“如其所是而观见”
《一夜贤者经》解释 · 原书第 162–167 页 · 45 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 162 页
ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ
ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ——如其所是而观见
ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ = အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်၏ --- ဟူသော ဤဒေသနာတော်ကို ကိုးကား၍ ပစ္စုပ္ပန်ဆတ်ဆတ်ကိုသာ ဝိပဿနာရှုရမည်ဟုလည်း အယူအဆရှိတော်မူကြ၏။ ထိုကြောင့် ယင်းဒေသနာတော်၏ ဆိုလိုရင်းကို ဆက်လက်၍ တင်ပြအပ်ပါသည်။
有人援引“ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ＝如其所是而观见”这段教说，主张毗婆舍那只应观眼前当下的现在法。因此，下面继续说明这段教说的本意。
ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ စက္ခုမန္တော ပဿန္တိ? ဣဓ ဘိက္ခု ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ၊ ဘူတံ ဘူတတော ဒိသွာ ဘူတဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ။ ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ စက္ခုမန္တော ပဿန္တိ။
“诸比丘，具眼者如何观见？在此，一位比丘如其所是而观见已生法；如其所是而观见已生法后，他为对已生法生厌、离贪与灭尽而行道。诸比丘，具眼者就是这样观见。”
(ခု-၁-၂၂၄။ ဣတိဝုတ္တက။)
（《小部》1-224，《如是语》。）
ဘူတန္တိ ခန္ဓပဉ္စကံ။ တံ ဟိ ပစ္စယသမ္ဘူတတ္တာ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ စ ဘူတန္တိ ဝုစ္စတိ။ တေနာဟ ''ဘူတမိဒံ ဘိက္ခဝေ သမနုပဿထာ''တိ။ ဘူတတော အဝိပရီတသဘာဝတော သလက္ခဏတော သာမည- လက္ခဏတော စ ပဿတိ။ ဣဒံ ဟိ ခန္ဓပဉ္စကံ နာမရူပမတ္တံ။ တတ္ထ ''ဣမေ ပထဝီအာဒယော ဓမ္မာ ရူပံ၊ ဣမေ ဖဿာဒယော ဓမ္မာ နာမံ၊ ဣမာနိ နေသံ လက္ခဏာဒီနိ၊ ဣမေ နေသံ အဝိဇ္ဇာဒယော ပစ္စယာ''တိ ဧဝံ သပစ္စယနာမရူပဒဿနဝသေန စေဝ၊ ''သဗ္ဗေပိမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တိ၊ တသ္မာ အနိစ္စာ၊ အနိစ္စတ္တာ ဒုက္ခာ၊ ဒုက္ခတ္တာ အနတ္တာ''တိ ဧဝံ အနိစ္စာနုပဿနာဒိဝသေန စ ပဿတီတိ အတ္ထော။ ဧတ္တာဝတာ တရုဏဝိပဿနာပရိယောသာနာ ဝိပဿနာဘူမိ ဒဿိတာ။ နိဗ္ဗိဒါယာတိ ဘူတသင်္ခါတဿ တေဘူမက- ဓမ္မဇာတဿ နိဗ္ဗိန္ဒနတ္ထာယ၊ ဧတေန ဗလဝဝိပဿနံ ဒဿေတိ။ ဝိရာဂါယာတိ ဝိရာဂတ္ထံ ဝိရဇ္ဇနတ္ထံ၊ ဣမိနာ မဂ္ဂံ ဒဿေတိ။ နိရောဓာယာတိ နိရုဇ္ဈနတ္ထံ၊ ဣမိနာပိ မဂ္ဂမေဝ ဒဿေတိ။ နိရောဓာယာတိ ဝါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ-
“‘已生法’，即五蕴。五蕴因为由缘而生，并且在胜义上存在，所以称为‘已生法’。因此说：‘诸比丘，应当随观此已生法。’所谓‘如实’，是指依不颠倒的自性，依自相与共相而观见。五蕴不过是名色。其中，应当如此观见具有诸缘的名色：‘地界等法是色，触等法是名；这些是它们的特相等；无明等是它们的缘。’又应依无常随观等如此观见：‘所有这些法从无而生，生后又消逝；所以是无常的，因为无常所以是苦的，因为是苦所以是无我的。’这就是本句的意思。至此，已显示直至初步观终点的观修领域。‘为了厌离’，即为了厌离称为已生法的三界诸法；以此显示强力观。‘为了离贪’，即为了离贪、褪除贪染；以此显示道。‘为了灭尽’，即为了止灭；以此也仍显示道。或者，‘为了灭尽’是显示安息——”
နိရောဓေန သဒ္ဓိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနံ ဒဿေတိ။ ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ စက္ခုမန္တော ပဿန္တီတိ ဧဝံ ပညာ- စက္ခုမန္တော သပုဗ္ဗဘာဂေန မဂ္ဂပညာစက္ခုနာ စတုသစ္စဓမ္မံ ပဿန္တိ။ (ဣတိဝုတ္တကဋ္ဌကထာ-၁၇ဝ-၁၇၁။) ဘူတန္တိ ခန္ဓပဉ္စကံ။ တဥှိ ယထာသကံ ပစ္စယေဟိ ဇာတတ္တာ၊ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ စ ဘူတန္တိ ဝုစ္စတိ။ ဘူတတောတိ ယထာဘူတသဘာဝတော၊ သလက္ခဏတော၊ သာမညလက္ခဏတော စ။
“——灭以及无余依涅槃。‘诸比丘，具眼者就是这样观见’，意即具足慧眼者，以包括前行在内的道慧眼观见四谛法。”（《如是语义注“‘已生法’，即五蕴。五蕴各自由其相应诸缘所生，并且在胜义上存在，所以称为‘已生法’。‘如实’，是指依如实自性、依自相与共相。”
(မဟာဋီ-၂-၃၆၄)
（《大复注》2-364。）
= ရဟန်းတို့ …ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိတတ်သော = ယထာဘူတဉာဏဒဿနဟူသော ဉာဏစက္ခုနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော သူတို့သည် အဘယ်သို့လျှင် မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မြင်ကုန်သနည်း?----
＝诸比丘……具足称为“如实知见”（yathābhūta-ñāṇadassana）、能够依真实原样了知的慧眼者，究竟如何毫不颠倒地如实观见呢？——
原书第 163 页
ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်ရှင်းလင်းချက် ရဟန်းတို့ … ဤသာသနာတော်၌ ယောဂါဝစရရဟန်းသည် အကြင်အကြင် မိမိ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာ ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာရသော ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းကို ဟုတ်မှန်တိုင်းသော သဘောအားဖြင့် = ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင် သဘာဝလက္ခဏာ အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပရမတ္ထဓာတ်သား အားလုံးတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော အနိစ္စလက္ခဏာ ဒုက္ခလက္ခဏာ အနတ္တလက္ခဏာဟူသော သာမညလက္ခဏာအားဖြင့်လည်းကောင်း (ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော) ဉာဏစက္ခုဖြင့် သိမြင်၏။ ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းကို ဟုတ်မှန်တိုင်းသော သဘောဟုဆိုအပ်သော ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာ အားဖြင့်လည်းကောင်း အများဆိုင် သာမညလက္ခဏာအားဖြင့်လည်းကောင်း ဉာဏစက္ခုဖြင့် သိမြင်သည်ဖြစ်၍ ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော
诸比丘……在此教法中，禅修比丘以智眼（即观正见与道正见）知见依各自相应之因而明显生起、依究竟义确实存在的五蕴：既依其各自的自性特相如实知见，也依一切究竟界共有的无常相、苦相、无我相如实知见。如此以智眼依自性特相与共同特相知见依究竟义确实存在的——
ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းကို ငြီးငွေ့ခြင်းငှာ တွယ်တာတပ်မက်ခြင်း ကင်းခြင်းငှာ တွယ်တာ တပ်မက်မှု ရာဂ ချုပ်ငြိမ်း စေခြင်းငှာ ကျင့်၏။ ရဟန်းတို့ …ဤသို့လျှင် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်တတ်သော ယထာဘူတဉာဏဒဿန ဟူသော ဉာဏစက္ခုနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော သူတို့သည် မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း သိမြင်ကြကုန်၏။
——五蕴之后，他为了厌离这五蕴、为了离于执著贪求、为了使执著贪求之贪止息而修行。诸比丘……因此，具足称为如实智见之智眼的人，不颠倒地如实知见。
(ခု-၁-၂၂၄။ ဣတိဝုတ္တက-ဒိဋ္ဌိဂတသုတ်။)
（《小部》1-224；《如是语·见趣经》。）
ဤ ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းသည် နာမ်ရုပ်မျှသာတည်း။ ထို ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်း၌ ''ဤ ပထဝီ အစရှိကုန်သော ဓမ္မတို့ကား ရုပ်တည်း၊ ဤ ဖဿ အစရှိကုန်သော ဓမ္မတို့ကား နာမ်တည်း။ ဤသည်တို့ကား ထိုရုပ်နာမ်တို့၏ လက္ခဏ-ရသ-ပစ္စုပဋ္ဌာန်-ပဒဋ္ဌာန်တို့တည်း။ ဤသည်တို့ကား ထိုရုပ်နာမ်တို့၏ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့တည်း''ဟု ဤသို့လျှင်အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော နာမ်ရုပ်ကို သိမြင်- သည်၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ''အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ဤ ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရား အားလုံးတို့သည် မဖြစ်မီ ရှေးက မရှိကုန်မူ၍ ယခုမှ ရုတ်ချည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်၏၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ရုတ်ချည်း ချုပ်ပျက်၍သွားကြကုန်၏၊ ထိုကြောင့် အနိစ္စတို့တည်း၊ အနိစ္စဖြစ်သောကြောင့် ဒုက္ခတို့တည်း၊ ဒုက္ခဖြစ်သောကြောင့် အနတ္တတို့တည်း'' - ဟု ဤသို့လျှင် အနိစ္စာနုပဿနာ စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း သိမြင်၏။ ဤကား - ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ =
这五蕴只不过是名色。对于这五蕴，他如此知见：‘地等诸法是色，触等诸法是名；这些是名色的特相、作用、现起、近因；这些是名色的因法，即无明、爱、取、行、业等。’如此，既以知见连同因缘的名色这一方式而知见，又以如下方式而知见：‘连同因缘的这些色名法、行法，在生起以前本不存在，如今忽然生起；生起之后又迅速灭坏。因此它们是无常；因为无常，所以是苦；因为苦，所以是无我。’也就是依无常随观等而知见。这就是‘ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ’——
အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်၏ ဟူရာ၌ ဆိုလိုရင်းအနက်သဘောတည်း။ ဤမျှသော စကားအစဥ်ဖြင့် တရုဏ- ဝိပဿနာလျှင် အဆုံးအပိုင်းအခြားရှိသော ဝိပဿနာဘူမိ = ဝိပဿနာဉာဏ်၏ တည်ရာဘုံကို ညွှန်ပြတော် မူအပ်ပေသည်။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၁၇ဝ-၁၇၁။) 〔မှတ်ချက် --- တရုဏဝိပဿနာ = နုသောဝိပဿနာဟူသည် သင်္ခါရပရိစ္ဆေဒဉာဏ် (= နာမရူပပရိစ္ဆေဒ- ဉာဏ်)၊ ကင်္ခါဝိတရဏဉာဏ် (= ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်)၊ သမ္မသနဉာဏ်၊ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏ် (= ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်) ဤ ဉာဏ်လေးမျိုးတို့၏ အမည်ဖြစ်သည်။ - သံ-ဋ္ဌ-၂-၅ဝ။〕 နိဗ္ဗိဒါယ = ငြီးငွေ့ခြင်းငှာဟူသည် ဘူတဟုခေါ်ဆိုအပ်သော ဘုံသုံးပါးအတွင်း၌ တည်ရှိသော တေဘူမက တရားအပေါင်းကို ငြီးငွေ့ခြင်းငှာ - ဟုဆိုလိုသည်။ ဤ နိဗ္ဗိဒါယ - ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် ဗလဝဝိပဿနာ = အားကောင်းသော ဝိပဿနာကို ညွှန်ပြတော်မူ၏။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၁၇၁။) 〔 မှတ်ချက် ---- ဗလဝဝိပဿနာဟူသည် ဘယတူပဋ္ဌာနဉာဏ်၊ အာဒီနဝါနုပဿနာဉာဏ်၊ မုဉ္စိတု-
——‘如其所是而观见’这句话的本意。至此，已经显示以初步观为终点的观地，即观智所依之境。（《如是语义注》170—171。）〔注：初步观，即尚处初步阶段的观，是以下四智的名称：行分别智（即名色分别智）、度疑智（即缘摄受智）、思惟智、道非道智（即生灭随观智）。（《相应部义注》2-50。）〕‘为了厌离’（nibbidāya），意为厌离称为‘已生法’、处在三界内的一切三地法。‘为了厌离’一语显示强力观。（《如是语义注》171。）〔注：强力观是怖畏现起智、过患随观智、欲——
ကမျတာဉာဏ်၊ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်ဟူသော ဉာဏ်လေးမျိုးတို့၏ အမည်ဖြစ်သည်။ သံ-ဋ္ဌ-၂-၅ဝ။〕〕〕 ဝိရာဂါယ = ဟူသည် တွယ်တာတပ်မက်ခြင်း ကင်းခြင်းငှာ ကျင့်၏ဟု ဆိုလို၏။ ဤ ဝိရာဂဟူသော စကားရပ်ဖြင့် အရိယမဂ်ကို ညွှန်ပြတော်မူ၏။ နိရောဓာယ = ဟူသည် တွယ်တာတပ်မက်မှု ရာဂကို ချုပ်ငြိမ်းစေ-
——解脱智、行舍智这四种智的名称。（《相应部义注》2-50。）〕‘为了离贪’（virāgāya），意为为了离于执著贪求而修行；以‘离贪’一语显示圣道。‘为了止息’（nirodhāya），意为为了使执著贪求之贪止息——
原书第 164 页
ခြင်းငှာ ကျင့်၏ဟု ဆိုလို၏။ ဤ နိရောဓာယ ဟူသော စကားရပ်ဖြင့်လည်း အရိယမဂ်ကိုပင် ညွှန်ပြတော်မူ၏။
——而修行；以‘为了止息’一语，同样显示的还是圣道。
တစ်နည်း - နိရောဓာယဟူသော ဤစကားရပ်ဖြင့် ကိလေသာအပူမီးကို အငြိမ်းကြီးငြိမ်းအောင် ထပ်ဆင့်၍ ငြှိမ်းတတ်သော (= ငြိမ်းအေးစေတတ်သော) ပဋိပဿဒ္ဓိနိရောဓ အမည်ရသော အရိယဖိုလ်နှင့် အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန် အမည်ရသော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ကို ညွှန်ပြတော်မူ၏။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၁၇၁။) ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ စက္ခုမန္တော ပဿန္တိ = ရဟန်းတို့ …ဤသို့လျှင် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်တတ်သော ယထာဘူတဉာဏဒဿနဟူသော ဉာဏစက္ခုနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော သူတို့သည် မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့် အတိုင်း သိမြင်ကြကုန်၏ -- ဟူသည် ----- ဤသို့လျှင် ပညာစက္ခုအမြင် ရှိကြကုန်သော သူတော်ကောင်းတို့သည် အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့၌ဖြစ်သော ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ်တည်းဟူသော ဝိပဿနာပညာစက္ခုနှင့်တကွ မဂ္ဂ- ပညာစက္ခုဖြင့် စတုသစ္စဓမ္မအမည်ရသည့် သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို သိမြင်ကြကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။
另一种解释是：‘为了止息’一语显示名为安息灭（paṭipassaddhi-nirodha）的圣果——它继圣道之后令烦恼热火彻底寂灭、清凉——以及名为无余依涅槃的蕴般涅槃。（《如是语义注》171。）‘ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ စက္ခုမန္တော ပဿန္တိ’——‘诸比丘，具足如实智见之智眼者，如是不颠倒地如实知见。’其意是：如此具有慧眼的善士，在圣道前分以称为前分念处道的观慧眼，并在圣道刹那以道慧眼，知见名为四圣谛法的四谛圣法。
(ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၁၇၁။)
（《如是语义注》171。）
ဤအဋ္ဌကထာအဖွင့်နှင့်အညီ ----- ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ = အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ ---- ဟူသည် ဝိပဿနာပညာစက္ခု အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် စတုသစ္စဓမ္မအမည်ရသည့် သစ္စာလေးရပ်တရားမြတ်ကို သိမြင်မှုကို ဆိုလိုသည်ဟု မှတ်ပါ။ ဤကဲ့သို့သော အဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်းတင်ပြရာ၌ အဋ္ဌကထာဆရာတော်က မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော် မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ္တန်၌ လာရှိသော ----- ဘူတမိဒံ ဘိက္ခဝေ သမနုပဿထ - စသော စကားရပ်များကို ကိုးကားလျက် ဖွင့်ဆိုသွားတော်မူ၏။ ထိုကြောင့် ယင်းစကားရပ်တို့ကို ကောက်နုတ်၍ တင်ပြအပ်ပါသည်။
依照这段义注的解释，应当记住：‘ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ’——‘如其所是而观见’，意指以观慧眼与圣道慧眼知见名为四圣谛法的四谛圣法。为阐明这一意义，义注师引用了《中部·根本五十篇》《大爱尽经》中‘ဘူတမိဒံ ဘိက္ခဝေ သမနုပဿထ’等文句。因此，下面摘录这些文句。
မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက်
《大爱尽经》节录
ဘူတမိဒန္တိ ဘိက္ခဝေ ပဿထာတိ။ ဧဝံ ဘန္တေ။ တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ ဘိက္ခဝေ ပဿထာတိ။ ဧဝံ ဘန္တေ။
‘诸比丘，你们是否观见：“此已生起”？’‘是的，尊者。’‘诸比丘，你们是否观见：“此由彼食而生”？’‘是的，尊者。’
တဒါဟာရနိရောဓာ ယံ ဘူတံ၊ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ဘိက္ခဝေ ပဿထာတိ။ ဧဝံ ဘန္တေ။ (မ-၁-၃၂၆။) ဘူတမိဒန္တိ ဣဒံ ခန္ဓပဉ္စကံ ဇာတံ ဘူတံ နိဗ္ဗတ္တံ၊ တုမှေပိ တံ ဘူတမိဒန္တိ ဘိက္ခဝေ ပဿထာတိ။
‘诸比丘，你们是否观见：“由于彼食止息，凡已生起者皆是灭法”？’‘是的，尊者。’（《中‘“此已生起”，即这五蕴已经生起、已经现起、已经产生。〔世尊〕问：“诸比丘，你们也是否观见‘此已生起’？”’
တဒါဟာရသမ္ဘဝန္တိ တံ ပနေတံ ခန္ဓပဉ္စကံ အာဟာရသမ္ဘဝံ ပစ္စယသမ္ဘဝံ၊ သတိ ပစ္စယေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧဝံ ပဿထာတိ ပုစ္ဆတိ။ တဒါဟာရနိရောဓာတိ တဿ ပစ္စယဿ နိရောဓာ။ (မ-ဋ္ဌ-၂-၂ဝ၇။) ဟေတုပစ္စယေဟိ ဇာတံ နိဗ္ဗတ္တံ ''ဘူတ''န္တိ ဣဓာဓိပ္ပေတံ၊ တံ အတ္ထတော ပဉ္စက္ခန္ဓာ တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ သပ္ပစ္စယဿ အဘာဝတော၊ ယဉ္စ ခန္ဓပဉ္စကံ အတ္တနော တေသဉ္စ ဘိက္ခူနံ၊ တံ ''ဘူတမိဒ'' န္တိ ဘဂဝါ အဝေါစာတိ အာဟ ''ဣဒံ ခန္ဓပဉ္စက''န္တိ ။ အတ္တနော ဖလံ အာဟရတီတိ အာဟာရော၊ ပစ္စယော။ သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာတိ သမ္ဘဝေါ၊ အာဟာရော သမ္ဘဝေါ ဧတဿာတိ အာဟာရသမ္ဘဝံ။ တေနာဟ ''ပစ္စယသမ္ဘဝ''န္တိ။ တဿ ပစ္စယဿ နိရောဓာတိ ယေန အဝိဇ္ဇာဒိနာ ပစ္စယေန ခန္ဓပဉ္စကံ သမ္ဘဝတိ၊ တဿ ပစ္စယဿ အနုပ္ပါဒနိရောဓာ။
‘“此由彼食而生”，意谓这五蕴以食为生起因，即以缘为生起因；在有缘时便生起。〔世尊〕问：“你们是否如此观见？”“由于彼食止息”，意谓由于其缘止息。’（《中部义‘这里所谓“已生起”，指由因缘所生、所产生者；从意义上说就是五蕴，因为五蕴之外不存在别的有缘法。世尊对自身以及那些比丘的五蕴说“此已生起”，所以〔义注〕说“这五蕴”。能带来自己的果，故称为食，即缘；由它而生，故称为生起因；以食为其生起因，故称“由食而生”。所以说“以缘为生起因”。“由于其缘止息”，意谓：这五蕴由无明等缘而生起，而该缘以不再生起之灭止息。’
ခဏနိရောဓော ပန ကာရဏနိရပေက္ခော။ (မ-ဋီ-၂-၂၂၅။) = ရဟန်းတို့ …သင်တို့သည် ဤ ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းသည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာ၏ဟု သိမြင်ကြကုန်၏ လောဟု မေးတော်မူ၏။
‘至于刹那灭，则不观待因的止息。’（《中部复注》2-225。）作者释曰：诸比丘……世尊问道：‘你们是否知见这五蕴已经明显生起？’
အရှင်ဘုရား …သိမြင်ကြပါကုန်၏ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။
‘尊者，我们知见。’他们如此回答。
ရဟန်းတို့ …ထိုခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းသည် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်း တရား ထင်ရှားရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရ၏ဟု သိမြင်ကြကုန်၏လောဟု မေးတော်မူ၏။
诸比丘……世尊又问：‘你们是否知见：这五蕴由于无明、爱、取、行、业等因法明显存在而生起？’
原书第 165 页
ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်ရှင်းလင်းချက် အရှင်ဘုရား …သိမြင်ကြပါကုန်၏ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။
‘尊者，我们知见。’他们如此回答。
ရဟန်းတို့ …ထို အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရား၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ခြင်းဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာသော ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းသည် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံသော အခါ၌ နောင်တစ်ဖန်မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ခြင်းဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသဘောရှိ၏ဟု သိမြင်ကြကုန်၏- လောဟု မေးတော်မူ၏။
诸比丘……世尊又问：‘无明、爱、取、行、业等因法，由于阿罗汉道，以往后不再生起的止息——即不再生起之灭——而灭尽；由此，已经明显生起的五蕴在蕴般涅槃时，也具有以往后不再生起的止息——即不再生起之灭——而止息的性质。你们是否如此知见？’
အရှင်ဘုရား …သိမြင်ကြပါကုန်၏ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ (မ-၁-၃၂၆။) ဤသုတ္တန်တွင် သံသရာ၏ ဖြစ်စဥ်ဟူသော အနုလောမပစ္စယာကာရခေါ်သည့် အနုလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကိုလည်းကောင်း၊ သံသရာ၏ ချုပ်စဥ် ဟူသော ပဋိလောမပစ္စယာကာရခေါ်သည့် ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကိုလည်းကောင်း ဘုရားရှင်သည် ဆက်လက်ဟောကြားထားတော်မူပေသည်။
‘尊者，我们知见。’他们如此回答。（《中部》1-326。）在这部经中，世尊随后还继续开示了称为轮回生起次第的顺缘行相——即顺缘起教说，以及称为轮回止息次第的逆缘行相——即逆缘起教说。
ဤဒေသနာတော်များနှင့် အညီ ----- ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ = အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ဟူသည်- ၁။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ သြဠာရိက သုခုမ ဟီန ပဏီတ ဒူရ သန္တိကဟူသော (၁၁) မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံယူရာ တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ငါ-ငါ့ဟာ-ဟု စွဲယူရာဖြစ်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားကိုလည်း အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသည့် ဝိပဿနာပညာနှင့်လည်း သိမြင်၏။ အသမ္မောဟပဋိဝေဓသဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တတ်သော အရိယမဂ္ဂပညာနှင့်လည်း သိမြင်၏။
依照这些教说，‘ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ’——‘如其所是而观见’——应作如下解释。1．以过去、未来、现在、内、外、粗、细、劣、胜、远、近十一种情形而存在，作为诸漏所缘，又被爱与见执为‘我、我的’的五取蕴苦谛，以称为亲证现见智的观慧加以知见；也以具无痴通达之性、能洞彻知见的圣道慧加以知见。
၂။ ရှေးကမ္မဘဝကို ထူထောင်ခဲ့စဥ် အတိတ်ဘဝက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော သမုဒယသစ္စာ အမည်ရသည့် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းအကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ပစ္စုပ္ပန် ပဋိသန္ဓေ ခန္ဓာငါးပါးအစရှိသော အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပုံ သမုဒယ သဘောကိုလည်းကောင်း၊ ပစ္စုပ္ပန်တွင် ပြုစုပျိုးထောင်လိုက်သော သမုဒယသစ္စာအမည်ရသည့် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းအကြောင်းတရားတို့ကြောင့် အနာဂတ် ပဋိသန္ဓေ ခန္ဓာငါးပါးအစရှိသော အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပုံ သမုဒယသဘော- ကိုလည်းကောင်း အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသည့် ဝိပဿနာပညာနှင့်လည်း သိမြင်၏။ အသမ္မောဟပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်တတ်သော အရိယမဂ္ဂပညာနှင့်လည်း သိမြင်၏။
2．在过去世建立业有时所培育、名为集谛的无明、爱、取、行、业；由这些因法而明显生起的现在结生五蕴等果五取蕴苦谛之生起性；现在所培育、名为集谛的无明、爱、取、行、业；以及由这些因法而明显生起的未来结生五蕴等果五取蕴苦谛之生起性——这些都以称为亲证现见智的观慧加以知见，也以具无痴通达之性、能洞彻知见的圣道慧加以知见。
(ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနတည်း။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇-ကြည့်ပါ။)
（这就是依因缘观生。参见《清净道论》2-267。）
၃။ အကြောင်း သမုဒယသစ္စာနှင့်တကွသော အကျိုး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို လက္ခဏာယာဥ်တင်ကာ ဝိပ- ဿနာရှုပွား သုံးသပ်လိုက်သောအခါ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်း ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာ တရားတည်းဟူသော သင်္ခါရတရားတို့၏ ဖြစ်မှု ပျက်မှုကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ သဘော ဒုက္ခသဘော အနတ္တသဘောတို့ကိုလည်းကောင်း အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသည့် ဝိပဿနာပညာ နှင့်လည်း သိမြင်၏။ အသမ္မောဟပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်တတ်သော အရိယမဂ္ဂ- ပညာနှင့်လည်း သိမြင်၏။ (သင်္ခါရတို့၏ ဖြစ်မှု ဇာတိဒုက္ခနှင့် ပျက်မှု မရဏဒုက္ခကို ထိုးထွင်း သိမြင်ခြင်း ကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာကို သိမြင်ခြင်းပင်တည်း။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇။)
3．把因集谛与果苦谛诸法标举三相而修观、审察时，禅修者以称为亲证现见智的观慧，知见这些苦谛、集谛行法的生起与坏灭，也知见这些行法的无常性、苦性与无我性；又以具无痴通达之性、能洞彻知见的圣道慧加以知见。（由于洞彻知见诸行生起这一生苦与坏灭这一死苦，所知见的正是苦谛。参见《清净道论》2-267。）
原书第 166 页
၄။ အကြောင်း သမုဒယသစ္စာတရားတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် နောင်တစ်ဖန်မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသောအခါ အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံသော အခါ၌နောင်တစ်ဖန်မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း ဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းပုံကိုလည်း အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသည့် ဝိပဿနာပညာနှင့်လည်း သိမြင်၏။
4．当因集谛诸法由于阿罗汉道，以往后不再生起的止息——即不再生起之灭——而止息时，果五取蕴在蕴般涅槃时也以往后不再生起的止息——即不再生起之灭——而止息。对此，也以称为亲证现见智的观慧加以知见。
အသမ္မောဟပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်တတ်သော အရိယမဂ္ဂပညာနှင့်လည်း သိမြင်၏။
也以具无痴通达之性、能洞彻知见的圣道慧加以知见。
(ပစ္စယတော ဝယဒဿနဉာဏ်တည်း။ လောကီနိရောဓသစ္စာကို သိသောဉာဏ်တည်း။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇။) ၅။ ပဋိဝိပဿနာဟူသည့် ရှုတတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ဝိပဿနာရှုနိုင်သောအခါ ယင်းရှု နေသော ဝိပဿနာဇောတွင် အကျုံးဝင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ဦးဆောင်သည့် - သမ္မာဒိဋ္ဌိ (= ဝိပဿနာ ဉာဏ်)၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ (= ဝိတက်)၊ သမ္မာဝါယာမ (= ဝီရိယ)၊ သမ္မာသတိ၊ သမ္မာသမာဓိ (= ဧကဂ္ဂတာ) ဟူသည့် လောကီမဂ္ဂသစ္စာတရားတို့ကိုလည်း အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်လည်း သိမြင်၏။ အသမ္မောဟပဋိဝေဓသဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တတ်သော အရိယမဂ်ပညာဖြင့်လည်း သိမြင်၏။ (သင်္ခါရတို့၏ ဥဒယဝယသဘောကို မသိအောင်ဖုံးလွှမ်းထားသည့် မောဟကို ယင်းလောကီမဂ္ဂင် တရားတို့က တဒင်္ဂအားဖြင့် ပယ်ရှားနိုင်သောကြောင့် မဂ္ဂသစ္စာ ဟူသော အမည်ကို ရရှိသည်။ လောကီ မဂ္ဂသစ္စာတည်း။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇-၂၆၈။) ၆။ ဝိပဿနာဉာဏ်တို့၏ အဆုံး၌ အရိယမဂ်ဉာဏ်သည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်
（这就是依因缘观灭智，即了知世间灭谛的智。《清净道论》2-267。）5．当能够以返观再去观照那正在观照的观智时，在该观速行中，以观智为主导的正见（即观智）、正思惟（即寻）、正精进（即精进）、正念、正定（即一境性）这些世间道谛法，也以称为亲证现见智的观智加以知见，并以具无痴通达之性、能洞彻知见的圣道慧加以知见。〔这些世间道支能够以彼分断除遮蔽诸行生灭之性、使之不被知见的痴，因此获得‘道谛’之名；这是世间道谛。参见《清净道论》2-267—268。〕6．在诸观智的终点，圣道智明显生起时，以称为亲证现见智——
အမည်ရသော ယင်းအရိယမဂ်ပညာဖြင့် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော နိရောဓသစ္စာ တရားတော်မြတ်ကိုလည်း သိမြင်၏။ (လောကုတ္တရာ နိရောဓသစ္စာတည်း။ အာရမ္မဏပဋိဝေဓတည်း။) ၇။ ယင်း အရိယမဂ်နှင့်ယှဥ်သော မဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးကား မဂ္ဂသစ္စာတည်း။ အရိယမဂ်ပညာသည် အသမ္မောဟပဋိဝေဓသဘောအားဖြင့် ယင်းမဂ္ဂသစ္စာတရားကိုလည်းသိမြင်၏။ (လောကုတ္တရာ မဂ္ဂသစ္စာ တည်း။ အသမ္မောဟပဋိဝေဓတည်း။) ဤသို့လျှင် အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသော ဝိပဿနာပညာ အရိယမဂ်ပညာဟူသော ပညာစက္ခုရှိကြကုန်သော သူတို့သည် အရိယမဂ်၏ရှေးအဖို့၌ ဝိပဿနာပညာစက္ခုဖြင့် အရိယမဂ်ခဏ၌ အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် လောကီ လောကုတ္တရာဖြစ်သော စတုသစ္စဓမ္မကို သိမြင်ကြကုန်၏။ ယင်းသို့ သိမြင်ခြင်းကိုပင် --- ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ = အရှိကို အရှိအတိုင်း မြင်၏ - ဟု ဆိုလိုသည်။
——的圣道慧，也知见无为界、寂静界——涅槃这一殊胜灭谛法。（这是出世间灭谛，也是所缘通达。）7．与该圣道相应的八道支本身，就是道谛；圣道慧也依无痴通达而知见这一道谛法。（这是出世间道谛，也是无痴通达。）如此，具有称为亲证现见智的观慧与圣道慧这双重慧眼的人，在圣道前分以观慧眼，在圣道刹那以圣道慧眼，知见世间与出世间的四圣谛法。这样的知见，正称为‘ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ’——‘如其所是而观见’。
ဤ ရှင်းလင်းချက်များနှင့်အညီ ဘူတ အရ၌ ----- ပစ္စုပ္ပန်ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ကုန်သော ကမ္မဘဝကို ထူထောင်စဥ် ရှေးအတိတ်ဘဝ၌ ဖြစ်ခဲ့ကြကုန်သော အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် ဦးဆောင်သည့် ကိလေသဝဋ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရ ကံဟူသော ကမ္မဝဋ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ယင်းကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ်တို့၏ စွဲမှီရာ ဝိပါကဝဋ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ တို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ ယင်းအတိတ်အကြောင်းတရားများကြောင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာ ကြကုန်သော ပစ္စုပ္ပန် ဝိပါကဝဋ် အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ နောင်အနာဂတ်အတွက် ပစ္စုပ္ပန် တွင် ပြုစုပျိုးထောင်နေသော အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် ဦးဆောင်သည့် ကိလေသဝဋ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရ ကံတည်းဟူသော ကမ္မဝဋ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ ယင်း ပစ္စုပ္ပန် ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ်တို့ကြောင့် နောင်အနာဂတ်တွင် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာမည့် အနာဂတ်ပဋိသန္ဓေ ခန္ဓာငါးပါး အစရှိသော ဝိပါကဝဋ် ဥပါဒါန-
依照这些解释，‘有（bhūta）’所摄还包括：在建立作为现在取蕴之因的业有时，过去世中以无明、爱、取为首的烦恼轮取蕴；称为行与业的业轮取蕴；作为这些烦恼轮、业轮所依的果报轮取蕴；由这些过去因法而明显生起的现在果报轮果取蕴；为了未来而在现在培育、以无明、爱、取为首的烦恼轮取蕴，以及称为行与业的业轮取蕴；还有由这些现在烦恼轮、业轮而将在未来明显生起的未来结生五蕴等果报轮的诸取蕴——
က္ခန္ဓာတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။
——也都包括在内。
原书第 167 页
ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်ရှင်းလင်းချက် ထိုကြောင့် ယင်း အတိတ်အနာဂတ်ပစ္စုပ္ပန် ကာလသုံးပါးအတွင်း၌ တည်ရှိကြကုန်သော အကြောင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့ကို သဘာဝလက္ခဏာသို့ဆိုက်အောင်လည်းကောင်း၊ ယင်းခန္ဓာငါးပါးတွင် အကျုံးဝင်သော ပရမတ္ထဓာတ်သား အသီးအသီး၏ သဘာဝလက္ခဏာနှင့်တကွ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန်တို့ကို လည်းကောင်း ဝိပဿနာပညာစက္ခု အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် သိမြင်ခြင်းကိုလည်း - အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ ဟု ဆိုရ၏။
因此，以观慧眼与圣道慧眼，知见处在过去、未来、现在三时之中的因取蕴与果取蕴，直到通达其自性特相；并知见摄于这五蕴中的每一究竟界各自的自性特相，以及作用、现起、近因——这样的知见，也称为‘如其所是而观见’。
တစ်ဖန် ယင်းကိလေသဝဋ်ကမ္မဝဋ်တည်းဟူသော အကြောင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့် အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာပုံကိုလည်းကောင်း၊ ယင်း အကြောင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန် စံသောအခါ၌ အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကိုလည်းကောင်း ဝိပဿနာပညာ စက္ခု အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် သိမြင်ခြင်းကိုလည်း - အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ - ဟု ဆိုရ၏။
此外，由于作为烦恼轮、业轮的因取蕴明显存在，果取蕴便明显生起；又由于这些因取蕴在阿罗汉道的作用下，以不再生起之灭而止息，果取蕴在蕴般涅槃时也以不再生起之灭而止息。以观慧眼与圣道慧眼知见这两层，也称为‘如其所是而观见’。
တစ်ဖန် ယင်း အကြောင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာ အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာကို ဝိပဿနာပညာစက္ခု အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် သိမြင်ခြင်းကိုလည်း - အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ - ဟု ဆိုရ၏။
此外，以观慧眼与圣道慧眼知见这些因取蕴与果取蕴的无常行相、苦行相与无我行相，也称为‘如其所是而观见’。
တစ်ဖန် ရှုတတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ဟူသည့် ဝိပဿနာမနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်နာမ်တရားစုကို လည်းကောင်း၊ ယင်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဟူသော ဝိပဿနာမနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်နာမ်တရားစု၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာကိုလည်းကောင်း ဝိပဿနာပညာစက္ခု အရိယမဂ္ဂ- ပညာစက္ခုဖြင့် သိမြင်ခြင်းကိုလည်း - အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ - ဟု ဆိုရ၏။
此外，以观慧眼与圣道慧眼知见称为能观照之观智的观意门速行心路心相续名法聚，以及这一观意门速行心路心相续名法聚的无常行相、苦行相与无我行相，也称为‘如其所是而观见’。
တစ်ဖန် ---- လောကုတ္တရာ နိရောဓသစ္စာဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီးကို အာရမ္မဏပဋိဝေဓ သဘောအားဖြင့် အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် သိမြင်ခြင်းကိုလည်း - အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ - ဟု ဆိုရ၏။
此外，以圣道慧眼依所缘通达而知见作为出世间灭谛的殊胜涅槃法，也称为‘如其所是而观见’。
အလားတူပင် လောကုတ္တရာ အရိယမဂ္ဂသစ္စာကို အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် အသမ္မောဟပဋိဝေဓသဘောအားဖြင့် သြိမင်ခြင်းကိုလည်း ---- အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ ဟု ဆိုရ၏။
同样，以圣道慧眼依无痴通达而知见出世间圣道谛，也称为‘如其所是而观见’。
ထိုကြောင့် -- ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ = အရှိကို အရှိအတိုင်း သိမြင်၏ -- ဟူသော ဤ ဒေသနာတော်- သည် ပညတ်ပရမတ် မခွဲဘဲ ပညတ်ပရမတ် မကွဲဘဲ အကြောင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာ အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသော ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် မဆိုက်ဘဲ ပစ္စုပ္ပန် သက်သက်ကိုသာ ရှုချင်သလို ရှုရန် ညွှန်ကြားနေသော ဒေသနာ- တော်ကား မဟုတ်။ ကာလသုံးပါး အတွင်း၌ တည်ရှိသော အကြောင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ အပေါင်းကိုသာ သဘာဝလက္ခဏာနှင့် သာမညလက္ခဏာသို့ ဆိုက်အောင် နိရောဓသစ္စာ နိဗ္ဗာန်တရားတော် မြတ်ကြီးကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်သည်တိုင်အောင် ဝိပဿနာပညာစက္ခု အရိယမဂ္ဂပညာစက္ခုဖြင့် မြင်အောင် ရှုရန် ညွှန်ကြားတော်မူသော ဒေသနာတော်သာ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားနာယူလေရာသည်။
因此，应当理解：‘ဘူတံ ဘူတတော ပဿတိ’——‘如其所是而观见’——这项教说，并不是教人不分概念与究竟、不辨概念与究竟，智见未曾到达因取蕴、果取蕴这些究竟法，只随意观照现在法而已。它所教导的是：以观慧眼与圣道慧眼，观见处在三时中的一切因取蕴与果取蕴，直达其自性特相与共同特相，乃至能够现证灭谛——殊胜涅槃法。