慧的所依地、根与本体之确定
色业处部分 · 原书第 535–536 页 · 12 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：慧的所依地、根与本体之确定。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 535 页
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း
色业处部分
ပညာဘူမိ-မူလ-သရီရဝဝတ္ထာန
慧的所依地、根与本体之确定
ကထံ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ပန ယသ္မာ ဣမာယ ပညာယ ခန္ဓာယတနဓာတုဣန္ဒြိယသစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပါဒါ- ဒိဘေဒါ ဓမ္မာ ဘူမိ။ သီလဝိသုဒ္ဓိ စေဝ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ စာတိ ဣမာ ဒွေ ဝိသုဒ္ဓိယော မူလံ။ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ၊ ကင်္ခါဝိတရဏ- ဝိသုဒ္ဓိ၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ၊ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓီတိ ဣမာ ပဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိယော သရီရံ။ တသ္မာ တေသု ဘူမိဘူတေသု ဓမ္မေသု ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာဝသေန ဉာဏပရိစယံ ကတွာ မူလဘူတာ ဒွေ ဝိသုဒ္ဓိယော သမ္ပာဒေတွာ သရီရဘူတာ ပဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိယော သမ္ပာဒေန္တေန ဘာဝေတဗ္ဗာ။ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ။
“关于‘应当如何修习’，此处由于蕴、处、界、根、谛、缘起等各种法是此慧的所依地；戒清净与心清净这两种清净是根；见清净、度疑清净、道非道智见清净、行道智见清净、智见清净这五种清净是本体。因此，应先通过学习和询问，在作为所依地的那些法上熟习其智；成就作为根的两种清净，再成就作为本体的五种清净，以此修习。这是此处的略说。”
(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၇၃။)
（《清净道论》2-73。）
ဤအထက်ပါ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာစကားမှာ ဝိပဿနာပညာကို မည်သို့ မည်ပုံ ပွားများ အားထုတ်ရ မည်နည်းဟူသော အမေးကို အကျဥ်းချုပ် ဖြေဆိုထားသော အဖြေ ဖြစ်ပေသည်။ ယင်း အဋ္ဌကထာစကားရပ်၏ ဆိုလိုရင်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
以上《清净道论义注》的话，是对“应当如何培育、修习观慧”这一问题所作的简要回答。该义注文句的含义如下。
၁။ ဘူမိ ---- ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ ဣန္ဒြေ၊ သစ္စာ၊ ကြောင်း-ကျိုး-ဆက် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရား စသည်အားဖြင့် ပြားကုန်သော ဓမ္မသဘောတရားတို့သည်ကား ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ဖြစ်ရာတည်ရာဘုံ = ဝိပဿနာဘူမိ မည်၏။
一、所依地——蕴、处、界、根、谛、因果相续的缘起法等各种法，乃是观智生起和安住的所依法聚，称为“观禅所依地”。
၂။ မူလ ---- သီလစင်ကြယ်ခြင်း = သီလဝိသုဒ္ဓိ၊ စိတ်၏ နီဝရဏအညစ်အကြေးတို့မှ စင်ကြယ်ခြင်း = စိတ္တ ဝိသုဒ္ဓိ - ဤဝိသုဒ္ဓိနှစ်ပါးတို့ကား ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အမြစ်အခြေ = မူလ မည်၏။ အကြောင်းရင်းစစ် မည်၏။
二、根——戒的清净，即戒清净；心从诸盖的染污中清净，即心清净。这两种清净是观智的根本基础，称为“根”，亦即真正的原因。
၃။ သရီရ ---- က။ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ (= နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်)၊ ခ။ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (= ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်)၊ ဂ။ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (= သမ္မသနဉာဏ်နှင့် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်အနုပိုင်း)၊ ဃ။ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (= ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ဥပက္ကိလေသတို့မှ လွတ်မြောက် သွားသော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် အရင့်ပိုင်းမှ စ၍ အထက်ပိုင်း ဝိပဿနာဉာဏ်အားလုံး)၊ င။ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (= အရိယမဂ်ဉာဏ်) ---- ဤဝိသုဒ္ဓိ (၅)တန်တို့ကား ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အထည်ကိုယ် သရီရ မည်၏။
三、本体——（一）见清净（即名色分别智）；（二）度疑清净（即缘摄受智）；（三）道非道智见清净（即思惟智与初阶段的生灭智）；（四）行道智见清净（即摆脱诸观随烦恼之后，自成熟阶段的生灭智起，以及一切更高层的观智）；（五）智见清净（即圣道智）。这五种清净就是观智的实体、本体，称为“本体”。
ထိုကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ဖြစ်ရာတည်ရာ ဘူမိဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်သော ထို ခန္ဓာစသော တရားတို့၌ နှုတ်တက်ရအောင် သင်ယူခြင်း၊ အနက်သဘောတရားတို့ကို မေးမြန်းခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဉာဏ်ဖြင့် လေ့ကျက်ခြင်း ကို ပြု၍ ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အမြစ်အခြေ မူလတရား ဖြစ်ကြကုန်သော သီလဝိသုဒ္ဓိ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိဟူသော ဝိသုဒ္ဓိ တရားနှစ်ပါးတို့ကို ပြီးစီးပြည့်စုံစေသည် ဖြစ်၍၊ ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အထည်ကိုယ် သရီရ ဖြစ်ကုန်သော ဒိဋ္ဌိ ဝိသုဒ္ဓိ စသော ဝိသုဒ္ဓိကျင့်စဥ် (၅)ရပ်တို့ကို ပြည့်စုံစေသည် ဖြစ်၍ ပွားများအပ်ကုန်၏။ ဤကား ဤအရာဝယ် အကျဥ်းစကားရပ်တည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၇၃။) ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာ၏ သတ်မှတ်ချက် ဖွင့်ဆိုချက်အရ နိဗ္ဗာန်ကို လိုလားတောင့်တလျက် ရှိသော အသင်ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည် ဝိသုဒ္ဓိ (၇)ပါး ကျင့်စဥ်ကိုကား ယုံကြည်ချက် သဒ္ဓါတရား အပြည့်အဝဖြင့်
因此，对于作为观禅所依地的蕴等诸法，应通过背诵学习和询问其义理，使智获得训练；成就作为观智根本基础的戒清净与心清净这两种清净之后，还应成就作为观智本体的见清净等五项清净行道，从而加以修习。这是此处的略说。（《清净道论》2-73。）根据以上义注的规定与解释，希求涅槃的贤善禅修者，对于七清净的修行次第，必须以具足的信心——
原书第 536 页
မလွဲမသွေ လက်ခံနိုင်ရမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
——必定信受。
ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ဖြစ်ရာတည်ရာ ဘူမိ ဖြစ်ကြကုန်သော ခန္ဓာ-အာယတန-ဓာတ်-ဣန္ဒြေ-သစ္စာ-ပဋိစ္စ သမုပ္ပါဒ် သဘောတရားတို့ကို သဘောအနက်အဓိပ္ပါယ် ရှုကွက်နှင့်တကွ ဆရာသမားတို့ထံ၌ စနစ်တကျ နှုတ် တက်ရအောင် ရှေးဦးစွာ သင်ယူရမည် ဖြစ်ပေသည်၊ ဉာဏ်ဖြင့် လေ့ကျက်ခြင်းကို ပြုရမည်။
首先，必须在老师们那里，以有系统的方式学习作为观禅所依地的蕴、处、界、根、谛、缘起诸法，直至能够熟练背诵，并连同其义理、含义及观照方式一并掌握；还须以智加以训练。
ရှေးဦးစွာ ဝိပဿနာ၏ အမြစ်အခြေ မူလဘူတတရားများ ဖြစ်ကြကုန်သော သီလဝိသုဒ္ဓိ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ ဟူသော ဝိသုဒ္ဓိနှစ်ပါးကို ပြီးစီးပြည့်စုံအောင် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။
首先必须努力圆满作为观修根本基础的戒清净与心清净这两种清净。