只作意称为舍的因相（＝只作意成就舍之因），他的止修习心、观修习心便——
ကောင်းစွာ မတည်ကြည်ရာသော အကြောင်းရှိ၏။ (၃) ရဟန်းတို့ …လွန်မြတ်သော သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်ကို အားထုတ်သော ယောဂါ ဝစရရဟန်းသည် ---- ၁။ ရံဖန်ရံခါ သမာဓိဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကို (= သမာဓိဖြစ်ကြောင်းတရားကို) နှလုံးသွင်း၍၊ ၂။ ရံဖန်ရံခါ ဝီရိယဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကို (= ဝီရိယဖြစ်ကြောင်းတရားကို) နှလုံးသွင်းပြီးလျှင်၊ ၃။ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းနိမိတ်ကို (= ဥပေက္ခာဖြစ်ကြောင်းတရားကို) နှလုံးသွင်းသောအခါ ဘာဝနာစိတ်သည် ----
——可能无法为了诸漏的穷尽而善得定。（3）比丘们……反复培育、努力修习殊胜的止修习心、观修习心的瑜伽行比丘：1．有时作意称为定的因相（＝成就定之因）；2．有时作意称为精进的因相（＝成就精进之因）；3．有时作意称为舍的因相（＝成就舍之因）。当他如此作意时，修习心便——