现见智与类智（之2） — 趣向涅槃之道·第一册缅中对照

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားတော်မူ၏။ (မဟာဋီ-၂-၄၄၂။) သမ္ပတိ ဒိဋ္ဌ = သမ္ပတိ ဥပဋ္ဌိတ သင်္ခါရတရားကား ပစ္စက္ခဉာဏ်တည်းဟူသော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် လက်- ငင်းထင်ထင် ရှုမြင်လိုက်မိသော သင်္ခါရတရားတည်း။ သမ္ပတိ အဒိဋ္ဌ = သမ္ပတိ အနုပဋ္ဌိတ သင်္ခါရတရားကား ပစ္စက္ခဉာဏ်တည်းဟူသော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် လက်ငင်းထင်ထင် မရှုမြင်လိုက်မိသော မရှုမြင်လိုက်နိုင်သော၊ ဝိပဿနာဉာဏ်၌ ပစ္စက္ခအားဖြင့် မထင်လာသော သင်္ခါရတရားစုတည်း။ ယင်းသမ္ပတိ အဒိဋ္ဌ = သမ္ပတိ အနုပဋ္ဌိတ သင်္ခါရတရားတို့ကို အနွယဉာဏ်ဖြင့်ရှုရ၏။ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းသည့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟ ဉာဏ်ပိုင်းတွင် အနွယဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာတွင် ဤသို့ ဖွင့်ဆိုထားတော်မူ၏။

——作了这样的解释。（《大复注》2-442。）所谓“当前已见＝当前已现前的行法”，就是以现见智——即观智——当下清楚观见的行法。所谓“当前未见＝当前未现前的行法”，则是未以现见智——即观智——当下清楚观见、未能观见，在观智中未曾直接现前的一组行法。这些“当前未见＝当前未现前的行法”，应以类智观照。在以缘摄受智把握因法与果法的阶段，《清净道论》如下解释以类智把握、观照的方法：

သော ဧဝံ ပစ္စယတော နာမရူပဿ ပဝတ္တိ ဒိသွာ ယထာ ဣဒံ ဧတရဟိ၊ ဧဝံ အတီတေပိ အဒ္ဓါနေ ပစ္စယတော ပဝတ္တိတ္ထ၊ အနာဂတေပိ ပစ္စယတော ပဝတ္တိဿတီတိ သမနုပဿတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၄။၂၃၅။) ပဝတ္တိ ဒိသွာတိ ဧတရဟိ ပဝတ္တိ ဒိသွာ။ ဧဝန္တိ ဣမိနာ န ကေဝလံ သပ္ပစ္စယဘာဝမတ္တမေဝ ပစ္စာမဋ္ဌံ၊ အထ ခေါ ယာဒိသေဟိ ပစ္စယေဟိ ဧတရဟိ ပဝတ္တတိ၊ တာဒိသေဟိ အဝိဇ္ဇာဒိပစ္စယေဟေဝ အတီတေပိ ပဝတ္တိတ္ထာတိ ပစ္စယသဒိသတာပိ ပစ္စာမဋ္ဌာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ (မဟာဋီ-၂-၃၇၃။) = ထိုယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်သည် ဤသို့ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံစသော အကြောင်းတရား- ကြောင့် ယခုမျက်မှောက်၌ နာမ်ရုပ်၏ ဖြစ်ခြင်းကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်ပြီးသောအခါ ---- ''ဤ နာမ်ရုပ်သည် ယခုမျက်မှောက်၌ အဝိဇ္ဇာ စသော အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသကဲ့သို့ အလားတူပင် --- အတိတ်ဖြစ်သော အဓွန့်ကာလ၌လည်း ဤနာမ်ရုပ်သည် အဝိဇ္ဇာ စသော အကြောင်းတရား-

这位禅修者如此从因缘见到名色的转起后，便随观：“正如今时如此，过去时段中名色也曾从因缘转起，未来也将从因缘转起。”（《清净道论“见到转起”，即见到如今的转起。“如此”一词，不仅指出它具有因缘；还应理解为它也指出因缘的相似性：名色如今由何等因缘转起，过去也正由同类无明等因缘转起。（《大复注》2-373。）当那位禅修比丘如此以正见智——即现见智——亲自现前、洞彻知见：由于无明、爱、取、行、业等因法，现在名色如何转起时，他便如此思惟：“正如这一名色现在由于无明等因法而生起，同样，在过去时段中，这一名色也曾由于无明等因法——

So evaṃ paccayato nāmarūpassa pavattiṃ disvā yathā idaṃ etarahi, evaṃ atītepi addhāne paccayato pavattittha, anāgatepi paccayato pavattissatīti samanupassati.Pavattiṃ disvāti etarahi pavattiṃ disvā. Evanti iminā na kevalaṃ sappaccayabhāvamattameva paccāmaṭṭhaṃ, atha kho yādisehi paccayehi etarahi pavattati, tādisehi avijjādipaccayeheva atītepi pavattitthāti paccayasadisatāpi paccāmaṭṭhāti daṭṭhabbaṃ.

ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့လေပြီ။ နောင် အနာဂတ် အဓွန့်ကာလ၌လည်း အဝိဇ္ဇာ စသော အကြောင်းတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရပေလတ္တံ့'' --- ဟု ဤသို့လျှင် အနွယဉာဏ်ဖြင့် အဖန်တလဲလဲ ရှု၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၄။ မဟာဋီ-၂-၃၇၃။) ဤ အနွယဉာဏ်ကား ဝိပဿနာဉာဏ်၏ နောက်သို့ အစဥ်လိုက်သော အနွယဉာဏ်တည်း။ အတိတ်- အကြောင်းတရားကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရားဖြစ်ပုံ၊ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားကြောင့် အနာဂတ်အကျိုးတရား ဖြစ်ပုံ ဟူသော ကြောင်းကျိုးဆက်နွယ်မှု သဘောတရားကို ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်ပြီးသောအခါမှ မရှုလိုက်မိ မရှုလိုက်နိုင်သော အတိတ် အနာဂတ်တရားတို့၌လည်း နည်းကိုဆောင်၍ အနွယဉာဏ်ဖြင့် ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အတိတ်အကြောင်းတရားကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရားဖြစ်ပုံ၊ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားကြောင့် အနာဂတ်အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကို ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် လုံးလုံးမသိရသေးဘဲ လုံးလုံးမမြင်ရသေးဘဲ လုံးလုံးမရှုရသေးဘဲ၊

——而生起；在未来时段中，也将由于无明等因法而生起。”他就这样以类智反复观照。（《清净道论》2-234；《大复注》2-373。）这种类智，是依次随于观智之后而起的类智。只有先以现见智观见过去因法如何产生现在果法、现在因法如何产生未来果法这一因果关联，才把同一方法运用于未曾或无法直接观见的过去、未来诸法，以类智加以观照、审察。如果对于过去因法如何产生现在果法、现在因法如何产生未来果法，还完全未以现见智知道、看见或观照——

So evaṃ paccayato nāmarūpassa pavattiṃ disvā yathā idaṃ etarahi, evaṃ atītepi addhāne paccayato pavattittha, anāgatepi paccayato pavattissatīti samanupassati.Pavattiṃ disvāti etarahi pavattiṃ disvā. Evanti iminā na kevalaṃ sappaccayabhāvamattameva paccāmaṭṭhaṃ, atha kho yādisehi paccayehi etarahi pavattati, tādisehi avijjādipaccayeheva atītepi pavattitthāti paccayasadisatāpi paccāmaṭṭhāti daṭṭhabbaṃ.

အတိတ် အနာဂတ်၌လည်း ထိုနည်းလည်းကောင်း ဟု အနုမာန မျက်ရမ်း မှန်းဆ၍ ရှုရသည့် ရှုကွက်မျိုး မဟုတ်သည်ကိုကား သတိပြု၍ မှတ်သားလေရာသည်။ (ပိုမို၍ သဘောပေါက်ရန် ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၃-၂၃၅-တို့၌ ကြည့်ပါ။)

——便只是以推断作粗略猜测，认为“过去、未来也同样如此”；这并不是这里所说的观法。务必留意并记住这一点。（欲进一步理解，请参见《清净道论》2-233—235。）

တိုက်တွန်းချက်

劝勉

အသင် သူတော်ကောင်းသည်လည်း --- ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် = အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ပုံကို သိမ်းဆည်းတတ် ပိုင်းခြားယူတတ်သော ဉာဏ်ကို ရရှိပြီးသောအခါ အထက်ပါအတိုင်း အနွယဉာဏ်- ဖြင့်လည်း အဒိဋ္ဌ ဖြစ်သော အတိတ် အနာဂတ်တရားတို့၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။

贤者，你也应如此：获得缘摄受智——即能够把握、辨析果法如何由因法而生起的智——之后，也应依照上述方法，以类智把握属于未见法的过去、未来诸法中的因法与果法。

(အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်းတွင် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ရေးသားတင်ပြ ထားပါသည်။ အလိုရှိက ထိုအပိုင်းတွင် ကြည့်ပါ။) တစ်ဖန် ဝိပဿနာပိုင်း၌ အနွယဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာရှုပုံကိုလည်း ဆက်လက်၍ တင်ပြမည် ဖြစ်သည်။

（把握因法与果法的方法，已在“缘起”部分作了完整说明；若有需要，请参见该部分。）此外，在“毗婆舍那”部分还将继续说明如何以类智修观。

ထိုသို့ မတင်ပြမီ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ပိုင်း၌ လာရှိသော ပစ္စုပ္ပန် အယူအဆကို ရှေးဦးစွာ တင်ပြပေအံ့။

在说明这些之前，先来说明生灭智部分所采用的“现在”之义。

ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော် ကောက်နုတ်ချက်

《无碍解道》巴利节录

ဇာတံ ရူပံ ပစ္စုပ္ပန္နံ၊ တဿ နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ဥဒယော၊ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ဝယော၊ အနုပဿနာ ဉာဏံ ။

已生之色是现在；其生起相是生起，其变异相是坏灭；对此随观的是智。

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.

ပ ။ ဇာတာ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ တဿာ နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ဥဒယော၊ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ဝယော၊ အနုပဿနာ ဉာဏံ ။ ပ ။ ဇာတော ဘဝေါ ပစ္စုပ္ပန္နော၊ တဿ နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ဥဒယော၊ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ဝယော၊ အနုပဿနာ ဉာဏံ။ (ပဋိသံ-၅၂။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၅။) ပစ္စုပ္ပန္နရူပံ နာမ ဇာတံ ခဏတ္တယပရိယာပန္နန္တိ အတ္ထော။ တံ ပန အာဒိတော ဒုပ္ပရိဂ္ဂဟန္တိ သန္တတိ- ပစ္စုပ္ပန္နဝသေန ဝိပဿနာဘိနိဝေသော ကာတဗ္ဗော။ (မဟာဋီ-၂-၄၁၉။) = ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အားဖြင့် သရုပ်အထည်ကိုယ် ထင်ထင်ရှားရှား ဖြစ်ခြင်းဟူသော ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝဟူသော ရအပ်သော အတ္တဘောရှိသော = ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝဟူသော အတ္တဘောကို ရဆဲ- ဖြစ်သော ရုပ်သည် ပစ္စုပ္ပန် မည်၏။ (ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ရုပ်မည်သည် ဖြစ်ဆဲဖြစ်၍ ဥပါဒ် ဌီ ဘင် ဟူသော ခဏသုံးပါး အပေါင်း၌ အကျုံးဝင်သော ရုပ်ပင်တည်း ဟူလိုသည်။) ထိုပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ရုပ်၏ စ၍ဖြစ်ခြင်းဟူ၍

……（省略同文）已生之无明是现在；其生起相是生起，其变异相是坏灭；对此随观的是智。……（省略同文）已生之有是现在；其生起相是生起，其变异相是坏灭；对此随观的是智。（《无碍解道》52；《所谓现在色，意即已生而摄于三刹那之色。然而，它起初难以把握，因此应从相续现在的角度入手修观。（《大复注》2-419。）正以生、住、灭而具体现起，仍正具足称为“究竟法自性”的个别体性之色，称为“现在”。（这就是说，所谓现在色，是仍在生起、摄于生起、住立、坏灭三刹那的色。）被标示为这一现在色初起的有为相——

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.Paccuppannarūpaṃ nāma jātaṃ khaṇattayapariyāpannanti attho. Taṃ pana ādito duppariggahanti santatipaccuppannavasena vipassanābhiniveso kātabbo.

မှတ်အပ်သော သင်္ခတလက္ခဏာသည် ဥဒယ = ဖြစ်ခြင်း မည်၏။ ဖောက်ပြန် ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ မှတ်အပ်သော သင်္ခတလက္ခဏာသည် ဝယ = ပျက်ခြင်း မည်၏။ ယင်း ဥဒယ-ဝယ ကို အဖန်တလဲလဲ ရှုသော ပညာသည် ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ် မည်၏။ ပ ။

——有为相，称为“生起”（udaya）。以变异、毁坏来标示的有为相，称为“坏灭”（vaya）。反复观照这一生起与坏灭的慧，称为生灭随观智（udayabbayānupassanā-ñāṇa）。……（省略同文）

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.Paccuppannarūpaṃ nāma jātaṃ khaṇattayapariyāpannanti attho. Taṃ pana ādito duppariggahanti santatipaccuppannavasena vipassanābhiniveso kātabbo.

ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်အားဖြင့် သရုပ်အထည်ကိုယ် ထင်ထင်ရှားရှား ဖြစ်ခြင်းဟူသော ပရမတ္ထ- ဓမ္မသဘာဝဟူသော ရအပ်သောအတ္တဘောရှိသော = ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝဟူသော အတ္တဘောကို ရဆဲဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာသည် ပစ္စုပ္ပန်မည်၏။ (ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာမည်သည် ဖြစ်ဆဲဖြစ်၍ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏသုံးပါး အပေါင်း၌ အကျုံးဝင်သော အဝိဇ္ဇာပင်တည်း ဟူလိုသည်။) ထိုပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာ၏ စ၍ ဖြစ်ခြင်းဟူ၍ မှတ်အပ်သော သင်္ခတလက္ခဏာသည် ဥဒယ = ဖြစ်ခြင်း မည်၏။ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း ဟူ၍ မှတ်အပ်သော သင်္ခတလက္ခဏာသည် ဝယ = ပျက်ခြင်း မည်၏။ ယင်း ဥဒယ-ဝယ ကို အဖန်တလဲလဲ ရှုသော ပညာသည် ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ် မည်၏။ ပ ။

正以生、住、灭而具体现起，仍正具足称为“究竟法自性”的个别体性之无明，称为“现在”。（这就是说，所谓现在无明，是仍在生起、摄于生起、住立、坏灭三刹那的无明。）被标示为这一现在无明初起的有为相，称为“生起”（udaya）；以变异、毁坏来标示的有为相，称为“坏灭”（vaya）。反复观照这一生起与坏灭的慧，称为生灭随观智。……（省略同文）

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.

ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်အားဖြင့် သရုပ်အထည်ကိုယ် ထင်ထင်ရှားရှား ဖြစ်ခြင်းဟူသော ပရမတ္ထ- ဓမ္မသဘာဝဟူသော ရအပ်သောအတ္တဘောရှိသော = ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝဟူသော အတ္တဘောကို ရဆဲဖြစ်သော ဘဝသည် ပစ္စုပ္ပန်မည်၏။ (ပစ္စုပ္ပန် ဖြစ်သော ဘဝမည်သည် ဖြစ်ဆဲဖြစ်၍ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ဟူသော ခဏသုံးပါး အပေါင်း၌ အကျုံးဝင်သော ဘဝပင်တည်း ဟူလိုသည်။) ထိုပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဘဝ၏ စ၍ ဖြစ်ခြင်းဟူ၍ မှတ်- အပ်သော သင်္ခတလက္ခဏာသည် ဥဒယ = ဖြစ်ခြင်း မည်၏။ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ မှတ်အပ်သော သင်္ခတ- လက္ခဏာသည် ဝယ = ပျက်ခြင်း မည်၏။ ယင်း ဥဒယ-ဝယ ကို အဖန် တလဲလဲ ရှုသော ပညာသည် ဥဒယဗ္ဗယာ- နုပဿနာဉာဏ် မည်၏။ (ပဋိသံ-၅၂။)

正以生、住、灭而具体现起，仍正具足称为“究竟法自性”的个别体性之有（bhava），称为“现在”。（这就是说，所谓现在有，是仍在生起、摄于生起、住立、坏灭三刹那的有。）被标示为这一现在有初起的有为相，称为“生起”（udaya）；以变异、毁坏来标示的有为相，称为“坏灭”（vaya）。反复观照这一生起与坏灭的慧，称为生灭随观智。（《无碍解道》52。）

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း ဤဒေသနာတော်၌ အဝိဇ္ဇာမှသည် ဇာတိအမည်ရသော ဥပပတ္တိဘဝသို့ တိုင်အောင်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါရပ်အားလုံးကို ပစ္စုပ္ပန်ဟူ၍ပင် တစ်ပြေးညီတည်း ဟောကြားထားတော်မူ၏။

在这篇教说中，从无明直至称为“生”的生有，所有缘起支都一概被说为“现在”。

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.

ယင်း ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါရပ်တို့ကို ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝကို ဗဟိုထား၍ အဓွန့်ကာလအားဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်- လိုက်သော် အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရတို့ကား အတိတ်အဓွန့်ကာလတရားစုတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ (ကမ္မဘဝ) တို့ကား ပစ္စုပ္ပန်အဓွန့်ကာလတရားစုတို့ ဖြစ်ကြ၏။

若以今生为中心，按时段（addhā）分析、划分这些缘起支，无明与行属于过去时段的一组法；识、名色、六处、触、受、爱、取与有（业有）属于现在时段的一组法。

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.

ဇာတိအမည်ရသော ဥပပတ္တိဘဝကား အနာဂတ်တရားစု ဖြစ်၏။ ယင်းတရားအားလုံးကိုပင် ပစ္စုပ္ပန်ဟု တစ်ပြေးညီတည်း ဟောကြားထားတော်မူ၏။

称为“生”的生有，则属于未来的一组法。尽管如此，这些法仍一概全都被说为“现在”。

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.

အထက်တွင် တင်ပြထားသော - ပစ္စုပ္ပန္နရူပံ နာမ ဇာတံ ခဏတ္တယပရိယာပန္နန္တိ အတ္ထော (မဟာဋီ-၂- ၄၁၉။) ဟူသော မဟာဋီကာအဖွင့်နှင့် အညီ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်နေခိုက် တည်ရှိနေခိုက်ကို ရည်ညွှန်းထားသည်ဟု မှတ်ပါ။

请依照上文所引所谓现在色，意指已经生起、仍摄属于三个刹那之内的色。（《大复注》2-419。）这里的“现在”，是指法仍摄属于生、住、灭三个刹那的总和、尚且存在之时。要如此理解。

Paccuppannarūpaṃ nāma jātaṃ khaṇattayapariyāpannanti attho. Taṃ pana ādito duppariggahanti santatipaccuppannavasena vipassanābhiniveso kātabbo.

ဆိုလိုသည်မှာ ယင်းအဝိဇ္ဇာသည် အတိတ်အဓွန့်ကာလက ဖြစ်ခဲ့သော အတိတ်အဓွန့်ကာလတရား ဖြစ်- သည်ကားမှန်၏။ (ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ဝိပါကဝဋ်တရားစု၏အကြောင်းရင်း အဝိဇ္ဇာကိုသာ ရည်ညွှန်းထားပါသည်။) သို့သော်လည်း ယင်းအဝိဇ္ဇာသည် အတိတ်ဘဝ အတိတ်ကာလ၌ ဖြစ်ခဲ့စဥ်က ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့်သာ ထင်ရှားဖြစ်ခဲ့၏။ ယင်းဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ဟူသော ခဏသုံးပါးအခိုက် ထင်ရှားတည်ရှိနေခိုက်ဝယ် ယင်းအဝိဇ္ဇာမှာ ပစ္စုပ္ပန်တရားသာဖြစ်၏။ ယင်းပစ္စုပ္ပန်အဝိဇ္ဇာ၏ ဖြစ်မှု ပျက်မှုကို ဤဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်က မြင်အောင် ရှုရမည် ဖြစ်၏။ ပစ္စက္ခဉာဏ်ပင်တည်း။

意思是说，这一无明确实是过去时段曾经生起、属于过去时段的法。（这里只指作为今生果报轮诸法之因的无明。）然而，无明在过去世、过去时段生起时，也只是以生、住、灭的形态显现。在生、住、灭三个刹那中显现、存在之际，它正是现在法。这一现在无明的生起与坏灭，必须由生灭随观智观见；这就是现见智。

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.Paccuppannarūpaṃ nāma jātaṃ khaṇattayapariyāpannanti attho. Taṃ pana ādito duppariggahanti santatipaccuppannavasena vipassanābhiniveso kātabbo.

အလားတူပင် ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝတွင် ပြုစုပျိုးထောင်လိုက်သော အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ ဟူသော အကြောင်းတရားကြောင့် (သို့မဟုတ် အတိတ်ဘဝထိုထိုက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အပရာပရိယဝေဒနီယကံ- ကြောင့်) ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဇာတိအမည်ရသော ဥပပတ္တိဘဝမှာလည်း အနာဂတ်အဓွန့်ကာလတရားပင် ဖြစ်၏။ ယင်း ဥပပတ္တိဘဝသည်လည်း နောင်အနာဂတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအား- ဖြင့်သာ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာပေလတ္တံ့။ ယင်းသို့ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်နေခိုက် တည်ရှိ- နေခိုက် ယင်းဘဝမှာလည်း ပစ္စုပ္ပန်သာတည်း။ ယင်းပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ဖြစ်မှု ပျက်မှုကို ဤဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာ ဉာဏ်က မြင်အောင် ရှုရမည် ဖြစ်၏။ ပစ္စက္ခဉာဏ်ပင်တည်း။

同样，由于今生所培育的无明、爱、取、行、业这些因法（或者由于过去诸生所培育的后后受业），未来将明显生起、称为“生”的生有，也是未来时段的法。那一生有在未来生起时，也只会以生、住、灭的形态显现；当它如此显现、存在之际，那一有也正是现在。那一成为现在之有的生起与坏灭，必须由生灭随观智观见；这就是现见智。

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.Paccuppannarūpaṃ nāma jātaṃ khaṇattayapariyāpannanti attho. Taṃ pana ādito duppariggahanti santatipaccuppannavasena vipassanābhiniveso kātabbo.

အလားတူပင် ကြွင်းကျန်နေသေးသော သင်္ခါရမှသည် ဥပါဒါန်သို့ တိုင်အောင်သော တရားတို့ကို ပစ္စုပ္ပန်ဟု ဟောတော်မူရာ၌လည်း နည်းတူပင် သဘောပေါက်ပါ။

同样，教说把余下从行直至取的诸法说成“现在”时，也应以相同的方法理解。

Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jātā avijjā paccuppannā, tassā nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Pe. Jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.Paccuppannarūpaṃ nāma jātaṃ khaṇattayapariyāpannanti attho. Taṃ pana ādito duppariggahanti santatipaccuppannavasena vipassanābhiniveso kātabbo.

လိုရင်းမှတ်သားရန်

要义须知

အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် မည်သည့်အဓွန့်ကာလ၌မဆို တည်ရှိပြီး တည်ရှိဆဲ တည်ရှိလတ္တံ့ ဖြစ်သော တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုရာ၌ ထို မိမိ ဝိပဿနာရှုလိုက်သော တရား၏ ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ ဆိုက်အောင် ယင်း- တရား၏ ဖြစ်ဆဲဆဲ ဥပါဒ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပျက်ဆဲဆဲ ဘင်ကိုလည်းကောင်း ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ လက္ခဏာရေး သုံးတန်သို့ တစ်လှည့်စီတင်ကာ ဝိပဿနာရှုပါဟု ဆိုလိုပေသည်။

无论属于过去、未来或现在的哪一个时段，对于曾经存在、现在存在或将会存在的诸法修观时，都要把所观之法观至其刹那现在：以生灭随观智看见该法正在生起的“生”（uppāda），也看见正在坏灭的“灭”（bhaṅga），再轮番把它们纳入三相而修观。这里所要表达的正是这一点。

တတ္ထ အဒ္ဓါနဝသေန ပဂေဝ ဥဒယံ ပဿိတွာ ဌိတော ဣဓ သန္တတိဝသေန ဒိသွာ အနုက္ကမေန ခဏဝသေန ပဿတိ။ (မဟာဋီ-၂-၄၂၁။)

彼处，他早已依时段见到生起而立足于此；到了此处，则先依相续而见，继而渐次依刹那而见。（《大复注》2-421。）

Tattha addhānavasena pageva udayaṃ passitvā ṭhito idha santativasena disvā anukkamena khaṇavasena passati.

ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန။ (ပဋိသံ-၅၁။) တသ္မာ ဧသ ယံ အတီတံ ရူပံ၊ တံ ယသ္မာ အတီတေယေဝ ခီဏံ၊ နယိမံ ဘဝံ သမ္ပတ္တန္တိ အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန။

过去、未来与现在之色，以灭尽义故为无常。（《无因此，过去色因已在过去灭尽，并未到达今生，所以以灭尽义故为无常。

Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena.Tasmā esa yaṃ atītaṃ rūpaṃ, taṃ yasmā atīteyeva khīṇaṃ, nayimaṃ bhavaṃ sampattanti aniccaṃ khayaṭṭhena.

(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၄၅။ သမ္မသနဉာဏ်ပိုင်း။)

（《清净道论》2-245，“思惟智”部分。）

Tasmā esa yaṃ atītaṃ rūpaṃ, taṃ yasmā atīteyeva khīṇaṃ, nayimaṃ bhavaṃ sampattanti aniccaṃ khayaṭṭhena.

ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာဆရာတော်က အထက်တွင် တင်ပြထားသော ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန = အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် ရုပ်သည် ကုန်တတ် ပျက်တတ်သော အနက်သဘောကြောင့် အနိစ္စဟု ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူသော ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်ကြီးကို ကိုးကား၍ ---- ''အတိတ်ရုပ်သည် အတိတ်၌သာလျှင် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး ဖြစ်၏၊ ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝသို့တိုင်အောင် မဆိုက်ရောက်- လာ၊ ယင်းသို့ ကုန်တတ် ပျက်တတ်သော အနက်သဘောကြောင့် အနိစ္စ'' ဤသို့ စသည်ဖြင့် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် တရားတို့ကို အဒ္ဓါအဓွန့်ကာလ၏ အစွမ်းဖြင့် ပိုင်းခြား၍ နယဝိပဿနာ အမည်ရသော ကလာပသမ္မသနဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။

《清净道论》的论师引用上文《无碍解道》的巴利教说“ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အနိစ္စံ ခယဋ္ဌေန”，即“过去、未来与现在之色，以灭尽义故为无常”；该教说指示，应依色具有穷尽、坏灭之义而观它为无常。论师又解释说：“过去色已在过去灭尽，并未到达今生；由于具有穷尽、坏灭之义，所以是无常。”如此按照时段把过去、未来与现在诸法区分开来，并以称为“理路观”（naya-vipassanā）的聚思惟智（kalāpa-sammasana-ñāṇa）修观。

Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena.Tasmā esa yaṃ atītaṃ rūpaṃ, taṃ yasmā atīteyeva khīṇaṃ, nayimaṃ bhavaṃ sampattanti aniccaṃ khayaṭṭhena.

(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၄၅ ၌ ကြည့်ပါ။)

（请参见《清净道论》2-245。）

Tasmā esa yaṃ atītaṃ rūpaṃ, taṃ yasmā atīteyeva khīṇaṃ, nayimaṃ bhavaṃ sampattanti aniccaṃ khayaṭṭhena.

ဤသို့ ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါး = အာယတန (၁၂)ပါး = ဓါတ် (၁၈)ပါး၊ ပဋိစ္စ- သမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ် (၁၂)ပါး - ဤသို့ စသည့် ပရမတ္ထဓာတ်သားတို့ကို အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်ဟူသော အဓွန့် ကာလ အဒ္ဓါ၏ အစွမ်းဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မသနဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ် နိုင်သဖြင့် အဓွန့်ကာလ အဒ္ဓါ၏ အစွမ်းဖြင့် ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ ဖြစ်မှု ဥဒယ (ပျက်မှု ဝယ) ကို သမ္မသန- ဉာဏ်ဖြင့် မြင်ပြီး ဖြစ်နေ၏။

依照这一教导，禅修者把五取蕴＝十二处＝十八界、缘起十二支等究竟界法，依过去、未来、现在三个时段加以区分，并能以思惟智修观、审察。因此，他已经从时段方面，以思惟智见到这些行法的生起（以及坏灭）。

ယင်းသို့ မြင်ပြီး၍ သမ္မသနဉာဏ်၏ ကမ်းတစ်ဘက်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ရုပ်သန္တတိ အစဥ်အတန်း နာမ်သန္တတိ အစဥ်အတန်း- တည်းဟူသော သန္တတိ အစဥ်အတန်း၏ အစွမ်းဖြင့် ယင်းရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်မှု (ပျက်မှု) ကို ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာ- ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ဝိပဿနာရှုပြီး၍ အစဥ်သဖြင့် ခဏ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း = ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ ဆိုက်အောင် ဝိပဿနာ ရှု၏။ ယင်းသို့ ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ ဆိုက်အောင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် လက်ငင်း ရှုမြင်လိုက်နိုင်သော သင်္ခါရတရားတို့ကား သမ္ပတိဒိဋ္ဌ သင်္ခါရ တို့တည်း။ ယင်းသို့ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် လက်ငင်း မရှုမြင်လိုက်နိုင်သော အတိတ် အနာဂတ်တရားတို့ကား သမ္ပတိအဒိဋ္ဌ သင်္ခါရ တို့တည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၈ဝ။ မဟာဋီ-၂-၄၄၂။) ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္ပတိဒိဋ္ဌသင်္ခါရတရားတို့၏ ဖြစ်မှု ပျက်မှု ဥဒယ ဝယကို ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿ-

这样见过、已经到达思惟智彼岸的禅修者，进入生灭智阶段时，先从色相续、名相续这一相续次第的方面，以生灭随观智观见这些色名的生起（与坏灭），继而逐步又从刹那方面——直至刹那现在——修观。如此，以观智当下能够观见至刹那现在的行法，称为“当下现见行法”（sampati-diṭṭha-saṅkhāra）；不能被观智当下观见的过去、未来诸法，称为“当下未现见行法”（sampati-adiṭṭha-saṅkhāra）。（《清净道论》2-280；《大复注》2-442。）禅修者以称为现见智的生灭随观——

Paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa …

နာဉာဏ်ဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာရှုပြီးသောအခါ သမ္ပတိအဒိဋ္ဌသင်္ခါရဟူသည့် အတိတ် အနာဂတ်- တရားတို့ကိုလည်း အနွယဉာဏ်ဖြင့် ဆက်လက်၍ ဝိပဿနာရှုရန် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာက ဤသို့ ညွှန်ကြား ထားတော်မူ၏။ --- ဧဝံ ဧကေကဿ ခန္ဓဿ ဥဒယဗ္ဗယဒဿနေ ဒသ ဒသ ကတွာ ပညာသလက္ခဏာနိ ဝုတ္တာနိ။ တေသံ ဝသေန ဧဝမ္ပိ ရူပဿ ဥဒယော ဧဝမ္ပိ ရူပဿ ဝယော၊ ဧဝမ္ပိ ရူပံ ဥဒေတိ၊ ဧဝမ္ပိ ရူပံ ဝေတီတိ ပစ္စယတော စေဝ ခဏတော စ ဝိတ္ထာရေန မနသိကာရံ ကရောတိ။

——智观照过当下现见行法的生灭之后，还应继续以类智观过去、未来这些当下未现见行法。《清净道论》如此教导：如此，就每一蕴观其生灭，各说十相，共五十相。依这些相，他详尽作意：“色亦由此而生，色亦由此而灭；色亦如此生起，色亦如此消逝。”也就是既从因缘方面、又从刹那方面作意。

Evaṃ ekekassa khandhassa udayabbayadassane dasa dasa katvā paññāsa lakkhaṇāni vuttāni. Tesaṃ vasena evampi rūpassa udayo evampi rūpassa vayo, evampi rūpaṃ udeti, evampi rūpaṃ vetīti paccayato ceva khaṇato ca vitthārena manasikāraṃ karoti. Tassevaṃ manasikaroto ‘iti kirime dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī’ti ñāṇaṃ visadataraṃ hoti. Tassevaṃ paccayato ceva khaṇato ca dvedhā udayabbayaṃ passato saccapaṭiccasamuppādanayalakkhaṇabhedā pākaṭā honti.

တဿေဝံ မနသိကရောတော ''ဣတိ ကိရိမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ၊ ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ''တိ ဉာဏံ ဝိသဒတရံ ဟောတိ။ တဿေဝံ ပစ္စယတော စေဝ ခဏတော စ ဒွေဓာ ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿတော သစ္စပဋိစ္စ- သမုပ္ပါဒနယလက္ခဏဘေဒါ ပါကဋာ ဟောန္တိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇။)

如此作意时，他的智变得更加明晰：“看来，这些法先前不存在而后生起；生起之后又消逝。”当他从因缘与刹那两方面观生灭时，谛、缘起、理路与特相的种种分别便显明。（《清净道论》2-267。）

Evaṃ ekekassa khandhassa udayabbayadassane dasa dasa katvā paññāsa lakkhaṇāni vuttāni. Tesaṃ vasena evampi rūpassa udayo evampi rūpassa vayo, evampi rūpaṃ udeti, evampi rūpaṃ vetīti paccayato ceva khaṇato ca vitthārena manasikāraṃ karoti. Tassevaṃ manasikaroto ‘iti kirime dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī’ti ñāṇaṃ visadataraṃ hoti. Tassevaṃ paccayato ceva khaṇato ca dvedhā udayabbayaṃ passato saccapaṭiccasamuppādanayalakkhaṇabhedā pākaṭā honti.

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း ဧဝံ မနသိ ကရောတော န ယာဝ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တာဝ ဥဒယဗ္ဗယာ သုဋ္ဌု ပါကဋာ န ဟောန္တီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ''ဣတိ ကိရိမေ ဓမ္မာ။ ပ ။ ပဋိဝေန္တီ''တိ၊ နယဒဿနဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ပဌမဥှိ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ဒိသွာ အထ အတီတာနာဂတေ နယံ နေတိ။ (မဟာဋီ-၂-၄၂၃။) အထက်ပါ အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၏ ဆိုလိုရင်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။

对于如此作意者，只要生灭智尚未生起，生灭就还没有十分显明；正由于这一点，才说：“看来，这些法……又消逝。”或者，这句话是就显示理路而言；因为先见到现在诸法的生灭，而后才把这一理路引向过去与未来。（《大复注》2-423。）以上义注和复注的要义如下。

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

ရူပက္ခန္ဓာ၌ ဥဒယဉာဏ် (၅) ပါး

色蕴中的五种生起智

၁။ အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ရူပသမုဒယော၊ ၂။ တဏှာသမုဒယာ ရူပသမုဒယော၊ ၃။ ကမ္မသမုဒယာ ရူပသမုဒယော၊ ၄။ အာဟာရသမုဒယာ ရူပသမုဒယော၊ ၅။ နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ… (ပဋိသံ-၅၃-၅၄။) (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၆။) ၁။ အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ) ရုပ် ဖြစ်၏၊ ၂။ တဏှာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ) ရုပ် ဖြစ်၏၊ ၃။ ကံ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ) ရုပ် ဖြစ်၏၊ ၄။ အာဟာရ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (အာဟာရဇ) ရုပ် ဖြစ်၏၊ ၅။ ရုပ်၏ ဖြစ်ခြင်းသဘော …

1．由无明之集，有色之集；2．由爱之集，有色之集；3．由业之集，有色之集；4．由食之集，有色之集；5．生起相……（《无碍解道》53—54；《清净道论》2-266。）缅文释义：1．由于无明生起，业生色便生起；2．由于爱生起，业生色便生起；3．由于业生起，业生色便生起；4．由于食生起，食生色便生起；5．色的生起之性……

Avijjāsamudayā rūpasamudayo; taṇhāsamudayā rūpasamudayo; kammasamudayā rūpasamudayo; āhārasamudayā rūpasamudayo; nibbattilakkhaṇaṃ…

ရူပက္ခန္ဓာ၌ ဝယဉာဏ် (၅) ပါး

色蕴中的五种坏灭智

၁။ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ရူပနိရောဓော၊ ၂။ တဏှာနိရောဓာ ရူပနိရောဓော၊ ၃။ ကမ္မနိရောဓာ ရူပနိရောဓော၊ ၄။ အာဟာရနိရောဓာ ရူပနိရောဓော၊ ၅။ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ… (ပဋိသံ-၅၃-၅၄။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၆။) ၁။ အဝိဇ္ဇာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ) ရုပ် ချုပ်၏၊ ၂။ တဏှာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ) ရုပ် ချုပ်၏၊ ၃။ ကံ ချုပ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ) ရုပ် ချုပ်၏၊ ၄။ အာဟာရ ချုပ်ခြင်းကြောင့် (အာဟာရဇ) ရုပ် ချုပ်၏၊ ၅။ ရုပ်၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော … ဤသို့လျှင် ခန္ဓာ တစ်ပါးတစ်ပါး၌ ဥဒယဉာဏ် (၅)ပါး၊ ဝယဉာဏ် (၅)ပါး --- နှစ်ရပ်ပေါင်းသော် ဥဒယ- ဗ္ဗယဉာဏ် (၁ဝ)ပါးဖြစ်၏။ ခန္ဓာ (၅)ပါးလုံး၌ကား ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် (၅ဝ)ဖြစ်၏။ (အကျယ်ကို ဝိပဿနာပိုင်း ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခန်းတွင် ကြည့်ပါ။) ဤဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့် တစ်ခုတစ်ခုသော ခန္ဓာ၏ ဥဒယသဘော ဝယသဘောကို ဥဒယဗ္ဗယာ- နုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်သဖြင့် ခန္ဓာ တစ်ပါး တစ်ပါး၌ ဆယ်ပါး ဆယ်ပါးတို့ကို ပြု၍ အကြင် (၅ဝ)သော

1．由无明之灭，有色之灭；2．由爱之灭，有色之灭；3．由业之灭，有色之灭；4．由食之灭，有色之灭；5．变异相……（《无碍解道》53—54；《清净道论》2-266。）缅文释义：1．由于无明灭尽，业生色便灭尽；2．由于爱灭尽，业生色便灭尽；3．由于业灭尽，业生色便灭尽；4．由于食灭尽，食生色便灭尽；5．色的灭尽之性＝坏灭之性……如此，每一蕴有五种生起智、五种坏灭智，合为十种生灭智；五蕴合计有五十种生灭智。（详见观禅部分“生灭智”章。）依上述方法，以生灭随观智观见每一蕴的生起之性与坏灭之性，于每一蕴各作十项；于是那五十种——

Avijjānirodhā rūpanirodho; taṇhānirodhā rūpanirodho; kammanirodhā rūpanirodho; āhāranirodhā rūpanirodho; vipariṇāmalakkhaṇaṃ…

လက္ခဏာတို့ကို ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်၌ ဟောကြားထားတော်မူအပ်ကုန်၏၊ ထို (၅ဝ)သော လက္ခဏာတို့၏ အစွမ်းဖြင့် အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဥဒယဗ္ဗယ အကျယ်ရှုပွားနည်းအတိုင်း --- ''ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း ရုပ်သည် ဖြစ်၏၊ ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း ရုပ်သည် ချုပ်၏၊ ဤသို့လည်း ရုပ်သည် ဖြစ်၏၊ ဤသို့လည်း ရုပ်သည် ပျက်၏၊'' ဟု --- ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန = အကြောင်းတရားဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးတရားဖြစ်ပုံ၊ အကြောင်း- တရား ချုပ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးတရားချုပ်ပုံ သဘောကို မြင်အောင်ရှုခြင်း၊ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန = ယင်း ရုပ်နာမ်တို့၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ဟူသော ခဏပစ္စုပ္ပန် သဘောအားဖြင့် ဖြစ်မှု ပျက်မှုကို မြင်အောင် ရှုခြင်း ဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယ သဘောကို အကျယ်အားဖြင့် နှလုံးသွင်းရှုပွား၏။

——相，正是《无碍解道》巴利圣典所教说的。依这五十相，按照上文所示的生灭详观法，禅修者详尽作意、修习：“色亦由此因而生，色亦由此因而灭；色亦如此生起，色亦如此坏灭。”也就是说，以两种方式详观生灭：一、依因缘观生灭（paccayato udayabbaya-dassana）：观见由于因法生起，果法如何生起；由于因法灭尽，果法如何灭尽。二、依刹那观生灭（khaṇato udayabbaya-dassana）：依色名之生、住、灭这一刹那现在的法性，观见它们的生起与坏灭。

Evaṃ ekekassa khandhassa udayabbayadassane dasa dasa katvā paññāsa lakkhaṇāni vuttāni. Tesaṃ vasena evampi rūpassa udayo evampi rūpassa vayo, evampi rūpaṃ udeti, evampi rūpaṃ vetīti paccayato ceva khaṇato ca vitthārena manasikāraṃ karoti. Tassevaṃ manasikaroto ‘iti kirime dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī’ti ñāṇaṃ visadataraṃ hoti. Tassevaṃ paccayato ceva khaṇato ca dvedhā udayabbayaṃ passato saccapaṭiccasamuppādanayalakkhaṇabhedā pākaṭā honti.Avijjānirodhā rūpanirodho; taṇhānirodhā rūpanirodho; kammanirodhā rūpanirodho; āhāranirodhā rūpanirodho; vipariṇāmalakkhaṇaṃ…

ဤသို့ ရှုပွားနေသော ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အား --- ''ဤသို့လျှင် ဤတရားတို့သည် ရှေးကမရှိမူ၍ ယခုမှ ရုတ်ချည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သတတ်၊ ဖြစ်ပြီး၍- လည်း ချုပ်ပျက်ပျောက်ကင်း၍ သွားကြကုန်သတတ်''--- ဟု ဤသို့လျှင် ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်သည် အထူးသဖြင့် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လာ၏။ ဤသို့ ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန၊ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန ဟူသော နှစ်မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယကို ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ --- ၁။ သစ္စာလေးပါး၊ ၂။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒတရား ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရား၊ ၃။ ဧကတ္တနည်း စသော နည်းလေးပါး၊ ၄။ အနိစ္စလက္ခဏာ စသော လက္ခဏာငါးပါး --- ဤ သဘောတရားတို့သည် ထင်ရှားလာကုန်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇။)

对于如此修习的禅修者，生灭随观智变得格外澄明：“看来，这些法过去本来没有，如今才骤然生起；生起之后又灭尽、坏灭、消失。”禅修者以生灭随观智，按照依因缘观生灭与依刹那观生灭这两种方式观五蕴的生灭时，在他的智中，下列法义变得显明：1．四圣谛；2．缘起法与缘生法；3．同一理路（ekatta-naya）等四种理路；4．无常相等五种相。（《清净道论》2-267。）

Evaṃ ekekassa khandhassa udayabbayadassane dasa dasa katvā paññāsa lakkhaṇāni vuttāni. Tesaṃ vasena evampi rūpassa udayo evampi rūpassa vayo, evampi rūpaṃ udeti, evampi rūpaṃ vetīti paccayato ceva khaṇato ca vitthārena manasikāraṃ karoti. Tassevaṃ manasikaroto ‘iti kirime dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī’ti ñāṇaṃ visadataraṃ hoti. Tassevaṃ paccayato ceva khaṇato ca dvedhā udayabbayaṃ passato saccapaṭiccasamuppādanayalakkhaṇabhedā pākaṭā honti.

ပြည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ မှတ်ချက်

卑谬尊者（Pyay Sayadaw）的按语

ဤသို့ နှလုံးသွင်းသော ထိုယောဂီအား အကြင်ရွေ့လောက် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် မဖြစ်သေး၊ ထိုရွေ့လောက် ဥဒယဗ္ဗယတို့သည် လွန်စွာထင်သည် မဖြစ်ကုန်ရကား ဝိုးဝါးသာမျှ အနုမာန ဆ၍ အလျော်ရမ်းလိုက်ရသည်ကို အကြောင်းပြု၍ --- '' ဣတိ ကိရိမေ ဓမ္မာ ။ ပ ။ ပဋိဝေန္တိ '' --- ဟု ပစ္စက္ခမဟုတ် အနုမာနပြ ကိရ-သဒ္ဒါနှင့် ယှဥ်၍ ဆိုသတည်း။ ။ တစ်နည်း --- နယဒဿန အားဖြင့် ဤသို့ ဆိုသတည်း။ ရှေးဦးစွာ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယကို ပစ္စက္ခဖြင့်ပြီး၍ ထိုနောင်မှ အတိတ်အနာဂတ်တို့၌ ၎င်းင်းနည်းဟု နည်းကိုဆောင်သည် ဖြစ်ဘိသော်။

对于如此作意的禅修者，只要生灭智尚未生起，生灭就还不会十分显明。因此，他只能模糊地凭推断（anumāna）估量、约略追随；正由于这一点，文中才以表示并非现见、而是推断的 kira 一词来说：“ဣတိ ကိရိမေ ဓမ္မာ ။ ပ ။ ပဋိဝေန္တိ”，即“看来，这些法……又消逝”。另一种解释是：这是为了显示理路（naya-dassana）而说。首先，以现见完成对现在诸法生灭的观见；随后再把“也是这一方法”这一理路引向过去与未来。

Evaṃ ekekassa khandhassa udayabbayadassane dasa dasa katvā paññāsa lakkhaṇāni vuttāni. Tesaṃ vasena evampi rūpassa udayo evampi rūpassa vayo, evampi rūpaṃ udeti, evampi rūpaṃ vetīti paccayato ceva khaṇato ca vitthārena manasikāraṃ karoti. Tassevaṃ manasikaroto ‘iti kirime dhammā ahutvā sambhonti, hutvā paṭiventī’ti ñāṇaṃ visadataraṃ hoti. Tassevaṃ paccayato ceva khaṇato ca dvedhā udayabbayaṃ passato saccapaṭiccasamuppādanayalakkhaṇabhedā pākaṭā honti.Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

(ပြည်-ဝိသုဒ္ဓိမဂ်နိဿယ-ပဉ္စမတွဲ-၁၆၅။)

（卑谬尊者《清净道论依词释》第五册，165。）

ဤအထက်ပါ ပြည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ မှတ်ချက်မှာ အထက်တွင် ရေးသားတင်ပြထားသော မဟာ- ဋီကာ ဒုတိယတွဲ (မဟာဋီ-၂-၄၂၃။) ၌ လာရှိသော စကားရပ်ကို ဘာသာပြန်ဆိုထားတော်မူခြင်း ဖြစ်၏။

上述卑谬尊者的按语，是将上文所引《大复注》第二册（《大复注》2-423）中的语句翻译成缅文。

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း ယင်းစကားရပ်တွင် --- အကြင်ရွေ့လောက် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် မဖြစ်သေး၊ ထိုရွေ့လောက် ဥဒယဗ္ဗယ- တို့သည် လွန်စွာထင်သည် မဖြစ်ကုန်ရကား ဝိုးဝါးသာမျှ အနုမာန ဆ၍ အလျော်ရမ်းလိုက်ရသည် --- ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် သင်္ခါရတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယကို မမြင်မီသာ အနုမာနဉာဏ်ဖြင့် မျက်ရမ်းဆ၍ ရှုရသည်။

在这段话中，“只要生灭智尚未生起，生灭就尚未十分显明，因此只得以推断作模糊的估量，约略随观”，其意是：只有在尚未以现见智见到诸行的生灭以前，才以推断智作粗略估量而观照。

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် သင်္ခါရတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယကို မြင်ပြီးသော အခါ၌ကား အနုမာနဉာဏ်ဖြင့် မျက်ရမ်းဆ၍ ယင်း- သင်္ခါရတို့ကို ထပ်မံ၍ ရှုဖွယ်မလိုဟု စကားကျ၏။ ထိုကြောင့် ဤနည်းကို အားရတော် မမူလှသဖြင့် ဋီကာ ဆရာတော်က ဒုတိယတစ်နည်း ထပ်မံ ဖွင့်ဆို ထားတော်မူ၏။ ယင်း ဒုတိယတစ်နည်း အဖွင့်ကို ပြည်ဆရာတော် ဘုရားကြီးက --- ''တစ်နည်း --- နယဒဿနအားဖြင့် ဤသို့ ဆိုသတည်း။ ရှေးဦးစွာ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယကို ပစ္စက္ခဖြင့် ပြီး၍ ထိုနောင်မှ အတိတ်အနာဂတ်တို့၌ ၎င်းင်းနည်းဟု နည်းကို ဆောင်သည် ဖြစ်ဘိသော်။'' --- ဤသို့ အဓိပ္ပါယ် ရှင်းလင်း ဖွင့်ဆိုထားတော်မူ၏။ ဤ ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုချက်နှင့် အညီ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှေးဦးစွာ --- ၁။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထင်ရှား- ရှိခြင်းကြောင့် ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာရပုံကိုလည်းကောင်း၊

一旦以现见智见到诸行的生灭，照这样理解，便不再需要以推断智粗略估量，重复观照这些行法。因此，复注论师对这一解释并不十分满意，又提出第二种解释。卑谬尊者（Pyay Sayadaw）如下阐明其义：“另一说：这是从显示观法的方式而说。先以现见完成对现在诸法生灭的观照，随后再把这一方法运用于过去与未来，观作‘同样如此’。”依照这一解释，禅修者首先必须观照下列3项：1．由于无明、爱、取、行、业等因法明显生起＝明显存在，现在五蕴如何明显生起；

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

၂။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ (အရဟတ္တမဂ် အခိုက်၌) နောင်- တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဖြင့် ချုပ်ခြင်းဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်း၍ သွားခြင်းကြောင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့၏လည်း နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဖြင့် ချုပ်ခြင်းဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောကိုလည်းကောင်း၊ ၃။ ယင်း ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ဖြစ်မှု ပျက်မှု ဥဒယဗ္ဗယ = နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ ဝိပရိဏာမလက္ခဏာကို လည်းကောင်း --- ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ဝိပဿနာရှုထားပြီး ဖြစ်ရမည်။ ထိုသို့ ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်ပြီးသောအခါမှ အတိတ် အနာဂတ် တရားတို့၌ အနွယဉာဏ်ဖြင့် ၎င်းင်းနည်းဟု နည်းကို ဆောင်၍ ရှုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ယင်း အနွယဉာဏ်ကား ဝိပဿနာဉာဏ်၏ နောက်သို့ အစဥ်လိုက်သော အနွယဉာဏ်ပင်တည်း။

2．由于无明、爱、取、行、业等因法（在阿罗汉道刹那）以往后不再生起的方式而灭，即以“不再生起之灭”（anuppāda-nirodha）而灭，五蕴也如何同样以不再生起之灭而灭；3．这些现在五蕴的生起与坏灭，即生灭＝生起相与变异相。上述3项，都必须先以生灭随观智——即现见智——完成毗婆舍那观照。只有如此以现见智观见之后，才将同一方法运用于过去、未来诸法，以类智观作“同样如此”。这种类智，正是依次随于观智之后而起的类智。

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

သတိပြု၍ မှတ်သားရန်

应注意并记住

အထက်ပါ မဟာဋီကာ၏ အဖွင့်တွင် ---

在上述《大复注》的解释中——

ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ဒိသွာ … (မဟာဋီ-၂-၄၂၃။ )

巴利引文节录（缅文转写）：“ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ဒိသွာ … (မဟာဋီ-၂-၄၂၃။ )”（Paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā…）译：“见到现在诸法的生灭之后……”（《大复注》2-423。）

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယကို မြင်ပြီး၍ ဟူသော စကားရပ်၌ --- ၁။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထင်ရှားရှိခြင်းကြောင့် ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပုံ၊ ၂။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် အကျိုးခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းပုံ၊

对“见到现在诸法的生灭之后”这句话，应作如下理解：1．由于无明、爱、取、行、业等因法明显生起＝明显存在，现在诸法如何明显生起；2．由于无明、爱、取、行、业等因法以不再生起之灭而灭，作为果的五蕴如何也以不再生起之灭而灭；

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

(ဤ နှစ်မျိုးကား ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယတည်း။)

（这两项就是依因缘观生灭。）

၃။ ယင်း ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့၏ ဖြစ်မှု = နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ၊ ပျက်မှု = ဝိပရိဏာမလက္ခဏာ၊

3．这些现在法的生起＝生起相，以及坏灭＝变异相；

(ဤ နှစ်မျိုးကား ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယတည်း။ )

（这里的生起与坏灭两者，就是依刹那观生灭。）

ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ဒိသွာ - (မဟာဋီ-၂-၄၂၃။) ဟူသော အထက်ပါ မဟာဋီကာ စကားရပ်၌ကား ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယ၊ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယ ဟူသော ဥဒယဗ္ဗယ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်ဟု မှတ်ပါ။ တစ်ဖန် ယင်းနှစ်မျိုးလုံးသောဥဒယဗ္ဗယကို ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် သိအောင် မြင်အောင် ရှုပြီးပါမှ အတိတ်အနာဂတ်တို့၌ နည်းကိုဆောင်၍ ထိုနည်းလည်းကောင်းဟု အနွယဉာဏ်ဖြင့် ရှုရသည်ဟူသော ရှေးထုံးဟောင်း ဥပဒေသတစ်ရပ်ကိုလည်း ရိုသေစွာ မှတ်သားထားပါ။

应当知道，上述《大复注》“见到现在诸法的生灭之后”（《大复注》2-423）这句话，同时含摄依因缘观生灭与依刹那观生灭这两种生灭。又应恭敬记住这一古来相传的教诫：只有以生灭随观智——即现见智——观照这两种生灭，直到如实知见之后，才把同一方法运用于过去与未来，以类智观作“同样如此”。

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

တစ်ဖန် --- ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၄၉။) ရူပနိဗ္ဗတ္တိပဿနာကာရပိုင်းတွင် အတိတ်ဘဝက အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့ ခြံရံလျက် ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော သင်္ခါရ ကံ ကြောင့် ပဋိသန္ဓေအခိုက် ကမ္မဇရုပ်များ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ နိဗ္ဗတ္တိသဘောမှ စ၍ ဘဝတစ်လျှောက်ဝယ် ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရတည်းဟူသော ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ ကမ္မဇရုပ် စိတ္တဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို မြင်အောင် ရှုရန်လည်း ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။

此外，《清净道论》在“观见色法生起的方式”一节（《清净道论》2-249）也指示：应从结生时，因过去世在无明、爱、取围绕下所造作、培育的行与业，而使业生色生起的方式——即其生起之性——开始观照；在一生之中，业、心、时节、食等各自相应的因法，如何使各自相应的业生色、心生色、时节生色、食生色生起，也都应观至能够知见。

တစ်ဖန် အရူပနိဗ္ဗတ္တိပဿနာကာရပိုင်း (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၅၂။) တွင်လည်း အလားတူပင် အတိတ်ဘဝက အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့ ခြံရံလျက် ပြုစုပျိုးထောင်ထားအပ်သော သင်္ခါရ ကံကြောင့် ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရားစု ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝတစ်လျှောက်ဝယ် ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားများကြောင့် ထိုက်သလို ဖြစ်နေ- ကြသော ဘဝင်နာမ်တရားစုတို့နှင့်တကွ ဒွါရ (၆)ပါး၌ ဖြစ်နေကြသော နာမ်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း ဝိပဿနာ ရှုရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။

此外，《清净道论》在“观见名法生起的方式”一节（《清净道论》2-252）也同样指示：应观照由于过去世在无明、爱、取围绕下所造作、培育的行与业，结生名法聚如何生起；也应观照在一生之中，由各自相应的因法而依其相应情形生起的有分名法聚，以及在6门中生起的名法。

ထိုကြောင့် ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မအရတွင် ပဋိသန္ဓေခန္ဓာငါးပါးကစ၍ ဘဝတစ်လျှောက် ထိုက်သလို ဖြစ်နေကြသော ခန္ဓာငါးပါးတို့ ပါဝင်ကြသည်ကိုလည်း မှတ်သားပါလေ။

因此，还应记住：“现在法”包括从结生五蕴开始，在一生之中依其相应情形生起的五蕴。

ထိုကြောင့် ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန၊ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန ဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့ကို ဝိပဿနာ ရှုပွား သုံးသပ်သောအခါ ပဋိသန္ဓေခန္ဓာငါးပါးမှ စတင်၍ ရှုပွားသုံးသပ်ပါ ။ (ရှုပွားပုံကို ဝိပဿနာပိုင်း ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခန်းတွင် ကြည့်ပါ။) ယခုတစ်ဖန် ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ပိုင်း၌ အနွယဉာဏ်ဖြင့် ရှုပုံကို ဆက်လက်၍ ရေးသားတင်ပြပေအံ့။

因此，以依因缘观生灭与依刹那观生灭这两种方式的生灭随观智，对现在诸法修观、审察时，应从结生五蕴开始修观、审察。（观法详见“毗婆舍那”部分的“生灭智”章。）现在，将继续说明在“坏灭随观智”部分如何以类智观照。

ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ပိုင်း၌ အနွယဉာဏ်ဖြင့် ရှုပုံ

坏灭随观智阶段中以类智观照的方法

အထ ဝါ သော ဧဝံ ဝိရတ္တော ယထာဒိဋ္ဌံ သင်္ခါရဂတံ၊ တထာ အဒိဋ္ဌမ္ပိ အနွယဉာဏဝသေန နိရောဓေတိ၊ နော သမုဒေတိ။ နိရောဓတောဝ မနသိကရောတိ။ နိရောဓမေဝဿ ပဿတိ၊ နော သမုဒယန္တိ အတ္ထော။

或者，这样离贪的禅修者，如同对已经见到的诸行一样，也依类智作意未见诸行为灭，而不作意其生起；他只从灭这一面作意。意思是，他只见诸行之灭，不见其生起。

Atha vā so evaṃ viratto yathādiṭṭhaṃ saṅkhāragataṃ, tathā adiṭṭhampi anvayañāṇavasena nirodheti, no samudeti. Nirodhatova manasikaroti. Nirodhamevassa passati, no samudayanti attho.

(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၇၉။)

（《清净道论》2-279。）

Atha vā so evaṃ viratto yathādiṭṭhaṃ saṅkhāragataṃ, tathā adiṭṭhampi anvayañāṇavasena nirodheti, no samudeti. Nirodhatova manasikaroti. Nirodhamevassa passati, no samudayanti attho.

ဧဝံ ဝိရတ္တောတိ ဧဝံ ဘင်္ဂါနုပဿနာနုသာရေန ဝိရတ္တော။ ယထာ ဒိဋ္ဌံ သမ္ပတိ ဥပဋ္ဌိတံ သင်္ခါရဂတံ နိရောဓေတိ နိရောဓံ မနသိကရောတိ။ အဒိဋ္ဌမ္ပိ အတီတာနာဂတံ အနွယဉာဏဝသေန ယထာ ဣဒံ ဧတရဟိ၊ ဧဝံ ဣတရေပီတိ အနုမိနန္တော နိရောဓေတိ မနသိကတဿာပိ နိရောဓံ ကရောတိ၊ နော သမုဒေတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော၊ နော သမုဒယံ မနသိကရောတီတိ အတ္ထော။ (မဟာဋီ-၂-၄၄၂။)

“如此离贪”，意为随顺坏灭随观而如此离贪。他对于如实所见、现在现前的诸行，作意其灭。对于未见的过去、未来诸行，也依类智推知：“现在这一个如何，其他的也同样如此”，因而作意其灭，也将所作意者置于灭这一面。“不令生起”一句也同此理，意为不作意其生起。（《大复注》2-442。）

Evaṃ virattoti evaṃ bhaṅgānupassanānusārena viratto. Yathā diṭṭhaṃ sampati upaṭṭhitaṃ saṅkhāragataṃ nirodheti nirodhaṃ manasikaroti. Adiṭṭhampi atītānāgataṃ anvayañāṇavasena yathā idaṃ etarahi, evaṃ itarepīti anuminanto nirodheti manasikatassāpi nirodhaṃ karoti, no samudetīti etthāpi eseva nayo, no samudayaṃ manasikarotīti attho.

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း အထ ဝါ = တစ်နည်းသော်ကား။ ဧဝံ = ဤဘင်္ဂါနုပဿနာကို လျှောက်သဖြင့် (= ဤဘင်္ဂါနုပဿနာ- ဉာဏ်သို့ အစဥ်လျှောက်သဖြင့် )။ ဝိရတ္တော = တပ်ခြင်းကင်းသော။ သော ယောဂါဝစရော = ထိုယောဂါဝစရသည်။

အထ ဝါ（atha vā）＝换一种说法；ဧဝံ（evaṃ）＝如此随顺这一坏灭随观（即随顺这一坏灭随观智）；ဝိရတ္တော（viratto）＝离贪的；သော ယောဂါဝစရော（so yogāvacaro）＝那位禅修者。

Atha vā so evaṃ viratto yathādiṭṭhaṃ saṅkhāragataṃ, tathā adiṭṭhampi anvayañāṇavasena nirodheti, no samudeti. Nirodhatova manasikaroti. Nirodhamevassa passati, no samudayanti attho.Evaṃ virattoti evaṃ bhaṅgānupassanānusārena viratto. Yathā diṭṭhaṃ sampati upaṭṭhitaṃ saṅkhāragataṃ nirodheti nirodhaṃ manasikaroti. Adiṭṭhampi atītānāgataṃ anvayañāṇavasena yathā idaṃ etarahi, evaṃ itarepīti anuminanto nirodheti manasikatassāpi nirodhaṃ karoti, no samudetīti etthāpi eseva nayo, no samudayaṃ manasikarotīti attho.

ဒိဋ္ဌံ = မျက်မှောက်မြင်အပ်သော၊ဝါ၊ ရှေးရှူထင်လာသော။ သင်္ခါရဂတံ = သင်္ခါရတရားကို။ နိရောဓေတိ နိရောဓံ မနသိကရောတိ ယထာ = ချုပ်ခြင်းကို နှလုံးသွင်းသကဲ့သို့။ တထာ = ထို့အတူ။ အဒိဋ္ဌမ္ပိ = မမြင်အပ်သော အတိတ် အနာဂတ် သင်္ခါရတရားကိုလည်း။ အနွယဉာဏဝသေန = အလျော်ဆသော ဉာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့်။

ဒိဋ္ဌံ（diṭṭhaṃ）＝亲自现前所见的，或现前呈现的；သင်္ခါရဂတံ（saṅkhāragataṃ）＝诸行；နိရောဓေတိ နိရောဓံ မနသိကရောတိ ယထာ（nirodheti nirodhaṃ manasikaroti yathā）＝如同作意其灭；တထာ（tathā）＝同样；အဒိဋ္ဌမ္ပိ（adiṭṭhampi）＝未见的过去、未来诸行也；အနွယဉာဏဝသေန（anvayañāṇavasena）＝依类智之力。

Atha vā so evaṃ viratto yathādiṭṭhaṃ saṅkhāragataṃ, tathā adiṭṭhampi anvayañāṇavasena nirodheti, no samudeti. Nirodhatova manasikaroti. Nirodhamevassa passati, no samudayanti attho.Evaṃ virattoti evaṃ bhaṅgānupassanānusārena viratto. Yathā diṭṭhaṃ sampati upaṭṭhitaṃ saṅkhāragataṃ nirodheti nirodhaṃ manasikaroti. Adiṭṭhampi atītānāgataṃ anvayañāṇavasena yathā idaṃ etarahi, evaṃ itarepīti anuminanto nirodheti manasikatassāpi nirodhaṃ karoti, no samudetīti etthāpi eseva nayo, no samudayaṃ manasikarotīti attho.

(ဧတရဟိ = ယခုမျက်မှောက်၌။ ဣဒံ ယထာ = ဤပစ္စုပ္ပန် ဒိဋ္ဌသင်္ခါရကဲ့သို့။ ဧဝံ တထာ = ထို့အတူ။ တမ္ပိ = ထိုအဒိဋ္ဌဖြစ်သော အတိတ် အနာဂတ် သင်္ခါရတရားသည်လည်း။ ဧဝံ သဘာဝမေဝ = ဤသို့ ချုပ်ပျက်ခြင်း သဘော ရှိသည်သာတည်း။ ဣတိ = ဤသို့။ အနုမိနန္တော = နှိုင်းရှည့်လျက်။) နိရောဓေတိ = နိရောဓံ မနသိကရောတိ = နိရောဓကို နှလုံးသွင်း၏။ နော သမုဒေတိ = နော သမုဒယံ မနသိကရောတိ = သမုဒယကို နှလုံးမသွင်း။ နိရောဓတောဝ = ချုပ်သောအားဖြင့် သာလျှင်။ မနသိကရောတိ = နှလုံးသွင်း၏။ အဿ သင်္ခါရဂတဿ = ထို သင်္ခါရတရား၏။ နိရောဓမေဝ = နိရောဓကို သာလျှင်။ ပဿတိ = ရှု၏။ သမုဒယံ = သမုဒယကို။ နော ပဿတိ = မရှု။ (ပြည်-ဝိသုဒ္ဓိမဂ်နိဿယ-၅-၂ဝ၇-၂ဝ၈။) = တစ်နည်း --- ဤ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်သို့ အစဥ်လျှောက်သဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့ အပေါ်၌ (ဝိက္ခမ္ဘန- ပဟာန်ဖြင့် ရာဂကို ခပ်ကြာကြာ ခွာထားနိုင်သောအားဖြင့်) တပ်မက်ခြင်း ရာဂကင်းသော ထိုယောဂါဝစရ-

ဧတရဟိ（etarahi）＝当下现前；ဣဒံ ယထာ（idaṃ yathā）＝如这现在所见之行；ဧဝံ တထာ（evaṃ tathā）＝同样如此；တမ္ပိ（tampi）＝那未见的过去、未来诸行也；ဧဝံ သဘာဝမေဝ（evaṃ sabhāvameva）＝唯有如此坏灭之性；ဣတိ（iti）＝这样；အနုမိနန္တော（anuminanto）＝类比推知。နိရောဓေတိ（nirodheti）＝နိရောဓံ မနသိကရောတိ（nirodhaṃ manasikaroti）＝作意于灭；နော သမုဒေတိ（no samudeti）＝နော သမုဒယံ မနသိကရောတိ（no samudayaṃ manasikaroti）＝不作意于生起；နိရောဓတောဝ（nirodhatova）＝只从灭这一面；မနသိကရောတိ（manasikaroti）＝作意；အဿ သင်္ခါရဂတဿ（assa saṅkhāragatassa）＝这些诸行的；နိရောဓမေဝ（nirodhameva）＝唯有灭；ပဿတိ（passati）＝观见；သမုဒယံ（samudayaṃ）＝生起；နော ပဿတိ（no passati）＝不观见。（卑谬尊者《清净道论依词释》第五册，207—208。）换句话说：这位随顺坏灭随观智、因镇伏断而能较长时间远离对诸行之贪、故于诸行离贪的禅修者——

Atha vā so evaṃ viratto yathādiṭṭhaṃ saṅkhāragataṃ, tathā adiṭṭhampi anvayañāṇavasena nirodheti, no samudeti. Nirodhatova manasikaroti. Nirodhamevassa passati, no samudayanti attho.Evaṃ virattoti evaṃ bhaṅgānupassanānusārena viratto. Yathā diṭṭhaṃ sampati upaṭṭhitaṃ saṅkhāragataṃ nirodheti nirodhaṃ manasikaroti. Adiṭṭhampi atītānāgataṃ anvayañāṇavasena yathā idaṃ etarahi, evaṃ itarepīti anuminanto nirodheti manasikatassāpi nirodhaṃ karoti, no samudetīti etthāpi eseva nayo, no samudayaṃ manasikarotīti attho.

ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်သိမြင်အပ်သော၊ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ဝ၌ ရှေးရှူ ထင်လာ- သော သင်္ခါရတရား အပေါင်းကို ယင်း သင်္ခါရတရား အပေါင်း၏ ချုပ်ခြင်းကို နှလုံးသွင်းသကဲ့သို့ ထို့အတူ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မတွေ့ မမြင် အပ်သေးသော အတိတ် အနာဂတ် သင်္ခါရတရား အပေါင်းကိုလည်း အလျော်ဆ၍ ယူတတ်သော အနွယဉာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် ---- ''ယခုမျက်မှောက် ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်တည်း ဟူသော လက်ငင်း ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် မြင်အပ်သော ဤသင်္ခါရတရားကဲ့သို့ ထို့အတူ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်တည်း ဟူသော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မမြင်အပ်သေးသော အတိတ် အနာဂတ် သင်္ခါရတရားသည်လည်း ဤသို့ချုပ်ခြင်း သဘောရှိသည်သာတည်း '' ---- ဟု ဤသို့ နှိုင်းရှည့်လျက် ချုပ်ခြင်း နိရောဓသဘောကို နှလုံးသွင်း၏၊ ဖြစ်ခြင်း သမုဒယကို နှလုံးမသွင်း။ ချုပ်သောအားဖြင့်သာလျှင် = အချုပ်ကိုသာလျှင် နှလုံးသွင်း၏၊ ထို သင်္ခါရတရား-

——对于以坏灭随观智直接知见、并现前呈现于坏灭随观智中的一切行，如何作意其灭；他也同样以能够依类相推的类智，对坏灭随观智尚未见到的一切过去、未来诸行，如是类比：“正如以当下现见智——即坏灭随观智——所见的这些行一样，尚未由观智见到的过去、未来诸行，也唯有如此灭去的性质。”于是作意其灭的性质，而不作意其生起；只从灭这一面，也就是只作意灭；只观见这些——

Atha vā so evaṃ viratto yathādiṭṭhaṃ saṅkhāragataṃ, tathā adiṭṭhampi anvayañāṇavasena nirodheti, no samudeti. Nirodhatova manasikaroti. Nirodhamevassa passati, no samudayanti attho.Evaṃ virattoti evaṃ bhaṅgānupassanānusārena viratto. Yathā diṭṭhaṃ sampati upaṭṭhitaṃ saṅkhāragataṃ nirodheti nirodhaṃ manasikaroti. Adiṭṭhampi atītānāgataṃ anvayañāṇavasena yathā idaṃ etarahi, evaṃ itarepīti anuminanto nirodheti manasikatassāpi nirodhaṃ karoti, no samudetīti etthāpi eseva nayo, no samudayaṃ manasikarotīti attho.

အပေါင်း၏ ချုပ်ခြင်း နိရောဓကိုသာလျှင် ရှု၏၊ ဖြစ်ခြင်း သမုဒယကို မရှု။ ဤကား အထက်ပါ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိတော်၏ ဆိုလိုရင်းတည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၇၉။ မဟာဋီ-၂-၄၄၂။) အာရမ္မဏအနွယေန၊ ဥဘော ဧကဝဝတ္ထနာ။

——一切行之灭，而不观其生起。这就是上述《无碍解道》巴利圣典的意旨。（《清净道论》2-279；依所缘而推知，对所见与未见二者作同一判定；

Atha vā so evaṃ viratto yathādiṭṭhaṃ saṅkhāragataṃ, tathā adiṭṭhampi anvayañāṇavasena nirodheti, no samudeti. Nirodhatova manasikaroti. Nirodhamevassa passati, no samudayanti attho.Evaṃ virattoti evaṃ bhaṅgānupassanānusārena viratto. Yathā diṭṭhaṃ sampati upaṭṭhitaṃ saṅkhāragataṃ nirodheti nirodhaṃ manasikaroti. Adiṭṭhampi atītānāgataṃ anvayañāṇavasena yathā idaṃ etarahi, evaṃ itarepīti anuminanto nirodheti manasikatassāpi nirodhaṃ karoti, no samudetīti etthāpi eseva nayo, no samudayaṃ manasikarotīti attho.Ārammaṇanvayena, ubho ekavavatthānā; nirodhe adhimuttatā, vayalakkhaṇavipassanā.

နိရောဓေ အဓိမုတ္တတာ၊ ဝယလက္ခဏဝိပဿနာ။ (ပဋိသံ-၅၅။)

倾向于灭，是对坏灭相的观照。（《无碍解道》55。）

Ārammaṇanvayena, ubho ekavavatthānā; nirodhe adhimuttatā, vayalakkhaṇavipassanā.

အာရမ္မဏအနွယေန = လက်ငင်းမျက်မှောက် သိမြင်အပ်သော ဒိဋ္ဌဖြစ်သော အာရုံကို အစဥ်လျှောက်- သဖြင့်။ ဥဘော = ဒိဋ္ဌ-အဒိဋ္ဌ အာရုံ နှစ်မျိုးတို့ကို။ ဧကဝဝတ္ထနာ = ခဏဘင်ဟူသော တစ်ခုတည်းသော သဘော အားဖြင့် ပိုင်းခြားမှတ်သားခြင်းလည်းကောင်း။ နိရောဓေ = သင်္ခါရတရားတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ ချုပ်ပျက်ခြင်း ခဏိကနိရောဓ၌။ အဓိမုတ္တတာ = ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းသော အဖြစ်လည်းကောင်း။ ဧသာ = ဤသည်ကား။ ဝယ- လက္ခဏဝိပဿနာ = သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း ဝယလက္ခဏာကို ရှုသော ဝိပဿနာ မည်၏။

အာရမ္မဏအနွယေန（ārammaṇanvayena，依所缘而推知），就是随顺当下直接知见、属于已见的所缘；ဥဘော（ubho，二者），是已见与未见两种所缘；ဧကဝဝတ္ထနာ（ekavavatthānā，作同一判定），是依同一个“刹那坏灭”的性质而判定；နိရောဓေ（nirodhe，于灭），是于诸行刹那不停、接连灭去的刹那灭（khaṇika-nirodha）；အဓိမုတ္တတာ（adhimuttatā，倾向），是心倾向于此；ဧသာ（esā，这）；ဝယလက္ခဏဝိပဿနာ（vaya-lakkhaṇa-vipassanā，观坏灭相），是对诸行坏灭相的观照。

Ārammaṇanvayena, ubho ekavavatthānā; nirodhe adhimuttatā, vayalakkhaṇavipassanā.

အာရမ္မဏအနွယေန ဥဘော ဧကဝဝတ္ထနာတိ ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌဿ အာရမ္မဏဿ အနွယေန အနုဂမနေန ယထာ ဣဒံ၊ တထာ အတီတေပိ သင်္ခါရဂတံ ဘိဇ္ဇိတ္ထ၊ အနာဂတေပိ ဘိဇ္ဇိဿတီတိ ဧဝံ ဥဘိန္နံ ဧကသဘာဝေ- နေဝ ဝဝတ္ထာပနန္တိ အတ္ထော။

所谓“依所缘而推知，对二者作同一判定”，意思是：随顺、跟随由现见所见的所缘，知“正如现在这个一样，过去诸行也曾坏灭，未来诸行也将坏灭”，从而将这二者唯依同一种性质作判定。

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.

ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ပေါရာဏေဟိ --- ''သံဝိဇ္ဇမာနမှိ ဝိသုဒ္ဓဒဿနော၊ တဒနွယံ နေတိ အတီတနာဂတေ။

古德也这样说过：“于现前存在者中，具清净坏灭见者把随顺它的智引向过去与未来——

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.

သဗ္ဗေပိ သင်္ခါရဂတာ ပလောကိနော၊

——一切诸行都具坏灭之性——

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.

ဥဿာဝဗိန္ဒူ သူရိယေဝ ဥဂ္ဂတေ''တိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၈ဝ။)

——犹如太阳升起时的露珠。”（《清净道论》2-280。）

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.

ဥဘောတိ ဒိဋ္ဌာဒိဋ္ဌဘာဝေန ဒွေပိ အာရမ္မဏာနိ။ ဧကဝဝတ္ထနာတိ ခဏဘင်္ဂုရတာယ သမာနာတိ ဝဝတ္ထာပနာ။ ။ သံဝိဇ္ဇမာနမှီတိ ပစ္စက္ခတော ဥပလဗ္ဘမာနေ ပစ္စုပ္ပန္နေ။ ဝိသုဒ္ဓဒဿနောတိ ဘင်္ဂဒဿနဿ ပရိဗန္ဓဝိဓမနေန ဝိသုဒ္ဓဉာဏော၊ သုဝိသုဒ္ဓဘင်္ဂဒဿနောတိ အတ္ထော။ တဒနွယံ နေတီတိ တဿ ပစ္စုပ္ပန္နသင်္ခါရ- ဘင်္ဂဒဿိနော ဉာဏဿ အနွယံ အနုဂတဘူတံ ဉာဏံ ပဝတ္တေတိ။ ကတ္ထ ပန ပဝတ္တေတီတိ အာဟ ''အတီတ- နာဂတေ''တိ။ အတီတေ၊ အနာဂတေ စ သင်္ခါရဂတေ။ သဗ္ဗေပီတိအာဒိ တဿ ပဝတ္တနာကာရဒဿနံ။

“二者”，是就已见与未见而言的两个所缘。“作同一判定”，是判定二者在刹那坏灭性上相同。“于现前存在者中”，是说由现见所得的现在法。“具清净坏灭见者”，是指因破除观坏灭的障碍而智慧清净，即坏灭之见极为清净。“把随顺它的智引向”，是说使随顺、跟随那观见现在诸行坏灭之智的智生起。它在何处生起？故说“于过去、未来”，即在过去与未来诸行中。“一切”等语，是显示该智生起的方式。

Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.

(မဟာဋီ-၂-၄၄၃။)

（《大复注》2-443。）

Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.

ဉာတဉ္စ ဉာဏဉ္စ ဥဘောပိ ဝိပဿတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၇၈။) အာရမ္မဏအနွယေန ဥဘော ဧကဝဝတ္ထနာ --- ပစ္စက္ခအားဖြင့် (= ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့်) ကိုယ်တိုင်မျက်- မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်အပ်ပြီးသော ရှုမြင်အပ်ပြီးသော ဉာတအမည်ရသော ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာ တရား၊ ဉာဏအမည်ရသော (လောကီမဂ္ဂသစ္စာတရားတည်းဟူသော) ဝိပဿနာဉာဏ် --- ဤ ဉာတဉာဏ- အမည်ရသော သင်္ခါရအာရုံကို အစဥ်လျှောက်သဖြင့်၊ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် လက်ငင်းဒိဋ္ဌ သိမြင်အပ်သော ဤပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မ သင်္ခါရတရားသည် ပျက်သကဲ့သို့ ထို့အတူ အတိတ်၌လည်း သင်္ခါရတရားအပေါင်းသည် ပျက်ခဲ့ပြီ၊ နောင်အနာဂတ်၌လည်း ပျက်လတ္တံ့ဟု --- ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်အပ်ပြီးသော ဒိဋ္ဌအာရုံ၊ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မရှုမြင်အပ်သေးသော အဒိဋ္ဌအာရုံဟူသော နှစ်ပါးကုန်သော အာရုံတို့ကို ဤခဏဘင်အားဖြင့် ခဏမစဲ တသဲသဲ ပျက်ခြင်းဟူသော တူသောသဘောအားဖြင့်သာလျှင် ကောင်းစွာ မှတ်သားခြင်းကို ပြုလုပ်အပ်ပေသည်။ ဤကား

所知与能知，二者都应作毗婆舍那观。（《清净道论》2-278。）所谓“依所缘而推知，对二者作同一判定”，是随顺这些称为“所知与能知”的行所缘：由现见、即现见智亲自现前洞彻知见的、称为“所知法（ñāta-dhamma）”的苦谛法与集谛法，以及称为“能知法（ñāṇa-dhamma）”的观智（即世间道谛法）。正如坏灭随观智对当下已经知见的现在法诸行见其坏灭，同样应作意：过去诸行也已经坏灭，未来诸行也将坏灭。因此，对由观智已经观见的已见所缘，以及尚未由观智观见的未见所缘这2类所缘，都应只依共同性质——即从刹那坏灭方面刹那不停、接连坏灭——而善加判定。这——

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.Ñātañca ñāṇañca ubhopi vipassati.

ဆိုလိုရင်း အနက်သဘောတည်း။ မှန်ပေသည် --- ရှေးရှေးအဋ္ဌကထာဆရာတော်တို့သည် ဤစကားကို မိန့်ဆို- တော်မူကြကုန်၏။ ---

——就是其所表达的意义。确实，昔日的义注师们曾说——

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.Ñātañca ñāṇañca ubhopi vipassati.

သံဝိဇ္ဇမာနမှိ ။ ပ ။ ဥဂ္ဂတေ ။ (အထက်တွင် ကြည့်ပါ။)

“于现前存在者中”……（省略同上）……“升起时”。（见上文。）

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.

သံဝိဇ္ဇမာနမှိ = ပစ္စက္ခအားဖြင့်၊ ရအပ်သော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်အပ်သော ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မ သင်္ခါရ- တရားအပေါင်း၌ (= ဒိဋ္ဌတရားဟူလိုသည်)။ ဝိသုဒ္ဓဒဿနော = အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော၊ သင်္ခါရတရားတို့၏ ဘင်ကို ရှုသော ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်အမြင်ရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်။ တဒနွယံ = ထိုပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မ သင်္ခါရတရား၏ ပျက်ခြင်းဘင်ကို ရှုသော ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်သို့ အစဥ်လိုက်၍ ဖြစ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို။

သံဝိဇ္ဇမာနမှိ（saṃvijjamānamhi）＝对由现见、即已获得的现见智所知见的全部现在法诸行而言（也就是所谓已见法）；ဝိသုဒ္ဓဒဿနော（visuddhadassano）＝特别清净，即具有观照诸行坏灭的坏灭随观智之见的禅修者；တဒနွယံ（tadanvayaṃ）＝随顺那观照现在法诸行坏灭的坏灭随观智而生起的观智——

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.

အတီတေ = အတိတ် ဖြစ်သော သင်္ခါရတရား၌ လည်းကောင်း။ အနာဂတေ = အနာဂတ် ဖြစ်သော သင်္ခါရတရား၌လည်းကောင်း။ နေတိ = ဆောင်၏ = ဖြစ်စေ၏။ သဗ္ဗေပိ = ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံလည်း- ဖြစ်ကုန်သော။ သင်္ခါရဂတာ = အတိတ်သင်္ခါရ အနာဂတ်သင်္ခါရ ပစ္စုပ္ပန်သင်္ခါရ တရားအပေါင်းတို့သည်။

——အတီတေ（atīte）＝对过去诸行；အနာဂတေ（anāgate）＝对未来诸行；နေတိ（neti）＝引导，即使之生起；သဗ္ဗေပိ（sabbepi）＝无余、全部；သင်္ခါရဂတာ（saṅkhāragatā）＝过去、未来、现在的一切诸行——

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.

ပလောကိနော = ပျက်ခြင်းသဘော ရှိကုန်၏။ ကိမိဝ = အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား --- သူရိယေ = နေသည်။

——ပလောကိနော（palokino）＝具有坏灭之性。若问如同什么？သူရိယေ（sūriye）＝太阳——

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.

ဥဂ္ဂတေ = တက်လတ်သည် ရှိသော်။ ဥဿာဝဗိန္ဒု = ဆီးနှင်းပေါက်သည်။ ပလောကတိဣဝ = ပျောက်ပျက်- သကဲ့သို့တည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၈ဝ။)

——ဥဂ္ဂတေ（uggate）＝已经升起时；ဥဿာဝဗိန္ဒု（ussāvabindu）＝露珠；ပလောကတိဣဝ（palokati iva）＝犹如消失。（《清净道论》2-280。）

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း = ပစ္စက္ခအားဖြင့် ရအပ်သော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်အပ်သော ဒိဋ္ဌအမည်ရသော ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မ သင်္ခါရ- တရားအပေါင်း၌ ပျက်ခြင်းဘင်ကို ရှုသော အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်အမြင်ရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မ သင်္ခါရတရား၏ ဘင်ကို ရှုသော ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်သို့ အစဥ်လိုက်၍ ဖြစ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို အတိတ်သင်္ခါရတရား အနာဂတ်သင်္ခါရတရား၌ နည်းကို ဆောင်၏၊ ဝိပဿနာ- ဉာဏ်ကို ဖြစ်စေ၏။ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် သင်္ခါရတရား မှန်သမျှတို့သည် ပျက်ခြင်းသဘော ရှိကုန်၏။ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား -- နေခြည်ထိပျောက် ဆီးနှင်းပေါက် ကဲ့သို့တည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၈ဝ။ မဟာဋီ-၂-၄၄၃။)

这就是说：对于由现见、即已获得的现见智所知见、称为已见法的全部现在法诸行，拥有特别清净、观诸行坏灭的坏灭随观智之见的禅修者，将随顺那观现在法诸行坏灭的坏灭随观智而生的观智，引用于过去诸行、未来诸行，使观智生起。一切无余的过去、未来、现在诸行，皆具坏灭之性。像什么？犹如太阳光触及便消失的露珠。（《清净道论》2-280；《大复注》2-443。）

Ārammaṇanvayena ubho ekavavatthānāti paccakkhato diṭṭhassa ārammaṇassa anvayena anugamanena yathā idaṃ, tathā atītepi saṅkhāragataṃ bhijjittha, anāgatepi bhijjissatīti evaṃ ubhinnaṃ ekasabhāveneva vavatthāpananti attho. Vuttampi cetaṃ porāṇehi — ‘Saṃvijjamānamhi visuddhadassano, tadanvayaṃ neti atītānāgate; sabbepi saṅkhāragatā palokino, ussāvabindū suriyeva uggate’ti.Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.

နိရောဓေ အဓိမုတ္တတာ = ခဏနိရောဓ၌ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းမှု

倾向于灭＝倾向于刹那灭

နိရောဓေ အဓိမုတ္တတာတိ ဧဝံ ဥဘိန္နံ ဘင်္ဂဝသေန ဧကဝဝတ္ထာနံ ကတွာ တသ္မိညေဝ ဘင်္ဂသင်္ခါတေ နိရောဓေ အဓိမုတ္တတာ တဂ္ဂရုတာ တန္နိန္နတာ တပ္ပေါဏတာ တပ္ပဗ္ဘာရတာတိ အတ္ထော။ ဝယလက္ခဏဝိပ- ဿနာတိ ဧသာ ဝယလက္ခဏဝိပဿနာ နာမာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၈ဝ။) ဘင်္ဂသင်္ခါတေ နိရောဓေ၊ န နိဗ္ဗာနသင်္ခါတေတိ အဓိပ္ပါယော။ ဧသာတိ ယာ အာရမ္မဏနွယေန ဥဘော ဒိဋ္ဌာဒိဋ္ဌေ ခဏဘင်္ဂုရတာယ ဧကဘာဝေန ဝဝတ္ထာပနာ၊ ဧသာ ဝယလက္ခဏေ ဝိပရိဏာမလက္ခဏေ ဝိပဿနာ ဘင်္ဂါနုပဿနာတိ အတ္ထော။ (မဟာဋီ-၂-၄၄၃။) = နိရောဓေ အဓိမုတ္တတာ = ခဏနိရောဓ၌ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းမှု ဟူသည်ကား --- ဤသို့လျှင် ဒိဋ္ဌသင်္ခါရ အဒိဋ္ဌသင်္ခါရအားဖြင့် နှစ်မျိုးကုန်သော ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ ပျက်နေသော ခဏဘင်၏ အစွမ်းအားဖြင့် တူမျှကုန်၏ - ဟု ပိုင်းခြားမှတ်သားခြင်းကို ပြု၍ သင်္ခါရတရားတို့၏ ဘင် ဟု ဆိုအပ်သော ထိုချုပ်ခြင်း ခဏနိရောဓ၌သာလျှင် နှလုံးသွင်းသည်၏အဖြစ်သည် ထိုခဏနိရောဓ၌သာလျှင်

所谓“倾向于灭”，是这样将二者依坏灭作同一判定之后，对那正称为坏灭的灭，生起倾向、重视、趋向、倾斜与归趣。所谓“观坏灭相”，意即这称为“观坏灭相”。（《清净这里指的是称为坏灭的灭，而不是称为涅槃的灭。所谓“这”，是指依所缘推知，把已见、未见二者依刹那坏灭性判定为一；这就是对坏灭相、变异相的观，名为坏灭随观。（《大复注》2-443。）“倾向于灭＝倾向于刹那灭”是说：如此把作为观智所缘的已见行和未见行这2类所缘，依其刹那不停、接连坏灭的刹那坏灭之力，判定为相同；于是只对称为诸行坏灭的那一刹那灭生起作意，只对该刹那灭——

Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.Nirodhe adhimuttatāti evaṃ ubhinnaṃ bhaṅgavasena ekavavatthānaṃ katvā tasmiṃyeva bhaṅgasaṅkhāte nirodhe adhimuttatā taggarutā tanninnatā tappoṇatā tappabbhāratāti attho. Vayalakkhaṇavipassanāti esā vayalakkhaṇavipassanā nāmāti vuttaṃ hoti.

အလေးပြုသည်၏အဖြစ်သည် ထိုခဏနိရောဓ၌သာလျှင် ညွတ်သည်၏အဖြစ်သည် ထိုခဏနိရောဓသို့သာလျှင် ရှိုင်းသည်၏အဖြစ်သည် နိရောဓေ အဓိမုတ္တတာ = နိရောဓ၌ နှလုံးသွင်းမှု မည်၏။ ဤသို့ ပစ္စက္ခအားဖြင့် ရှုမြင်အပ်သည့် = ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်အပ်သည့် သင်္ခါရအာရုံသို့ အစဥ်လျှောက်သဖြင့် နှစ်ပါးကုန်သော ဒိဋ္ဌအာရုံ အဒိဋ္ဌအာရုံတို့ကို ခဏဘင်အားဖြင့် တူသည်၏အဖြစ်ဖြင့် ပိုင်းခြားမှတ်သားခြင်းသည် ပျက်ခြင်းဟု ဆိုအပ်သော ဝယလက္ခဏာကို ရှုသော ဝယလက္ခဏာနုပဿနာ = ဘင်္ဂါနုပဿနာ မည်၏။

——生起重视，只向这一刹那灭倾斜，只趋向这一刹那灭，这就称为“倾向于灭”＝作意于灭。像这样，随顺由现见、即现见智所观见的行所缘，把已见与未见这2种所缘依刹那坏灭判定为同一性质，就是观称为坏灭的坏灭相，即坏灭相随观＝坏灭随观。

Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.Nirodhe adhimuttatāti evaṃ ubhinnaṃ bhaṅgavasena ekavavatthānaṃ katvā tasmiṃyeva bhaṅgasaṅkhāte nirodhe adhimuttatā taggarutā tanninnatā tappoṇatā tappabbhāratāti attho. Vayalakkhaṇavipassanāti esā vayalakkhaṇavipassanā nāmāti vuttaṃ hoti.

(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၈ဝ။ မဟာဋီ-၂-၄၄၃။)

（《清净道论》2-280；《大复注》2-443。）

Ubhoti diṭṭhādiṭṭhabhāvena dvepi ārammaṇāni. Ekavavatthānāti khaṇabhaṅguratāya samānāti vavatthāpanā. Saṃvijjamānamhīti paccakkhato upalabbhamāne paccuppanne. Visuddhadassanoti bhaṅgadassanassa paribandhavidhamanena visuddhañāṇo, suvisuddhabhaṅgadassanoti attho. Tadanvayaṃ netīti tassa paccuppannasaṅkhārabhaṅgadassino ñāṇassa anvayaṃ anugatabhūtaṃ ñāṇaṃ pavatteti. Kattha pana pavattetīti āha ‘atītānāgate’ti. Atīte, anāgate ca saṅkhāragate. Sabbepītiādi tassa pavattanākāradassanaṃ. Bhaṅgasaṅkhāte nirodhe, na nibbānasaṅkhāteti adhippāyo. Esāti yā ārammaṇanvayena ubho diṭṭhādiṭṭhe khaṇabhaṅguratāya ekabhāvena vavatthāpanā, esā vayalakkhaṇe vipariṇāmalakkhaṇe vipassanā bhaṅgānupassanāti attho.Nirodhe adhimuttatāti evaṃ ubhinnaṃ bhaṅgavasena ekavavatthānaṃ katvā tasmiṃyeva bhaṅgasaṅkhāte nirodhe adhimuttatā taggarutā tanninnatā tappoṇatā tappabbhāratāti attho. Vayalakkhaṇavipassanāti esā vayalakkhaṇavipassanā nāmāti vuttaṃ hoti.

ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံတရားများ

坏灭随观智的所缘法

ယင်းဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ပစ္စက္ခအားဖြင့် ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ရမည့် တရားများကို ပဋိသမ္ဘိဒါ- မဂ္ဂပါဠိတော်ကြီးတွင် ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူ၏။

《无碍解道》巴利圣典这样开示了应以坏灭随观智亲自现前作毗婆舍那观修、审察的诸法。

Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Pe. Vedanārammaṇatā ... saññārammaṇatā ... saṅkhārārammaṇatā ... viññāṇārammaṇatā ... cakkhu ... pe ... jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati.

ကထံ အာရမ္မဏံ ပဋိသင်္ခါ ဘင်္ဂါနုပဿနေ ပညာ ဝိပဿနေ ဉာဏံ --- ရူပါရမ္မဏတာ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘိဇ္ဇတိ၊ တံ အာရမ္မဏံ ပဋိသင်္ခါ တဿ စိတ္တဿ ဘင်္ဂံ အနုပဿတိ။ ပ ။

如何以审察所缘而随观坏灭的慧，成为观智？以色为所缘的心，生起之后即坏灭；审察该所缘之后，随观那颗心的坏灭。……（省略同文）

Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Pe. Vedanārammaṇatā ... saññārammaṇatā ... saṅkhārārammaṇatā ... viññāṇārammaṇatā ... cakkhu ... pe ... jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati.

ဝေဒနာရမ္မဏတာ။ ပ ။ သညာရမ္မဏတာ။ သင်္ခါရာရမ္မဏတာ။ ဝိညာဏာရမ္မဏတာ။ ။ စက္ခု။ ပ ။

以受为所缘……（省略同文）以想为所缘；以行为所缘；以识为所缘；以眼为所缘……（省略同文）

Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Pe. Vedanārammaṇatā ... saññārammaṇatā ... saṅkhārārammaṇatā ... viññāṇārammaṇatā ... cakkhu ... pe ... jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati.

ဇရာမရဏာရမ္မဏတာ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘိဇ္ဇတိ၊ တံ အာရမ္မဏံ ပဋိသင်္ခါ တဿ စိတ္တဿ ဘင်္ဂံ အနုပဿတိ။

以老死为所缘的心，生起之后即坏灭；审察该所缘之后，随观那颗心的坏灭。

Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Pe. Vedanārammaṇatā ... saññārammaṇatā ... saṅkhārārammaṇatā ... viññāṇārammaṇatā ... cakkhu ... pe ... jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati.

(ပဋိသံ-၅၅။)

（《无碍解道》55。）

Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Pe. Vedanārammaṇatā ... saññārammaṇatā ... saṅkhārārammaṇatā ... viññāṇārammaṇatā ... cakkhu ... pe ... jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati.

= ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ် စသော သင်္ခါရအာရုံကို ကုန်တတ် ပျက်တတ်သော ခယ-ဝယ သဘောအားဖြင့်သာလျှင် ဆင်ခြင်၍ = ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်၍၊ ထိုသို့ ရှုနေသော ဝိပဿနာစိတ်၏ ပျက်ခြင်း ဘင်ကို တစ်ဖန်ပြန်၍ အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သော အပြားအားဖြင့် သိတတ်သော ပညာသည် ရှိ၏။ ဤပညာကို ဝိပဿနာဉာဏ် = ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ် ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ထိုဉာဏ်သည် အဘယ်သို့ ဖြစ်သနည်း။

这就是说：对色、受、想、行、识等行所缘，只依其会尽、会坏的灭尽—坏灭（khaya-vaya）性质加以审察，也就是作毗婆舍那观修、审察时，有这样一种慧：它通过反复随观正在观照的观心之坏灭而了知。此慧称为观智＝坏灭随观智。这种智如何生起？

Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Pe. Vedanārammaṇatā ... saññārammaṇatā ... saṅkhārārammaṇatā ... viññāṇārammaṇatā ... cakkhu ... pe ... jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati.

ရုပ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော ဝိပဿနာစိတ်သည် ဖြစ်ပြီးလျှင် ပျက်၏။ ထိုရုပ်တရားတည်းဟူသော အာရုံကို ကုန်တတ် ပျက်တတ်သော ခယ-ဝယ သဘောအားဖြင့် မြင်၍၊ ထို ခယ-ဝယ သဘောအားဖြင့် သိသော ဝိပ- ဿနာစိတ်၏ ပျက်ခြင်း ဘင်ကို နောက်ဝိပဿနာစိတ်ဖြင့် အဖန်တလဲလဲ ဝိပဿနာရှု၏။ ပ ။ (ပဋိသံ-၅၅။)

以色法为唯一所缘的观心，生起后即坏灭。先依色法这一所缘会尽、会坏的灭尽—坏灭性质而观见；再由后起观心，反复作毗婆舍那观，观照那了解此灭尽—坏灭性质之观心本身的坏灭。……（省略同文）（《无碍解道》55。）

Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Pe. Vedanārammaṇatā ... saññārammaṇatā ... saṅkhārārammaṇatā ... viññāṇārammaṇatā ... cakkhu ... pe ... jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati, taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati.

ဉာတ တရား နှင့် ဉာဏ တရား

所知法与能知法

ဤ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ပိုင်းဝယ် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံ အာရုံ တရားများကို -- ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်သည့် တရားဖြစ်၍ ဉာတ တရားဟု ဆိုအပ်၏။ ယင်း ဉာတတရားတို့မှာ ခန္ဓာ (၅)ပါး၊ အာယတန (၁၂)ပါး၊ ဓာတ် (၁၈)ပါး၊ အဝိဇ္ဇာမှသည် ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါရပ် (၁၂)ပါးတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း ဘင်ကို ရှုတတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ် = ဝိပဿနာစိတ်- မှာ ဉာဏ တရားတည်း။

在这一坏灭随观智部分，作为观智所观所缘的诸法，因为是由观智所洞彻知见之法，所以称为“所知法”。这些所知法，是5蕴、12处、18界，以及从无明直到老死的12缘起支。观照这些行法之坏灭的观智＝观心，则是“能知法”。

ယင်း ဉာတတရားတို့၏ အပျက် ဘင်ကို အာရုံယူ၍လည်း လက္ခဏာရေး သုံးတန် တစ်လှည့်စီ တင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုရ၏။ ယင်းသို့ ဝိပဿနာရှုနေသော ဉာဏ် = ဝိပဿနာရှုနေသော စိတ်ကိုလည်း၊ ယင်း စိတ်၏ ပျက်ခြင်းဘင်ကို အာရုံယူ၍ နောက်ဝိပဿနာစိတ်ဖြင့် လက္ခဏာရေးသုံးတန် တစ်လှည့်စီ တင်ကာ တစ်ဖန်ပြန်၍ ဝိပဿနာ ရှုရ၏။ ထိုကြောင့် ရှေးရှေးအဋ္ဌကထာဆရာတော်တို့က --- ဉာတဉ္စ ဉာဏဉ္စ ဥဘောပိ ဝိပဿတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၇၈။ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-၁-၂၃၉။) ဉာတတရား ဉာဏတရား - ဤ နှစ်မျိုးလုံးကိုပင် ဝိပဿနာ ရှုပါ - ဟု ညွှန်ကြားထားတော်မူကြ၏။

以这些所知法的坏灭为所缘，轮流以三相作毗婆舍那观。对正在如此修观的智＝正在修观的心，也以其心的坏灭为所缘，由后起观心轮流以三相再作毗婆舍那观。因所知与能知，二者都应作毗婆舍那观。（《清净道论》2-278；《无碍解道义注》1-239。）——也就是应当观照所知法与能知法这2者。

Ñātañca ñāṇañca ubhopi vipassati.

ယင်းသို့ ညွှန်ကြားထားတော်မူသော ဉာတတရား ဉာဏတရား နှစ်မျိုးလုံးကား ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံ သင်္ခါရတရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်အပ်သော ဒိဋ္ဌသင်္ခါရ- တရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်း ဒိဋ္ဌတရားတို့တွင် - အဝိဇ္ဇာမှသည် ဇရာမရဏသို့ တိုင်အောင်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါ (၁၂)ရပ်တို့လည်း ပါဝင်ကြသည်ကိုလည်း သတိပြုပါလေ။

如此教导的所知法与能知法这2者，都是坏灭随观智所观的行法，是由坏灭随观智这一现见智所观见的已见行法。也应留意：在这些已见法中，还包括从无明直到老死的12缘起支。

ဤ၌ ဇာတိ ဇရာမရဏ - တို့အရ --- ဇာတိဇရာမရဏဝန္တာနံ ခန္ဓာနံ ဝသေန ပရိယာယေန ဝုတ္တာနိ။

这里，就这是就具有生、老死的诸蕴而间接说的。

Jātijarāmaraṇavantānaṃ khandhānaṃ vasena pariyāyena vuttāni.

(ပဋိသံ-ဋ္ဌ-၁-၂၂၂။) ဇရာမရဏသီသေန စေတ္ထ ဇရာမရဏဝန္တောဝ ဓမ္မာ ဂဟိတာ။ (သံ-ဋီ-၂-၇၈။) ဟူသော အဋ္ဌကထာ ဋီကာအဖွင့်များနှင့် အညီ ဇာတိ ဇရာမရဏ သဘောတရား ထင်ရှားရှိကြကုန်သော ခန္ဓာတို့ကိုပင် ဆိုလိုသည်ဟု မှတ်ပါ။

（《无碍解道此处以“老死”为代表，所摄取的正是具有老死的诸法。（《相应部复注》2-78。）依这些义注、复注的解释，应知这里所指的，就是具有明显的生、老死之性的诸蕴。

Jātijarāmaraṇavantānaṃ khandhānaṃ vasena pariyāyena vuttāni.Jarāmaraṇasīsena cettha jarāmaraṇavantova dhammā gahitā.

စိတ္တန္တိ စေတ္ထ သသမ္ပယုတ္တစိတ္တံ အဓိပ္ပေတံ။ (ပဋိသံ-ဋ္ဌ-၁-၂၃၉။) ဤအရာဝယ် ရှေ့ဝိပဿနာစိတ်၏ ဘင်ကို နောက်ဝိပဿနာစိတ်ဖြင့် တစ်ဖန်ပြန်၍ ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။ ထိုသို့ ညွှန်ကြားထားတော်မူရာ၌ စိတ်-အရ ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်စေတသိက်တရား- များနှင့်တကွသော ဝိပဿနာစိတ်ကို အလိုရှိအပ်ပေသည်။ ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ် စေတသိက်များနှင့် အတူတကွ- သော ဝိပဿနာစိတ်ဟူသည် သေက္ခအရိယာ သူတော်ကောင်းများနှင့် ပုထုဇန် သူတော်ကောင်းတို့၏ သန္တာန်၌

此处所谓“心”，是指与相应法俱起的心。（《无碍解道义注》1-239。）这里教导，应由后起观心再观前一观心的坏灭。此处所谓“心”，意指与相应、俱生的心所法同在的观心。这种与相应心所共同俱起的观心，是在有学圣者与凡夫贤者的相续中生起的——

Cittanti cettha sasampayuttacittaṃ adhippetaṃ.

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း မဟာကုသိုလ် မနောဒွါရိက ဝိပဿနာဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်များသာ ဖြစ်ကြသည်။

——唯是大善意门观速行心路中的诸心相续。

Cittanti cettha sasampayuttacittaṃ adhippetaṃ.

ထိုကြောင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ယင်းပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါရပ်တို့ကို ဝိပဿနာ ရှုလိုပါက ဉာတ - ဉာဏ တရားနှစ်မျိုးလုံးကိုပင် ဝိပဿနာ ရှုရမည် ဖြစ်သည်။

因此，禅修者若要以坏灭随观智对这些缘起支作毗婆舍那观，就必须对所知法与能知法这2种法都作观照。

အဓွန့်ကာလသုံးပါးဖြင့် ပိုင်းခြားထားအပ်သော အဝိဇ္ဇာမှသည် ဇရာမရဏသို့ တိုင်အောင်သော ပဋိစ္စ- သမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါရပ်တို့ကား ဉာတ တရားစုတို့ပင်တည်း။ ယင်း ဉာတတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း ဘင်ကို အာရုံပြု၍ လက္ခဏာယာဥ် တင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ် (= ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်) ကား (= ပုထုဇန်နှင့် သေက္ခများအတွက် မဟာကုသိုလ် မနောဒွါရိက ဝိပဿနာဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်ကား ) ဉာဏ- တရားတည်း။ ယင်း ဉာဏ တရားကို၊ ယင်း ဉာဏ တရား၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံပြု၍ တစ်ဖန်ပြန်၍ ဝိပဿနာ ရှုတတ်သော ဉာဏ်ကား ဘင်္ဂါနုပဿနာ ဉာဏ်ပင်တည်း။ ယင်း ဉာတ တရား ဉာဏ တရား နှစ်မျိုးလုံးကား ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်သော ဒိဋ္ဌသင်္ခါရတရားစုတည်း။ ယင်း ဒိဋ္ဌသင်္ခါရတရားစုကို ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ထွင်းဖောက်သိမြင်ပြီးသောအခါမှ ထို ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်၏ နောက်သို့ အစဥ်လိုက်သော အနွယဉာဏ်ဖြင့် အဒိဋ္ဌဖြစ်သည့် အတိတ် အနာဂတ်

以三时区分、从无明直到老死的缘起诸支，就是一组所知法。以这些所知法的坏灭为所缘，标举三相而修观、审察的观智（＝坏灭随观智；对于凡夫与有学，这是一系列大善意门观速行心路）便是能知法。对于这一能知法，又以它本身的坏灭为所缘而再作毗婆舍那观的智，也正是坏灭随观智。这所知法与能知法2者，都是由坏灭随观智这一现见智所洞彻知见的一组已见行法。只有用坏灭随观智这一现见智洞彻知见这组已见行法之后，才能以随在坏灭随观智之后而行的类智，对未见的过去、未来——

သင်္ခါရတရားစုကိုလည်း ၎င်းင်းနည်းဟု နည်းကိုဆောင်၍ ဝိပဿနာရှုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ယင်း အနွယဉာဏ်ကား ဝိပဿနာဉာဏ်၏ နောက်သို့ အစဥ်လိုက်သော အနွယဉာဏ်ပင်တည်း။

——诸行，也把同一方法引用于彼处，作毗婆舍那观。这一类智，正是随在观智之后而行的类智。

ယခုတစ်ဖန် ဆက်လက်၍ အထက်တွင် ဦးတည်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြနေသော ဥပနိသသုတ္တန်၌ ဟော- ကြားထားတော်မူအပ်သော ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော - စသော ရှုကွက်ကို တင်ပြပေအံ့။

现在继续说明上文一直阐释的《近因经》所教观法，即从“ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော”——“如是为色之灭”——开始的观照项目。

ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော ။ ပ ။ ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော

如是为色之灭……如是为识之灭。

ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမောတိ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာဒိဝသေန ပဉ္စဟာကာရေဟိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော။

所谓“如是为色之灭”，是指从无明之灭等方面，以五种行相而有色之灭。

ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ ၊ ဝိတ္ထာရော ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏကထာယ ဝုတ္တော။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၇၃။) ၁။ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ရူပနိရောဓောတိ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿတိ၊ ၂။ တဏှာနိရောဓာ ရူပနိရောဓောတိ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿတိ၊ ၃။ ကမ္မနိရောဓာ ရူပနိရောဓောတိ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿတိ၊ ၄။ အာဟာရနိရောဓာ ရူပနိရောဓောတိ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေန ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿတိ၊ ၅။ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ပဿန္တောပိ ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿတိ။

对于受等也同此理。这是此处的略说；广说则见《清净道论》的“生灭智论”。（《1．“由无明之灭，有色之灭”：依因缘灭之义，观见色蕴的坏灭；2．“由爱之灭，有色之灭”：依因缘灭之义，观见色蕴的坏灭；3．“由业之灭，有色之灭”：依因缘灭之义，观见色蕴的坏灭；4．“由食之灭，有色之灭”：依因缘灭之义，观见色蕴的坏灭；5．观见变异相时，也观见色蕴的坏灭。

ရူပက္ခန္ဓဿ ဝယံ ပဿန္တောပိ ဣမာနိ ပဉ္စ လက္ခဏာနိ ပဿတိ။ (ပဋိသံ-၅၃။) (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၆။) ဤဒေသနာတော်များနှင့် အညီ ရှုကွက်အတိုချုပ်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။ ---- ၁။ အဝိဇ္ဇာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။) ၂။ တဏှာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။) ၃။ ကံ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။) ၄။ အာဟာရ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။) ၅။ ရုပ်၏ ချုပ်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)

即使在观见色蕴的坏灭时，也观见这五种特相。（《无碍解道》53；《清净道论》2-266。）依照这些教说，观照项目略述如下：1．由于无明灭，色灭——这是“不再生起之灭”（anuppāda-nirodha）；2．由于爱灭，色灭——这是不再生起之灭；3．由于业灭，色灭——这是不再生起之灭；4．由于食灭，色灭——这是不再生起之灭；5．色的灭相——这是“生起后之灭”（uppāda-nirodha）。

အနုပ္ပါဒနိရောဓ

不再生起之灭（အနုပ္ပါဒနိရောဓ，anuppāda-nirodha）

အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ရူပနိရောဓောတိ အနာဂတဘဝဿ ပစ္စယဘူတာယ ဣမသ္မိ ဘဝေ အဝိဇ္ဇာယ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန နိရောဓေ ကတေ ပစ္စယာဘာဝါ အနာဂတဿ ရူပဿ အနုပ္ပါဒေါ နိရောဓော ဟောတီတိ အတ္ထော။ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေနာတိ ပစ္စယဿ နိရုဒ္ဓဘာဝေနာတိ အတ္ထော။ နိရောဓော စေတ္ထ အနာဂတ- ပဋိသန္ဓိပစ္စယာနံ ဣဓ အဝိဇ္ဇာတဏှာကမ္မာနံယေဝ နိရောဓော။ (ပဋိသံ-ဋ္ဌ-၁-၂၃၆။) အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ရူပနိရောဓောတိ အဂ္ဂမဂ္ဂဉာဏေန အဝိဇ္ဇာယ အနုပ္ပါဒနိရောဓတော အနာဂတဿ ရူပဿ အနုပ္ပါဒနိရောဓော ဟောတိ ပစ္စယာဘာဝေ အဘာဝတော။ ပစ္စယနိရောဓဋ္ဌေနာတိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါတဿ အနာဂတေ ဥပ္ပဇ္ဇနကရူပပစ္စယဿ နိရုဒ္ဓဘာဝေန။ တဏှာနိရောဓာ ကမ္မနိရောဓာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ (မဟာဋီ-၂-၄၂၁။) သံသရာတစ်လျှောက်ဝယ် ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်- ဟူသော သက်တမ်းစေ့သဖြင့် ဘင်ကာလသို့ ရောက်ခိုက် ချုပ်ပျက်၍ သွားခြင်းကား အကြောင်းမကုန်သေးက နောင်တစ်ဖန် ဖြစ်ခွင့်

“由无明之灭，有色之灭”的意思是：今生中作为未来有之缘的无明，被阿罗汉道智灭除时，因为缘已不存在，未来色便不再生起；这种不生起就是灭。“依因缘灭之义”，意即由于该缘已经灭去。这里所谓“灭”，正是今生中无明、爱、业这些未来结生之缘的灭。（《无碍解道“由无明之灭，有色之灭”，是说由于最上道智使无明以不再生起之灭而灭，未来色也以不再生起之灭而灭；缘不存在时，果也不存在。“依因缘灭之义”，意即称为无明、能令未来色生起的缘已经灭去。“由爱之灭”“由业之灭”也同此理。（《大复注》2-421。）在整个轮回过程中，色名法这些行法依生、住、灭而尽其寿命，抵达坏灭阶段便灭坏；只要因尚未穷尽，日后仍有再次生起的机会，

ရှိနေသေးသော ချုပ်ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ယင်း သင်္ခါရတို့၏ ဘင်ကာလ၌ ချုပ်ပျက်ခြင်းကို ဥပ္ပါဒနိရောဓဟု ခေါ်ဆို၏။

所以这是一种仍有日后再生可能的灭；诸行在坏灭阶段的灭坏，称为“生起后之灭”（uppāda-nirodha）。

အရဟတ္တမဂ်သို့ ဆိုက်ရောက်သောအခါ ယင်းအရဟတ္တမဂ်ကြောင့်၊ အရဟတ္တမဂ်က သမုစ္ဆေဒပဟာန်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်လိုက်သဖြင့် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ တို့သည် နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏။ အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။ အကယ်၍ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်က မပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ယင်း အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ တို့သည် မချုပ်ငြိမ်းခဲ့လျှင် ယင်း အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ တို့သည် နောင်တစ်ဖန် ဘဝသစ်ဟူသော အနာဂတ် ပဋိသန္ဓေ၏ အကြောင်းရင်းတရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။

到达阿罗汉道时，由于阿罗汉道以正断（samuccheda-pahāna）把无明、爱、取、行、业灭除无余，这些法便以往后不再生起的方式灭尽；这就是不再生起之灭。反之，如果阿罗汉道智没有生起，这些无明、爱、取、行、业也就没有灭尽，它们便会成为未来结生——即再次获得新有——的因法。

သို့သော် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်တစ်ဦးသည် အရဟတ္တမဂ်သို့ဆိုက်အောင် ကြိုးပမ်းလိုက်သောအခါ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် ယင်း အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ တို့သည် နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏။ အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။ ယင်းသို့ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံတို့၏ အရဟတ္တမဂ်- ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားသောအခါ နောင်အနာဂတ်ပဋိသန္ဓေဟူသော ရုပ်နာမ်- တို့သည်လည်း နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏။ အနုပ္ပါဒနိရောဓပင်တည်း။

然而，当一位贤善禅修者努力直至证达阿罗汉道时，因为阿罗汉道，无明、爱、取、行、业便以往后不再生起的方式灭尽；这就是不再生起之灭。当这些因法因为阿罗汉道而以不再生起之灭灭尽时，未来结生时的色名也随之以往后不再生起的方式灭尽；这同样是不再生起之灭。

အလားတူပင် ပဝတ္တိပစ္စယ အမည်ရသော စိတ်-ဥတု-အာဟာရ စသော အကြောင်းတရားတို့၏လည်း နောင်တစ်ဖန်မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းတည်းဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်း- သွားသောအခါ နောင်အနာဂတ်တွင် (ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားများ မချုပ်သေးပါက ဖြစ်ခွင့်ရှိကြသော)စိတ္တဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ် စသည်တို့သည်လည်း ချုပ်ငြိမ်းသွားကြကုန်၏။ အနုပ္ပါဒနိရောဓပင်တည်း။

同样，心、时节、食等称为转起缘（pavatti-paccaya）的因法，也会以往后不再生起的方式灭尽，即以不再生起之灭而灭；那时，未来原本在相应因法尚未灭尽时仍有机会生起的心生色、时节生色、食生色等，也随之灭尽。这同样是不再生起之灭。

ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် နောင်အနာဂတ် ပဋိသန္ဓေ စသော အကျိုးခန္ဓာငါးပါး ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းပုံကို ဥဒယဗ္ဗယာ- နုပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ရှုရမည် ဖြစ်သည်။ ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ ပျက်နေသည့် ခဏဘင်တည်း ဟူသော ဥပ္ပါဒနိရောဓကိုလည်း အလားတူပင် သိအောင် မြင်အောင် ရှုရမည် ဖြစ်သည်။

禅修者必须以生灭随观智这一现见智，观见：无明、爱、取、行、业等因法，因为阿罗汉道而以不再生起之灭灭尽，所以未来结生等果报五蕴、色名法也以不再生起之灭而灭。对于这五取蕴刹那不停、接连坏灭的刹那坏灭——即生起后之灭——也必须同样观照至能够知见。

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း အကယ်၍ ဤဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ကို ရရှိအောင်အားသစ်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်- သည် ပုထုဇန် အဆင့်တွင်သာ တည်ရှိနေသေးသည် ဖြစ်ပါက ယင်း အရဟတ္တမဂ်ကို ရမည့်အချိန်မှာ ဤဘဝ အနာဂတ်သော်လည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်။ ဃဋိကာရဗြဟ္မာကြီးတို့ကဲ့သို့ အနာဂတ်ဘဝသော်လည်း ဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်။

如果正在努力证得生灭随观智的贤善禅修者仍只处于凡夫阶段，那么他证得阿罗汉道的时间，可能是今生稍后的未来，也可能像伽帝迦罗梵天（Ghaṭīkāra Brahmā）等那样，是在某一未来世。

ဤဘဝ၌ အရဟတ္တမဂ်ကို ဧကန်ရမည့် ပစ္ဆိမဘဝိကအစစ် ဖြစ်အံ့၊ ယင်း အရဟတ္တမဂ်ကို ရမည့်အချိန်မှာ ဤဘဝ အနာဂတ်ပင်ဖြစ်၏။ အနာဂတ်ဘဝတစ်ခုခုတွင်မှ အရဟတ္တမဂ်ကို ရမည်ဧကန် မှန်ပါက ယင်း အရဟတ္တမဂ်ကို ရရှိမည့်အချိန်မှာ နောင်အနာဂတ်ဘဝတစ်ခုခုပင် ဖြစ်သည်။

如果他确实是今生必定证得阿罗汉道的最后有者（pacchima-bhavika），那么证道之时就是今生稍后的未来；如果确定要到某一未来世才证得阿罗汉道，那么证道之时便是未来某一生。

ယင်းသို့ အနာဂတ်ဝယ် အရဟတ္တမဂ်ကို ရမည့်အချိန်၌ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားသောအခါ ပရိ- နိဗ္ဗာနစုတိ၏ နောက်ဆွယ်ဝယ် အနာဂတ် ခန္ဓာငါးပါး ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းပုံကို ရှုရာ၌ ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှုရမည်လော၊ အနွယဉာဏ်ဖြင့် ရှုရမည်လောဟု မေးရန်ရှိ၏။ အဖြေမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။ --- ဉာဏသင်္မဂီ ပုဂ္ဂလော စက္ခုမာ ဝိယ စက္ခုနာ ရူပါနိ၊ ဉာဏေန ဝိဝဋေ ဓမ္မေ ပဿတိ။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၄၉။) ဇာနတောတိ ဝါ ဝတွာ န ဇာနနံ အနုဿဝါကာရပရိဝိတက္ကမတ္တဝသေန ဣဓာဓိပ္ပေတံ၊ အထ ခေါ ရူပါနိ ဝိယ စက္ခုဝိညာဏေန ရူပါဒီနိ တေသံ စ သမုဒယာဒိကေ ပစ္စက္ခေ ကတွာ ဒဿနန္တိ ဝိဘာဝေတုံ ''ပဿတော''တိ ဝုတ္တန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော။ (သံ-ဋီ-၂-၆၃။) မျက်စိအမြင်ရှိသော ယောကျာ်းသည် စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် ရူပါရုံအမျိုးမျိုးတို့ကို တွေ့မြင်ရသကဲ့သို့၊

当他在这样的未来时刻证得阿罗汉道，无明、爱、取、行、业等因法因为阿罗汉道而以不再生起之灭灭尽；这时，要观见般涅槃（最后死没）之后未来五蕴、色名法以不再生起之灭而灭，究竟应以现见智观，还是具足智者犹如有眼者以眼见诸色，以智见由智揭明的诸法。（《相应或者，在说了“知者”之后，这里所意指的知，并非仅依随闻或仅仅思量情状而知；而是为了阐明：正如以眼识见诸色，应把色等诸法及其集起等置于现前而见，所以又说“见者”。这里也可作此解释。（《相应部复注》2-63。）正如有眼者以眼识看见种种色所缘，

ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ဝိပဿနာဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်- သည် ရှုနေသော ဝိပဿနာဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်လင်းရောင်ခြည်ကြောင့် ဟင်းလင်းပွင့်နေ သော --- ၁။ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တည်းဟူသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ၂။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုး ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပုံ သမုဒယသဘောကိုလည်းကောင်း၊ ယင်း ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ဖြစ်ခြင်း နိဗ္ဗတ္တိ လက္ခဏာကိုလည်းကောင်း၊ ၃။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်း၍ သွားခြင်းကြောင့် အနာဂတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းပုံ အတ္ထင်္ဂမသဘောကိုလည်းကောင်း၊ ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ပျက်ခြင်း

同样，具足生灭随观智这一观智之见的贤善禅修者，凭借正在修习的观智所生智光，把下列诸法观得洞然明彻：1．色、受、想、行、识这五取蕴；2．由于无明、爱、取、行、业等因法明显生起，果报五蕴如何明显生起的集起之性，以及五蕴的生起相；3．由于无明、爱、取、行、业等因法因为阿罗汉道而以不再生起之灭灭尽，未来诸取蕴如何也以不再生起之灭而灭的灭没之性，以及这五取蕴的——

ဘင်ဟူသော ဝိပရိဏာမလက္ခဏာကို်လည်းကောင်း၊ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြု၍ သိမြင်အောင်ရှု၏။ ယင်းကဲ့ သို့သော သိမြင်ခြင်းမျိုးကို သာလျှင် ထင်ရှားပြတော်မူခြင်းငှာ ဘုရားရှင်က --- ဇာနတော - ဟု ဟောတော် မူပြီးလျက်လည်း --- ပဿတော - ဟု ထပ်မံ၍ ဟောတော်မူရပြန်ပေသည်။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၄၉။ သံ-ဋီ-၂-၆၃။) ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ။ (သံ-၂-၂၆၇။ ဥပနိသသုတ္တန်) = ရဟန်းတို့ …ဤသို့ သိသသူအားသာလျှင် ဤသို့ မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်- ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ဖိုလ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ (သံ-၂-၂၆၇။)

——坏灭，即变异相；对于这一切，他都以生灭随观智这一现见智亲自现前，观照至能够知见。正为了彰显这种知见，世尊说了“知者”（ဇာနတော）之后，又进一步说“见者”（ပဿတော）。（《相应部义注》2-49；《诸比丘，如是知、如是见者，诸漏得以灭尽。（《相应部》2-267，《近因经》。）缅文释义：诸比丘，只有这样知、这样见者，令诸漏穷尽的圣道、圣果才会生起。（《相应部》2-267。）

ဤ ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့နှင့် အညီ - ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော။ ပ ။ ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော - ဟူသော ရှုကွက်များမှာ ရှေးဦးစွာ ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် သိအောင် မြင်အောင် ရှုရမည့် ရှုကွက်များပင် ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် --- န ဇာနနံ အနုဿဝါကာရပရိဝိတက္ကမတ္တဝသေန ဣဓာဓိပ္ပေတံ။ (သံ-ဋီ-၂-၆၃။) ဆရာ့အပြောနှင့် အလွမ်းကြီး လွမ်းနေရသည့် အနုဿဝ အသိမျိုးကိုလည်းကောင်း၊ ''ဤသို့ကား ဖြစ်လေ တန်ရာ၏ ဤသို့ကား ဖြစ်လေတန်ရာ၏''ဟု အခြင်းအရာ အာကာရကို ထက်ဝန်းကျင်ကြံဆခြင်း = အာကာရ ပရိဝိတက္က = အတွေးအခေါ်မျှ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အသိမျိုးကိုလည်းကောင်း ဤအရာ၌ကား အလို မရှိအပ်ပေ။ (သံ-ဋီ-၂-၆၃။) သို့သော် --- ပဌမဥှိ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ဒိသွာ အထ အတီတာနာဂတေ နယံ နေတိ။ (မဟာဋီ-၂- ၄၂၃။) ဟူသော မဟာဋီကာနှင့် အညီ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မ ဖြစ်သည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့ကို လည်းကောင်း၊ ယင်းတို့၏

依照这些巴利圣典、义注与复注，“ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော။ ပ ။ ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော”——“如是为色之灭……如是为识之灭”——这些观照项目，首先必须以现见智观至能够知见。然而，巴利复注说：“န ဇာနနံ အနုဿဝါကာရပရိဝိတက္ကမတ္တဝသေန ဣဓာဓိပ္ပေတံ။ (သံ-ဋီ-၂-၆၃။)”译：这里所意指的知，并非仅依随闻或仅仅依相推理而有的知。（《相应部复注》2-63。）这里并不采用仅仅随着老师所说而有的随闻知识，也不采用“事情大概会这样、事情大概会那样”这种周遍推理其情状——即依相推理（ākāra-parivitakka）——所生的纯粹思考知识。（《相应部复注》2-63。）不过，《大复注》说：“ပဌမဥှိ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ဒိသွာ အထ အတီတာနာဂတေ နယံ နေတိ။ (မဟာဋီ-၂- ၄၂၃။)”译：因为先见到现在诸法的生灭，而后才把这一理路引向过去与未来。（《大复注》2-423。）依照这段复注，应先以生灭随观智这一现见智观见现在法——即诸取蕴——以及它们的——

သမုဒယသဘော၊ အတ္ထင်္ဂမသဘောတို့ကိုလည်းကောင်း ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခ- ဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်ပြီးသော အခါ၌မူကား အတိတ်အနာဂတ် သင်္ခါရတရား၌လည်း ၎င်းင်းနည်းဟု နည်းကိုဆောင်၍ အနွယဉာဏ်ဖြင့်လည်း ရှုနိုင်ပေသည်။ သို့သော် --- ၁။ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မဖြစ်သည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ၂။ ယင်းတို့၏ သမုဒယသဘောကိုလည်းကောင်း၊ ၃။ ယင်းတို့၏ အတ္ထင်္ဂမသဘောကိုလည်းကောင်း၊ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်တည်း ဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် သိအောင် မြင်အောင် ရှုရာ၌ကား အတိတ် အနာဂတ်နှင့် မကင်းနိုင်သည်ကိုကား သတိပြုလေရာသည်။

——集起之性与灭没之性；完成这样的现见观照之后，对于过去、未来诸行，也可依同一理路，以类智观照。不过还应注意：以生灭随观智这一现见智观照至能够知见时，1．现在法五取蕴；2．它们的集起之性；3．它们的灭没之性——这三项都不能与过去、未来截然分开。

ဤတွင် ဥပနိသသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက် ပြီး၏။

至此，《近因经》摘录结束。

ယခုတစ်ဖန် ဆက်လက်၍ (ခုဒ္ဒကနိကာယ ဣတိဝုတ္တကပါဠိတော်၌ လာရှိသော) အာသဝက္ခယသုတ္တန် စသည့် ထိုထိုသုတ္တန်တို့မှ ကောက်နုတ်ချက်များကို ဆက်လက်၍ ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။

现在继续撰述、说明从《漏尽经》（见于《小部·如是语》）等各部经中摘录的内容。

အာသဝက္ခယသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက်

《漏尽经》节录

ဇာနတောဟံ ဘိက္ခဝေ ပဿတော အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ နော အဇာနတော နော အပဿတော။ ကိဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ကိ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ? --- ''ဣဒံ ဒုက္ခ''န္တိ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ၊ ''အယံ ဒုက္ခသမုဒယော''တိ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ၊ ''အယံ ဒုက္ခနိရောဓော''တိ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ၊ ''အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ''တိ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ။ ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ။ (ခု-၁-၂၆၅။ ဣတိဝုတ္တက။) = ရဟန်းတို့ …သိသသူအားသာလျှင် မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းကို ငါဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မူ၏။ မသိသသူအား မမြင်သသူအား အာသဝေါ- တရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းကို ငါဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မမူ။ (အဟံ အရိယ-

“诸比丘，我说诸漏灭尽，是对知者、见者而言，并非对不知者、不见者而言。诸比丘，知什么、见什么，诸漏得以灭尽？诸比丘，对于知‘这是苦’、见‘这是苦’的人，诸漏得以灭尽；对于知‘这是苦之集’、见‘这是苦之集’的人，诸漏得以灭尽；对于知‘这是苦之灭’、见‘这是苦之灭’的人，诸漏得以灭尽；对于知‘这是导向苦灭的行道’、见‘这是导向苦灭的行道’的人，诸漏得以灭尽。诸比丘，如此知、如此见，诸漏得以灭尽。”（《小部》1-265，《如是语》。）作者释义：诸比丘，世尊只为知者、见者宣说证得能令诸漏灭尽的圣道；并不为不知者、不见者宣说证得这种圣道。义注引文起（缅文转写）：“(အဟံ အရိယ-”〔续下单元〕

မဂ္ဂါဓိဂမံ ဝဒါမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁၁။)

“意思是：‘我所宣说的是证得圣道。’”（《如是语义注》311。）

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း ရဟန်းတို့ …အဘယ်တရားကို သိသသူအားသာလျှင် မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းသည် ဖြစ်လေသနည်း။ --- ၁။ ရဟန်းတို့ …''ဤကား ဒုက္ခအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိသသူအားသာလျှင် မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းသည် ဖြစ်၏။

诸比丘……唯有知什么法、见什么法的人，才能证得令诸漏灭尽的圣道呢？——1．诸比丘，唯有知“这是苦圣谛”、见“这是苦圣谛”的人，才能证得令诸漏灭尽的圣道。

၂။ ရဟန်းတို့ …''ဤကား ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသမုဒယအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိသသူအားသာလျှင် မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းသည် ဖြစ်၏။

2．诸比丘，唯有知“这是作为苦因的苦集圣谛”、见“这是作为苦因的苦集圣谛”的人，才能证得令诸漏灭尽的圣道。

၃။ ရဟန်းတို့ …''ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိသသူအားသာလျှင် မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းသည် ဖြစ်၏။

3．诸比丘，唯有知“这是苦止息之处——苦灭圣谛”、见“这是苦止息之处——苦灭圣谛”的人，才能证得令诸漏灭尽的圣道。

၄။ ရဟန်းတို့ …''ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကျင့်စဥ် = မဂ္ဂအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိသသူအားသာလျှင် မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းသည် ဖြစ်၏။

4．诸比丘，唯有知“这是通往苦止息之处——涅槃——的修行道路，也就是道圣谛”、见“这是通往苦止息之处——涅槃——的修行道路，也就是道圣谛”的人，才能证得令诸漏灭尽的圣道。

ရဟန်းတို့ …ဤသို့ သိသသူအားသာလျှင် ဤသို့ မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းသည် ဖြစ်၏။ (ခု-၁-၂၆၅။ ဣတိဝုတ္တက။)

诸比丘，唯有如此知者、如此见者，才能证得令诸漏灭尽的圣道。（《小部》1-265，《如是语》。）

အဋ္ဌကထာအဖွင့်များ - ပထမအဖွင့်

义注的开释——第一释

ဇာနတောတိ ဇာနန္တဿ။ ပဿတောတိ ပဿန္တဿ။ ယဒိပိ ဣမာနိ ဒွေပိ ပဒါနိ ဧကတ္ထာနိ၊ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ''ဇာနတော''တိ ဉာဏလက္ခဏံ ဥပါဒါယ ပုဂ္ဂလံ နိဒ္ဒိသတိ။ ဇာနနလက္ခဏံ ဟိ ဉာဏံ။

“‘知者’，即正在知的人；‘见者’，即正在见的人。虽然这两个词意义相同，只有字句不同，但即使如此，‘知者’仍是依据智的特相而指示该人，因为智以知为特相。”

''ပဿတော''တိ ဉာဏပ္ပဘာဝံ ဥပါဒါယ။ ဒဿနပ္ပဘာဝံ ဟိ ဥပါဒါယ ဉာဏသင်္မဂီ ပုဂ္ဂလော စက္ခုမာ ဝိယ ပုဂ္ဂလော စက္ခုနာ ရူပါနိ၊ ဉာဏေန ဝိဝဋေ ဓမ္မေ ပဿတိ။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။) ဇာနတော = သိသသူအားသာလျှင်၊ ပဿတော = မြင်သသူအားသာလျှင်။ (ဇာနတော ဧဝ ပဿတော ဧဝါတိ ဧဝမေတ္ထ နိယမော ဣစ္ဆိတော။ သံ-ဋီ-၂-၆၄။) ဤ နှစ်ပုဒ်တို့ကား သဒ္ဒါသာ ကွဲပြား၍ တူသောအနက် ရှိကြသော်လည်း --- ဇာနတော - ဟူသော ပုဒ်က အာရုံ၏ သဘောမှန်ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ထိုးထွင်းသိခြင်း သဘောလက္ခဏာကို အစွဲပြု၍ သိတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ညွှန်ပြ၏။ မှန်ပေသည် --- သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်သည် အာရုံ၏ သဘောမှန်ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ထိုးထွင်း သိခြင်း သဘောလက္ခဏာ ရှိ၏။

“‘见者’，是依据智的威力而言。正因为依据见的威力，具智之人如同有眼者以眼见诸色一般，以智看见由智所显明的诸法。”（“此处所要的限定是：唯有知者，唯有见者。”（《相应部复注》2-64。）作者释义：jānato＝唯有知者；passato＝唯有见者。两词虽字句不同，意义却相同。即使如此，“知者”一词仍依据如实透彻了知所缘真实本质这一“智的特相”，来指示能知之人。确实，正见智的特相就是如实透彻了知所缘的真实本质。

ပဿတော - ဟူသော ပုဒ်က အာရုံ၏ သဘောမှန်ကို မြင်တတ်သော ဉာဏ်၏ စွမ်းအားရှိန်စော် အာနုဘော်ကို အစွဲပြု၍ မြင်တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ညွှန်ပြ၏။ မှန်ပေသည် --- သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်သည် အာရုံ၏ သဘောမှန်ကို မြင်ခြင်း စွမ်းအားရှိန်စော် အာနုဘော် ရှိ၏။ မျက်စိအမြင် ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရူပါရုံတို့ကို စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မြင်သကဲ့သို့ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အာရုံ၏ သဘောမှန်ကို မြင်အောင် အရောင်အလင်းကို ထွန်းပြခြင်းကိစ္စရှိသော ဉာဏ်က ဖွင့်ပြအပ်သော သစ္စာလေးရပ်တရားမြတ်တို့ကို မြင်တတ်၏။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။)

“见者”一词，则依据智具有照见所缘真实本质的威力，来指示能见之人。确实，正见智具有照见所缘真实本质的威力。正如具眼者以眼识看见诸色所缘，具足正见智的禅修者也能看见由智所显明的四圣谛；这种智具有发出光明、使所缘真实本质得以显见的作用。（《如是语义注》310。）

အဋ္ဌကထာ - ဒုတိယအဖွင့်

义注——第二释

အထ ဝါ ဇာနတောတိ အနုဗောဓဉာဏေန ဇာနတော။ ပဿတောတိ ပဋိဝေဓဉာဏေန ပဿတော။

“或者，所谓‘知者’，是以随觉智（anubodha-ñāṇa）而知的人；所谓‘见者’，是以通达智（paṭivedha-ñāṇa）而见的人。”

(ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။)

（《如是语义注》310。）

တစ်နည်း --- ဇာနတော - ဟူသည် အနုဗောဓဉာဏ်ဖြင့် သိသသူအားသာလျှင် ဟု ဆိုလို၏။ ပဿတော ဟူသည် ပဋိဝေဓဉာဏ်ဖြင့် သိသသူအားသာလျှင် ဟု ဆိုလို၏။

换言之，“知者”是说仅指以随觉智而知的人；“见者”是说仅指以通达智而知的人〔主本缅释作“知”〕。

ဒုဝိဓံ ဟိ သစ္စဉာဏံ အနုဗောဓဉာဏံ ပဋိဝေဓဉာဏဉ္စ။ တတ္ထ အနုဗောဓဉာဏံ လောကိယံ အနုဿ- ဝါဒိဝသေန နိရောဓေ မဂ္ဂေ စ ပဝတ္တတိ။ ပဋိဝေဓဉာဏံ လောကုတ္တရံ နိရောဓမာရမ္မဏံ ကတွာ ကိစ္စတော စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၄၂။) ဒုဝိဓံ ဟိ သစ္စဉာဏံ လောကိယံ လောကုတ္တရဉ္စ။ လောကိကံ ဒုဝိဓံ အနုဗောဓဉာဏံ ပစ္စဝေက္ခဏ- ဉာဏဉ္စ။ အနုဗောဓဉာဏံ အာဒိကမ္မိကဿ အနုဿဝါဒိဝသေန နိရောဓေ မဂ္ဂေ စ ပဝတ္တတိ၊ ဒုက္ခေ သမုဒယေ စ အာရမ္မဏကရဏဝသေန။ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စဿ စတူသုပိ သစ္စေသု အာရမ္မဏကရဏဝသေန။

“谛智有两种：随觉智与通达智。其中，随觉智是世间的，依随闻等方式而关于灭谛、道谛转起；通达智是出世间的，以灭谛为所缘，并依作用通达四谛。”（《清净“谛智有世间与出世间两种。世间谛智又有随觉智与省察智两种。对于初修者，随觉智依随闻等方式而关于灭谛、道谛转起；对于苦谛、集谛，则以之为所缘而转起；对于已经通达诸谛者，省察智则以四谛为所缘而转起。”〔引文续下单元〕

လောကုတ္တရံ ပဋိဝေဓဉာဏံ နိရောဓမာရမ္မဏံ ကတွာ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ။ (ပဋိသံ-ဋ္ဌ-၁-၃၄၂။) = သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိတတ်သော သစ္စဉာဏ်သည် လောကီသစ္စဉာဏ် လောကုတ္တရာသစ္စဉာဏ်ဟု သစ္စဉာဏ် နှစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုတွင် လောကီဖြစ်သော သစ္စဉာဏ်သည်လည်း အနုဗောဓဉာဏ် ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏ်ဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားသစ်စသာ ဖြစ်သော ပုထုဇန် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် လောကုတ္တရာသစ္စာ ဖြစ်ကြကုန်သော အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်တည်းဟူသော နိရောဓ သစ္စာတရား၌လည်းကောင်း၊ ယင်းနိရောဓသစ္စာကို အာရုံယူတတ်သော အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်တွဲလျက်ရှိသော မဂ္ဂင် တရားကိုယ် (၈)ပါးတည်းဟူသော မဂ္ဂသစ္စာတရား၌လည်းကောင်း --- ၁။ အနုဿဝ = ဆရာသမားစသူတို့ထံမှ အဆင့်ကြား၍ သိခြင်း၊ ၂။ အာကာရပရိဝိတက္က = ''သေခြင်းတရားသည် ထင်ရှားရှိပါမူ မသေရာ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်တရားသည် ထင်ရှား

“出世间的通达智以灭谛为所缘，通达四谛。”（《无碍解道义注》1-342。）作者释义：能通达四谛的谛智，分为世间谛智与出世间谛智两种；其中，世间谛智又分随觉智与省察智两种。对于刚开始精勤修习毗婆舍那业处的凡夫禅修者，在其相续中，对于属于出世间谛的灭谛——无为界、寂静界、殊胜的涅槃法——以及道谛——以该灭谛为所缘、与圣道相应的八道支——随觉智由下列三种方式生起：1．随闻，即从师长等处辗转听闻而知；2．依相推理，即思惟：“如果死亡之法显然存在，不死的甘露涅槃之法也应显然——

ရှိလေရာ၏'' ဤသို့ စသည်ဖြင့် အခြင်းအရာ အာကာရကို ကြံဆခြင်းဖြင့် သိခြင်း၊ ၃။ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိအနုဂတ = စူးစိုက်ကြည့်ရှု၍ နှစ်သက်ကျေနပ်၍ ယူအပ်သောအယူ = စဥ်းစားတွေးကြံ လက်ခံနှစ်သိမ့်သောအယူနောက်သို့ အစဥ်လိုက်သော သိခြင်း - ဟူသော ဤသုံးမျိုးသော သိခြင်းမျိုးဖြင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာ၏ သိ၏။ ယင်း အသိမျိုးကိုလည်း အနုဗောဓဉာဏ် အနုဗောဓသိဟု ခေါ်ဆို၏။ (အနုမာနဉာဏ်တည်း။) သို့သော် ယင်းအနုဗောဓဉာဏ်သည် ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရား၌ကား အာရုံမျက်မှောက်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏ သိ၏။ (ပစ္စက္ခဉာဏ်တည်း။) ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏ်သည်ကား သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီးသော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌ သစ္စာလေးပါးလုံးတို့၌ပင် အာရုံမျက်မှောက်ပြုသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ လောကုတ္တရာသစ္စဉာဏ် ဖြစ်သော ပဋိဝေဓဉာဏ်သည်ကား အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်ဟူသည့် နိရောဓသစ္စာတရားကို အာရုံ

——存在”，以此而知；3．见审谛忍所随（diṭṭhinijjhānakkhanti-anugata），即专注观察后欣然接受的见解，也就是随顺经思考、认可并信受的见解而知。由这三种方式所得之知，也称为随觉智，即推断智（anumāna-ñāṇa）。然而，对于苦谛与集谛，随觉智则以它们为亲自现前的所缘而生起、而知，也就是现见智。省察智则在已经通达四谛的圣者相续中，以四谛全部作为亲自现前的所缘而生起。至于作为出世间谛智的通达智，则以无为界、寂静界、涅槃这一灭谛为所缘——

ပြု၍ ကိစ္စအားဖြင့် သစ္စာလေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၄၂။ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-၁-၃၄၂။) ဧဝမဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒွီသု သစ္စေသု ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာသဝနဓာရဏသမ္မသနပဋိဝေဓော ဟောတိ၊ ဒွီသု သဝနပဋိဝေဓောယေဝ။ အပရဘာဂေ တီသု ကိစ္စတော ပဋိဝေဓော ဟောတိ၊ နိရောဓေ အာရမ္မဏပဋိဝေဓော။

——并依作用通达四谛。（《清净道论》1-142；《无碍解“因此，在他的先行阶段，对于二谛，有学习、问义、听闻、受持、思惟这五种通达；对于另二谛，只有听闻通达。在后续阶段，对于三谛，是依作用的通达；对于灭谛，则是所缘通达。”〔引文跨页续下单元〕

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း တတ္ထ သဗ္ဗမ္ပိ ပဋိဝေဓဉာဏံ လောကုတ္တရံ။ သဝနဓာရဏသမ္မသနဉာဏံ လောကိယံ ကာမာဝစရံ။

“其中，一切通达智都是出世间的；听闻、受持与思惟之智则是世间的欲界智。”

(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁ဝ၉။)

（《阿毗达磨义注》2-109。）

= ဝိပဿနာ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားသစ်စဖြစ်သော ပုထုဇန် ယောဂါဝစရရဟန်းတော်၏ သန္တာန်၌ အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်မီ အရိယမဂ်၏ ရှေ့အဖို့၌ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ နှစ်မျိုးတို့၌ --- ၁။ ဥဂ္ဂဟပဋိဝေဓ = ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာနှင့် ဆက်စပ်သော ပါဠိကို သင်ယူခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း၊ ၂။ ပရိပုစ္ဆာပဋိဝေဓ = ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာနှင့် ဆက်စပ်သော ပါဠိ၏ အဋ္ဌကထာအနက်ကို အဖန်ဖန် မေးမြန်းခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း၊ ၃။ သဝနပဋိဝေဓ = ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို ရိုသေစွာ နာယူခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍သိခြင်း၊ ၄။ ဓာရဏပဋိဝေဓ = ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို နှုတ်ငုံဆောင်ရွက် မှတ်သားခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း၊ (ဤလေးမျိုးကား သင်သိ = ကြားသိတည်း။) ၅။ သမ္မသနပဋိဝေဓ = ယင်း ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ

作者释义：在刚开始精勤修习毗婆舍那业处的凡夫禅修比丘相续中，尚未到达圣道、处于圣道之前，对于苦谛与集谛，有：1．学习通达（uggaha-paṭivedha）：学习与苦谛、集谛相关的巴利圣典，从而通达；2．问义通达（paripucchā-paṭivedha）：反复请问与苦谛、集谛相关的巴利圣典之义注义，从而通达；3．听闻通达（savana-paṭivedha）：恭敬听闻苦谛、集谛之法，从而通达；4．受持通达（dhāraṇa-paṭivedha）：以口诵持、记住苦谛、集谛之法，从而通达。以上四种属于由教与闻所得之知。5．思惟通达（sammasana-paṭivedha）：把苦谛、集谛之法置于三相之下——

ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း၊ (ဝိပဿနာဉာဏ်အားလုံးတည်း။) ဤပဋိဝေဓ ငါးမျိုးသည် ဖြစ်၏။ ယင်း ပဋိဝေဓကား လောကီ မဟာကုသိုလ် ကာမာဝစရတရားတည်း။

——加以观修、审察，从而通达；这就是一切观智。共有上述五种通达。这些通达属于世间的欲界大善法。

နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ နှစ်မျိုးတို့၌ကား --- နိရောဓသစ္စံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ၊ မဂ္ဂသစ္စံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၁၆ဝ။) =''နိရောဓသစ္စာသည် အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ် မြတ်နိုးအပ်သော တရားတည်း၊ မဂ္ဂသစ္စာသည် အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ် မြတ်နိုးအပ်သော တရားတည်း'' --- ဤသို့လျှင် သူတော်ကောင်းတို့ထံမှ နာယူရခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း = သဝနပဋိဝေဓ = သင်သိမျှသာလျှင် ဖြစ်၏။ (အရိယမဂ်သို့မဆိုက်မီ ရှေ့ပိုင်း = ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါပိုင်းတည်း။) အရိယမဂ်၏ ဥပစာရခဏမှ နောက်အဖို့ဖြစ်သော အရိယမဂ်ခဏ၌ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ သုံးမျိုးတို့၌ ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်း ပရိညာကိစ္စ၊ သမုဒယသစ္စာကို ပယ်စွန့်ခြင်း ပဟာနကိစ္စ၊ မဂ္ဂသစ္စာကို ပွားများခြင်း ဘာဝနာကိစ္စဟူသော ကိစ္စအားဖြင့် ပရိညာပဋိဝေဓ၊ ပဟာနပဋိဝေဓ၊ ဘာဝနာပဋိဝေဓ ဟူသော ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း ပဋိဝေဓသည် ဖြစ်၏။ အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာ၌ အာရမ္မဏပဋိဝေဓ

至于灭谛与道谛，则如巴利引文（缅文转写）所说：“နိရောဓသစ္စံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ၊ မဂ္ဂသစ္စံ ဣဋ္ဌံ ကန္တံ မနာပံ။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၁၆ဝ။)”译：“灭谛是可意、可爱、悦意的；道谛是可意、可爱、悦意的。”（《相应部义注》3-160。）如此从贤善者处听闻而通达，称为听闻通达；这只属于由教与闻所得之知。（这是尚未到达圣道的先行阶段，即前分行道。）在圣道的近行刹那之后，也就是在圣道刹那中，对于苦谛、集谛、道谛三者：对苦谛履行遍知作用，对集谛履行断除作用，对道谛履行修习作用；因此，依作用而有遍知通达（pariññā-paṭivedha）、断除通达（pahāna-paṭivedha）与修习通达（bhāvanā-paṭivedha）。对于作为无为界、涅槃的灭谛，则有“所缘通达”（ārammaṇa-paṭivedha）——

= အာရုံပြုသောအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း = (သစ္ဆိကိရိယပဋိဝေဓ = မျက်မှောက်ပြုသောအားဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း) သည် ဖြစ်၏။ ဤပဋိဝေဓဉာဏ် အားလုံးသည် လောကုတ္တရာတည်း။

——即由取灭谛为所缘而通达，也就是“现证通达”（sacchikiriyā-paṭivedha）：由亲自作证而通达。这一切通达智都是出世间的。

ပဋိဝေဓဉာဏံ - အရ လောကုတ္တရာ အရိယမဂ်ကို အရကောက်ယူရာ၌ ယင်းပဋိဝေဓဉာဏံ - အရ ဥဂ္ဂဟပဋိဝေဓ၊ ပရိပုစ္ဆာပဋိဝေဓ၊ သဝနပဋိဝေဓ၊ ဓာရဏပဋိဝေဓ၊ သမ္မသနပဋိဝေဓဟူသော ပဋိဝေဓ ငါးမျိုးကို မကောက်ယူရ၊ လောကုတ္တရာ သက်သက်ဖြစ်သော ပရိညာပဋိဝေဓ၊ ပဟာနပဋိဝေဓ၊ ဘာဝနာပဋိဝေဓ၊ အာ- ရမ္မဏပဋိဝေဓတို့ကိုသာ အရကောက်ယူရသည်။ ထိုကြောင့် ---- သဗ္ဗမ္ပိ ပဋိဝေဓဉာဏံ လောကုတ္တရံ = ပဋိဝေဓဉာဏ်အားလုံးသည် လောကုတ္တရာတည်းဟု ဆိုသည်။ (မူလဋီ-၂-၇၂။)

若依“通达智”一词取出世间圣道之义，就不应在该词之下摄取学习通达、问义通达、听闻通达、受持通达、思惟通达这五种通达；只应摄取纯属出世间的遍知通达、断除通达、“一切通达智都是出世间的。”（《根本复注》2-72。）

တစ်နည်း --- ဥဂ္ဂဟပဋိဝေဓ စသော (၅)မျိုးသော ပဋိဝေဓဉာဏ်သည် လောကုတ္တရာ ပဋိဝေဓဉာဏ်၏ အကြောင်းရင်း အခြေခံ ဖြစ်သောကြောင့် ဥဂ္ဂဟပဋိဝေဓ စသည်ကိုလည်း ဖလူပစာရအားဖြင့် ပဋိဝေဓဉာဏ်ဟုပင် ခေါ်နိုင်၏။ ဤအလို - သဗ္ဗမ္ပိ ပဋိဝေဓဉာဏံ - အရ ဥဂ္ဂဟပဋိဝေဓစသော ဉာဏ်တို့ကိုပါ ကောက်ယူနိုင်၏။

另一种解释是：学习通达等五种通达智，因为是出世间通达智的基础因，所以也可以依“以果称因”的转称用法（phalūpacāra“一切通达智”，也可以摄取学习通达等五种智。

(မူလဋီ-၂-၇၂။)

（《根本复注》2-72。）

အရိယသစ္စာလေးပါးတို့ကို အနုဗောဓဉာဏ်ဖြင့် သိသသူအားသာလျှင် ပဋိဝေဓဉာဏ်ဖြင့် မြင်သသူအား သာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းကို ဘုရားရှင်ကဟောကြားထားတော်မူ၏။

世尊只为以随觉智知四圣谛、以通达智见四圣谛的人，宣说证得能令诸漏灭尽的圣道。

အနုဗောဓဉာဏ်ဖြင့် မသိသသူအား ပဋိဝေဓဉာဏ်ဖြင့် မမြင်သသူအား အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းကို ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မမူပေ။ ဤကား အထက်ပါ အဋ္ဌကထာအဖွင့်၏ ဆိုလိုရင်းတည်း။ တစ်ဖန် အဋ္ဌကထာဆရာတော်က နောက်တစ်နည်း ထပ်မံ၍ ဖွင့်ဆိုထားတော်မူပြန်သည်။

对于不以随觉智而知、不以通达智而见的人，世尊并不宣说证得能令诸漏灭尽的圣道。这就是上述义注开释的旨趣。义注师又以另一种方式继续解释。

အဋ္ဌကထာ - တတိယအဖွင့်

义注——第三释

ပဋိလောမတော ဝါ ဒဿနမဂ္ဂေန ပဿတော၊ ဘာဝနာမဂ္ဂေန ဇာနတော။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။) တစ်နည်း --- ပြောင်းပြန် ပဋိလောမအားဖြင့် - သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို မြင်သသူ- ူအားသာလျှင်၊ အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို သိသသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းခြင်း ကို ငါဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မူ၏၊ ယင်းသို့ မသိသသူအား မမြင်သသူအား အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းခြင်းကို ငါဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မမူ --- ဟု ဆိုလိုသည်။

“或者，以逆次说：以见道而见者，以修道而知者。”（《如是语义注》310。）换言之，以逆次方式说，世尊只为以预流道智见四圣谛的人，只为以其余三种较高道智知四圣谛的人，宣说诸漏灭尽；对于不如此知、不如此见的人，世尊并不宣说诸漏灭尽。原文意在于此。

အဋ္ဌကထာ စတုတ္ထအဖွင့် - ကေစိဝါဒ

义注第四种解释——某些论师之说

ကေစိ ပန ''ဉာတတီရဏပဟာနပရိညာဟိ ဇာနတော၊ သိခါပတ္တဝိပဿနာယ ပဿတော''တိ ဝဒန္တိ။

然而，有些论师说：“对于以知遍知、审察遍知与断遍知而知的人，以及以达到顶峰的观而见的人〔应作如是解释〕。”

(ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။)

（《如是语义注》310。）

ကေစိဆရာတို့ကား - ဉာတပရိညာ တီရဏပရိညာ ပဟာနပရိညာ ဟူသော ပရိညာသုံးမျိုးတို့ဖြင့် (လောကီသစ္စာလေးပါးကို) သိသသူအား၊ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားသော သိခါပတ္တဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် (လောကီသစ္စာလေးပါးကို) မြင်သသူအား အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ဖိုလ်ကို ရရှိနိုင် ကြောင်းကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူ၏ဟု ဖွင့်ဆိုတော်မူကြ၏။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။) 〔〔မှတ်ချက် --- ပရိညာသုံးပါးအကြောင်းကို နောက်တွင် ဆက်လက်၍ တင်ပြပါမည်။ လောကီသစ္စာ လေး- ပါးကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ပုံကို ပဉ္စမတွဲ - ဝိပဿနာပိုင်း - ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခန်းတွင် ကြည့်ပါ။〕

某些论师解释说：对于以知遍知、审察遍知、断遍知这三种遍知而知见〔世间四谛〕的人，以及以已经达到顶峰的观智而照见〔世间四谛〕的人，世尊宣说他能够证得令诸漏灭尽的圣道与圣果。（《如是语义注》310。）〔原注：关于三种遍知，将在后文继续说明。关于以观智知见世间四谛的方法，请参见第五册“毗婆舍那篇”的“生灭智”章。〕

အဋ္ဌကထာ - ပဉ္စမအဖွင့်

义注第五种解释

အထ ဝါ ဒုက္ခံ ပရိညာဘိသမယေန ဇာနတော၊ နိရောဓံ သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယေန ပဿတော။ တဒုဘယေ စ သတိ ပဟာနဘာဝနာဘိသမယာ သိဒ္ဓါ ဧဝ ဟောန္တီတိ စတုသစ္စာဘိသမယော ဝုတ္တော ဟောတိ။

或者，对于以遍知现观而知苦、以作证现观而见灭的人；当这两者具足时，断除现观与修习现观也必然成就，所以这就说到了对四谛的现观。

(ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။)

（《如是语义注》310。）

တစ်နည်း --- ဒုက္ခသစ္စာကို ပရိညာဘိသမယဖြင့် သိသသူအားသာလျှင်၊ သမုဒယသစ္စာကို ပဟာနာဘိ- သမယဖြင့် သိသသူအားသာလျှင်၊ နိရောဓသစ္စာကို သစ္ဆိကိရိယာဘိသမယဖြင့် မြင်သသူအားသာလျှင်၊ မဂ္ဂသစ္စာကို

换一种说法：世尊只对以遍知现观而知苦谛的人、以断除现观而知集谛的人、以作证现观而见灭谛的人，以及对于道谛——

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း ဘာဝနာဘိသမယဖြင့် မြင်သသူအားသာလျှင် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိခြင်းကို ငါဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော် မူ၏၊ ယင်းသို့ မသိသသူအား မမြင်သသူအား အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းကြောင်း အရိယမဂ်ကို ရရှိနိုင်ကြောင်းကို ငါဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မမူဟု ဆိုလိုသည်။

——以修习现观而见的人，宣说他能够证得令诸漏灭尽的圣道；对于不如此知、不如此见的人，世尊并不宣说他能够证得令诸漏灭尽的圣道。这就是本段的意思。

(ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။)

（《如是语义注》310。）

ခဒိရပတ္တသုတ္တန် နှင့် ကူဋာဂါရသုတ္တန် တရားတော် ကောက်နုတ်ချက်

《佉提罗叶经》（Khadirapatta Sutta）与《尖顶屋经》（Kūṭāgāra Sutta）教说节录

ယော စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧဝံ ဝဒေယျ ''အဟံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အနဘိသမေစ္စ၊ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အနဘိသမေစ္စ၊ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အနဘိသမေစ္စ၊ ဒုက္ခနိရောဓ- ဂါမိနိ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အနဘိသမေစ္စ၊ သမ္မာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿာမီ''တိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ။

诸比丘，若有人这样说：“我未如实通达苦圣谛，未如实通达苦集圣谛，未如实通达苦灭圣谛，未如实通达趣向苦灭之道圣谛，却要彻底终结苦。”这是不可能的。

(သံ-၃-၃၉၄။ သံ-၃-၃၈၃။)

（《相应部》3-394；《相应部》3-383。）

အနဘိသမေစ္စာတိ ဉာဏေန အနဘိသမာဂန္တွာ။ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈိတွာတိ အတ္ထော။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၃၃ဝ။) = ရဟန်းတို့ …တစ်ဦးတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်က --- ''ငါသည် ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက် မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်မသိဘဲ၊ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်မသိဘဲ၊ ဒုက္ခချုပ်ကြောင်း နိရောဓအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်မသိဘဲ၊ ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကျင့်စဥ် မဂ္ဂအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်မသိဘဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ အဆုံးအပိုင်းအခြားကို ကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်ပေအံ့'' --- ဟု

“未通达”，即未以智会达；意思是未曾洞彻。（《相应部义注》3-330。）＝诸比丘，若有人说：“我未以正见智亲自现前、如实无误地洞彻知见苦圣谛；未如此洞彻知见作为苦之因的集圣谛；未如此洞彻知见作为苦之灭的灭圣谛；未如此洞彻知见作为通往苦灭涅槃之修行道路的道圣谛，却要彻底终结轮回之苦。”

ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကြောင်း- အရာမျိုးသည် မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ (သံ-၃-၃၉၄။ သံ-၃-၃၈၃။) ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်ပုံကို ဘုရားရှင်က အောက်ဖော်ပြပါ ဥပမာနှင့် နှိုင်းယှဥ်၍ အောက်ပါအတိုင်း ဆက်လက် ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။ ဆို်လိုရင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။

倘若他这样说，此人所说之事绝无可能如其所言而发生。（《相应部》3-394；《相应部》3-383。）世尊为了说明其所以不可能，又以如下譬喻作比较而继续开示。其旨趣如下。

ရဟန်းတို့ …ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က --- ''ငါသည် အိမ်၏ အောက်ပိုင်းအဆောက်အဦကို မပြုလုပ်ဘဲ အထက်ပိုင်း အဆောက်အဦကို တင်ပေအံ့ '' --- ဟု ပြောဆိုလာသည်ဖြစ်အံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော အကြောင်း မရှိသည်သာလျှင်တည်း။ ဤ ဥပမာ အတူပင် --- ''ငါသည် အရိယသစ္စာလေးပါးကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်း- ဖောက် မသိဘဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခကို ကောင်းကောင်းကြီး ကုန်ဆုံးသွားအောင် ပြုလုပ်ပြလိုက်မည် ''- ဟု ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကြောင်းသည် မရှိသည်သာတည်း။ (သံ-၃-၃၉၄။) တစ်ဖန် သစ္စသံယုတ် ခဒိရပတ္တသုတ္တန် (သံ-၃-၃၈၃-၃၈၄။) ၌လည်း ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူ၏။

诸比丘，假如有人说：“我不建房屋的下层结构，却要架起上层结构。”倘若他这样说，此事绝无可能如其所言而实现。同此譬喻，假如有人说：“我不先以正见智亲自现前、如实无误地洞彻知见四圣谛，却要把轮回之苦彻底终结给你们看。”倘若他这样说，此事绝无可能如其所言而实现。（《相应部》3-394。）此外，《相应部·谛相应》的《佉提罗叶经》（《相应部》3-383—384）也有如下开示。

ရဟန်းတို့ …ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က - ''ငါသည် ရှားရွက်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ထင်းရှူးရွက်တို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ဇီးဖြူရွက်တို့ကိုလည်းကောင်း ဖက်ခွက် ပြုလုပ်၍ ရေကိုမူလည်း သယ်ဆောင်လာပေအံ့၊ နားဍောင်း ပြုလုပ်၍မူလည်း ပန်ဆင်ပြပေအံ့'' --- ဟု ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်

诸比丘，假如有人说：“我要用儿茶树叶、松叶和余甘子叶做成叶杯，用它盛水运来；又要做成耳饰佩戴给人看。”倘若他这样说，那么此人所说之事——

အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကြောင်းသည် မရှိသကဲ့သို့ ဤဥပမာ အတူပင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ''ငါသည် အရိယသစ္စာလေးပါးကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်း- ဖောက်မသိဘဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခကို ကောင်းကောင်းကြီး ကုန်ဆုံးသွားအောင် ပြုလုပ်ပြလိုက်မည်''- ဟု ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာ သော ထိုအကြောင်းသည် မရှိသည်သာတည်း။ (သံ-၃-၃၈၃-၃၈၄။) တစ်ဖန် ဆက်လက်၍ ဟောကြားထားတော်မူပြန်သည်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။ --- ယော စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧဝံ ဝဒေယျ '' အဟံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အဘိသမေစ္စ၊ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အဘိသမေစ္စ၊ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အဘိသမေစ္စ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ယထာဘူတံ အဘိသမေစ္စ၊ သမ္မာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿာမီ''တိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ။

——绝无可能如其所言而实现。同此譬喻，假如有人说：“我不先以正见智亲自现前、如实无误地洞彻知见四圣谛，却要把轮回之苦彻底终结给你们看。”倘若他这样说，此事绝无可能如其所言而实现。（《相应部》3-383—384。诸比丘，若有人这样说：“我已如实通达苦圣谛，已如实通达苦集圣谛，已如实通达苦灭圣谛，已如实通达趣向苦灭之道圣谛，并要彻底终结苦。”这是可能的。

(သံ-၃-၃၈၄။ သံ-၃-၃၉၄။)

（《相应部》3-384；《相应部》3-394。）

= ရဟန်းတို့ …တစ်ဦးတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ---''ငါသည် ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက် မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ပြီး၍၊ ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ပြီး၍၊ ဒုက္ခချုပ်ကြောင်း နိရောဓအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ပြီး၍၊ ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဥ် မဂ္ဂအရိယသစ္စာတရားကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ပြီး၍ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ အဆုံးအပိုင်းအခြားကို ကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်ပေအံ့ '' --- ဟု ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကြောင်း

＝诸比丘，假如有人说：“我已经以正见智亲自现前、如实无误地洞彻知见苦圣谛；已经如此洞彻知见作为苦之因的集圣谛；已经如此洞彻知见作为苦之灭的灭圣谛；已经如此洞彻知见作为通往苦灭涅槃之修行道路的道圣谛，并要彻底终结轮回之苦。”倘若他这样说，此人所说之事——

သည် ရှိသည်သာတည်း။ (သံ-၃-၃၈၄။ သံ-၃-၃၉၄။) တစ်ဖန် ဥပမာထုတ်ဆောင်၍ ဤသို့လည်း ဟောကြားထားတော်မူပြန်၏။ --- ရဟန်းတို့ …ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက --- '' ငါသည် အိမ်၏ အောက်ပိုင်း အဆောက်အဦကို ပြုလုပ်ပြီးမှ အထက်ပိုင်း အဆောက်အဦကို တင်ပေအံ့ '' --- ဟု ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ပြောဆိုချက်သည် ပြောဆို သည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကြောင်းသည် ရှိသကဲ့သို့ --- (သံ-၃-၃၉၄။) ရဟန်းတို့ …ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက --- '' ငါသည် ပဒုမ္မာကြာရွက်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပေါက်ရွက်တို့ကို- လည်းကောင်း၊ ဂွေးတောက်ရွက်တို့ကိုလည်းကောင်း ဖက်ခွက်ပြုလုပ်၍ ရေကိုမူလည်း သယ်ဆောင်လာပေအံ့၊ နားဍောင်းပြုလုပ်၍မူလည်း ပန်ဆင်ပြပေအံ့ '' --- ဟု ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကြောင်းသည် ရှိသကဲ့သို့ --- (သံ-၃-၃၈၄။) ဤဥပမာ အတူပင် --- ရဟန်းတို့ …ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က --- '' ငါသည် အရိယသစ္စာလေးပါးကို

——确实可能如其所言而实现。（《相应部》3-384；《相应部》3-394。）世尊又举譬喻作如下开示：诸比丘，假如有人说：“我要先建好房屋的下层结构，再架起上层结构。”倘若他这样说，此事可能如其所言而实现。（《相应部》3-394。）诸比丘，假如有人说：“我要用红莲叶、紫矿（波罗奢，Butea monosperma）叶和苦叶（gwe-tauk）做成叶杯，用它盛水运来；又要做成耳饰佩戴给人看。”倘若他这样说，此事可能如其所言而实现。（《相应部》3-384。）同此譬喻，诸比丘，假如有人说：“我已经以正见智亲自现前、如实无误地洞彻知见四圣谛——

မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်ပြီး၍ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ အဆုံးအပိုင်းအခြားကို ကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်ပေအံ့ '' --- ဟု ပြောဆိုလာငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ပြောဆိုချက်သည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်ရာသော ထိုအကြောင်းသည် ရှိသည်သာတည်း။

——并要彻底终结轮回之苦。”倘若他这样说，此人所说之事确实可能如其所言而实现。

(သံ-၃-၃၈၃။ သံ-၃-၃၉၄။)

（《相应部》3-383；《相应部》3-394。）

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း တစ်ဖန် ဘုရားရှင်က ဆက်လက်၍ အောက်ပါအတိုင်း တိုက်တွန်းထားတော်မူ၏။ --- တသ္မာ တိဟ ဘိက္ခဝေ ''ဣဒံ ဒုက္ခ''န္တိ ယောဂေါ ကရဏီယော၊ ''အယံ ဒုက္ခသမုဒယော''တိ ယောဂေါ ကရဏီယော၊ ''အယံ ဒုက္ခနိရောဓော''တိ ယောဂေါ ကရဏီယော၊ ''အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ''တိ ယောဂေါ ကရဏီယော။ (သံ-၃-၃၈၄။ သံ-၃-၃၉၄။) ရဟန်းတို့ …ထို့ကြောင့် ဤသာသနာတော်၌ သင်တို့သည် --- ၁။''ဤကား ဒုက္ခအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ပါ။

所以，诸比丘，应当努力修习以知“这是苦”；应当努力修习以知“这是苦集”；应当努力修习以知“这是苦灭”；应当努力修习以知“这是趣向苦灭之道”。（《相应部》3-384；《相应部》3-394。）诸比丘，因此在此教法中，你们应当努力修习以知：1．“这是苦圣谛。”

၂။''ဤကား ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ပါ။

2．“这是作为苦之因的集圣谛。”你们应当努力修习以知。

၃။''ဤကား ဒုက္ခချုပ်ကြောင်း နိရောဓအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ပါ။

3．“这是作为苦之灭的灭圣谛。”你们应当努力修习以知。

၄။''ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဥ် မဂ္ဂအရိယသစ္စာတည်း'' ဟု သိအောင် ကြိုးစား အားထုတ်ပါ။ (သံ-၃-၃၈၄။ သံ-၃-၃၉၄။) ဤ သုတ္တန်များ၌ ဘုရားရှင်က သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ ကုန်ဆုံးရေးအတွက် သစ္စာလေးပါးကို သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ဖို့ရန် တိုက်တွန်းထားတော်မူသဖြင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ ဘေးဒုက္ခဆိုးကြီးမှ ကျွတ်လွတ် ထွက်မြောက်လိုသူ သူတော်ကောင်းမှန်သမျှတို့သည် သစ္စာလေးပါးကို သိအောင် အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်း- ကြရမည်သာ ဧကန်ဖြစ်သည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ကျ မုချပုံသေ မှတ်သားနာယူလေရာသည်။

4．“这是通往苦灭涅槃之修行道路的道圣谛。”你们应当努力修习以知。（《相应部》3-384；《相应部》3-394。）在这些经中，世尊为了令轮回之苦彻底终结，劝诫弟子努力修习以知四圣谛。因此，凡是想从轮回的深重苦难中解脱出来的贤善之人，都必定应当竭尽全力、勤奋努力，以求知见四圣谛；对此应作确定不移的领受，铭记奉行。

သစ္စာလေးပါးကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်တည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်အောင် မည်သို့ မည်ပုံ ကြိုးပမ်းရမည်နည်းဟူမူ အဖြေမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။

那么，究竟应当如何努力，才能以正见智——即现见智——亲自现前、洞彻知见四圣谛呢？答案如下。

ဝဋ္ဋသစ္စာ - ဝိဝဋ္ဋသစ္စာ

轮转谛（vaṭṭa-sacca）与还灭谛（vivaṭṭa-sacca）

တတ္ထ ပုရိမာနိ ဒွေ သစ္စာနိ ဝဋ္ဋံ၊ ပစ္ဆိမာနိ ဝိဝဋ္ဋံ။ တေသု ဘိက္ခုနော ဝဋ္ဋေ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသော ဟောတိ၊ ဝိဝဋ္ဋေ နတ္ထိ အဘိနိဝေသော။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁ဝ၉။ ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၁။ သံ-ဋ္ဌ-၃-၁၆ဝ။) ထိုသစ္စာလေးပါးတို့တွင် ရှေးဖြစ်ကြကုန်သော ဒုက္ခအရိယသစ္စာ သမုဒယအရိယသစ္စာ နှစ်ပါးတို့သည် ဝဋ္ဋသစ္စာတို့တည်း။ နောက်ဖြစ်ကြကုန်သော နိရောဓအရိယသစ္စာ မဂ္ဂအရိယသစ္စာ နှစ်ပါးတို့သည်ကား ဝိဝဋ္ဋ- သစ္စာတို့တည်း။ ထို ဝဋ္ဋသစ္စာ ဝိဝဋ္ဋသစ္စာတို့တွင် ယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်အဖို့ ဝဋ္ဋသစ္စာ၌သာ ကမ္မဋ္ဌာန်း (ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်း) နှလုံးသွင်းခြင်း = ရှုပွားခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ဝိဝဋ္ဋသစ္စာ၌ကား (ဝိပဿနာ) ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းခြင်း = ရှုပွားခြင်းသည် မရှိသည်သာတည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁ဝ၉။ ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၁။ သံ-ဋ္ဌ-၃-၁၆ဝ။) ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာများ၏ သတ်မှတ် ညွှန်ကြားချက်နှင့် အညီ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် သစ္စာ

在此，前二谛属于轮转，后二谛属于还灭。于此二类谛中，比丘只在轮转谛上建立业处；对于还灭谛，则不建立观修。四圣谛中，居前的苦圣谛与集圣谛是轮转谛；居后的灭圣谛与道圣谛则是还灭谛。在这两类谛中，对于禅修比丘，唯于轮转谛才有对业处（观业处）的作意＝观修；对于还灭谛，则没有对（观）业处的作意＝观修。（《阿毗达磨义注》2-109；《长部义注》2-391；《相应部义注》3-160。）依照上述各部义注的规定与指示，禅修者在诸谛——

လေးပါးတို့တွင် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံ အာရုံဖြစ်ကြကုန်သော ဒုက္ခသစ္စာတရားနှင့် သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို ဥဂ္ဂဟပဋိဝေဓ၊ ပရိပုစ္ဆာပဋိဝေဓ၊ သဝနပဋိဝေဓ၊ ဓာရဏပဋိဝေဓတည်းဟူသော သင်သိဖြင့် ထိုးထွင်းသိရန် လည်းကောင်း၊ သမ္မသနပဋိဝေဓတည်း ဟူသော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိရန် = ကျင့်သိ သိရန် လည်းကောင်း ကြိုးပမ်းရတော့မည် ဖြစ်၏။ သင်သိဖြင့် အောင်မြင်မှုကို ရရှိပြီးသောအခါ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ကျင့်သိ သိအောင် ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို စတင် သိမ်းဆည်းရမည် နှလုံးသွင်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဤတွင် ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို ဆက်လက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြအပ်ပါသည်။

——这四者之中，对于作为观智所观所缘的苦谛法与集谛法，必须努力先以学习通达（uggaha-paṭivedha）、问义通达（paripucchā-paṭivedha）、听闻通达（savana-paṭivedha）、受持通达（dhāraṇa-paṭivedha）这四种“学知”而洞彻了知；又须以思惟通达（sammasana-paṭivedha）——即观智——洞彻了知＝由实践而知。以学知获得成就之后，为了由实践而知，便须开始把握、作意这些苦谛法与集谛法。这里继续说明苦谛法与集谛法。

ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရား

苦圣谛法

ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ။ ''ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ''တိဿ ဝစနီယံ။ သေယျထိဒံ။ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော သညုပါဒါနက္ခန္ဓော သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ။ (သံ-၃-၃၇၃။ ခန္ဓသုတ္တန်။) ရဟန်းတို့ …ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရား ဟူသည် အဘယ်နည်း? ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။

诸比丘，什么是苦圣谛？应答为“五取蕴”。即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。诸比丘，这就称为苦圣谛。＝诸比丘，什么是苦圣谛法？应当说：五取蕴。

ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသည် အဘယ်နည်း? --- ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ သင်္ခါရု- ပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာတည်း။ ရဟန်းတို့ …ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးကို ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရား ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (သံ-၃-၃၇၃။) ဤခန္ဓဒေသနာတော်နှင့်အညီ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာတည်း ဟူသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးကို ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရားဟု ခေါ်ဆိုသည် မှတ်ပါ။

那么，这些取蕴是什么呢？即：色取蕴（rūpupādānakkhandha）、受取蕴（vedanupādānakkhandha）、想取蕴（saññupādānakkhandha）、行取蕴（saṅkhārupādānakkhandha）、识取蕴（viññāṇupādānakkhandha）。诸比丘，这五取蕴称为苦圣谛法。（《相应部》3-373。）应当依照这篇《蕴经》的教说，把称为色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴的五取蕴，称作苦圣谛法。

တစ်ဖန် ဘုရားရှင်သည် ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော် ခန္ဓသုတ္တန်၌ မည်သည့်တရားများကို ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ စသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဟု ခေါ်ဆိုကြောင်းကို ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။

此外，世尊又在《相应部·蕴品》的《蕴经》中，说明哪些法称为色取蕴等取蕴；其教说如下。

ဥပါဒါနက္ခန္ဓာဟူသည်

何谓取蕴

ယံ ကိဉ္စိ ဘိက္ခဝေ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သြဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော။ (သံ-၂-၃၉။ခန္ဓသုတ္တန်) ရဟန်းတို့ …အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံယူရာဖြစ်သော (၃၁-ဘုံ အတွင်း၌ တည်ရှိသော) တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ''ငါ - ငါ့ဟာ''ဟု စွဲယူရာဖြစ်သော --- ၁။ အတိတ်ရုပ်တရား အားလုံး၊ ၂။ အနာဂတ်ရုပ်တရား အားလုံး၊ ၃။ ပစ္စုပ္ပန်ရုပ်တရား အားလုံး၊ ၄။ အဇ္ဈတ္တရုပ်တရား အားလုံး၊ ၅။ ဗဟိဒ္ဓရုပ်တရား အားလုံး၊ ၆။ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော သြဠာရိကရုပ်တရား အားလုံး၊ ၇။ သိမ်မွေ့နူးညံ့သော သုခုမရုပ်တရား အားလုံး၊ ၈။ ယုတ်ညံ့သော ဟီနရုပ်တရား အားလုံး၊ ၉။ မွန်မြတ်သော ပဏီတရုပ်တရား အားလုံး၊ ၁ဝ။ ( ရှုနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်နှင့် ဝေးသော) ဒူရရုပ်တရား အားလုံး၊ ၁၁။ ( ရှုနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်နှင့် နီးကပ်သော) သန္တိကရုပ်တရား အားလုံး၊ ---

诸比丘，任何色，无论过去、未来或现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近，只要是有漏、有取的，就称为色取蕴。＝诸比丘，成为诸漏所缘、并被（存在于31界中的）爱（taṇhā）与见（diṭṭhi）执取为“我、我所有”的色法，包括：1．一切过去色法；2．一切未来色法；3．一切现在色法；4．一切内色法；5．一切外色法；6．一切粗显色法；7．一切细微色法；8．一切低劣色法；9．一切殊胜色法；10．一切远色法（即离正在观照的禅修者之智较远的色法）；11．一切近色法（即与正在观照的禅修者之智较为接近的色法）——

Yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho.

ဤ (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော ရုပ်တရား အားလုံးကို ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဟု ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။ (သံ-၂-၃၉။) ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ စသည်တို့ကိုလည်း ပုံစံတူပင် ဆက်လက်၍ ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ထိုကြောင့် အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံယူရာဖြစ်သော တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ''ငါ - ငါ့ဟာ''ဟု စွဲယူရာဖြစ်သော (၁၁)မျိုးသော

——以这11种行相而存在的一切色法，都称为色取蕴。（《相应部》2-39。）经中又以同一方式继续宣说受取蕴等。因此，成为诸漏所缘、并被爱与见执取为“我、我所有”、以这11种——

Yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho.

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ဒုက္ခအရိယသစ္စာတရားဟု ဘုရားရှင် ဟောကြား- ထားတော်မူကြောင်းကို ရိုသေစွာ ဦးထိပ်ရွက်ပန်ဆင်၍ မှတ်သားနာယူလေရာသည်။

——行相而存在的五取蕴，就是苦圣谛法。对于世尊确曾如此宣说，应当恭敬顶戴、铭记奉持。

Yaṃ kiñci, bhikkhave, rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā sāsavaṃ upādāniyaṃ, ayaṃ vuccati rūpupādānakkhandho.

ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် အတိတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး၊ အနာဂတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ ယင်း အတိတ် အနာဂတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှုလေသလော အနွယဉာဏ်ဖြင့် ရှုလေသလောဟူမူ အောက်ပါ အာသဝက္ခယသုတ္တန်အဋ္ဌကထာအဖွင့်ကို ကြည့်ပါ။ --- ဒဿနပ္ပဘာဝံ ဟိ ဥပါဒါယ ဉာဏသင်္မဂီ ပုဂ္ဂလော စက္ခုမာ ဝိယ ပုဂ္ဂလော စက္ခုနာ ရူပါနိ၊ ဉာဏေန ဝိဝဋေ ဓမ္မေ ပဿတိ။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။) ဇာနတောတိ ဝါ ဝတွာ န ဇာနနံ အနုဿဝါကာရပရိဝိတက္ကမတ္တဝသေန ဣဓာဓိပ္ပေတံ၊ အထ ခေါ ရူပါနိ ဝိယ စက္ခုဝိညာဏေန ရူပါဒီနိ တေသံ စ သမုဒယာဒိကေ ပစ္စက္ခေ ကတွာ ဒဿနန္တိ ဝိဘာဝေတုံ ''ပဿတော''တိ ဝုတ္တန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧတ္ထ အတ္ထော။ (သံ-ဋီ-၂-၆၃။) မျက်စိအမြင်ရှိသော ယောကျာ်းသည် စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် ရူပါရုံ အမျိုးမျိုးတို့ကို တွေ့မြင်ရသကဲ့သို့၊ ဝိပဿနာဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည်၊ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝအာရုံကို ဟုတ်တိုင်း

这五取蕴也包括过去五取蕴与未来五取蕴。那么，这些过去、未来五取蕴，是以现见智观照，还是以类智观照呢？请看下确实，凭借照见的威力，具智者看见由智所显明的诸又一种解释是：说了“知者”以后，此处所指的知，并不是仅凭随闻或依相推理而知；而是如眼识见色一般，把色等以及它们的集起等直接置于现前而见。为了显明这种见，才说“见者”。正如具眼者以眼识看见各种色所缘，具足观智之见的高尚禅修者面对究竟法自性的所缘，也能如其本然——

မှန်စွာမြင်တတ်သော ဉာဏ်၏ စွမ်းအားရှိန်စော်အာနုဘော်ကို အစွဲပြု၍ ယင်း ရှုနေသောဝိပဿနာဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်အရောင်အလင်းဖြင့် တွေ့ထိမိသဖြင့် ဟင်းလင်းပွင့်နေသော ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယ- သစ္စာတရားတို့ကို ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း ဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြု၍ သိမြင်၏ ဟူပေ။

——而正确照见。凭借这种能如实正见之智的力量与威力，又由于正在观照的观智所生智光照触，苦谛法与集谛法清楚显露；他便以观正见——即现见智——使它们直接现前而知见。

ဤသို့သော အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ထင်ရှားပြတော်မူခြင်းငှာ ဇာနတော ဟု ဟောပြီးလျက်လည်း ပဿတော ဟု ထပ်မံ ဟောကြားတော်မူအပ်၏ ဟူပေ။ (ဣတိဝုတ္တက-ဋ္ဌ-၃၁ဝ။ သံ-ဋီ-၂-၆၃။) 〔မှတ်ချက် ---- ပဋိသန္ဓေခန္ဓာငါးပါး အစရှိသော ပစ္စုပ္ပန် ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယ သစ္စာတရားတို့မှာ အတိတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို စွဲမှီ၍ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြကုန်သော အတိတ်ခန္ဓာတို့၏ အစိတ်အပိုင်းတို့သာ ဖြစ်ကြသည်။ သမုဒယသစ္စာပိုင်းတွင် ထင်ရှားလတ္တံ့။〕 ယင်းသို့ ဖြစ်လျှင် အတိတ်အနာဂတ်တရားတို့ကို အနွယဉာဏ်ဖြင့် မရှုရတော့ပြီလောဟု မေးရန်ရှိ၏။

为了显明上述义理，世尊说过“知者”（jānato）之后，又进一步说“见者”（passato）。（《如是语义注》310；《相应部复注》2-63。）〔按：作为结生五蕴等现在苦谛法之因的集谛法，不过是过去诸蕴的若干组成部分；它们曾依止过去五取蕴而生起。这一点到集谛部分便会明了。〕那么，如果是这样，难道不再需要以类智观照过去、未来诸法了吗？这个问题仍须作答。

အဖြေမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။ --- နယဒဿနဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ပဌမဥှိ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ ဒိသွာ အထ အတီတာနာဂတေ နယံ နေတိ။ (မဟာဋီ-၂-၄၂၃။) တစ်နည်း ------ နယဒဿနအားဖြင့် ဤသို့ ဆိုသတည်း။ ရှေးဦးစွာ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယကို ပစ္စက္ခဖြင့် ပြီး၍ ထိုနောင်မှ အတိတ် အနာဂတ်တို့၌ ၎င်းင်းနည်းဟု နည်းကို ဆောင်သည် ဖြစ်ဘိသော်။

或者，这是就显示理路而如此说。因为先见到现在诸法的生灭，随后才把这一理路运用于过去与未来。＝换一种说法：这是从显示观法的方式而说。先以现见完成对现在诸法生灭的观照，随后再把这一方法运用于过去与未来，观作“同样如此”。

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

(ပြည်-ဝိသုဒ္ဓိမဂ်နိဿယ-၅-၁၆၅။)

（卑谬尊者《清净道论依词释》第五册，165。）

Evaṃ manasi karoto na yāva udayabbayañāṇaṃ uppajjati, tāva udayabbayā suṭṭhu pākaṭā na hontīti katvā vuttaṃ ‘iti kirime dhammā … pe … paṭiventī’ti, nayadassanavasena vā evaṃ vuttaṃ. Paṭhamañhi paccuppannadhammānaṃ udayabbayaṃ disvā atha atītānāgate nayaṃ neti.

သတိပြုရန် ------ ဤ၌ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတို့၏ ဥဒယဗ္ဗယ ဟူရာ၌ --- ၁။ ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယ = အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေခန္ဓာငါးပါး အစရှိသော အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း၊ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်း၍ သွားခြင်းကြောင့် အကျိုး ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းဟူသော ဥဒယဗ္ဗယ၊

应当注意——此处所谓现在诸法的生灭（udayabbaya），包括：1．依因缘的生灭（paccayato udayabbaya）：由于无明、爱、取、行、业等因法显明生起，以结生五蕴为始的果五取蕴便显明生起；由于无明、爱、取、行、业等因法以“不再生起之灭”（anuppāda-nirodha）而止息，果五取蕴也以不再生起之灭而止息。这就是依因缘所观的生灭；

၂။ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယ = အကျိုးခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ခဏအားဖြင့် ဖြစ်မှု ပျက်မှု။ ။ တစ်နည်း --- 〔သပ္ပစ္စယနာမရူပဝသေန တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ --- မ-ဋ္ဌ-၁-၂၈၁။〕 အကြောင်း အကျိုး နှစ်ရပ်လုံး တို့၏ ဖြစ်မှု - ပျက်မှု ဟူသော ဥဒယဗ္ဗယ၊ ဤ ဥဒယဗ္ဗယ နှစ်မျိုးလုံးပင် ပါဝင်ပေသည်။ ထိုတွင် အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကား ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ ဟူသော အကြောင်းတရားတို့ကား သမုဒယသစ္စာတရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့၏ ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယ၊ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယ ဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယကို ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်းဟူသော ပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီးသော အခါ အတိတ်အနာဂတ်တို့၌ ၎င်းင်းနည်းဟု နည်းကိုဆောင်၍ အနွယဉာဏ်ဖြင့် ရှုပါလေ။ ဤကား အဖြေတည်း။

2．依刹那的生灭（khaṇato udayabbaya）＝果五蕴刹那生起就具缘的名色而言，安立三相。（《中部义注》1-281。）也就是因与果二者的生起、坏灭，称为生灭。上述两种生灭都包括在内。其中，果五取蕴是苦谛法；无明、爱、取、行、业这些因法是集谛法。对于苦谛法与集谛法这两种生灭——依因缘的生灭和依刹那的生灭——以观正见即现见智洞彻知见以后，便把同一方法运用于过去与未来，以类智观照。这就是问题的答案。

အဘိညာဏ်နှင့် ဝိပဿနာ

神通智（abhiññā）与观智（vipassanā）

၁။ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်ဖြင့် အတိတ်ကို ရှု၍ရသည် ဟူသော စကားရပ်၊ ၂။ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော အနာဂတံသဉာဏ်ဖြင့်လည်း အနာဂတ်ကို ရှု၍ရသည် ဟူသော စကားရပ် --- ဤစကားရပ် အကြောင်းအရာ အချက်အလက်နှင့်ပတ်သက်၍ အလွယ်တကူ လက်ခံနိုင်ငြားသော်လည်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်လည်း အတိတ်အနာဂတ် (ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ)တို့ကို ရှု၍ ရရှိနိုင်သည်ဟူသော အဆိုအမိန့်နှင့် ပတ်သက်၍ကား သိပ်ပြီး အားရပါးရ လက်မခံလိုကြပေ။ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်လည်း အတိတ် အနာဂတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့ကို ရှု၍ ရရှိနိုင်သည်ဟူသော အဆိုအမိန့်နှင့် ပတ်သက်သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ကိုယ်- တော်တိုင် ဟောကြားထားတော်မူသော ပါဠိတော်နှင့် ယင်းပါဠိတော်၏ အဋ္ဌကထာအဖွင့်တို့မှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။ --- ယေဟိ ကေစိ ဘိက္ခဝေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရမာနာ အနုဿရ န္တိ၊ သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနုဿရ န္တိ၊ ဧတေသံ ဝါ အညတရံ။ (သံ-၂-၇၁။ ခဇ္ဇနိယသုတ္တန်။)

1．“以宿住随念神通智（pubbenivāsānussati-abhiññā）可以观照过去”；2．“以未来分智（anāgataṃsa-ñāṇa）——天眼神通（dibbacakkhu-abhiññā）的一个部分——也可以观照未来”。人们对于这两种说法的内容与依据，尚能轻易接受；然而，对于“以观智也可以观照过去与未来的五取蕴”这一主张，却不大愿意充分接受。关于以观智也能观照过去、未来五取蕴的主张，正自圆满觉者本人所说的巴诸比丘，凡有沙门或婆罗门忆念种种宿住，他们全都忆念五取蕴，或其中某一蕴。（《相应部》2-71；《被嚼食经》〔Khajjanīya Sutta，工作译名〕。）

ပုဗ္ဗေနိဝါသန္တိ ဣဒံ န အဘိညာဝသေန အနုဿရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဝိပဿနာဝသေန ပန ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တေ သမဏဗြာဟ္မဏေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ။ တေနေဝါဟ ''သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနုဿရ န္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရ''န္တိ။ အဘိညာဝသေန ဟိ သမနုဿရန္တဿ ခန္ဓာပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာပိ ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓါပိ ပဏ္ဏတ္တိပိ အာရမ္မဏံ ဟောတိယေဝ။ ရူပံယေဝ အနုဿရတီတိ ဧဝံ ဟိ အနုဿရန္တော န အညံ ကိဉ္စိ သတ္တံ ဝါ ပုဂ္ဂလံ ဝါ အနုဿရတိ၊ အတီတေ ပန နိရုဒ္ဓံ ရူပက္ခန္ဓမေဝ အနုဿရတိ။ ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။

“宿住”：这里并不是针对以神通方式作忆念而说，而是针对以观的方式忆念宿住的沙门、婆罗门而说。正因如此，才说：“他们全都忆念五取蕴，或其中某一蕴。”因为对于以神通方式忆念者，诸蕴、诸取蕴、与蕴相联属之事以及概念，都可以成为所缘。“只忆念色”：如此忆念时，并不是忆念任何其他有情或个人，而只是忆念过去已经灭去的色蕴。对于受等也依同一理路。

(သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၆၆။)

（《相应部义注》2-266。）

ဝိပဿနာဝသေနာတိ ဧတရဟိ ရူပဝေဒနာဒယော အနုဿရိတွာ ''ပုဗ္ဗေပါဟံ ဧဝံ ဝေဒနော အဟော- သိ''န္တိ အတီတာနံ ရူပဝေဒနာဒီနံ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ ဝိသေသာဘာဝဒဿနာ ဝိပဿနာ ၊ တဿာ ဝိပဿနာယ ဝသေန။ (သံ-ဋီ-၂-၂၃၅။) = ရဟန်းတို့ …အချို့သော သမဏတို့သည်လည်းကောင်း၊ အချို့သော ဗြာဟ္မဏတို့သည်လည်းကောင်း တစ်ပါးမက များပြားလှစွာသော ရှေး၌နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့- ကြကုန်သည်ရှိသော် ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်ကြကုန်၏။ ထိုအလုံးစုံကုန်သော ဉာဏ်ဖြင့်

“以观的方式”：忆念当下的色、受等以后，作意“过去我也曾有这样的受”；照见过去的色、受等与现在并无差别，就是观；这里是就这种观而说。＝诸比丘，若有一些沙门或婆罗门，以智循序忆念不止一世、为数极多的过去所住蕴相续，他们便能够以智循序忆念。所有这些以智——

ကောင်းသော ည တစ်ညပိုင်း -- ပစ္စက္ခဉာဏ် နှင့် အနွယဉာဏ် အကြောင်း အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်ကြကုန်သော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့သည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကိုသော်- လည်းကောင်း၊ ထို ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကိုသော်လည်းကောင်း ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်ကြကုန်၏။ (သံ-၂-၇၁။ ခဇ္ဇနိယသုတ္တန်။) ဤပါဠိတော်ဝယ် ပုဗ္ဗေနိဝါသဟူသော ဤ စကားရပ်ကို ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ခြင်းကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ ဘုရားရှင် သည် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သည်ကား မဟုတ်၊ အဟုတ်သော်ကား ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် အတိတ်၌ နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ကြကုန်သော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့ကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ ဤ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဟူသော စကားရပ်ကို ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူအပ်ပေသည်။

循序忆念的沙门、婆罗门，都是以智循序忆念五取蕴，或其中任何一蕴。（《相应部》2-71；Khajjanīya Sutta。）在这段巴利圣典中，“ပုဗ္ဗေနိဝါသ”（pubbenivāsa，宿住）一词，并不是世尊就宿住随念神通（pubbenivāsānussati-abhiññā）之力、以智循序忆念过去曾有的诸蕴相续而说；而是就沙门、婆罗门以观智之力，循序忆念过去曾有的诸蕴相续而说。

ထိုကြောင့်ပင်လျှင် ---

正因如此——

''သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနုဿရ န္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရံ။''

他们全都随念五取蕴，或其中任何一蕴。

=''ထိုအလုံးစုံကုန်သော ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်ကြကုန်သော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့သည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့ကို သော်လည်းကောင်း၊ ထို ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကိုသော်လည်းကောင်း ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်ကြကုန်၏'' ဟု ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူအပ်ပေသည်။

世尊如此宣说：“所有这些能够以智循序忆念的沙门、婆罗门，都是以智循序忆念五取蕴，或其中任何一蕴。”

အကြောင်းကား ဤသို့တည်း။

理由如下。

ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်- လျှောက်၍ အောက်မေ့သော သမဏ ဗြာဟ္မဏအား --- ၁။ လောကုတ္တရာတရားများပါဝင်သည့် ခန္ဓာငါးပါးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ လောကုတ္တရာတရားများမပါဝင်သည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ ခန္ဓာနှင့်ဆက်စပ်နေသည့် အမျိုးအနွယ် ရုပ်အဆင်း အစာအာဟာရ သုခဒုက္ခ စသည်သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ အမည်နာမပညတ်အမျိုးမျိုးသည်လည်းကောင်း --- ဤ လေးမျိုးသော အခြင်းအရာသည် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်၏ အာရုံဖြစ်သည်သာတည်း။

对于以宿住随念神通之力，以智循序忆念过去曾有的诸蕴相续的沙门、婆罗门，下列4类都可成为该神通的所缘：1．包含出世间法的五蕴；2．不包含出世间法的五取蕴；3．与蕴相关的种姓、形貌、饮食、苦乐等；4．各种名称施设（nāma-paññatti）。

ယခုမူ ဘုရားရှင်ကား ဤ (၄) မျိုးသော အခြင်းအရာကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်ကြောင်းကို မဟောဘဲ ရှေး၌နေခဲ့ဖူးသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထို ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကိုသော်လည်းကောင်း ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်ကြောင်းကိုသာ ဟောကြား- ထားတော်မူသဖြင့် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်ဖြင့် ရှေး၌နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့မှုကို မဆိုလိုဘဲ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့မှုကိုသာ ရည်ရွယ်တော်မူကြောင်းကို သိရှိနိုင်ပေသည်။ ---- ထိုသို့ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ရာ၌ တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ အတ္တကို အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့သည်ကား မဟုတ်၊ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝတို့ကို သာလျှင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ခြင်းကို ဟော

然而，世尊并未说能够以智循序忆念上述4类，只说能够以智循序忆念过去曾有的五取蕴，或其中任何一蕴。因此可以知道：这里所指的不是以宿住随念神通循序忆念过去曾有的诸蕴相续，而只是以观智循序忆念。当这样以观智循序忆念过去曾有的诸蕴相续时，所忆念的并非任何个人、有情或自我；世尊所说的，只是以观智循序忆念究竟法的自性——

ကြားတော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အတိတ်၌ ချုပ်ခဲ့ပြီးသော ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်ကိုသာ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်သည် ဟူလိုသည်။ (သံ-၂-၇၁။ သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၆၆။) ဝိပဿနာဝသေန = ဝိပဿနာစွမ်းအားဟူသည် - ဤ ယခုပစ္စုပ္ပန်၌ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့ကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ပြီးသောအခါ = ရှုပွားသုံးသပ်ပြီးသောအခါ -

——因为教说的正是这一点，所以其意为：观智能够循序忆念过去已经灭去的色、受、想、行、识。（《相应部》2-71；《相应部义注》2-266。）“ဝိပဿနာဝသေန”（vipassanāvasena）即“依观之力”：在现在，以观智循序忆念色、受、想、行、识，也就是加以观照、审察之后——

''ရှေးအတိတ်ဘဝ၌လည်း ငါသည် ဤသို့သော ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ် ရှိခဲ့ဖူးလေပြီ'' - ဟု အတိတ်ဖြစ်ကုန်သော ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့၏ ပစ္စုပ္ပန်ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်- တို့နှင့် ထူးခြားမှု မရှိသည့်သဘောကို ရှုမြင်တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ရှိ၏။ ထို ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် အတိတ်၌နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အောက်မေ့မှုကို ဆိုလိုပေသည်။

——观见：“在过去世，我也曾有这样的色、受、想、行、识。”有一种观智，能观见过去的色、受、想、行、识与现在的色、受、想、行、识在性质上没有差别。这里所说的，正是依这种观智之力，以智循序忆念过去曾有的诸蕴相续。

(သံ-ဋီ-၂-၂၃၅။)

（《相应部复注》2-235。）

ဤကား ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်နှင့် ဝိပဿနာဉာဏ်တို့၏ စွမ်းအင်ကွဲပြားပုံနှင့် ဝိပဿနာ- ဉာဏ်ဖြင့်လည်း အတိတ်အနာဂတ်ကို ရှုရပုံ ရှုနိုင်ပုံ ရှု၍လည်းရရှိနိုင်ပုံ ကျမ်းဂန်အထောက်အထားများတည်း။

以上是说明宿住随念神通与观智能力有何差别，以及过去、未来也应如何以观智观照、如何能够观照，并且能够经由这样的观照而有所证得的教典依据。

ယခုတစ်ဖန် အတိတ်အနာဂတ်တရားတို့ကို ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်သွားတော်မူကြသည့် ရှေးထုံးဟောင်းများကို ဆက်လက်၍ တင်ပြပေအံ့။

现在再继续举示古德以观审察过去、未来诸法的旧例。

အနုသယသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက်

《随眠经》（Anusaya Sutta）节录

ထိုအခါ အရှင်ရာဟုလာသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရိုသေစွာ ရှိခိုးပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားအား ဤစကားကို လျှောက်ထား၏။

当时，尊者罗睺罗来到世尊处，恭敬礼拜世尊后，在一旁适当之处坐下，并向世尊这样请问。

''မြတ်စွာဘုရား …အဘယ်သို့ သိသူ အဘယ်သို့ မြင်သူအား ဝိညာဏ်နှင့်တကွဖြစ်သော ဤကိုယ်၌လည်း- ကောင်း၊ ပြင်ပဖြစ်သော အလုံးစုံသော သက်ရှိ သက်မဲ့ သင်္ခါရနိမိတ်တို့၌လည်းကောင်း ငါဟု စွဲယူမှု = ဒိဋ္ဌိ၊ ငါ့ဥစ္စာဟု တပ်မက်မှု = တဏှာ၊ ကိန်းဝပ်နေသော ထောင်လွှားမှု = မာနတို့သည် မဖြစ်ပါကုန်သနည်း - ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်က အောက်ပါအတို်င်း ညွှန်ကြားတော်မူ၏။

“世尊，应当怎样知、怎样见，才会在这有识之身以及外在一切有情、无情的行相（saṅkhāra-nimitta）中，不生起执取为‘我’的见（diṭṭhi）、贪著为‘我所’的爱（taṇhā），以及潜伏的慢（māna）？”如此请问。于是，世尊作如下开示。

ယံ ကိဉ္စိ ရာဟုလ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သြဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ ၊ သဗ္ဗံ ရူပံ ''နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ''တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ။ ယာ ကာစိ ဝေဒနာ။ ပ ။ ယာ ကာစိ သညာ။ ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ။ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သြဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ ၊ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ''နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ''တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ။ ဧဝံ ခေါ ရာဟုလ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိ စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရ မမင်္ကာရ မာနာနုသယာ န ဟောန္တီတိ။ (သံ-၁-၄၄၄။) ၁။ ရာဟုလာ…အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော အဇ္ဈတ္တသန္တာန် ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌လည်းဖြစ်သော ကြမ်းတမ်းသည့် = သြဠာရိက၊ သိမ်မွေ့သည့် = သုခုမလည်းဖြစ်သော ယုတ်ညံ့သည့် = ဟီန၊ မွန်မြတ်သည့်

罗睺罗，凡任何色，无论过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近；对于一切色，都如此以正慧如实观见：“这不是我的；这不是我；这不是我的自我。”凡任何受……（省略同文）；凡任何想……；凡任何行……；凡任何识，无论过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近；对于一切识，也如此以正慧如实观见：“这不是我的；这不是我；这不是我的自我。”罗睺罗，如此知、如此见者，在这有识之身以及外在一切相中，不会有我作、我所作与慢随眠。（《相应部》1-444。）缅文释义第1项起：罗睺罗，对于一切过去、未来、现在，属于内相续或外相续，粗（oḷārika）或细（sukhuma），劣（hīna）或——

= ပဏီတလည်းဖြစ်သော ဝေးသည့် = ဒူရ၊ နီးသည့် = သန္တိကလည်းဖြစ်သော ရုပ်အားလုံးကို ---

——胜（paṇīta），远（dūra）或近（santika）的一切色，皆作如下观见——

''နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ''

“这不是我的；这不是我；这不是我的自我。”

= ''ဤရုပ်သည် ငါ့ဟာ မဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါ မဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါ၏အတ္တ မဟုတ်'' ဟူ၍ --- ဤသို့ ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မှန်ကန်သော ဝိပဿနာပညာ မဂ်ပညာဖြင့် မြင်၏။

——也就是：“这色不是我的，这色不是我，这色不是我的自我。”他如此以如实、正确的观慧与道慧而见。

၂။ ခံစားမှု = ဝေဒနာအားလုံးသည်။ ပ ။

2．一切感受，即一切受（vedanā），也同样观见……（原文“။ ပ ။”，省略同上。）

၃။ မှတ်သားမှု= သညာအားလုံးသည်။ ပ ။

3．一切记认，即一切想（saññā），也同样观见……（原文“။ ပ ။”，省略同上。）

၄။ ပြုစီရင်မှု = စေတသိက်သင်္ခါရအားလုံးတို့သည်။ ပ ။

4．一切造作，即一切心所诸行（cetasika-saṅkhāra），也同样观见……（原文“။ ပ ။”，省略同上。）

၅။ အသိစိတ် = ဝိညာဏ်အားလုံးသည်။ ပ ။

5．一切识知之心，即一切识（viññāṇa），也同样观见……（原文“။ ပ ။”，省略同上。）