不希求未来的方式
《一夜贤者经》解释 · 原书第 138–139 页 · 15 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节:义注总括。
缅文为主本的机器规范化候选文本,尚未逐页人工校勘;中文全卷标记为「待义审」,缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 138 页
အနာဂတ်ကို မမျှော်ပုံ
如何不希求未来
ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ။ ''ဧဝံ ရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန''န္တိ တတ္ထ နန္ဒိ န သမနွာနေတိ။
“诸比丘,怎样才是不希求未来呢?他虽然想到:‘愿我在未来具有这样的色’,却不对那未来之色生起喜爱。”
ဧဝံ ဝေဒနော သိယံ။ ပ ။ ဧဝံ သညော သိယံ။ ဧဝံ သင်္ခါရော သိယံ။ ''ဧဝံ ဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန''န္တိ တတ္ထ နန္ဒိ န သမနွာနေတိ။ ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ။ (မ-၃-၂၂၇။) = ရဟန်းတို့ …အဘယ်သို့လျှင် အနာဂတ်ကို မမျှော်လင့် မတောင့်တလေသနည်း?
“‘愿我具有这样的受……愿我具有这样的想,愿我具有这样的行;愿我在未来具有这样的识。’然而,他不对彼等未来诸蕴——受、想、行、识——生起喜爱。诸比丘,这样便是不希求未来。”(《中部》3-227。)经文的解释从这句话开始:“诸比丘……怎样才是不希求、不企盼未来呢?”
''နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဤသို့နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ရုပ်တရားရှိသူ ဖြစ်ရလို၏''ဟု ထိုအနာဂတ် ရုပ်တရား၌ နှစ်သက်မှု နန္ဒီတရားကို အဖန်ဖန် မဖြစ်စေ။
缅文释语:“''နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဤသို့နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ရုပ်တရားရှိသူ ဖြစ်ရလို၏''”译:“愿我在未来成为具有这样可意色法的人。”然而,他不令对那未来色法的喜爱(nandī)一再生起。
ဤသို့ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ခံစားမှု = ဝေဒနာရှိသူ ဖြစ်ရလို၏။
“愿我成为具有这样可意感受,也就是具有这样受的人。”
ဤသို့ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော မှတ်သားမှု = သညာရှိသူ ဖြစ်ရလို၏။
“愿我成为具有这样可意的记认作用,也就是具有这样想的人。”
ဤသို့ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ပြုပြင်တတ်သော စေတသိက်သင်္ခါရတရားစုရှိသူ ဖြစ်ရလို၏။
“愿我成为具有这样可意、具有造作作用的心所诸行法之聚的人。”
''နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဤသို့ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော သိမှု = ဝိညာဏ်ရှိသူ ဖြစ်ရလို၏''ဟု ထိုအနာဂတ် ( ဝေဒနာ-သညာ-သင်္ခါရ ) ဝိညာဏ်တရားစု၌ နှစ်သက်မှု နန္ဒီတရားကို အဖန်ဖန် မဖြစ်စေ။
缅文释语:“''နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဤသို့ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော သိမှု = ဝိညာဏ်ရှိသူ ဖြစ်ရလို၏''”译:“愿我在未来成为具有这样可意的了知,也就是具有这样识的人。”然而,他不令对未来受、想、行、识诸法的喜爱(nandī)一再生起。
ရဟန်းတို့…ဤသို့လျှင် အနာဂတ်ကို မမျှော်လင့်မတောင့်တပေ။ (မ-၃-၂၂၇။) ဤကား အနာဂတ်ကို မမျှော်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘုရားရှင်၏ မုခပါဌ်တော်မှ တိုက်ရိုက်ထွက်ပေါ်တော်မူ- လာသော ရှင်းလင်းချက် ဒေသနာတော်ပင် ဖြစ်ပေသည်။ တစ်ဖန် အရှင်မဟာကစ္စည်း မထေရ်မြတ်ကလည်း အနာဂတ်ကို မမျှော်ပုံကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းမိန့်ကြားထားတော်မူပြန်၏။
诸比丘……这样便是不希求、不企盼未来。(《中部》3-227。)这是关于如何不希求未来、直接出自世尊金口的解释性教说。大迦旃延尊者也如下解释了如何不希求未来。
ကထဉ္စ အာဝုသော အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ။ ဣတိ မေ စက္ခု သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဣတိ ရူပါတိ အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ နပ္ပဏိဒဟတိ။ စေတသော အပ္ပဏိဓာနပစ္စယာ န တဒဘိနန္ဒတိ၊ န တဒဘိနန္ဒန္တော အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ။ (မ-၃-၂၃၇။) = သီတင်းသုံးဖော် ငါ့ရှင်တို့ …အဘယ်သို့လျှင် အနာဂတ်ကို မမျှော်လင့် မတောင့်တလေသနည်း?
“贤友们,怎样才是不希求未来呢?他虽想到:‘愿我的眼在未来如此,愿诸色如此’,却不为了得到尚未得到的眼与诸色而令心趋向于此。以心不如此趋向为缘,他不欣喜于彼;当他不欣喜于彼时,便不希求未来。”(《中部》3-237。)经文的解释从这句话开始:“同住的贤友们……怎样才是不希求、不企盼未来呢?”
နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ငါ၏ စက္ခုအကြည်ဓာတ်သည် ဤသို့ ဖြစ်ရလို၏၊ ရူပါရုံတို့သည် ဤသို့ ဖြစ်ရလိုကုန်၏ ဟူ၍ မရသေးသော စက္ခုအကြည်ဓာတ်ရူပါရုံကို ရရှိခြင်းငှာ စိတ်ကို ဆောက်တည်မထားပေ။ စိတ်ကို ဆောက်- တည်မထားခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ထို အနာဂတ်စက္ခုအကြည်ဓာတ် ရူပါရုံကို မနှစ်သက်၊ ထို အနာဂတ်
他虽然想到:“愿我的眼净色在未来成为这样,愿诸色所缘成为这样”,却不为了获得尚未得到的眼净色与色所缘而令心趋向并安立于其上。以心不如此安立为缘,他不喜爱那未来的眼净色与色所缘;对于那未来的——
原书第 139 页
ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်ရှင်းလင်းချက် စက္ခုအကြည်ဓာတ် ရူပါရုံကို မနှစ်သက်သော် အနာဂတ်ကို မမျှော်လင့် မတောင့်တပေ။ ( ကြွင်းကျန်သော အာယတန (၅) စုံတို့၌လည်း ပုံစံတူပင် ဟောကြားထားတော်မူပေသည်။) (မ-၃-၂၃၇။) ဤအထက်ပါ သဗ္ဗညုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ ဟောကြားတော်မူသည့် ဒေသနာတော်နှင့် အရှင်မဟာ- ကစ္စည်းမထေရ်မြတ်ကြီး၏ ရှင်းလင်းထားတော်မူချက်များအရ အနာဂတ်ခန္ဓာ (၅) ပါး အာယတန (၁၂) ပါး ဟူသော ရုပ်-နာမ်တို့အပေါ်၌ ''ဤသို့ ဤပုံ ဖြစ်ရလို၏''ဟူသော တောင့်တမှု မရှိသော် နှစ်သက်မှု မဖြစ်သော် အနာဂတ်ကို မမျှော်သည် မည်ပေသည် - ဟူသော ဆိုလိုရင်းကိုလည်း တစ်ဖန် ထပ်မံ၍ မှတ်သားထားပါဦး။
——眼净色与色所缘不生喜爱时,便不希求、不企盼未来。(其余五对处也以同样的方式宣说。)(《中部》3-237。)根据上面一切知正等觉世尊所作的开示,以及大迦旃延尊者的解释,应当再次记住以下要义:若对未来的五蕴、十二处,也就是色法与名法,没有如下愿求——缅文释语:“''ဤသို့ ဤပုံ ဖြစ်ရလို၏''”译:“愿我成为这样、成为这般。”——也不生喜爱,这便称为不希求未来。
ဤအထက်ပါ ပါဠိတော်များ၏ ရှင်းလင်းထားတော်မူချက် ညွှန်ကြားထားတော်မူချက်များကို မျှော်ခေါ် ထောက်ရှု၍ အဋ္ဌကထာဆရာတော်ကလည်း အတိတ်မလိုက်ရ အနာဂတ်မမျှော်ရဟူသော စကားရပ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆို ရှင်းလင်းထားပေသည်။
义注师审视并参照了上述巴利经文的解释与指示,也对“不应追随过去、不应希求未来”这两句话作了如下阐释。
အတီတန္တိ အတီတေ ပဉ္စက္ခန္ဓေ။ နာနွာဂမေယျာတိ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ နာနုဂစ္ဆေယျ။ နပ္ပဋိကင်္ခေတိ တဏှာ- ဒိဋ္ဌီဟိ န ပတ္ထေယျ။ (မ-ဋ္ဌ-၄-၁၇ဝ။) = အတိတ်ဟူသည် အတိတ်၌ ဖြစ်ခဲ့သော ခန္ဓာ (၅) ပါး (= အာယတန - ၁၂-ပါး) တည်း၊ အတိတ်ကို မလိုက်ရဟူသည် အတိတ်ခန္ဓာ (၅) ပါး (= အာယတန - ၁၂-ပါး)တို့ကို တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ''ငါ - ငါ့ဟာ = ငါ ဒီလို ဖြစ်ခဲ့၏၊ ငါ့ဟာ ဒီလို ဖြစ်ခဲ့၏''ဟု အစဥ်မလိုက်ရဟု ဆိုလိုသည်။
“所谓‘过去’,是指过去的五蕴。所谓‘不应追随’,是说不应以爱、见随逐它们。所谓‘不应希求’,是说不应以爱、见愿求它们。”(《中部义注》4-170。)“过去”是指过去曾经生起的五蕴(即十二处);“不应追随过去”的意思是,不应以爱、见不断追随过去的五蕴(即十二处),作缅文释语:“''ငါ - ငါ့ဟာ = ငါ ဒီလို ဖြစ်ခဲ့၏၊ ငါ့ဟာ ဒီလို ဖြစ်ခဲ့၏''”译:“我——我所;我过去曾是这样,我所拥有的〔诸法〕过去曾是这样。”
အနာဂတ်ကို မမျှော်ရဟူသည် အနာဂတ်ခန္ဓာ (၅) ပါး (= အာယတန - ၁၂-ပါး)တို့ကို ''ငါ ဒီလို ဖြစ်ရလို၏၊ ငါ့ဟာ ဒီလို ဖြစ်ရလို၏''ဟု တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မမျှော်ရဟု ဆိုလိုသည်။
“不应希求未来”的意思是,不应以爱、见希求未来的五蕴(即十二处),作缅文释语:“''ငါ ဒီလို ဖြစ်ရလို၏၊ ငါ့ဟာ ဒီလို ဖြစ်ရလို၏''”译:“愿我成为这样,愿我所拥有的〔诸法〕成为这样。”