师说
教法的大支柱 · 原书第 177–178 页 · 9 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 177 页
၃။ အာစရိယဝါဒ
3．师说
အာစရိယဝါဒေါ နာမ အဋ္ဌကထာ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၈။)
“所谓师说，就是义注。”（《长部义注》2-158。）
ယဒိပိ တတ္ထ တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဝတ္တိတပကိဏ္ဏကဒေသနာဝ အဋ္ဌကထာ၊ သာ ပန ဓမ္မသင်္ဂါဟကေဟိ ပဌမံ တီဏိ ပိဋကာနိ သင်္ဂါယိတွာ တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာနုရူပေနေဝ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပိတတ္တာ ''အာစရိယ-
巴利复注引文（缅文转写，跨页）：“ယဒိပိ တတ္ထ တတ္ထ ဘဂဝတာ ပဝတ္တိတပကိဏ္ဏကဒေသနာဝ အဋ္ဌကထာ၊ သာ ပန ဓမ္မသင်္ဂါဟကေဟိ ပဌမံ တီဏိ ပိဋကာနိ သင်္ဂါယိတွာ တဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာနုရူပေနေဝ ဝါစနာမဂ္ဂံ အာရောပိတတ္တာ ''အာစရိယ-”译：“虽然世尊在各处所作的杂说本身就是义注，但结集诸法者先结集三藏，再依与三藏义释相应的方式，将它编入传诵轨范，因此称为‘师——’”
原书第 178 页
ဝါဒေါတိ ဝုစ္စတိ၊ အာစရိယာ ဝဒန္တိ သံဝဏ္ဏေန္တိ ပါဠိ ဧတေနာတိ။ တေနာဟ - အာစရိယဝါဒေါ နာမ အဋ္ဌကထာ''တိ။ တိဿော င်္သဂီတိယော အာရုဠှော ဧဝ စ ဗုဒ္ဓဝစနဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာဘူတော ကထာမဂ္ဂေါ မဟိန္ဒတ္ထေရေန တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပံ အာဘတော ပစ္ဆာ တမ္ဗပဏ္ဏိယေဟိ မဟာထေရေဟိ သီဟဠဘာသာယ ဌပိတော နိကာယန္တရလဒ္ဓိသင်္ကရပရိဟရဏတ္ထံ။ (ဒီ-ဋီ-၂-၁၆၈-၁၆၉။) အာစရိယဝါဒ ဟူသည် မြတ်စွာဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူစဥ် အခါက ထိုထို အရပ်ဒေသ၌ ထိုထို ဒေသနာတော် = ပါဠိတော်၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်သဘော အနေအားဖြင့် ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟော- ကြားထားတော်မူအပ်သော ပကိဏ္ဏက ဒေသနာတော်ကို ဆရာမြတ်တို့ ပါဠိပိဋကကို ဖွင့်ပြ ဟောဆိုကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် အဋ္ဌကထာဟု ခေါ်ဆိုတော်မူကြသည်။ ထို အဋ္ဌကထာကို သင်္ဂါယနာ မထေရ်မြတ်တို့သည် ရှေးဦးစွာ ပိဋကသုံးပုံကို သင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် ထိုပိဋကတော်၏အနက်အဖွင့်အားလျော်စွာ ချပို့သင်ကြားရိုး
“——说’；诸师凭借它宣说、解释巴利。因此说：‘所谓师说，就是义注。’经过三次结集、成为佛语义释的论说传承，由摩哂陀长老带到铜叶洲；后来，铜叶洲的大长老们为避免它与其他部派所得之见混杂，而以僧伽罗语保存。”（《长部复注》2-168—169。）作者释：所谓师说，是世尊在世时于各处亲自宣说、作为各处开示之巴利义理的杂说；诸师用这些杂说开解巴利三藏，所以它们称为义注。结集大长老们先结集三藏，再依三藏的义释，将这些义注编入师徒传授的诵习传统——
= ဝါစနာမဂ္ဂသို့ တင်ထားအပ်လေသည်။ ထိုအဋ္ဌကထာ ပကိဏ္ဏကဒေသနာတော်ကိုပင် သင်္ဂါယနာထေရ်ဆရာ စသော ဆရာအဆက်ဆက်တို့ ပါဠိပိဋကကို ဖွင့်ပြပြောဆိုကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် အာစရိယဝါဒဟု ခေါ်- သည်။ ယင်း အာစရိယဝါဒ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ပကိဏ္ဏကဒေသနာဟု သုံးမည်ရသော စကားအစဥ်ကို အရှင်မဟာမဟိန္ဒ မထေရ်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ဆောင်ယူအပ်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသုံးမည်ရသော စကားအစဥ်ကို နောက်တစ်ချိန်၌ သီဟိုဠ်ကျွန်းသား မထေရ်များသည် ဂိုဏ်းတစ်ပါး အယူဝါဒနှင့် ရောယှက်ရှုပ်ထွေးမှု မရှိစေရန် သီဟိုဠ်ဘာသာ ဖြင့် အက္ခရာ တင်ထားကြလေသည်။
——也就是编入传诵轨范。正因为结集长老等历代诸师都用这一义注、杂说来开解巴利三藏，所以它又称为“师说”。这套同有“师说、义注、杂说”三个名称的言教传承，由摩哂陀大长老带到锡兰岛；后来，锡兰岛的大长老们为了避免它与其他部派的学说混杂，而把它用僧伽罗语书写保存。
အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသမထေရ်မြတ်သည် ယင်းသီဟိုဠ်ဘာသာဖြင့် တည်ရှိနေသော မဟာအဋ္ဌကထာ = မူလပကိဏ္ဏကဒေသနာတော်ကိုပင် အထည်ကိုယ်ဝတ္ထုထား၍ အထပ်ထပ်လာသော အဖွင့်များကို ချုံးလျက် လည်းကောင်း၊ သူ့ပိဋက သူ့နေရာနှင့်သူ ဖွင့်ဆိုရမည့် သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗပါဠိတော်နှင့် အဖွင့်သံဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌကထာ- တို့ကို တွဲဖက်သန့်လျက်လည်းကောင်း၊ အချို့အချို့ အရာတို့၌ ထိုခေတ် ထိုအချိန်အခါတွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ ထင်ရှားရှိကြကုန်သော ကုရုန္ဒီအဋ္ဌကထာ၊ မဟာပစ္စရိအဋ္ဌကထာစသော ထိုထို အဋ္ဌကထာတို့မှ ထည့်သွင်းသင့်ရာ အချက်များကို ထည့်သွင်းလျက်လည်းကောင်း၊ အချို့အချို့ အရာတို့၌ သင့်လျော်ရာ မဟာပဒုမထေရ် မဟာ သိဝထေရ် စသော ရဟန္တာ မထေရ်မြတ်ကြီးတို့၏ ဖြတ်ထုံးများ ဖြစ်သည့် ထေရဝါဒခေါ် အတ္တနောမတိများကို ဖော်ပြလျက်လည်းကောင်း သီဟိုဠ်အဋ္ဌကထာကို မာဂဓိဘာသာ = ပါဠိဘာသာသို့ ပြန်ဆိုလျက် သင်္ဂဟအဋ္ဌကထာ
大觉音长老（Mahābuddhaghosa）以僧伽罗语保存的《大义注》——也就是原始杂说——为底本，删并其中重复出现的解释；又在各藏适当的位置，把所释巴利与解释性的义注相互配合、厘清；有些地方，加入当时流传于锡兰岛的《库伦迪义注》《大筏义注》等义注中应当收入的内容；另一些地方，则记载大莲华长老、大湿婆长老等阿罗汉大长老的裁决，即称为长老说的“自意”。他把僧伽罗义注译成摩揭陀语，也就是巴利语，编成名为《摄义注》（Saṅgaha-aṭṭhakathā）——
ဟူသော အမည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာသစ်ကို ပြုစီရင်တော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် ဤယခု ဝိနယ (၄)ပါး၌ သုံးခုမြောက် ဖြစ်သော အာစရိယဝါဒ ဟူသည်မှာ ယနေ့ မျက်မြင် ညွှန်ပြရလျှင် ယနေ့ တည်ရှိနေသော အဋ္ဌကထာများကိုပင် ညွှန်ပြရပေမည်။
——的新义注。因此，在现今所说的四种律则中，第三种“师说”若要以今日仍可见的实物来指明，所指的就是现存的各部义注。
အာစရိယဝါဒေါပိ သုတ္တေန သမေန္တောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗော၊ န ဣတရော။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၈။) ပမာဒပါဌဝသေန အာစရိယဝါဒဿ ကဒါစိ ပါဠိယာ အသံသန္ဒနာပိ သိယာ၊ သော န ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော အာဟ '' အာစရိယဝါဒေါပိ သုတ္တေန သမေန္တောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗော''တိ။ (ဒီ-ဋီ-၂-၁၆၉။) = ယင်း အာစရိယဝါဒ (= ပကိဏ္ဏကဒေသနာ = အဋ္ဌကထာ) မှာလည်း ပမာဒပါဌ (= အဋ္ဌကထာကို အစဥ် အဆက် ဆောင်လာကြကုန်သော မထေရ်တို့၏ သတိမေ့လျော့၍ ရွတ်ဆိုမှု)၊ ပမာဒလေခ (= သတိမေ့လျော့၍ ရေးသားမှု ကူးယူမှု) အနေအားဖြင့် တစ်ရံတစ်ခါ ပိဋကပါဠိတော်နှင့် မနှီးနှောမိသော အရာလည်း ရှိနိုင်၏။
“师说也只有与经相合者才应采取，其余不应采取。（《长部义注》2-158。）由于疏忽诵读，师说有时也可能与巴利不相应；为了说明那种师说不应采取，所以说：‘师说也只有与经相合者才应采取。’（《长部复注》2-169。）”也就是说，师说——即杂说、义注——由于疏忽诵读（历代传承义注的长老因失念而误诵）或疏忽书写（因失念而误写、误抄），有时也可能出现与三藏巴利无法相互核对之处。
ထိုကြောင့် ထိုအာစရိယဝါဒကိုလည်း သုတ္တခေါ်သော ပိဋကပါဠိတော်နှင့် ညီညွတ်မှသာ အမှန်ဟု မှတ်ယူရာ၏၊ ပမာဒပါဌ-ပမာဒလေခ ဖြစ်၍ သုတ္တခေါ်သော ပိဋကပါဠိတော်နှင့် မညီညွတ်လျှင် အမှန်ဟု မမှတ်ယူလေရာ။
因此，师说也只有在与称为“经”的三藏巴利相合时，才应认定为真实；若它因疏忽诵读或疏忽书写而与三藏巴利不相合，就不应认定为真实。