法随观谛品（saccapabba）·第一阶段（上）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
四念处章 · 原书第 541–564 页 · 222 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 541 页
ဓမ္မာနုပဿနာ သစ္စပဗ္ဗ (= သစ္စာပိုင်း) ပထမဆင့်
法随观谛品（saccapabba）·第一阶段
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု။ ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ စတူသု အရိယသစ္စေသု။ ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ''ဣဒံ ဒုက္ခ''န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ ''အယံ ဒုက္ခသမုဒယော''တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ ''အယံ ဒုက္ခနိရောဓော''တိ ယထာဘူတံ ပဇာ- နာတိ၊ ''အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ''တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ (မ-၁-၈၂။) ရဟန်းတို့ …တစ်ဖန် ထို့ပြင်လည်း ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် အရိယသစ္စာလေးပါး ဓမ္မသဘောတရား တို့၌ ဓမ္မသဘောတရားဟု (ဓမ္မသဘောတရားတို့ကို) အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် အရိယသစ္စာလေးပါး ဓမ္မသဘောတရားတို့၌ ဓမ္မသဘောတရားဟု (ဓမ္မသဘောတရားတို့ကို) အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေလေသနည်း?
“复次，诸比丘，比丘于四圣谛诸法中随观诸法而住。诸比丘，比丘如何于四圣谛诸法中随观诸法而住？诸比丘，于此，比丘如实了知：‘这是苦。’如实了知：‘这是苦之集。’如实了知：‘这是苦之灭。’如实了知：‘这是趣向苦灭的行道。’”（《中部》1-82。）缅释：“诸比丘……复次，瑜伽行比丘于四圣谛诸法中，反复随观诸法而住。诸比丘，瑜伽行比丘如何于四圣谛诸法中，反复随观诸法而住呢？”
ရဟန်းတို့ …ဤသာသနာတော်၌ ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် ''ဤကား ဒုက္ခအရိယသစ္စာတည်း''ဟု မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိ၏။ ''ဤကား ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယအရိယသစ္စာ တည်း''ဟု မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိ၏။ ''ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိရောဓအရိယ- သစ္စာတည်း''ဟု မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိ၏။ ''ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကျင့်စဥ် = ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ = မဂ္ဂအရိယသစ္စာတည်း''ဟု မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့် အတိုင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိ၏။ (မ-၁-၈၂။)
“诸比丘……在此教法中，瑜伽行比丘无倒、如实地分别了知：‘这是苦圣谛。’无倒、如实地分别了知：‘这是苦之生起因——集圣谛。’无倒、如实地分别了知：‘这是苦息灭之处——灭圣谛。’无倒、如实地分别了知：‘这是趣向苦灭涅槃的修行之道，即趣向苦灭的行道（dukkhanirodhagāminī paṭipadā），也就是道圣谛。’”（《中部》1-82。）
ဒုက္ခ အရိယသစ္စာ
苦圣谛
သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ (အဘိ-၂-၁ဝ၄။ မ-၁-၈၂။) အကျဥ်းချုပ်အားဖြင့် ဆိုရသော် အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သော တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ''ငါ-ငါ့ဥစ္စာ'' ဟု စွဲယူရာ ဖြစ်သော အတိတ်-အနာဂတ်-ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ စသည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ဒုက္ခ အရိယသစ္စာတရားတို့တည်း။
“简言之，五取蕴是苦。”（《分别论》2-104；《中部》1-82。）简要地说，五取蕴能成为诸漏的所缘，又被爱与见执取为“我、我的所有”；它们依过去、未来、现在、内、外等十一种情形而存在，正是苦圣谛法。
原书第 542 页
ဒုက္ခသမုဒယ အရိယသစ္စာ
苦集圣谛
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ။ ယာယံ တဏှာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တ- တြတတြာဘိနန္ဒိနီ။ သေယျထိဒံ၊ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။ (အဘိ-၂-၁ဝ၆။ မ-၁-၈၄။) = ရဟန်းတို့ …ဒုက္ခ အရိယသစ္စာဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသမုဒယ အရိယသစ္စာတရားဟူသည် အဘယ်နည်း?
“诸比丘，什么是苦集圣谛？就是这种能导致再有、与欢喜和贪相应、处处欣乐的爱；即欲爱、有爱、断灭爱。”（《分别论》2-106；《中部》1-84。）缅释引题：“诸比丘……什么是令苦圣谛生起的苦集圣谛法呢？”
တစ်ဖန် ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော နှစ်သက်တပ်မက်ခြင်း = နန္ဒီရာဂနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ထိုထိုဘဝ၊ ထိုထိုအာရုံ၌ အလွန်နှစ်သက်ခြင်းရှိသော တဏှာတည်း။ ထိုတဏှာသည် အဘယ်နည်း? ---- ကာမတဏှာ၊ ဘဝ တဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာတို့တည်း။ (အဘိ-၂-၁ဝ၆။ မ-၁-၈၄။) ကာမတဏှာတိ ကာမေ တဏှာ ကာမတဏှာ။ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ။ ဘဝေ တဏှာ ဘဝတဏှာ။ ဘဝပတ္ထနာဝသေန ဥပ္ပန္နဿ သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတဿ ရူပါရူပဘဝရာဂဿ စ စျာနနိကန္တိယာ စေတံ အဓိဝစနံ။ ဝိဘဝေ တဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတဿ ရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ။
就是那种能造成新的有、与欢喜和贪相伴，又对种种有、种种所缘极为欣乐的爱。什么是这种爱？就是欲爱、有爱、断灭爱。（《分别论》2-106；“‘欲爱’：对于诸欲的爱，故名欲爱；这是对五欲功德之贪的名称。‘有爱’：对于有的爱，故名有爱；这是下列诸法的名称：由希求〔欲〕有而生起的贪、与常见相应的贪、对色有与无色有的贪，以及禅那爱著。‘断灭爱’：对于断灭的爱，故名断灭爱；这是与断灭见相应之贪的名称。”
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁ဝ၄။)
（《阿毗达磨义注》2-104。）
ရူပါရူပဘဝရာဂေါ ဝိသုံ ဝက္ခတီတိ ကာမဘဝေ ဧဝ ဘဝပတ္ထနာဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
“由于对色有与无色有的贪将在后面另行说明，应知这里所说的只是由希求欲有而生起的〔贪〕。”
(မူလဋီ-၂-၆၉။)
（《分别论根本复注》2-69。）
၁။ ကာမတဏှာ ---- ငါးပါးအာရုံ ကာမဂုဏ်၌ တွယ်တာတပ်မက်သော တဏှာသည် ကာမတဏှာ မည်၏။
1．欲爱——贪著于五种所缘这一五欲功德的爱，称为欲爱。
ဤ ကာမတဏှာဟူသော အမည်သည် အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရား၌ တွယ်တာ တပ်မက်တတ်သော ရာဂ၏ အမည် ဖြစ်သည်။
“欲爱”这一名称，是指那种贪著五种所缘之五欲功德的贪。
၂။ ဘဝတဏှာ ---- (က) ကာမဘဝကို လိုလားတောင့်တသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာမဘဝ၌ တွယ်တာ တပ်မက် သော တဏှာသည်လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
2．有爱——（甲）由于向往、希求欲有而生起，并贪著欲有的爱，也称为有爱。
( ခ ) အတ္တသည် မပျက်မစဲ အမြဲဖြစ်၏ဟူသော သဿတဒိဋ္ဌိ အယူကို ယူပြီးလျှင် ထိုအယူကို နှစ်သက်သော တဏှာသည်လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
（乙）执取“自我不坏不断、恒常存在”的常见以后，欣乐这种见的爱，也称为有爱。
( ဂ ) ရူပဘဝ အရူပဘဝကို တွယ်တာ တပ်မက်သော ရူပရာဂ အရူပရာဂဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော တဏှာသည် လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
（丙）贪著色有、无色有，称为色贪、无色贪的爱，也称为有爱。
(ဃ) ရူပဘဝ အရူပဘဝ၏ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သော စျာန်တရား၌ တွယ်တာတပ်မက်တတ်သော စျာနနိကန္တိဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော တဏှာသည်လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
（丁）贪著能成为色有、无色有之生起因的禅那法，称为禅那爱著（jhāna-nikanti）的爱，也称为有爱。
၃။ ဝိဘဝ တဏှာ ---- အတ္တသည် မမြဲ ပြတ်စဲ၏၊ အတ္တသည် သေလျှင် ပြတ်၏။ ---- ဟု ယူဆအပ်သော အတ္တဝါဒသည် ဝိဘဝ မည်၏၊ ထို ဝိဘဝ အမည်ရသော အတ္တဝါဒကို စွဲယူသော ဒိဋ္ဌိသည် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ မည်၏။ ထို ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိကို တွယ်တာ တပ်မက်သော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ရာဂသည် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁ဝ၄။ မူလဋီ-၂-၆၉။) ဤကား သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်းတည်း။ အဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်းအားဖြင့် သမုဒယသစ္စာကို အောက်ပါ အတိုင်း ငါးမျိုးခွဲ၍ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
3．断灭爱——认为“自我并非常住，而会断灭；自我死后即断绝”的我论，称为“断灭”（vibhava）。执取这种名为“断灭”的我论之见，称为断灭见。贪著这种断灭见，以及与这种见俱生的贪，称为断灭爱。（《阿毗达磨义注》2-104；《分别论根本复注》2-69。）以上是经分别法。依阿毗达磨分别法，世尊又把集谛分成如下五种开示。
原书第 543 页
အဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်း
阿毗达磨分别法
၁။ တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော၊ တဏှာ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခသမုဒယော။ (အဘိ-၂-၁၁၂။) ၂။ တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော၊ တဏှာ စ အဝသေသာ စ ကိလေသာ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခသမုဒယော။
“1．其中，什么是苦之集？爱。这称为苦之集。（《分别论》2-112。）2．其中，什么是苦之集？爱及其余烦恼。这称为苦之集。”
(အဘိ-၂-၁၁၃။)
（《分别论》2-113。）
၃။ တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော၊ တဏှာ စ အဝသေသာ စ ကိလေသာ အဝသေသာ စ အကုသလာ ဓမ္မာ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခသမုဒယော။ (အဘိ-၂-၁၁၄။) ၄။ တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော၊ တဏှာ စ အဝသေသာ စ ကိလေသာ အဝသေသာ စ အကုသလာ ဓမ္မာ တီဏိ စ ကုသလမူလာနိ သာသဝါနိ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခသမုဒယော။ (အဘိ-၂-၁၁၄။) ၅။ တတ္ထ ကတမော ဒုက္ခသမုဒယော၊ တဏှာ စ အဝသေသာ စ ကိလေသာ အဝသေသာ စ အကုသလာ ဓမ္မာ တီဏိ စ ကုသလမူလာနိ သာသဝါနိ အဝသေသာ စ သာသဝါ ကုသလာ ဓမ္မာ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခသမုဒယော။ (အဘိ-၂-၁၁၅။) ၁။ တဏှာဟူသမျှကို သမုဒယသစ္စာဟူ၍ ခေါ်ဆို၏။
“3．其中，什么是苦之集？爱、其余烦恼，以及其余不善法。这称为苦之集。（《分别论》2-114。）4．其中，什么是苦之集？爱、其余烦恼、其余不善法，以及有漏的三善根。这称为苦之集。（《分别论》2-114。）5．其中，什么是苦之集？爱、其余烦恼、其余不善法、有漏的三善根，以及其余有漏善法。这称为苦之集。（《分别论》2-115。）”1．一切爱都称为集谛。
၂။ တဏှာနှင့် တကွသော ကိလေသာအားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟူ၍ ခေါ်ဆို၏။
2．连同爱在内的一切烦恼，也称为集谛。
၃။ (က) တဏှာ၊ (ခ) တဏှာမှကြွင်းသော ကိလေသာ၊ (ဂ) တဏှာ+ကိလေသာတို့မှ ကြွင်းသော အကုသိုလ် တရားအားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟူ၍ ခေါ်ဆို၏။
3．（甲）爱；（乙）爱以外的烦恼；（丙）爱与烦恼以外的一切不善法——这些也都称为集谛。
၄။ (က) တဏှာ၊ (ခ) ကြွင်းကိလေသာ၊ (ဂ) ကြွင်းအကုသိုလ်တရား၊ (ဃ) အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ် သော အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟဟူသော ကုသလမူလတရားသုံးပါးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟူ၍ ခေါ်ဆို၏။
4．（甲）爱；（乙）其余烦恼；（丙）其余不善法；（丁）能成为诸漏所缘的无贪、无嗔、无痴三善根——这些也都称为集谛。
၅။ (က) တဏှာ၊ (ခ) ကြွင်းကိလေသာ၊ (ဂ) ကြွင်းအကုသိုလ်တရား၊ (ဃ) အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ် သော ကုသလမူလတရား သုံးပါး၊ (င) ကုသလမူလတရား သုံးပါးမှ ကြွင်းသော အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော ကုသိုလ်တရားအားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟူ၍ ခေါ်ဆို၏။ (အဘိ-၂-၁၁၂-၁၁၅၊၊) ဤအထက်ပါ ပါဠိတော်ကြီးနှင့် အညီ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာကြီးက အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆို ထားတော်မူ၏။
5．（甲）爱；（乙）其余烦恼；（丙）其余不善法；（丁）能成为诸漏所缘的三善根；（戊）三善根以外、能成为诸漏所缘的一切善法——这些也都称为集谛。（《分别论》2-112—115。）依照上述巴利圣典，《迷惑冰消》义注作如下解释。
တတ္ထ ယသ္မာ ကုသလာကုသလကမ္မံ အဝိသေသေန သမုဒယသစ္စန္တိ သစ္စဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တံ။
“这里，因为《谛分别》中无差别地说：善业与不善业是集谛。”
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၈၅။)
（《迷惑冰消》2-185。）
= အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော (ဝဋ္ဋနိဿိတ ဖြစ်သော) ကုသိုလ်ကံနှင့် အကုသိုလ်ကံ မှန်သမျှ သည် သမုဒယသစ္စာ မည်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၈၅။)
也就是说，一切能成为诸漏所缘〔即依止轮转〕的善业与不善业，都称为集谛。（《迷惑冰消》2-185。）
ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံ သစ္စာတရား
观智所观的谛法
၁။ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော ဒုက္ခသစ္စာတရား၊ ၂။ ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံဟူသော သမုဒယသစ္စာတရား၊ တစ်နည်း ---- အင်္ဂုတ္တိုရ် တိကနိပါတ် တိတ္ထာယတနသုတ္တန်၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသည့်အတိုင်း ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားဟူသော သမုဒယသစ္စာတရား ----
1．称为五取蕴的苦谛法；2．称为善业、不善业的集谛法；换一种说法，如佛陀在《增支部·三集·外道所依经》（Titthāyatana Sutta）中所开示，称为因果关联——缘起法——的集谛法——
原书第 544 页
ဤ သစ္စာနှစ်ပါးတို့ကား ဝဋ္ဋသစ္စာ မည်၏။
这两种谛称为轮转谛。
၃။ အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာတရား၊ ၄။ အရိယမဂ်ဉာဏ်နှင့် ယှဥ်တွဲလျက်ရှိသော မဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးတည်းဟူသော မဂ္ဂသစ္စာတရား ---- ဤ သစ္စာနှစ်ပါးတို့ကား ဝိဝဋ္ဋသစ္စာ မည်၏။
3．称为无为界、寂静界——涅槃——的灭谛法；4．称为与圣道智相应的八种道支法体之道谛法——这两种谛称为还灭谛。
တေသု ဘိက္ခုနော ဝဋ္ဋေ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိနိဝေသော ဟောတိ၊ ဝိဝဋ္ဋေ နတ္ထိ အဘိနိဝေသော။
“在这两类谛中，比丘于轮转谛上入手修习业处；于还灭谛上则无从入手。”
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁ဝ၉။ ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၁။)
（《阿毗达磨义注》2-109；《长部义注》2-391。）
ထိုဝဋ္ဋသစ္စာ၊ ဝိဝဋ္ဋသစ္စာ နှစ်မျိုးတို့တွင် ယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်သည် ဝဋ္ဋသစ္စာ အမည်ရသည့် ဒုက္ခ သစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ တရားနှစ်ပါး၌ ဝိပဿနာ နှလုံးသွင်းခြင်းကို ပြုလုပ်ရ၏။ ဝိဝဋ္ဋသစ္စာ တရားနှစ်ပါး၌ ဝိပဿနာ နှလုံးသွင်းဖွယ်ရာ မရှိပေ။ သို့အတွက် အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံ ဖြစ်သည့် ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို ရှေးဦးစွာသိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။
在轮转谛、还灭谛这两类谛中，瑜伽行比丘应当在称为轮转谛的苦谛、集谛二法上作毗婆舍那作意；对于还灭谛二法，则无从作毗婆舍那作意。因此，贤善者首先必须努力了知作为观智所观所缘的苦谛法与集谛法。
ထိုတွင် ဒုက္ခသစ္စာ အမည်ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ပစ္စုပ္ပန်ဝယ် အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ အဇ္ဈတ္တဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံ = ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူပုံကို ဤကျမ်းတွင် တင်ပြပြီးလေပြီ။
其中，对于称为苦谛的五取蕴，本书已经说明如何摄取现在内在相续中的内在五取蕴，也就是如何以智分别取出它们。
ဗဟိဒ္ဓ သက်မဲ့ သင်္ခါရတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံအပိုင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဗဟိဒ္ဓ သက်ရှိ သင်္ခါရတရားများ ဖြစ်ကြသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံအပိုင်းကိုလည်းကောင်း ဤ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းတွင်ပင် ဆက် လက်တင်ပြမည် ဖြစ်သည်။ သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံအပိုင်းကိုကား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်းတွင် တင်ပြ ပေအံ့။ ယခုအခါတွင် နိရောဓသစ္စာနှင့် မဂ္ဂသစ္စာတရားနှစ်ပါး အကြောင်းကို ဆက်လက်တင်ပြအပ်ပါသည်။
如何摄取外在无生命的诸行法，以及如何摄取作为外在有生命诸行法的五取蕴，仍将在本名业处篇继续说明；如何摄取集谛诸法，则将在缘起篇说明。现在先继续说明灭谛与道谛二法。
နိရောဓသစ္စာ
灭谛
ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ။ ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော။ (မ-၁-၈၆။) = ရဟန်းတို့ …ဒုက္ခနိရောဓ အရိယသစ္စာသည် အဘယ်နည်း။ ထိုတဏှာ၏သာလျှင် အကြွင်းမရှိ ကင်း ချုပ်ရာ တဏှာကို စွန့်ရာ တဏှာကို ဝေးစွာစွန့်ရာ တဏှာမှ လွတ်မြောက်ရာ တဏှာဖြင့် မကပ်ငြိရာ နိဗ္ဗာန်တရား- တော်မြတ်ကြီးသည် ဒုက္ခနိရောဓ အရိယသစ္စာ = ဒုက္ခ ချုပ်ရာ နိရောဓ အရိယသစ္စာ မည်၏။ (မ-၁-၈၆။)
“诸比丘，什么是苦灭圣谛？就是那爱的无余离贪与息灭、舍、舍遣、解脱、无所依著。”（《中部》1-86。）缅释：“诸比丘……什么是苦灭圣谛？殊胜涅槃法是那爱无余离贪、息灭之处，是舍弃爱、彻底弃舍爱、从爱中解脱而不再依著爱之处；它称为苦灭圣谛，也就是苦息灭之处——灭圣谛。”（《中部》1-86。）
နိရောဓ နှစ်မျိုး
两种灭
ဝိရာဂါနုပဿီတိ ဧတ္ထ ပန ဒွေ ဝိရာဂါ ခယဝိရာဂေါ စ အစ္စန္တဝိရာဂေါ စ။ တတ္ထ ခယဝိရာဂေါတိ သင်္ခါရာနံ ခဏဘင်္ဂေါ။ အစ္စန္တဝိရာဂေါတိ နိဗ္ဗာနံ။ ဝိရာဂါနုပဿနာတိ တဒုဘယဒဿနဝသေန ပဝတ္တာ ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ စ။ တာယ ဒုဝိဓာယပိ အနုပဿနာယ သမန္နာဂတော ဟုတွာ အဿသန္တော ပဿသန္တော စ ''ဝိရာဂါ- နုပဿီ အဿသိဿာမိ ပဿသိဿာမီတိ သိက္ခတီ''တိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ နိရောဓာနုပဿီပဒေပိ ဧသေဝ နယော။
“所谓‘随观离贪者’：此处有两种离贪：灭尽离贪与究竟离贪。其中，灭尽离贪是诸行的刹那坏灭，究竟离贪是涅槃。依观见这两者而转起的观与道，称为离贪随观。应当知道：具足这两种随观而入息、出息的人，训练：‘我将随观离贪而入息、出息。’对于‘随观灭者’这一句，也依同一理路。”
(ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၈၂။)
（《清净道论》1-282。）
ခယဝိရာဂ၊ အစ္စန္တဝိရာဂဟု ဝိရာဂ နှစ်မျိုး ရှိ၏။ ခယနိရောဓ၊ အစ္စန္တနိရောဓဟု နိရောဓလည်း နှစ်မျိုးပင် ရှိ၏။ ထိုတွင် ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာဟူသော သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း ခဏဘင်သည် ခယဝိရာဂ မည်၏၊ ခယနိရောဓလည်း မည်၏။ အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီးသည်ကား အစ္စန္တဝိရာဂ
离贪有两种，即灭尽离贪与究竟离贪；灭也有两种，即灭尽之灭与究竟之灭。其中，称为苦谛、集谛的诸行法，其坏灭——刹那坏灭——称为灭尽离贪，也称为灭尽之灭。至于无为界、寂静界——殊胜涅槃——则称为究竟离贪——
原书第 545 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း မည်၏၊ အစ္စန္တနိရောဓလည်း မည်၏။ ရာဂ၏ စင်စစ် ကင်းပြတ်ရာ ကင်းပြတ်ကြောင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းရာ ချုပ်ငြိမ်းကြောင်း တရားတည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၈၂။) သင်္ခါရတရားတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ ပျက်ခြင်း = ခဏဘင်ကို ရှုမြင်သည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် တဒင်္ဂအားဖြင့် ကိလေသာတို့ကို စွန့်လွှတ်တတ်သောကြောင့် ကင်းပြတ်စေတတ်သော ကြောင့် ဝိရာဂါနုပဿနာ မည်၏။ တဒင်္ဂအားဖြင့် ကိလေသာတို့ကို ချုပ်စေတတ်သောကြောင့် တဒင်္ဂအားဖြင့် ကိလေသာတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် နိရောဓာနုပဿနာလည်း မည်၏။
也称为究竟之灭。它是贪真正离尽之处及能令离尽之法，也是贪息灭之处及能令息灭之法。（《清净道论》1-282。）依观见诸行法刹那不停、接连坏灭的刹那坏灭而生起的观智，能够彼分断除烦恼、令烦恼远离，所以称为离贪随观；又因它能以彼分断的方式令烦恼止息，并成为烦恼彼分息灭之因，所以也称为灭随观。
အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော နိရောဓသစ္စာတရားတော်မြတ်ကြီးကို အာရုံ မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်သော အရိယမဂ်သည် ရာဂ၏ အကြွင်းမဲ့ စင်စစ် ကင်းရာကင်းကြောင်း ချုပ်ရာချုပ်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဝိရာဂါနုပဿနာ မည်၏၊ နိရောဓာနုပဿနာလည်း မည်၏။
圣道以称为无为界、寂静界——涅槃——的殊胜灭谛法为所缘，以所缘直接现前的方式洞彻知见；因为它是贪无余而真正离尽之处及能令离尽之法，也是贪息灭之处及能令息灭之法，所以称为离贪随观，也称为灭随观。
ထိုဝိရာဂါနုပဿနာ နိရောဓာနုပဿနာ အမည်ရသော ဝိပဿနာဉာဏ် မဂ်ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ ဝင်သက်လေကို ဖြစ်စေသည်ရှိသော် ထွက်သက်လေကို ဖြစ်စေသည်ရှိသော် ''ဝိရာဂသဘော နိရောဓသဘောကို (သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း ဘင်နှင့် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို) အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ ဝင်သက်လေကို ဖြစ်အောင် ထွက်သက်လေကို ဖြစ်အောင် ကျင့်၏ဟူ၍ သိရှိပါလေ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၈၂။) ဤအထက်ပါ ဝိရာဂနှစ်မျိုး နိရောဓနှစ်မျိုးတို့တွင် ရှေးဦးစွာ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း ခဏဘင်ဟူသော ခယဝိရာဂ၊ ခယနိရောဓ သဘောကို ရှုမြင်တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုရအောင် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်သည်။ အစ္စန္တဝိရာဂ၊ အစ္စန္တနိရောဓ အမည်ရသော အကယ်စင်စစ် ရာဂ၏ ကင်းရာချုပ်ရာ ဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကို သိမြင်တတ်သော အရိယမဂ်ကို ရရှိရေးအတွက် ဖြစ်သည်။
具足称为离贪随观、灭随观的观智与道智，于入息、出息时，应知他如此修学：“我将反复随观离贪的性质与灭的性质〔即诸行法的坏灭及殊胜涅槃〕而入息、出息。”（《清净道论》1-282。）在上述两种离贪、两种灭中，瑜伽行者首先必须努力获得能观见诸行坏灭——刹那坏灭——这一灭尽离贪、灭尽之灭性质的观智；这是为了证得能够知见无为界、寂静界——涅槃——的圣道，后者称为究竟离贪、究竟之灭，确实是贪离尽与息灭之处。
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရား တို့၏ (အရဟတ္တမဂ်၏ စွမ်းအားကြောင့်) နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘော အားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကျိုးခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်း ဟူသော အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်နိုင်ခဲ့သည် ဖြစ်အံ့၊ ယင်း ချုပ်ငြိမ်းမှုသဘောကား လောကီနိရောဓသစ္စာပင်တည်း။ ယင်းနိရောဓသစ္စာကို ရှုမြင်တတ်သော ဝိပဿနာ ဉာဏ်ကား လောကီမဂ္ဂသစ္စာတည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇-၂၆၈။) ပစ္စယတော ဝယဒဿနေန နိရောဓသစ္စံ ပါကဋံ ဟောတိ၊ ပစ္စယာနုပ္ပါဒေန ပစ္စယဝတံ အနုပ္ပါဒါဝဗော- ဓတော။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇။) ယဉ္စဿ ဥဒယဗ္ဗယဒဿနံ၊ မဂ္ဂေါဝါယံ လောကိကောတိ မဂ္ဂသစ္စံ ပါကဋံ ဟောတိ၊ တတြ သမ္မောဟဝိ- ဃာတတော။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၈။)
如果贤善者能以观智观见：由于无明、爱、取、行、业等因法〔凭阿罗汉道之力〕以未来不再生起的方式息灭，即以不再生起之灭（anuppāda-nirodha）的性质而息灭，作为果的五蕴——色法与名法——也以未来不再生起的方式息灭，即以不再生起之灭的性质而息灭，那么这种息灭性质正是世间灭谛；能观见这一灭谛的观智，则是世间道谛。（《清净道论》2-267“通过依因缘观灭，灭谛得以显现；因为由诸缘不生，而了悟缘所生诸法不生。”（《清净道论》2-267。）又说：“ယဉ္စဿ ဥဒယဗ္ဗယဒဿနံ၊ မဂ္ဂေါဝါယံ လောကိကောတိ မဂ္ဂသစ္စံ ပါကဋံ ဟောတိ၊ တတြ သမ္မောဟဝိ- ဃာတတော。”译：“他所有的生灭观，正是这一世间道；由于能破除对此的迷惑，道谛便得以显现。”（《清净道论》2-268。）
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ --- ၁။ ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန = အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်- သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ပရိနိဗ္ဗာနစုတိ၏ အဆုံး၌ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းပုံကို
瑜伽行者到达生灭智阶段时——1．依因缘观生灭（paccayato udayabbaya-dassana）：应以观智观见，一方面，由于无明、爱、取、行、业等因法显然生起，作为果的五取蕴也显然生起；另一方面，由于无明、爱、取、行、业等因法以不再生起之灭而息灭，作为果的五取蕴在般涅槃死没终了之际，也以不再生起之灭而息灭——
原书第 546 页
လည်းကောင်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုရ၏။ ယင်းသို့ ရှုမြင်သောဉာဏ်ကို ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယ- ဒဿနဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏။ အကြောင်းတရားအားဖြင့် ဖြစ်မှု ချုပ်မှုကို ရှုမြင်သော ဉာဏ်ဟု ဆိုလိုသည်။
这两方面，都须以观智加以观见。这样观见的智称为依因缘观生灭智（paccayato udayabbaya-dassana-ñāṇa），意即依因缘观见生起与息灭之智。
ထိုတွင် အကြောင်းတရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကို ရှုမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏။ အကြောင်းတရား ချုပ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးတရား ချုပ်ငြိမ်းပုံကို ရှုမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ပစ္စယတော ဝယဒဿနဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏။
其中，观见因法生起所以果法生起的观智，称为依因缘观生智（paccayato udayadassana-ñāṇa）；观见因法息灭所以果法息灭的观智，称为依因缘观灭智（paccayato vayadassana-ñāṇa）。
အကြောင်းတရား ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် အကျိုးတရား ချုပ်ငြိမ်းပုံကို ရှုမြင်တတ်သော ပစ္စယတော ဝယ ဒဿနဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်၌ နိရောဓသစ္စာတရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
当能观见因法息灭所以果法息灭的依因缘观灭智生起时，灭谛法便在瑜伽行者的智中显现。
အကြောင်းတရားတို့၏ မဖြစ်ခြင်းကြောင့် = နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် ချုပ် ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိမှသာလျှင် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော အကျိုးတရားစုတို့၏ မဖြစ်ခြင်း သဘောကို = နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာနစုတိ၏ အခြားမဲ့၌ ချုပ်ငြိမ်းသွားမှုကို ဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်းကြောင့်တည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇။) အကြောင်းတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုကား သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်တည်း။ အကျိုးတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုကား အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်တည်း။ အကြောင်းတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုကား ကိလေသပရိနိဗ္ဗာန်တည်း၊ အကျိုးတရား တို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုကား ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်တည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၄၁၃။) ၂။ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန --- သင်္ခါရတရားတို့၏ ဖြစ်မှု-ပျက်မှုကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ဆိုက်အောင် ရှုမြင်
这是因为，他以智亲自现证、洞彻知见：由于诸因法不生——即诸因法凭阿罗汉道，以未来不再生起的方式息灭——那些只有在因法显然存在时才可能显然生起的果法组，也具有不生的性质，即在般涅槃死没之后立即以未来不再生起的方式息灭。（《清净道论》2-267。）因法的息灭是有余依涅槃，果法的息灭是无余依涅槃；因法的息灭是烦恼般涅槃，果法的息灭是蕴般涅槃。（《阿毗达磨义注》2-413。）2．依刹那观生灭（khaṇato udayabbaya-dassana）——能观见诸行法的生起与坏灭、直达刹那现在的
တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် မည်၏။
观智，称为依刹那观生灭智（khaṇato udayabbaya-dassana-ñāṇa）。
ဤနှစ်မျိုးသော ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ်၊ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ်သည် တစ်နည်း ဉာဏ် ပြဓာန်းသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ သမ္မာဝါယာမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိဟူသော တရားစုသည် လောကီမဂ္ဂသစ္စာတည်း။ ထို ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယ၊ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယ သဘော၌ မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားတတ်သော မောဟကို = သမ္မောဟတရားကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ပယ်သတ်တတ် သောကြောင့် ယင်းတရားစုသည် မဂ္ဂသစ္စာ မည်၏။
依因缘观生灭智与依刹那观生灭智这两种智，换一种说法，以智为主的正见、正思惟、正精进、正念、正定这一法组，就是世间道谛。依因缘生灭与依刹那生灭这两种生灭性质，本会被痴——即迷惑——遮蔽而无法了知；由于这一法组能够彼分断除这种痴，所以称为道谛。
''အယံ လောကိယော အယံ လောကုတ္တရော''တိ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ယထာဘူတံ န ပဇာနာတိ၊ အဇာ- နန္တော လောကိယမဂ္ဂေ အဘိနိဝိသိတွာ လောကုတ္တရံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ န သက္ကောတိ။ (မ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၅။) ''ဤကား လောကီမဂ္ဂသစ္စာ၊ ဤကား လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာ''ဟု ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော အရိယာတို့၏ မဂ္ဂင် ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်တရားကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီမဂ္ဂသစ္စာတရား၌ နှလုံးသွင်း၍ လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာတရားကို ဖြစ်စေအံ့သောငှာ မစွမ်းနိုင်ပေ။ (မ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၅။) ထိုကြောင့် အသင်သူတော်ကောင်းသည် လောကီနိရောဓသစ္စာ၊ လောကုတ္တရာနိရောဓသစ္စာ၊ လောကီ မဂ္ဂသစ္စာ၊ လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာတရားတို့ကို သိအောင် ကြိုးပမ်းရတော့မည် ဖြစ်ပေသည်။
“他不能如实了知圣八支道：‘这是世间的，这是出世间的。’由于不了知，便不能从世间道入手而令出世间道生起。”（《中部义注》2-165。）缅释：“不能如实了知‘这是世间道谛，这是出世间道谛’这一清净高尚的圣八支道殊胜法的瑜伽行者，便不能以世间道谛法作意而令出世间道谛法生起。”（《中部义注》2-165。）因此，贤善者必须努力了知世间灭谛、出世间灭谛、世间道谛与出世间道谛。
သင်္ခါရတရားတို့၏ ဖြစ်မှုကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ဆိုက်အောင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ခြင်းကား ဇာတိဒုက္ခ ကို သိမြင်ခြင်းတည်း။ သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်မှု ခဏဘင်ကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ဆိုက်အောင် သိမြင်ခြင်းကား မရဏ ဒုက္ခကို သိခြင်းတည်း။ ယင်း ဇာတိဒုက္ခ မရဏဒုက္ခတို့ကား လောကီဒုက္ခသစ္စာတရားတည်း။ တစ်ဖန် အဝိဇ္ဇာ- တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထင်ရှားရှိနေခြင်းကြောင့်
以观智知见诸行法的生起，直达刹那现在，就是知见生苦；知见诸行法的坏灭——刹那坏灭——直达刹那现在，就是知见死苦。这生苦与死苦是世间苦谛法。再者，由于无明、爱、取、行、业等因法显然生起、显然存在
原书第 547 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း အကျိုးဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်မှုကို သိခြင်းကား သမုဒယသစ္စာကို သိခြင်းတည်း၊ လောကီသမုဒယ သစ္စာတည်း။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၆၇။) ဤလောကီ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာတို့ကိုလည်း အသင်သူတော်ကောင်းသည် သိအောင် ကြိုးပမ်းရ မည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
而了知果五取蕴明显生起，就是了知集谛；这是世间集谛。（《清净道论》2-267。）善良的禅修者也必须努力如实了知这世间苦谛与世间集谛。
မဂ္ဂသစ္စာ
道谛
သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ သမ္မာဝါယာမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ ဟူသော ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော ဤမဂ္ဂင် (၈)ပါး အကျင့်မြတ်တရားသည် ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဥ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော မဂ္ဂအရိယသစ္စာ မည်၏။
正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定这八种清净高尚的道支，称为道圣谛，也就是趣向苦灭涅槃的修行道路。
ထိုမဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့တွင် --- ၁။ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ --- ဤမဂ္ဂင် သုံးပါးကား သီလမဂ္ဂင်တည်း၊ သီလသိက္ခာတည်း၊ သီလ ကျင့်စဥ်တည်း။
在这八种道支中：1．正语、正业、正命这三支，是戒道支、戒学，也是戒行。
၂။ သမ္မာဝါယာမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ --- ဤသုံးပါးကား သမာဓိမဂ္ဂင်တည်း၊ သမာဓိသိက္ခာတည်း၊ သမာဓိ ကျင့်စဥ်တည်း။
2．正精进、正念、正定这三支，是定道支、定学，也是定行。
၃။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ --- ဤမဂ္ဂင် နှစ်ပါးကား ပညာမဂ္ဂင်တည်း၊ ပညာသိက္ခာတည်း၊ ပညာကျင့်စဥ်တည်း။
3．正见、正思惟这两支，是慧道支、慧学，也是慧行。
နိဗ္ဗာန်ကို လိုလားတောင့်တလျက်ရှိသော အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဤ သီလ သမာဓိ ပညာ သိက္ခာ သုံးရပ် အကျင့်မြတ်တို့ကို အစဥ်အတိုင်း ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် ပွားများအားထုတ်ရမည်ဟု သတိပြုထားပါလေ။
希求涅槃的善良禅修者应当谨记：必须依次修行、精勤培育戒、定、慧三学这三种殊胜行。
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ
一、正见
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ၊ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ (မ-၁-၈၈။) ရဟန်းတို့ …သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသည် အဘယ်နည်း?
“诸比丘，什么是正见？诸比丘，于苦之智、于苦集之智、于苦灭之智、于趣向苦灭之行道之智——诸比丘，这称为正见。”（《中部》1-88。）缅释问：“诸比丘……什么是正见？”
၁။ ဒုက္ခသစ္စာ၌ သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
1．了知苦谛的智，称为正见。
၂။ သမုဒယသစ္စာ၌ သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
2．了知集谛的智，称为正见。
၃။ နိရောဓသစ္စာ၌ သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
3．了知灭谛的智，称为正见。
၄။ ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကျင့်စဥ်ဟူသော မဂ္ဂသစ္စာ၌ သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
4．了知称为趣向苦灭涅槃之修行道路的道谛之智，称为正见。
ရဟန်းတို့ …ဤသို့ သိမြင်ခြင်းကို မှန်စွာသိမြင်ခြင်း = သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (မ-၁-၈၈။) ဧဝံ ဒုဒ္ဒသတ္တာ ဂမ္ဘီရေသု ဂမ္ဘီရတ္တာ စ ဒုဒ္ဒသေသု စတူသု သစ္စေသု ဥဂ္ဂဟာဒိဝသေန ပုဗ္ဗဘာဂဉာဏုပ္ပတ္တိ သန္ဓာယ ဣဒံ ဒုက္ခေ ဉာဏန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ပဋိဝေဓက္ခဏေ ပန ဧကမေဝ တံ ဉာဏံ ဟောတိ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၂၊၊) ''ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ဒုက္ခသစ္စာတည်း၊ တဏှာသည် သမုဒယသစ္စာတည်း'' ဤသို့ အကျဥ်းအား ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ''ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာတို့တည်း'' ---
诸比丘……这样的知见，称为正确知见，即正见。（“四谛因为难见而甚深，又因为甚深而难见；针对由学习等方式在前分生起的智，才说‘于苦之智’等。至于现证之时，该智只有一种。”（《长部义注》2-392。）无论依略说：“五取蕴是苦谛，渴爱是集谛”；还是依广说：“什么是五取蕴？就是色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴”
原书第 548 页
ဤသို့ စသော နည်းဖြင့် အကျယ်အားဖြင့်သော်လည်း ဆရာသမား၏ အထံ၌ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ တရားတို့၌ သင်ယူခြင်း၊ အဖန်ဖန် မေးမြန်းခြင်း၊ နာယူခြင်း၊ နှုတ်ဖြင့် ဆောင်ထားခြင်း၊ အလွတ်ပြန်ခြင်းတို့ကို ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်အပ်၏။ ထိုနောင် ယင်း ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့ကို သိအောင် ကြိုးစားအား ထုတ်ခြင်း ဘာဝနာမှုကို ပြုရ၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၁။) (''ဝိပဿနာ အားထုတ်ရာ၌ စာသင်နေဖို့ မလိုပါ''ဟု အယူ အဆ အစွဲအလမ်း ရှိသူတို့သည် ဤအဋ္ဌကထာ၏ မိန့်ဆိုချက်ကို အထူး သတိပြုသင့်လှ၏။) နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ တရားနှစ်ပါးတို့၌ကား ''နိရောဓသစ္စာသည် အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ် မြတ်နိုးအပ် ၏။ မဂ္ဂသစ္စာသည် အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ် မြတ်နိုးအပ်၏'' --- ဤသို့ ဘုရားအစရှိကုန်သော အရိယာသူတော်- ကောင်းတို့၏ အထံမှ တစ်ဆင့်ကြားနာရခြင်းအားဖြင့် အနုမာန မျက်ရမ်းဆ၍ ဘာဝနာအမှုကို ပြုလုပ်ရ၏။
以诸如此类的方法广说。首先，应在导师处学习苦谛与集谛诸法，反复请问、听闻、口诵并背诵；随后，再修习为如实了知这些苦谛与集谛诸法而精勤的禅修。（《长部义注》2-391。）〔抱持“修观时不必学习教理”这种看法与执著的人，应当特别留意义注的这项说明。〕至于灭谛与道谛二法，则应从佛陀等圣者善人处辗转听闻：“灭谛是应希求、应欢喜、应珍重的；道谛是应希求、应欢喜、应珍重的。”由此先作推断，再进行禅修。
ထိုသစ္စာလေးပါးတို့တွင် ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာတို့သည် မြင်နိုင်ခဲကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် နက်နဲ ကုန်၏၊ နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ နှစ်ပါးတို့ကား နက်နဲကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မြင်နိုင်ခဲကုန်၏။
在这四谛中，苦谛与集谛因为难以照见，所以甚深；灭谛与道谛则因为甚深，所以难以照见。
ဒုက္ခသစ္စာသည် ဖြစ်ခြင်းသဘောအားဖြင့် ထင်ရှား၏။ သစ်ငုတ်တိုက်မိရာအခါ ဆူးစူးမိရာအခါ စသည် တို့၌ ''သြော် …ဒုက္ခ''ဟူ၍ ပြောဆိုထိုက်သည်၏ အဖြစ်သို့ပင် ရောက်၏။ သမုဒယသစ္စာသည်လည်း စားလို သောက်လို ဝတ်ဆင်လိုသောအခါ စသည်တို့၌ ဖြစ်ပုံထင်ရှား၏။ သို့သော် ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာ တရားတို့၏ သဘာဝလက္ခဏာကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းသဘောအားဖြင့်ကား ယင်းသစ္စာ နှစ်ပါးလုံးပင် နက်နဲလှ၏။
苦谛依其生起情形而显而易见：撞到树桩、被刺扎伤等时，甚至会令人脱口说出“啊……苦！”集谛也会在想吃、想喝、想穿等时候显出生起的情形。然而，若要透彻了知苦谛与集谛诸法各自的自性特相，这两谛都极其深奥。
အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဤအရာတွင် ခေတ္တ ရပ်တန့်၍ စဥ်းစားကြည့်ပါ။ ပရမာဏုမြူထက် အဆ ပေါင်းများစွာ သေးငယ်သော ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များကို ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်ဖို့ရန်မှာလည်း အလွန်ခက်ခဲလှ၏၊ ယင်းရုပ်ကလာပ်တို့ကား မျက်စိတစ်မှိတ် လက်ဖျစ်တစ်တွက်ဟူသော အချိန်ကာလကို အပုံပေါင်း ကုဋေ (၅ဝဝဝ) ကျော်ခန့်ပုံလျှင် တစ်ပုံခန့်လောက်သာ သက်တမ်းရှိကြ၏။ ယင်းသို့ အလွန့်အလွန် လျင်လျင်မြန်မြန် ဖြစ်ပျက် နေသော ရုပ်ကလာပ် တစ်ခု တစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိသော (၈)မျိုးသော ရုပ်တရား၊ သို့မဟုတ် (၉)မျိုးသော ရုပ်တရား၊ သို့မဟုတ် (၁ဝ)မျိုးသော ရုပ်တရား စသည့် ရုပ်တရား အသီးအသီး၏ ကိုယ်ပိုင် သဘာဝလက္ခဏာ အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ရေးကား အလွန့်အလွန် ပို၍ ပို၍ ခက်ခဲလှ၏။
善良的禅修者，请在这里暂且停下来想一想：要以智看见比极微尘小许多倍的色聚微粒，本来就极其困难。这些色聚的寿命，仅约相当于一次眨眼或弹指所经时间的五千多俱胝分之一。如此极其迅速生灭的每一个色聚内部，分别含有8种、9种或10种等色法；要以智透彻知见其中每一种色法各自的自性特相，更是难上加难。
နာမ်တရားတို့သည်လည်း မျက်စိတစ်မှိတ် လျှပ်တစ်ပြက် လက်ဖျစ်တစ်တွက်ဟူသော အချိန်ကာလကို အပုံပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်းခန့်ပုံလျှင် တစ်ပုံခန့်လောက်သာ သက်တမ်းရှိကြ၏။ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုသည် အလွန် တိုတောင်းသော သက်တမ်းရှိ၏၊ အလွန် လျင်လျင်မြန်မြန် ဖြစ်ပျက်နေ၏။ ထိုမျှ လျင်မြန်သော စိတ်များကို ဤကား ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဤကား စက္ခုဝိညာဏ် ဤသို့ စသည်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိဖို့ရန်လည်း အလွန်ခဲယဥ်းလှ၏။
名法的寿命也仅约相当于一次眨眼、一闪或弹指所经时间的十万俱胝分之一。一个心刹那的寿命极短，生灭极其迅速；要把如此迅速的诸心分辨为“这是五门转向心”“这是眼识”等，也极其困难。
တစ်ဖန် စိတ္တက္ခဏ တစ်ခု တစ်ခု အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်ကြကုန်သော ဖဿ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စသော နာမ်တရားတိုင်း နာမ်တရားတိုင်း၏ ကိုယ်ပိုင် သဘာဝလက္ခဏာ အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ထွင်းဖောက် သိမြင်ရေးမှာလည်း ပို၍ ပို၍ပင် ခက်ခဲလှ၏၊ အလွန့်အလွန် မြင်နိုင်ခဲ၏။
再者，要以智透彻知见每一个心刹那中共同相应而生的触、受、想、思等每一种名法各自的自性特相，更是越来越困难，极难照见。
တစ်ဖန် သမုဒယသစ္စာ အမည်ရသည့် ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားတို့ကား လောက၌ သဗ္ဗညုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်တို့ မပွင့်ထွန်း မပေါ်ပေါက်ခဲ့လျှင် သာဝကတို့ သိနိုင်ခွင့်ရှိသော တရား များ မဟုတ်ကြပေ။ ဘုရားရှင်တို့ ညွှန်ကြားတော်မူသည့် သီလ-သမာဓိ-ပညာ = သိက္ခာသုံးရပ် အကျင့်မြတ်ဖြင့် သိမ်းကျုံး ရေတွက်အပ်သော မဂ္ဂင် (၈)ပါး အကျင့်မြတ်တရားတို့ကို စနစ်တကျ ရိုသေစွာ ခရီးပေါက်အောင် လိုက်နာပြုကျင့်သူတို့သာ သိရှိခွင့်ရနိုင်သော တရားများ ဖြစ်ကြ၏။ အလွန် မြင်နိုင်ခဲသော တရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။
再者，称为集谛的因果关联，也就是缘起法；如果一切知正等觉佛陀不出现于世，弟子们便无从得知这些法。只有恭敬、有次第地依教奉行佛陀所指示的八种道支——即统摄于戒、定、慧三学的殊胜行——并把修行真正推进的人，才有机会了知这些法。它们是极难照见的法。
ယင်းပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါရပ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင် သဘာဝလက္ခဏာ အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ထွင်းဖောက် သိမြင်
要以智透彻知见这些缘起支各自的自性特相
原书第 549 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း ရေးကား ပို၍ ပို၍ပင် ခက်ခဲလှပေသည်။ ထိုကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့သည် မြင်နိုင်ခဲကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် နက်နဲကုန်၏။
越来越困难。因此，苦谛与集谛二法由于难以照见，所以甚深。
နိရောဓသစ္စာတရား မဂ္ဂသစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်ဖို့ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းသည် (၃၁) ဘုံဟူသော ဘဝ၏ အဆုံးဖြစ်သော နေဝသညာနာသညာယတနဘုံကို လှမ်းကိုင်ဖို့ရန် လက်ကို ဆန့်တန်းလိုက် သည်နှင့်လည်း တူ၏။ အဝီစိကို ထိဖို့ရန် ခြေကို ဆန့်တန်းလိုက်သည်နှင့်လည်း တူ၏၊ အစိတ်တစ်ရာ စိတ်ထား အပ်သော သားမြီး၏ ထိပ်ဖျားတစ်ခုဖြင့် ထိပ်ဖျားတစ်ခုကို ထိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရသည်နှင့်လည်း တူ၏။
为了以智照见灭谛与道谛而精勤，就像伸长手臂，想攀触作为三十一界之有顶的非想非非想处界；也像伸长腿，想触到无间地狱；又像把牦牛尾毛劈成百分之一，再努力让两根细毛的尖端彼此相触。
ဤသစ္စာ နှစ်ပါးတို့ကား ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသာတို့ကြောင့် ညစ်နွမ်းမှု မရှိသဖြင့် စင်စစ် ချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်ရှိနေ၏၊ နောင်တစ်ဖန် ဘဝသစ်ကို မဖြစ်စေနိုင်ခြင်း သဘော ရှိ၏၊ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ မဖြစ်ဖူးသေးသည့်အတွက် ဖြစ်ပုံ၏အစွမ်းဖြင့် မထင်ရှားသည့်အတွက်ကြောင့် အလွန်နက်နဲ၏၊ ထိုကြောင့် အလွန် နက်နဲသော ဉာဏ်ဖြင့်သာလျှင် မြင်သိနိုင်သော သစ္စာတရားများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ပကတိ ရိုးရိုးသာမန် ဉာဏ်မျိုးဖြင့် ယင်းသစ္စာနှစ်ပါးကို မြင်တွေ့ဖို့ရန်ကား မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မစွမ်းနိုင်ပေ။ ထိုကြောင့် နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ တို့သည် နက်နဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ယင်းသစ္စာတို့ကို မြင်နိုင်ခဲကုန်၏။
这两谛不受令人焦灼、逼迫的烦恼染污，确已达到安乐；它们具有不再产生新有的性质，又因为从未生起过，不能凭生起的样态而显现，所以极其甚深。唯有极深的智慧才能知见这两谛，普通平常的智绝不可能以任何方式看见。因此，灭谛与道谛因为甚深，所以难以照见。
ဤသို့လျှင် မြင်နိုင်ခဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် နက်နဲကုန်သော နက်နဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မြင်နိုင်ခဲကုန် သော သစ္စာလေးပါးတို့၌ ဆရာသမားထံ၌ သင်ယူခြင်း စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် အရိယမဂ်ကို မရသေးမီ ရှေးအ- ဖို့၌ ဖြစ်သော ကျင့်စဥ်အရပ်ရပ်၌ ဉာဏ်၏ ဖြစ်ပုံကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ ဘုရားရှင်သည် --- ဒုက္ခသစ္စာကို သိ- သောဉာဏ်၊ သမုဒယသစ္စာကို သိသောဉာဏ်၊ နိရောဓသစ္စာကို သိသောဉာဏ်၊ မဂ္ဂသစ္စာကို သိသောဉာဏ်ဟု သမ္မာဒိဋ္ဌိကို (၄)မျိုး ခွဲ၍ ဟောကြားတော်မူလေသည်။ လောကီသတိပဋ္ဌာန် ကျင့်စဥ်ပိုင်း၌ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ် (၄) မျိုး ကွဲပြားသောကြောင့် (၄)မျိုး ခွဲ၍ ဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်၏။
如是，对于因难见而甚深、又因甚深而难见的四谛，世尊是针对尚未证得圣道以前的前分修行——即从导师处学习等种种修行阶段中智的生起方式——把正见分为四种而开示：了知苦谛之智、了知集谛之智、了知灭谛之智、了知道谛之智。在世间念处修行阶段，正见智有四种差别，所以分成四种宣说。
သို့သော် ပဋိဝေဓ အမည်ရသော အရိယမဂ်အခိုက်၌ကား သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ် တစ်မျိုးသာ ဖြစ်၏။ အရိယ- မဂ်သည် တစ်ကြိမ်သာ ဖြစ်ရိုးဓမ္မတာ ရှိ၏။ မဂ်စိတ်တစ်ခု၏ အတွင်း၌လည်း သမ္မာဒိဋ္ဌိ အမည်ရသော မဂ်ဉာဏ် သည် တစ်မျိုးသာ ဖြစ်ခွင့်ရှိ၏။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသာမက ဖဿ ဝေဒနာ စသော စေတသိက်တို့လည်း တစ်မျိုးစီသာ ဖြစ်ခွင့်ရှိ၏။
然而，在称为现证的圣道刹那，正见智只有一种。圣道依固定法则只生起一次；在一个道心之中，称为正见的道智也只能有一种。不只是正见，触、受等心所也都只能各有一种。
တစ်ခုတည်းသော ထိုလောကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသော အရိယမဂ်ဉာဏ်သည် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟူသော နိရောဓသစ္စာ တရားတော်မြတ်ကြီးကို အာရုံပြု၍ ယင်း နိရောဓသစ္စာ တရားတော်မြတ်ကြီးက အာရမ္မဏပစ္စယသတ္တိဖြင့် အာရုံအကြောင်းတရားအဖြစ် ရပ်တည်၍ ကျေးဇူးပြုပေးသဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားသည့် မောဟကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်လိုက်၏။ ထိုအခါ မသိမှု အဝိဇ္ဇာပျောက်၍ သိမှု ဝိဇ္ဇာဉာဏ် ပေါ်လာ၏။ သို့အတွက် ယင်းအရိယမဂ်အခိုက်၌ တစ်ခုတည်းသော သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် ဒုက္ခသစ္စာ သမု- ဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာတို့၌ ကိစ္စသိဒ္ဓိအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိ၏။ နိရောဓသစ္စာ၌ အာရုံပြုသောအားဖြင့် အာရုံမျက် မှောက် တိုက်ရိုက်ထွင်းဖောက် သိ၏။
这唯一的出世间正见，即圣道智，以称为无为界、寂静界、涅槃的殊胜灭谛为所缘；由于这殊胜灭谛以所缘缘力作为所缘因法而给予资助，圣道智便把遮蔽四谛、令人不能了知的痴无余断除。此时，无知的无明消失，能知的明智生起。因此，在该圣道刹那，唯一的正见对苦谛、集谛与道谛，是依作用成就而透彻了知；对灭谛，则以它为所缘，直接现前透彻了知。
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ
二、正思惟
၁။ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပ = ကာမအာရုံမှ လွတ်ကင်းသော ကြံစည်ခြင်း၊ ၂။ အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပ = ဖျက်ဆီးခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော ကြံစည်ခြင်း၊ ၃။ အဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပ = ညှဥ်းဆဲခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော ကြံစည်ခြင်း --- ဤသင်္ကပ္ပ = ကြံစည်ခြင်း သုံးမျိုးကို သမ္မာသင်္ကပ္ပဟူ၍ ခေါ်ဆို၏။ (မ-၁-၈၈။)
1．出离思惟：远离欲所缘的思惟；2．无嗔思惟：远离毁害的思惟；3．无害思惟：远离恼害的思惟。这三种思惟称为正思惟。（《中部》1-88。）
原书第 550 页
၁။ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပသည် ကာမအာရုံ၌ ကြံစည်စိတ်ကူးမှု = ကာမသင်္ကပ္ပမှ ရှောင်ကြဥ်ကြောင်းသညာနှင့်ယှဥ်၏။
1．出离思惟与促使远离欲思惟——即不再对欲所缘思量构想——的想相应。
၂။ အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပသည် သတ္တဝါ သင်္ခါရတို့ကို ပျက်စီးအောင် ဖျက်ဆီးလိုသည့် ကြံစည်စိတ်ကူးမှု = ဗျာပါဒ သင်္ကပ္ပမှ ရှောင်ကြဥ်ကြောင်းသညာနှင့် ယှဥ်၏။
2．无嗔思惟与促使远离恚思惟——即不再思量构想如何毁坏有情与诸行——的想相应。
၃။ အဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပသည် သတ္တဝါတို့ကို ညှဥ်းပန်းနှိပ်စက်လိုသည့် ကြံစည်စိတ်ကူးမှု = ဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပမှ ရှောင်ကြဥ်ကြောင်းသညာနှင့် ယှဥ်၏။
3．无害思惟与促使远离害思惟——即不再思量构想如何折磨、逼迫有情——的想相应。
ထိုကြောင့် ဤနေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပ၊ အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပ၊ အဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပတို့သည် ကာမသင်္ကပ္ပ၊ ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပ၊ ဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပတို့မှ ရှောင်ကြဥ်ကြောင်းသညာတို့၏ ထူးထွေကွဲပြားကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အရိယမဂ်၏ ရှေ့အဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်ရသည့် ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟူသော ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဥ်ပိုင်း၌ မတူထူးခြား ကွဲပြားမှု ရှိကုန်၏။ အရိယမဂ်ခဏ၌ကား ကာမသင်္ကပ္ပ ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပ ဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပဟူသော ဤသုံးဋ္ဌာန တို့၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသလသင်္ကပ္ပ = အကုသိုလ်ဝိတက်၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်လိုက် ခြင်းအားဖြင့် မဖြစ်ခြင်းကို ပြီးစီးစေသည်၏ အစွမ်းဖြင့် အရိယမဂ္ဂင် (၈)ပါးကို ပြည့်စေလျက် တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်သော အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော ကုသလသင်္ကပ္ပ = ကုသိုလ်ဝိတက်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဤ ကုသလသင်္ကပ္ပ သည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ မည်၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၂။) အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပကား မေတ္တာနှင့်ယှဥ်သော သင်္ကပ္ပတည်း၊ အဝိဟိံ သာသင်္ကပ္ပကား ကရုဏာနှင့် ယှဥ်သော
因此，出离思惟、无嗔思惟与无害思惟，由于促使远离欲思惟、恚思惟与害思惟的诸想各不相同，在圣道以前应当修习的前分念处道——即前分念处修行阶段——也各有不同。至于圣道刹那，在欲思惟、恚思惟、害思惟这三处中，截断不善思惟即不善寻的运行道路，由此成就其不生；与此同时，唯一一种与圣道相应的善思惟即善寻生起，圆满八种圣道支。这个善思惟称为正思惟。（《长部义注》2-392。）无嗔思惟是与慈相应的思惟；无害思惟则是与悲相应的
သင်္ကပ္ပတည်း။ နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပကား အရာကျယ်၏။ ပထမစျာန်နှင့် ယှဥ်သော သင်္ကပ္ပဝိတက်၊ ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် ယှဥ်သော သင်္ကပ္ပဝိတက်တို့သည်လည်း ဤနေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပတွင်ပင် အကျုံးဝင်လျက် ရှိ၏။ (နေက္ခမ္မသိတ ဝေဒနာ ပိုင်းတွင် ပြန်ကြည့်ပါ။) ထိုသင်္ကပ္ပဝိတက်သည် --- သွာယံ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဘိနိရောပနလက္ခဏော = အာရုံ၌ (အာရုံပေါ်သို့) စိတ်ကို ရှေးရှူတင်ပေးခြင်း သဘောလက္ခဏာ ရှိ၏ --- (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၃၈။)-ဟု ဖွင့်ဆိုထား သဖြင့် အရိယမဂ်၏ ရှေ့အဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်ရသော ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ်အရာ၌ ယင်းသမ္မာသင်္ကပ္ပ၏ လုပ်ငန်း ကိစ္စရပ်တို့သည် အရှုခံအာရုံသို့ လိုက်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနိုင်ပေသည်။ လိုရင်းကို ခြုံ၍ဆိုရသော် ဤသို့ဖြစ်၏။
思惟。出离思惟所涵盖的范围很广；与初禅相应的思惟之寻、与观智相应的思惟之寻，也都摄于出离思惟。〔参见“依出离受”部分。〕对于这种思惟之寻，论中解释：“သွာယံ အာရမ္မဏေ စိတ္တဿ အဘိနိရောပနလက္ခဏော”——“它具有把心投向所缘的特相。”（《清净道论》1-138。）因此，在圣道以前应当修习的前分念处道中，正思惟的作用会随所观所缘而有种种差别。总括要义如下。
သမ္မာဒိဋ္ဌိသမ္မာသင်္ကပ္ပေသုပိ ပညာ အတ္တနော ဓမ္မတာယ အနိစ္စံ ဒုက္ခမနတ္တာတိ အာရမ္မဏံ နိစ္ဆေတုံ န သက္ကောတိ။ ဝိတက္ကေ ပန အာကောဋေတွာ အာကောဋေတွာ ဒေန္တေ သက္ကောတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၄၆။) ၁။ ဒုက္ခသစ္စာ အမည်ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော အာရုံပေါ်သို့ အသီးအသီး စိတ်ကို ရှေးရှူ တင်ပေးခြင်းသဘောသည် သမ္မာသင်္ကပ္ပတည်း။ ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို သဘာဝလက္ခဏာသို့ ဆိုက်အောင် ထိုးထွင်းသိခြင်းကား သမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း။
“即使在正见与正思惟中，慧只凭自身本性，也不能判定所缘为无常、苦、无我；然而，当寻反复叩击、反复把所缘递送给慧时，慧便能够判定。”（《清净道论》2-146。）1．把心逐一导向称为苦谛的五取蕴所缘，是正思惟；透彻了知这些苦谛法，直达其自性特相，则是正见。
၂။ သမုဒယသစ္စာတရား အမည်ရသည့် အာရုံ အသီးအသီးပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှူ တင်ပေးခြင်းသဘောကား သမ္မာသင်္ကပ္ပတည်း။ ယင်းသမုဒယသစ္စာတရားတို့၏ ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့နှင့် ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု သဘော တည်းဟူသော အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှူ တင်ပေးခြင်း သဘောကား သမ္မာသင်္ကပ္ပတည်း။ ယင်းသမုဒယသစ္စာ တရား အသီးအသီးကို သဘာဝလက္ခဏာသို့ဆိုက်အောင် ထိုးထွင်းသိခြင်း၊ သမုဒယသစ္စာနှင့် ဒုက္ခသစ္စာတရား တို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု သဘောကို ထိုးထွင်းသိခြင်းတို့ကား သမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း။
2．把心导向称为集谛的每一个所缘，是正思惟；把心导向集谛诸法与苦谛诸法之间的因果关联这一所缘，也是正思惟。透彻了知每一种集谛法，直达其自性特相，并透彻了知集谛与苦谛诸法之间的因果关联，则是正见。
၃။ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာတရားတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာ အသုဘ အခြင်းအရာ အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှူ တင်ပေးခြင်း သဘောကား သမ္မာသင်္ကပ္ပတည်း။ ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရားတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာ အသုဘအခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းကား သမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း။ (ဤဒုက္ခသစ္စာ စာရင်းတွင် စျာန်နာမ်တရားတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။)
3．把心导向苦谛与集谛诸法的无常相、苦相、无我相、不净相，是正思惟；透彻知见这些苦谛与集谛诸法的无常相、苦相、无我相、不净相，则是正见。〔这份苦谛清单也包括禅那名法。〕
原书第 551 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း သို့အတွက် ဤသမထဝိပဿနာပိုင်း၌ ပထမစျာန်နှင့် ယှဥ်သော ဝိတက်၊ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် စသည့် ဝိပဿနာဉာဏ် အားလုံးနှင့် ယှဥ်သော ဝိတက်ဟူသမျှသည် နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပ = သမ္မာသင်္ကပ္ပ အမည်ရသည်ဟု မှတ်သားပါ။ ပရမတ္ထဓာတ်သား တစ်လုံးစီ တစ်လုံးစီ၏ သဘာဝလက္ခဏာကို ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ရှုရာ၌ ထိုသဘာဝ လက္ခဏာ အသီးအသီး အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှူတင်ပေးမှု သမ္မာသင်္ကပ္ပမှာလည်း ပရမတ္ထဓာတ်သား များ သလောက် များပြားနိုင်ပေသည်။ ပရမတ္ထဓာတ်သားတို့ကို ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးနည်း ခန္ဓာငါးပါးနည်း စသည်ဖြင့် ခြုံငုံ ၍ ဝိပဿနာရှုရာ၌လည်း ခြုံငုံထားသည့် ပရမတ္ထဓာတ်သားအများစုကို အာရုံယူ၍လည်း သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင် အမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်ကား နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် စသော ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ် ရရှိရေးအတွက် လွန်စွာ ကျေးဇူးများသော တရားတစ်မျိုးပင် ဖြစ်ပေသည်။ သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်က တင်ပေးထား
因此，应当记住：在这止观部分，凡是与初禅相应的寻，以及与名色分别智等一切观智相应的寻，都称为出离思惟，即正思惟。当逐一辨析、观照每一个胜义界法的自性特相时，把心导向各个自性特相所缘的正思惟，也会随胜义界法的数量而有许多种。又如依色名二分法、五蕴法等总摄胜义界法而修观时，也可以把所总摄的众多胜义界法取为所缘，生起种种正思惟道支。这种正思惟道支，对于获得名色分别智等观正见智极有助益。正思惟道支所导向的
သော အာရုံကို သမ္မာဒိဋ္ဌိမဂ္ဂင်က ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ သိပေသည်။
所缘，由正见道支如实辨析而了知。
၃။ သမ္မာဝါစာ
三、正语
၁။ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ = မုသားစကားမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၊ ၂။ ပိသုဏဝါစာ ဝေရမဏိ = ကုန်းစကားမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၊ ၃။ ဖရုသဝါစာ ဝေရမဏိ = ကြမ်းတမ်းသောစကားမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၊ ၄။ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ = ပြိန်ဖျင်းသောစကားမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း --- ဤသို့လျှင် ရှောင်ကြဥ်မှု (၄)မျိုး ရှိ၏။ သမ္မာဝါစာ (၄)မျိုးတည်း။
1．မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ：离妄语；2．ပိသုဏဝါစာ ဝေရမဏိ：离两舌；3．ဖရုသဝါစာ ဝေရမဏိ：离恶口；4．သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ：离绮语。如是共有4种远离，也就是4种正语。
ဤ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ = မုသားစကားမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း စသော တရားတို့သည် ဤ မုသာဝါဒ စသည့် ဝစီဒုစရိုက်တို့မှ ရှောင်ကြဥ်ကြောင်းသညာတို့၏ ထူးထွေကွဲပြားသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့ ဖြစ်သော ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟူသော လောကီ သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဥ်ပိုင်း၌ သမ္မာဝါစာလည်း ထူးထွေကွဲ- ပြားမှု ရှိ၏။ အရိယမဂ်အခိုက်၌ကား ဤ ဝစီဒုစရိုက် (၄)ဌာနတို့၌ ဖြစ်သော ဒုဿီလျ = သီလမရှိသူ ဖြစ်ကြောင်း အကုသိုလ်စေတနာ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်တောက်ပစ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းကို ပြီးစီးစေသည်၏ အစွမ်းဖြင့် မဂ္ဂင်္ဂ = အရိယမဂ်၏ အင်္ဂါကို ပြည့်စေလျက် တစ်မျိုးတည်း တစ်ပါး တည်းသာ ဖြစ်သော ကုသိုလ်ဖြစ်သော ဝိရတိသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဤ ကုသလဝိရတိသည် သမ္မာဝါစာ မည်၏။
离妄语等诸法，由于促使远离妄语等语恶行的诸想各不相同，所以在圣道以前、称为前分念处道的世间念处修行阶段，正语也有种种差别。至于圣道刹那，在语恶行的4个领域中，把导致恶戒、令人无戒的不善思之运行道路无余截断，由此成就它们以后不再生起；与此同时，唯一一种善的离心所生起，圆满道支，即圣道之支。这一善的离心所称为正语。
(မ-၁-၈၈။ ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၂။)
（《中部》1-88；《长部义注》2-392。）
၄။ သမ္မာကမ္မန္တ
四、正业
၁။ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ = သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၊ ၂။ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ = ပိုင်ရှင်က မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၊ ၃။ ကာမေသု မိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ = ကာမတို့၌ မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း --- ရဟန်းတို့ …ဤရှောင်ကြဥ်ခြင်း (ကြဥ်ရှောင်ခြင်း)ကို ''သမ္မာကမ္မန္တ''ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (မ-၁-၈၈။) ဤပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ = သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း -- စသော တရားတို့သည် ပါဏာ- တိပါတ = သူ့အသက်ကိုသတ်ခြင်း စသည့် ကာယဒုစရိုက်တို့မှ ရှောင်ကြဥ်ကြောင်းသညာတို့၏ ထူးထွေကွဲပြား သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အရိယမဂ်၏ ရှေ့အဖို့ဖြစ်သော ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟူသော လောကီ သတိပဋ္ဌာန် ကျင့်စဥ်ပိုင်း၌ ယင်းကာယဒုစရိုက်တို့မှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း = သမ္မာကမ္မန္တသည်လည်း ထူးထွေကွဲပြားမှု ရှိ၏။ အရိယ မဂ်ခဏ၌ကား ဤကာယဒုစရိုက် (၃)ဌာနတို့၌ ဖြစ်သော ဒုဿီလျ = သီလမရှိသူ ဖြစ်ကြောင်း အကုသိုလ်
1．ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ：离杀生；2．အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ：离偷盗，即不拿取物主未给予之物；3．ကာမေသု မိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ：离邪淫。诸比丘……这些远离称为“正业”。（《中部》1-88。）离杀生等诸法，由于促使远离杀生等身恶行的诸想各不相同，所以在圣道以前、称为前分念处道的世间念处修行阶段，远离这些身恶行的正业也有种种差别。至于圣道刹那，在身恶行的3个领域中，导致恶戒、令人无戒的不善
原书第 552 页
စေတနာ၏ ကာယဒုစရိုက်တို့၌ မပြုလုပ်ခြင်း မပြုကျင့်ခြင်းအားဖြင့် သွားရာလမ်းကြောင်းကို အကြွင်းမဲ့ ဖြတ် တောက်ပစ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းကို ပြီးစီးစေသည်၏ အစွမ်းဖြင့် မဂ္ဂင်္ဂ = အရိယမဂ်၏ အင်္ဂါကို ပြည့်စေလျက် တစ်မျိုးတည်း တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်သော ကုသလဝိရတိသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ဤ ကုသလဝိရတိသည် သမ္မာကမ္မန္တ မည်၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၂။)
思之运行道路，由不造作、不实行诸身恶行而无余截断，由此成就它们以后不再生起；与此同时，唯一一种善的离心所生起，圆满道支，即圣道之支。这一善的离心所称为正业。（《长部义注》2-392。）
၅။ သမ္မာအာဇီဝ
五、正命
ရဟန်းတို့ …သမ္မာအာဇီဝဟူသည် အဘယ်နည်း? ရဟန်းတို့ …ဤသာသနာတော်၌ အရိယာ ဖြစ် သော တပည့်သာဝကသည် ခဲဖွယ် ဘောဇဥ် စသည်တို့အလို့ငှာ ဖြစ်စေအပ်သော အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမှုနှင့် စပ်ဆိုင်သော ကာယဒုစရိုက် ဝစီဒုစရိုက်ဖြင့် အသက်မွေးခြင်းဟူသော မှားသော အသက်မွေးခြင်းကို ပယ်စွန့် ၍ မှန်စွာ အသက်မွေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေး၏။ ရဟန်းတို့ …ဤအသက်မွေးခြင်းကို မှန်စွာ အသက်မွေးခြင်း သမ္မာအာဇီဝဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (မ-၁-၈၉။) ဘုရားရှင်သည် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်သော သမ္မာအာဇီဝသည်လည်း လူဒါယကာ လူဒါယိကာမတို့ ကြည်- ညိုလာအောင် အံ့သြဖွယ်ကို ပြုလုပ်ပြခြင်း = ကုဟန စသည့် လုပ်ငန်းရပ်တို့မှ ရှောင်ကြဥ်ကြောင်းသညာတို့၏ ထူးထွေကွဲပြားသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့ ဖြစ်သော ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟူသော လောကီ သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဥ်ပိုင်း၌ သမ္မာအာဇီဝမှာလည်း ထူးထွေကွဲပြားမှု ရှိ၏။ အရိယမဂ်ခဏ၌ကား ကာယဒုစရိုက်
诸比丘……什么是正命？诸比丘，在此教法中，圣弟子舍弃邪命——即为了嚼食、饭食等，而以涉及谋生的身恶行、语恶行维持生活——改以正当的谋生方式生活。诸比丘，这种谋生称为正确的谋生，即正命。（《中部》1-89。）世尊所赞叹的正命，由于促使远离为了让男女施主生起净信而显现奇事的欺诳（kuhana）等营生手段的诸想各不相同，所以在圣道以前、称为前分念处道的世间念处修行阶段，正命也有种种差别。至于圣道刹那，在身恶行
သုံးပါး၊ ဝစီဒုစရိုက် လေးပါးဟူသော ဤ (၇)ဌာနတို့၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော မှားယွင်းသော မိစ္ဆာဇီဝဖြင့် အသက် မွေးသဖြင့် သီလမရှိသူ ဖြစ်ကြောင်း = မိစ္ဆာဇီဝဒုဿီလျ အကုသိုလ်စေတနာ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို အကြွင်း မဲ့ ဖြတ်တောက်ပစ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းကို ပြီးစီးစေသည်၏ အစွမ်းဖြင့် မဂ္ဂင်္ဂ = အရိယ မဂ်၏ အင်္ဂါကို ပြည့်စေလျက် တစ်မျိုးတည်း တစ်ပါးတည်းသာဖြစ်သော ကုသလဝိရတိသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဤ ကုသလဝိရတိသည် သမ္မာအာဇီဝ မည်၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၂။) ဤသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ မဂ္ဂင်သုံးပါးတို့ကား လောကီအခိုက်ဝယ် ဝိပဿနာဉာဏ်တို့ နှင့် ယှဥ်တွဲ၍ မဖြစ်ကြဘဲ အသီးအသီး ဖြစ်ကြသည်။ ဤမဂ္ဂင် သုံးပါးတို့သည် ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ = ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းကျင့်စဥ် အမည်ရသော မဂ္ဂင် (၈)ပါး၌ အကျုံးဝင်လျက် ရှိ၏။ နိဗ္ဗာန်ကို
3种、语恶行4种这7个领域中，把由邪命谋生而导致无戒——即邪命恶戒——的不善思之运行道路无余截断，由此成就它们以后不再生起；与此同时，唯一一种善的离心所生起，圆满道支，即圣道之支。这一善的离心所称为正命。（《长部义注》2-392。）正语、正业、正命这三种道支，在世间阶段并不与观智一同相应而生，而是分别生起。这三种道支都摄于名为“趣向苦灭涅槃的行道”的八支圣道之中。凡是希求涅槃
လိုလားတောင့်တလျက်ရှိသော သူတော်ကောင်းမှန်သမျှ ဖြည့်ကျင့်ရမည့် မဂ္ဂင်တရားများပင် ဖြစ်ကြ၏။ အချို့ သူတို့ကား အရက်မူးနေသည့် သန္တတိအမတ်ကြီးတို့ အရိယာဖြစ်သည့် ထုံးကိုလည်းကောင်း၊ လူသတ်သမား- ကြီး အင်္ဂုလိမာလ၏ အရိယာဖြစ်တော်မူသည့် ထုံးကိုလည်းကောင်း ထောက်ရှု၍ တရားအားထုတ်ရာ၌ သီလစင်- ကြယ်မှုကို အလေးဂရု မပြုလိုကြပေ။ သန္တတိအမတ်ကြီးကား ဘုရားရှင်နှင့် မတွေ့မီ အရက်မူးနေသည် မှန် သော်လည်း ဘုရားရှင်နှင့် တွေ့ရ၍ တရားတော်ကို နာယူရသည့်အခါ အရက်မူးပြေ၍ သုသီလျ သဘော = သီလစင်ကြယ်သော သဘောများ ဝင်လာ၏။ နောင်ကို မလွန်ကျူးမိစေရန် စိတ်က ဆောက်တည်လိုက်သော ကုသိုလ်စေတနာများ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ယင်းကုသိုလ်စေတနာများသည် သီလစင်ကြယ်သူ ဖြစ်ရန် အကြောင်း တရားများပင် ဖြစ်ကြသည်။ တစ်ဖန် သန္တတိအမတ်ကြီး၏ မဂ္ဂင် (၈)ပါး အကျင့်မြတ်တရားတို့ကို ဖြည့်ကျင့် ရမည့် အချိန်သည် ဘုရားရှင်၏ ထံတော်၌ တရားနာယူနေသည့် အချိန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်၌ မဂ္ဂင် (၈)
的善人，都必须圆满修习这些道支。有些人看到醉酒的山达帝（Santati）大臣成为圣者的事例，又看到大杀人者央掘摩罗成为圣者的事例，便不愿在修法时重视戒的清净。山达帝大臣在见到佛陀以前，确实处于醉酒状态；但他见到佛陀、听闻佛法时，醉意已经消退，善戒的性质——即戒清净的性质——进入心中，也生起了立志以后不再违犯的善思。这些善思正是令人成为戒清净者的因。再者，山达帝大臣圆满修习八种道支殊胜行的时间，正是在佛陀座下听法之时；当时，由于他能够圆满修习八
ပါး အကျင့်မြတ်တရားကို ဖြည့်ကျင့်နိုင်သည့်အတွက် သန္တတိအမတ်ကြီးသည် အရိယာသူတော်ကောင်း အဖြစ် သို့ ရောက်ရှိသွားခြင်းပင် ဖြစ်၏။ အင်္ဂုလိမာလသည်လည်း လူ့ဘဝက လူသတ်သမား ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း သာသနာဘောင်သို့ ဝင်ရောက်၍ ရှင်ရဟန်းပြုသည့် အချိန်ကစ၍ သီလကား စင်ကြယ်သွား၏။ မဂ္ဂင် (၈)ပါး အကျင့်မြတ်တရားတို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖြည့်ကျင့်နိုင်သည့်အတွက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်သွားခြင်း ဖြစ်၏။
种道支的殊胜行，所以山达帝大臣成为了圣者善人。央掘摩罗在家时虽曾是杀人者，但他进入佛陀教法、出家成为比丘以后，戒便清净了；由于能够完完整整地圆满修习八种道支的殊胜行，他证达了阿罗汉果。
原书第 553 页
၆။ သမ္မာဝါယာမ
六、正精进
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါယာမော။ ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။
巴利经文（缅文转写，起）：“ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါယာမော။ ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။”译：“诸比丘，什么是正精进？诸比丘，于此，比丘为令未生的恶不善法不生，生起意欲，努力，激发精进，策励其心，勤奋；为断除已生的恶不善法，生起意欲，努力，激发精进，策励其心，勤奋；为令未生的善法生起，生起意欲，努力，激发精进，策励其心，勤奋。”
ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလဒာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာဝါယာမော။
“为令已生的善法住立、不忘失、更加增长、广大、修习圆满，生起意欲，努力，激发精进，策励其心，勤奋。诸比丘，这称为正精进。”
(မ-၁-၈၉။)
（《中部》1-89。）
၁။ ရဟန်းတို့ …သမ္မာဝါယာမဟူသည် အဘယ်နည်း? ရဟန်းတို့ …ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မဖြစ်သေးသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်ပေါ်စေရန် ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လ ပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏ = စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေး၏။ ဆောက်တည်၏။
1．诸比丘……什么是正精进？诸比丘……在此教法中，比丘为令尚未生起的恶不善法不生，生起意欲，努力，激发精进；策励其心，也就是提振心力；并决意勤奋。
၂။ ဖြစ်ပြီးသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်နိုင်ရန် ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လ ပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏ = စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေး၏၊ ဆောက်တည်၏။
2．为能断除已经生起的恶不善法，生起意欲，努力，激发精进；策励其心，也就是提振心力；并决意勤奋。
၃။ မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဖြစ်စေရန် ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏ = စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေး၏၊ ဆောက်တည်၏။
3．为令尚未生起的善法生起，生起意欲，努力，激发精进；策励其心，也就是提振心力；并决意勤奋。
၄။ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို တည်တံ့ ခိုင်မြဲစေရန် မပျောက်ပျက်စေရန် တိုးတက် ဖြစ်ပွားစေရန် ပြန့်ပြောစေရန် ဘာဝနာ၏ ပြည့်စုံစေရန် ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏ = စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေး၏၊ ဆောက်တည်၏။ ရဟန်းတို့ …ဤအားထုတ်ခြင်းကို မှန်ကန်စွာအားထုတ်ခြင်း သမ္မာဝါယာမဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (မ-၁-၈၉။)
4．为令已经生起的善法持续稳固、不致消失、增长开展、广大，并令修习达到圆满，生起意欲，努力，激发精进；策励其心，也就是提振心力；并决意勤奋。诸比丘……这种努力称为正确的努力，即正精进。（《中部》1-89。）
၁။ အနုပ္ပန္န အကုသိုလ်
一、未生不善
အနုပ္ပန္နာနန္တိ ဧကသ္မိံ ဝါ ဘဝေ တထာရူပေ ဝါ အာရမ္မဏေ အတ္တနော န ဥပ္ပန္နာနံ။ ပရဿ ပန ဥပ္ပဇ္ဇ- မာနေ ဒိသွာ ''အဟောဝတ မေ ဧဝရူပါ ပါပကာ အကုသလာဓမ္မာ န ဥပ္ပဇ္ဇေယျု''န္တိ ဧဝံ အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ။ ပ ။ ပဒဟတီတိ ကာမံ တစော စ နှာရု စ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတူတိ ပဒဟနံ ပဝတ္တေတိ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၂-၃၉၃။) အနုပ္ပန္နာနန္တိ အသမုဒါစာရဝသေန ဝါ အနနုဘူတာရမ္မဏဝသေန ဝါ အနုပ္ပန္နာနံ။ အညထာ ဟိ အနမ- တဂ္ဂေ သံသာရေ အနုပ္ပန္နာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ နာမ န သန္တိ။ တေနာဟ ''ဧကသ္မိံ ဘဝေ''တိအာဒိ။
“所谓‘未生’，是指在某一生中，或对于某种那样的所缘，尚未在自己〔相续中〕生起。看见它正在他人〔相续中〕生起时，他想到：‘啊，愿这样的恶不善法不要在我〔相续中〕生起！’如此，为令未生的恶不善法不生……‘勤奋’，是指发起精勤，决意‘纵使只剩皮、筋与骨也无妨’。”（《长部义注》2-392“所谓‘未生’，是指依尚未惯常发生而言，或依尚未经验的所缘而言，尚未生起。否则，在无始轮回中，便没有任何称为‘未曾生起’的恶不善法。因此〔义注〕才说‘在某一生中’等。”
(ဒီ-ဋီ-၂-၃၄၆။)
（《长部复注》2-346。）
အစမထင် အနမတဂ္ဂ သံသရာတစ်ခွင်၌ သတ္တဝါတစ်ဦး၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန် အစဥ်ဝယ် မဖြစ်ဖူးသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရား မည်သည် မရှိကောင်းသည်သာ ဖြစ်၏။ ဤ၌ အနုပ္ပန္န = မဖြစ်သေးသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားဟူသည် တစ်ခုသော ဘဝ၌ မိမိ၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန် အစဥ်ဝယ် မပြတ်မလပ် မဖြစ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် မဖြစ်ဖူးကုန်သော အကုသိုလ်တို့သည်လည်း အနုပ္ပန္နအကုသိုလ်တို့ မည်ကုန်၏။ သတ္တဝါ တစ်ဦးအဖို့ တစ်ခုသော ဘဝ၌ မခံစားဖူးသော အာရုံတို့သည်လည်း များစွာရှိကြကုန်သည်သာ ဖြစ်ကုန်၏။
在无始轮回中，一个有情的色名相续里，不存在从未生起过的恶不善法。这里所谓 anuppanna——未生的恶不善法，包括在某一生中未曾于自己的色名相续里惯常发生过的不善法。对于一个有情而言，在某一生中也确实有许多从未经验过的所缘。
တစ်ခုသော ဘဝ၌ မခံစားဖူးသော အာရုံတို့၏ အစွမ်းဖြင့် မခံစားဖူးသော အာရုံတို့ကို အကြောင်းပြု၍ မိမိ၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန် အစဥ်၌ မဖြစ်ဖူးကုန်သော အကုသိုလ်တို့သည်လည်း အနုပ္ပန္နအကုသိုလ်တို့ မည်ကုန်၏။
此外，在某一生中，以从未经验过的所缘为缘、因而从未在自己的色名相续中生起过的不善法，也称为“未生不善”。
原书第 554 页
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် သူတစ်ပါး၏ သန္တာန်၌ ထိုအနုပ္ပန္နအကုသိုလ် နှစ်မျိုးတို့ကို ထင်ရှားဖြစ်နေကြ သည်တို့ကို တွေ့မြင်ရသော် --- ''ငါ၏သန္တာန်၌ ဤသို့ သဘောရှိကုန်သော ယုတ်မာကုန်သော အကုသိုလ်တရား တို့သည် မဖြစ်ကြပါကုန်မူကား သြော် ကောင်းလေစွ''ဟု ဤသို့လျှင် နှလုံးပိုက်၍ ထိုနှစ်မျိုးကုန်သော ယုတ်မာ ကုန်သော မိမိသန္တာန်၌ မဖြစ်သေးကုန်သော အနုပ္ပန္နအကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်ရန် ဦးတည်၍ ထိုအကုသိုလ် တရားတို့ကို မဖြစ်ပေါ်စေတတ်သော အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်သော ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟု ဆိုအပ်သော သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကျင့်စဥ်တို့ကို ထမြောက်အောင်မြင် ပြီးစီးစေတတ်သော စွမ်းအားရှိ- သော ဝီရိယနှင့် ယှဥ်သော ဆန္ဒဓာတ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ ကြိုးစားအားထုတ်၏၊ ကာယိကဝီရိယ စေတသိကဝီရိယကို ဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေး၏။
瑜伽行者看见那两种未生不善正在他人的相续中明显生起时，便这样放在心上：“啊，若这种性质的恶不善法不在我的相续中生起，那该多好！”为了使自己相续中尚未生起的这两种恶“未生不善”不生，他生起与精进相应的意欲。这种精进有能力成就、圆满止观修习——即称为“前分念处道”、应在能令这些不善法不生的圣道之前修习的止观修习。他努力奋发，激发身精进与心精进，勤奋而行，并以精进提振心力。
၁။ အရေ ကြွင်းစေ၊ ၂။ အကြော ကြွင်းစေ၊ ၃။ အရိုး ကြွင်းစေ၊ ၄။ အသား အသွေးတွေ ခန်းခြောက်ချင် ခန်းခြောက်ပါစေ --- ယောကျာ်းတို့၏ ဇွဲလုံ့လ ဝီရိယဖြင့် ရနိုင်သည့် အရာမှန်က ငါ နောက်သို့ မည်သည့်အခါမျှ မဆုတ်ပေအံ့ ဟု အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဝီရိယ ခြံရံလျက် သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကျင့်စဥ်တို့ကို တကယ်ကျင့်ဖို့ရန် စိတ်ကို ဆောက်တည်၏၊ တကယ် ကျင့်၏။
他以具足四项决意的精进围护自己：“1．纵使只剩皮；2．纵使只剩筋；3．纵使只剩骨；4．纵使血肉枯竭——只要是以男子的坚毅精进可以达到的，我便绝不退转。”如此，他立等持心志，真正修习止与观，并实际付诸修行。
၂။ ဥပ္ပန္န အကုသိုလ်
二、已生不善
ဥပ္ပန္နာနန္တိ သမုဒါစာရဝသေန အတ္တနော ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗာနံ။ ဣဒါနိ တာဒိသေ န ဥပ္ပါဒေဿာမီတိ တေသံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၃။) ဥပ္ပန္နအကုသိုလ်ဟူသည် မပြတ်မလပ် ဖြစ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် မိမိ၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန်အစဥ်၌ ရှေး၌ ဖြစ်ဖူး ကုန်သော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားစုတို့တည်း။ ဖြစ်ပြီး အကုသိုလ်များကား ဖြစ်ပြီးသာ ဖြစ်ကြ၏၊ ချုပ် ပျက်ပြီးသာ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုချုပ်ဆုံးလေပြီးသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းဖွယ်ရာကား မရှိပေ။
“所谓‘已生’，是指依惯常发生而言，过去曾在自己〔相续中〕生起过；〔他决意〕‘如今我将不再令同类法生起’，于是为断除它们而生起意欲。”（《长部义注》2-393。）所谓“已生不善”，是指依惯常发生而言，过去曾在自己的色名相续中生起过的恶不善法聚。已生的不善已经生起，也已经灭坏；对于那些已经灭尽的不善法，已无所谓再努力使它们不生。
သို့အတွက် ဖြစ်ဖူးသော အကုသိုလ်တရားတို့နှင့် အလားတူ အကုသိုလ်များကိုသာ မဖြစ်အောင် ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်က ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်၏။ သို့အတွက် ဖြစ်ပြီး အကုသိုလ် = ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသော အကုသိုလ်နှင့် ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်က နောက်ထပ် မဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းရမည့် အကုသိုလ်တရားတို့သည် မပြတ်မလပ် ဖြစ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် အကုသိုလ် အမျိုးအစားခြင်း တူညီသောကြောင့် သဒိသူပစာရအားဖြင့် နောက်ထပ် မဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းရမည့် အကုသိုလ်တရားတို့ကိုလည်း ဥပ္ပန္န အကုသိုလ်ဟု ခေါ်ဆို၏။ (ဒီ-ဋီ-၂-၃၄၆။) ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန်အစဥ်၌ မပြတ်မလပ် ဖြစ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ ဖြစ်ဖူး ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့နှင့် အလားတူသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်စေအံ့ဟု ထိုအကုသိုလ်တရား တို့ကို ပယ်ခြင်းငှာ သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကျင့်စဥ်တို့ကို ပြီးစီးစေတတ်သည့် စွမ်းအားရှိသော ဝီရိယနှင့်
因此，瑜伽行者必须努力防止的，只是与过去曾生起的不善法相似的不善法。过去曾生起的“已生不善”，与瑜伽行者此后应努力防止的不善法，依惯常发生而言同属一种不善类型；所以依“相似借称”，也把这种此后应努力令其不再生起的不善法称为“已生不善”。（《长部复注》2-346。）瑜伽行者决意：“愿那些与过去依惯常发生而曾在我的色名相续中生起过的不善法相似的不善法，不再生起。”为了断除这些不善法，他生起与精进相应的意欲；这种精进具有圆满止观修习的能力
ယှဥ်သော ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ ကြိုးစားအားထုတ်၏၊ ကာယိကဝီရိယ စေတသိကဝီရိယကို ဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေး၏။ အင်္ဂါ လေးပါးရှိသော ဝီရိယ ခြံရံလျက် သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာ ကျင့်စဥ်တို့ကို တကယ် ကျင့်ဖို့ရန် စိတ်ကို ဆောက်တည်၏၊ တကယ် ကျင့်၏။
他努力奋发，激发身精进与心精进，勤奋而行，以精进提振心力。以具足四项决意的精进围护自己，他立等持心志，真正修习止与观，并实际付诸修行。
原书第 555 页
၃။ အနုပ္ပန္န ကုသိုလ်
三、未生善
အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနန္တိ အပ္ပဋိလဒ္ဓါနံ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနံ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၃။) အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနန္တိ ဧတ္ထ ကုသလာတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အဓိပ္ပေတာ။ (ဒီ-ဋီ-၂-၃၄၆။) မိမိ၏ ရုပ်နာမ်အစဥ်၌ မဖြစ်ဖူးသေးသော အနုပ္ပန္နကုသိုလ်ဟူသည် မိမိ မရအပ်ကုန်သေးသော ပထမ စျာန် စသည့် စျာန်တရား မဂ်တရားတို့ကို ဆိုလိုသည်။ စျာန်တရားတို့ကား အစမထင် သံသရာတစ်ခွင်၌ ယော- ဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အဖို့ မရခဲ့စဖူးခြင်း မည်သည် မရှိစကောင်းသည်သာ ဖြစ်၏။ အောက်ထစ်ဆုံး အားဖြင့် ကမ္ဘာပျက်သောအခါ၌ စျာန်တရားများကို ထိုက်သလို ရရှိခဲ့ဖူး၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့ဖူးသည်သာ ဖြစ်၏။ အရိယမဂ်ကုသိုလ်ကား ပုထုဇန်တို့အဖို့ မရဖူးသော ကုသိုလ်သာ ဧကန်ဖြစ်၏၊ အနုပ္ပန္န ကုသိုလ်စစ် တည်း။ ထိုကြောင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ခုသောဘဝ၌ တနည်းဆိုသော် ဤဘဝ၌ စျာန်တရား မဂ် တရားတို့ကို မရအပ်ကုန်သေးလျှင် ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အဖို့ ယင်းစျာန်ကုသိုလ် မဂ်ကုသိုလ်တို့သည် အနုပ္ပန္န
“所谓‘未生的善法’，是指尚未获得的初禅等。”（《长部义注》2“在‘未生的善法’一句中，所谓善法，是指上人法。”（《长部复注》2-346。）所谓尚未在自己的色名相续中生起过的“未生善”，是指自己尚未获得的初禅等禅那法与道法。在无始轮回中，对任何一位瑜伽行者而言，并不存在从未获得过禅那法的情形；最低限度，在世界毁坏时也曾随其所应获得禅那法而投生梵界。至于圣道善，对凡夫而言确实是从未获得的善法，是真正的未生善。因此，若瑜伽行者在某一生——换言之，在今生——尚未获得禅那法与道法，对他而言，这些禅善与道善就是未生
ကုသိုလ်တို့ မည်ကုန်၏။ ယင်း အနုပ္ပန္န ကုသိုလ်တို့ကို ရရှိအောင် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကျင့်စဥ်တို့ကို အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဝီရိယ ခြံရံလျက် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။
善。为了获得这些未生善，瑜伽行者必须以具足四项决意的精进围护自己，猛烈地努力修习止与观。
၄။ ဥပ္ပန္န ကုသိုလ်
四、已生善
ဥပ္ပန္နာနန္တိ တေသံယေဝ ပဋိလဒ္ဓါနံ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၃။) ရအပ်ကုန်ပြီးသော စျာန်ကုသိုလ် မဂ်ကုသိုလ်တို့သည် ဥပ္ပန္န ကုသိုလ်တို့ မည်ကုန်၏။ ထိုတွင် မဂ်ကုသိုလ် ကား စိတ္တက္ခဏတစ်ချက်သာ သက်တမ်းရှိ၏။ မဂ်ကုသိုလ်စိတ် (၄)မျိုးတို့သည် တစ်ကြိမ်စီသာ ဖြစ်ရိုးဓမ္မတာ ရှိ၏။ ထိုကြောင့် ယင်းမဂ်ကုသိုလ်တရားတို့ကို ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် တည်တံ့အောင် တိုးပွားအောင် ပြုလုပ် ဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်ပေ။ ထိုမဂ်ကုသိုလ်၏ အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ဝိပဿနာကုသိုလ် ကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းဝိပဿနာ၏ အခြေခံ အကြောင်းရင်း ပါဒကဖြစ်သော စျာန်ကုသိုလ်ကိုလည်းကောင်း ပဗန္ဓဌိတိ အမည်ရသော ရှေးနှင့်နောက် ဆက်စပ်လျက် အထပ်ထပ်ဖြစ်ခြင်း အစဥ်အတန်း၏ အစွမ်းဖြင့် တည် တံ့အောင် ကြိုးစားရ၏၊ မပျောက်ပျက်အောင် ကြိုးစားရ၏၊ တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့် မြင့်သထက်မြင့်အောင် အထပ်ထပ် ဖြစ်အောင် ကြိုးစားရ၏၊ မိမိ ပွားများနေသော ဘာဝနာဉာဏ်၏ အရဟတ္တမဂ်ဆိုက်သည် အထိ
“所谓‘已生’，正是指已经获得的那些〔善法〕。”（《长部义注》2-393。）已经获得的禅善与道善，称为已生善。其中，道善的寿命只有一个心刹那；四种道善心各自都只有生起一次的定法。因此，瑜伽行者不可能使这些道善法继续住立或增长。至于作为道善强力亲依止因的观善，以及作为该观修基础因的禅善（即基础禅善），则应依名为“相续住立”（pabandhaṭhiti）的“前后相接、反复生起之相续”，努力使之持续住立、不致消失；还要努力令其逐层提高、反复生起，直至自己所培育的修习智达到阿罗汉道
ပြည့်စုံအောင် ကြိုးပမ်းရ၏။ ဝီရိယနှင့်ယှဥ်သော ဆန္ဒဓာတ်ကို ဖြစ်စေအပ်၏၊ ကာယိကဝီရိယ စေတသိကဝီရိယ ကို ဖြစ်စေအပ်၏၊ လုံ့လပြုအပ်၏၊ ဝီရိယဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကို မြင့်မားအောင် မြှင့်တင်ပေးရ၏၊ အင်္ဂါလေးပါး ရှိသော ဝီရိယခြံရံလျက် သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကျင့်စဥ်တို့ကို တကယ် ကျင့်ဖို့ရန် စိတ်ကို ဆောက်တည် အပ်၏၊ တကယ် ကျင့်အပ်၏။ ယင်းသို့ ကျင့်သော် အနုပ္ပန္န ကုသိုလ်တို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြမည် ဖြစ်၏၊ ဥပ္ပန္န ကုသိုလ်တို့လည်း တိုင်းထက်အလွန် တိုးပွားလာကြမည် ဖြစ်၏။
圆满。他应生起与精进相应的意欲，激发身精进与心精进，勤奋而行，以精进不断提振心力；以具足四项决意的精进围护自己，立等持心志，真正修习止与观，并实际付诸修行。这样修行，未生善便会生起，已生善也会大幅增长。
ဤ သမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်သည်လည်း --- ၁။ မဖြစ်ပေါ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း၊ ၂။ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်နိုင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း၊ ၃။ မဖြစ်ပေါ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဖြစ်ပေါ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း၊ ၄။ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို တိုးပွားအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း --- ဟု အားထုတ်ခြင်း သမ္မာဝါယာမ (၄)မျိုး ရှိ၏။
正精进道支也有四种正精进：1．努力令尚未生起的不善法不生；2．努力断除已经生起的不善法；3．努力令尚未生起的善法生起；4．努力令已经生起的善法增长。
原书第 556 页
ဤသို့ ကြိုးစားအားထုတ်နေသော စိတ်ဓာတ်တို့၏ ထူးထွေကွဲပြားမှု ရှိသည့်အတွက်ကြောင့် အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့၌ ကျင့်အပ်သော ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟု ဆိုအပ်သော သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကြိုးပမ်းခိုက်၌ ထူးထွေကွဲပြားမှု ရှိ၏၊ သမ္မာဝါယာမ အမျိုးမျိုး ရှိ၏။ သို့သော် အရိယမဂ် အခိုက်၌ကား သမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်သည် ဤလေးဌာနလုံးတို့၌ ပင်လျှင် ပြုသင့်ပြုထိုက်သည့် ယင်း (၄)မျိုးသော လုပ်ငန်းကိစ္စရပ်တို့ကို ပြီးစီးစေတတ်သည့် စွမ်းအားကြောင့် မဂ္ဂင်္ဂ = အရိယမဂ်၏ အင်္ဂါကို ပြည့်စေလျက် တစ်ခု တည်းသာလျှင် ဖြစ်သော ကုသိုလ်ဝီရိယသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဤကုသိုလ်ဝီရိယသည် သမ္မာဝါယာမ မည်၏။
由于上述努力奋发之心各有差别，在圣道以前修习称为“前分念处道”的止观修习善法、努力令其生起时，正精进也有种种差别。然而，在圣道刹那，正精进道支凭借能够在上述四种情形中同时完成四项应作之事的力量，圆满道支——即圣道的支分；此时只生起唯一一种善精进，这种善精进称为“正精进”。
(အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော ဝီရိယသည် အထက်ပါ ကိစ္စလေးရပ်ကို ပြီးစီးအောင် တစ်ပြိုင်နက် ဆောင်ရွက်နိုင်၏ ဟူလိုသည်။) (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၃။)
〔意思是：与圣道相应的精进，能够同时完成上述四项作用。〕（《长部义注》2-393。）
၇။ သမ္မာသတိ
七、正念
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသတိ။ ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပ- ဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿံ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသတိ။ (မ-၁-၈၉၊။) ရဟန်းတို့ …သမ္မာသတိဟူသည် အဘယ်နည်း ?
“诸比丘，什么是正念？诸比丘，于此，比丘于身随观身而住，热诚精勤、正知、具念，舍断世间的贪欲与忧恼；于诸受随观受而住，热诚精勤、正知、具念，舍断世间的贪欲与忧恼；于心随观心而住，热诚精勤、正知、具念，舍断世间的贪欲与忧恼；于诸法随观法而住，热诚精勤、正知、具念，舍断世间的贪欲与忧恼。诸比丘，这称为正念。”（《中部》1-89。）缅释问：“诸比丘……什么是正念？”
၁။ ရဟန်းတို့ …ဤသာသနာတော်၌ ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ် လောင် ကျွမ်းစေတတ်သော အပြင်းအထန် ကြိုးစားအားထုတ်သော သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယ ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ကောင်းစွာ ကွဲကွဲပြားပြား သိတတ်သော သမ္ပဇဥ်ဉာဏ် ရှိသည်ဖြစ်၍၊ သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိ ရှိသည်ဖြစ်၍ ရုပ်လောက ၌ လိုလားတပ်မက်ခြင်း = အဘိဇ္ဈာတရား၊ စိတ်မချမ်းသာခြင်း = ဒေါမနဿတရားကို ပယ်ရှားလျက် ရုပ်အပေါင်း၌ ရုပ်အပေါင်းကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေ၏။
1．诸比丘……在此教法中，瑜伽行比丘具足猛烈奋发、能够逼恼并烧灼烦恼的正勤精进；具足能够善加、清楚分别了知的正知智；又具足能够摄持所缘的念。他舍离色法世间中的欲求贪恋——即贪欲，以及内心不悦——即忧恼，于色法之聚中反复随观色法之聚而住。
၂။ ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ် လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော အပြင်းအထန် ကြိုးစားအားထုတ်သော သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယ ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ကောင်းစွာ ကွဲကွဲပြားပြား သိတတ်သော သမ္ပဇဥ်ဉာဏ် ရှိသည်ဖြစ်၍၊ သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိရှိသည် ဖြစ်၍ ဝေဒနာလောက၌ လိုလားတပ်မက်ခြင်း အဘိဇ္ဈာတရား၊ စိတ်မ- ချမ်းသာခြင်း ဒေါမနဿတရားကို ပယ်ရှားလျက် ဝေဒနာတို့၌ ဝေဒနာတို့ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍နေ၏။
2．他具足猛烈奋发、能够逼恼并烧灼烦恼的正勤精进，具足能够善加、清楚分别了知的正知智，又具足能够摄持所缘的念；舍离受之世间中的贪欲与忧恼，于诸受中反复随观受而住。
၃။ ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ် လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော အပြင်းအထန် ကြိုးစားအားထုတ်သော သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယရှိသည် ဖြစ်၍၊ ကောင်းစွာ ကွဲကွဲပြားပြား သိတတ်သော သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ရှိသည် ဖြစ်၍၊ သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိရှိသည်ဖြစ်၍ စိတ်လောက၌ လိုလားတပ်မက်ခြင်း အဘိဇ္ဈာတရား၊ စိတ်မချမ်း- သာခြင်း ဒေါမနဿတရားကို ပယ်ရှားလျက် စိတ်၌ စိတ်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေ၏။
3．他具足猛烈奋发、能够逼恼并烧灼烦恼的正勤精进，具足能够善加、清楚分别了知的正知智，又具足能够摄持所缘的念；舍离心之世间中的贪欲与忧恼，于心中反复随观心而住。
၄။ ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ် လောင်ကျွမ်းစေတတ်သော အပြင်းအထန် ကြိုးစားအားထုတ်အပ်သော သမ္မပ္ပဓာန် လုံ့လဝီရိယ ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ကောင်းစွာ ကွဲကွဲပြားပြား သိတတ်သော သမ္ပဇဥ်ဉာဏ် ရှိသည်ဖြစ်၍၊ သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိ ရှိသည်ဖြစ်၍ ဓမ္မလောက၌ လိုလားတပ်မက်ခြင်း အဘိဇ္ဈာတရား၊ စိတ်မချမ်းသာခြင်း ဒေါမနဿတရားကို ပယ်ရှားလျက် ဓမ္မသဘောတရားတို့၌ ဓမ္မသဘောတရားတို့ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှု- လေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေ၏။
4．他具足猛烈奋发、能够逼恼并烧灼烦恼的正勤精进，具足能够善加、清楚分别了知的正知智，又具足能够摄持所缘的念；舍离法之世间中的贪欲与忧恼，于诸法中反复随观法而住。
原书第 557 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း ရဟန်းတို့ …ဤသို့ ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတည်းဟူသော အာရုံကို သိမ်းဆည်းတတ် အောက်မေ့ တတ်သော သတိကို မှန်စွာအောက်မေ့ခြင်း ''သမ္မာသတိ''ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (မ-၁-၈၉။)
——诸比丘……像这样，能够摄持、忆念身、受、心、法这些所缘的念，称为正确的忆念，即“正念”。（《中部》1-89。）
ပြည့်စုံရမည့် တရားသုံးပါး
应具足的三种法
ဤ သတိပဋ္ဌာန်တရား (၄)ပါးတို့ကို ပွားများရာ၌ ပြည့်စုံရမည့် သမ္ပယောဂ အင်္ဂါ သုံးပါး ရှိ၏။ သတိပဋ္ဌာန် ကျင့်စဥ်ကို ကျင့်ရာ၌ အတူယှဥ်တွဲ ပါဝင်ရမည့် တရားသုံးပါး ဖြစ်သည်။ ယင်း တရားတို့မှာ --- ၁။ အာတာပီခေါ် ဝီရိယ၊ ၂။ သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်၊ ၃။ သတိ --- တို့ ဖြစ်ကြသည်။
培育这四种念处法时，必须具足三种相应支分，也就是修习念处时必须共同相应、参与的三法：1．称为 ātāpī 的精进；2．正知智；3．念。
၁။ အာတာပီ = ဝီရိယ ကိလေသာတို့ကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ဝိက္ခမ္ဘန = ခပ်ကြာကြာ ခွာထားခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်စေ ပယ်ရှားခြင်း သည် ပူပန်စေတတ် လောင်ကျွမ်းစေတတ်ခြင်းသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ စသော အခြားအခြားသော တရားတို့အားလည်း စွမ်းအားရှိသည်သာ ဖြစ်၏။ သို့သော် ဝီရိယ၏ ပယ်ရှားမှုသတ္တိက ပို၍ ထင်ရှားသဖြင့် အထင်ရုဠှီအားဖြင့် ဝီရိ- ယကိုပင် အာတာပီ = ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ် လောင်ကျွမ်းစေတတ်သောတရားဟု ဟောတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်း --- ဆန့်ကျင်ဘက် ကိလေသာတို့ကို တဒင်္ဂ+ဝိက္ခမ္ဘနအားဖြင့် ပယ်ရှားရာ၌ စိတ္တက္ခဏတစ်ခု အတွင်း မိမိနှင့် အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်ကြသည့် သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို အလွန်အမင်း အားထုတ်စေသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝီရိယ၏ အလွန်အကဲနှင့်တကွ ထိုကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သောကြောင့် ဝီရိယကိုသာလျှင် အာတာပီဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ (ဒီ-ဋီ-၂-၂၉၄။) ၂။ သမ္ပဇာန = သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်
1．热诚精勤＝精进。 正见等其他法，也有能力以彼分断或以镇伏断——令烦恼隔离较长时间——来舍断、逼恼并烧灼烦恼。不过，精进的舍断能力更加显著，因此依其显著性与约定俗成的用法，只把精进宣说为 ātāpī，即“能逼恼并烧灼烦恼之法”。换一种说法，在以彼分断与镇伏断来舍断相违法——诸烦恼——时，精进能使一个心刹那内与自己相应的诸法极力奋发；由于精进如此强盛而能逼恼那些烦恼，所以唯把精进称为 ātāpī。（《长部复注》2-294。）2．正知＝正知智。
သမ္မာ သမန္တတော သာမဉ္စ (သမဉ္စ) ပဇာနန္တော သမ္ပဇာနော၊ အသမ္မိဿတော ဝဝတ္ထာနေ အညဓမ္မာ- နုပဿိတာဘာဝေန သမ္မာ အဝိပရီတံ၊ သဗ္ဗာကာရပဇာနနေန သမန္တတော၊ ဥပရူပရိ ဝိသေသာဝဟဘာဝေန ပဝတ္တိယာ သာမံ (သမံ) ပဇာနန္တောတိ အတ္ထော။ (ဒီ-ဋီ-၂-၂၉၄။) သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဟူသည် --- (က) ကောင်းစွာ အပြားအားဖြင့် သိခြင်း၊ ( ခ ) ပတ်ဝန်းကျင်မှ အပြားအားဖြင့် သိခြင်း၊ ( ဂ ) အညီအညွတ် အပြားအားဖြင့် သိခြင်းတည်း။
“能正确、周遍而随顺地了知者，称为具正知者。在不混杂地分别界定时，不把一法随观为另一法，故为正确而不颠倒；以了知一切行相，故为周遍；其转起能一再带来更上的殊胜，故为随顺地了知——这是其义。”（《长部复注》2-294。）所谓正知智，就是：（甲）善加如实地分别了知；（乙）周遍地分别了知；（丙）随顺地分别了知。
(က) ရုပ်ကလာပ် တစ်ခုတစ်ခု အတွင်း၌ တည်ရှိသော ပရမတ္ထရုပ်တရားတို့ကို ဤကား ပထဝီ၊ ဤကား အာပေါ၊ ဤကား တေဇော၊ ဤကား ဝါယော စသည်ဖြင့် ပရမတ်ချင်းချင်း မရောယှက်သောအားဖြင့် ပိုင်းခြား မှတ်သားရာ၌လည်းကောင်း၊ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုတစ်ခု အတွင်း၌ တည်ရှိသော နာမ်တရားတို့ကိုလည်း ဤကား ဖဿ၊ ဤကား ဝေဒနာ၊ ဤကား သညာ၊ ဤကား စေတနာ၊ ဤကား ဝိညာဏ် ဤသို့ စသည်ဖြင့် ပရမတ်ချင်းချင်း ရောယှက် ရှုပ်ထွေးခြင်း ကင်းသောအားဖြင့် = မရောယှက်သောအားဖြင့် ပိုင်းခြား မှတ်သားရာ၌လည်းကောင်း ကောင်းမွန် မှန်ကန်စွာ မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ထွင်းဖောက်သိမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည် သမ္ပဇဥ် ဉာဏ် မည်၏။ ကောင်းစွာ အပြားအားဖြင့် သိခြင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်းတည်း။ ဤသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ကား ပထဝီကို
（甲）对于每一个色聚中的究竟色法，以“这是地，这是水，这是火，这是风”等方式，不让一种究竟法与另一种究竟法混杂而加以分别、辨识；对于每一个心刹那中的名法，也以“这是触，这是受，这是想，这是思，这是识”等方式，不让一种究竟法与另一种究竟法混杂、混乱而加以分别、辨识。能如此善妙、正确、无倒、如实地洞彻知见之智，称为正知智；这就是善加如实地分别了知、清楚分别了知。这一正知智不会把地
原书第 558 页
အာပေါဟု မရှု၊ တေဇောကို ဝါယောဟု မရှု၊ ဖဿကို ဝေဒနာဟု မရှု၊ ပူမှု အေးမှု တေဇောကို ဝေဒနာဟု မရှု။
观为水，不把火观为风，不把触观为受，也不把具有热性、冷性的火界观为受。
ပထဝီကို ပထဝီဟုပင် ရှု၏၊ တေဇောကို တေဇောဟုပင် ရှု၏၊ ဖဿကို ဖဿ ဟုပင် ရှု၏၊ ဝေဒနာကို ဝေဒနာ ဟုပင် ရှု၏၊ ပူမှု အေးမှုကို ရုပ်ဟုပင် ရှု၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါလေ။
他只把地观为地，把火观为火，把触观为触，把受观为受，把热与冷观为色法。应当依此类推而理解。
(ခ)ထိုသို့ ရုပ်ပရမတ် နာမ်ပရမတ် အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူရာ၌ လက္ခဏ-ရသ-ပစ္စုပဋ္ဌာန်- ပဒဋ္ဌာန် နည်းအားဖြင့် ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူရ၏။ ထိုသို့ ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူရာ၌ ရုပ်ကလာပ် တစ်ခုတစ်ခု အတွင်း ရုပ်ပရမတ်တရား တစ်လုံးလောက်ကိုသာ၊ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခု အတွင်း၌လည်း နာမ်ပရမတ်တရား တစ်လုံး လောက်ကိုသာ လက္ခဏ-ရသ-ပစ္စုပဋ္ဌာန်-ပဒဋ္ဌာန် နည်းအားဖြင့် ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားမယူဘဲ၊ ရုပ်ကလာပ် တစ်ခု အတွင်း၌ ရုပ်ပရမတ်တိုင်းကို၊ စိတ္တက္ခဏတစ်ခု အတွင်း၌လည်း နာမ်ပရမတ်တိုင်းကို လက္ခဏ-ရသ-ပစ္စုပဋ္ဌာန်- ပဒဋ္ဌာန်အားဖြင့် ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူရ၏။ ဤသို့ ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူခြင်း ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိခြင်းသည် သဗ္ဗာကာရပဇာနန = ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်တည်း။ တစ်ဖန် အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးရုပ်နာမ်တို့ ထင်ရှား
（乙）像这样，以智分别每一种究竟色法、究竟名法时，必须依特相、作用、现起、近因的方法加以分别。不能只对一个色聚中的一种究竟色法，或一个心刹那中的一种究竟名法，依特相、作用、现起、近因加以分别；而必须依特相、作用、现起、近因，以智分别一个色聚中的每一种究竟色法，以及一个心刹那中的每一种究竟名法。如此以智分别、以智洞彻了知，就是 sabbākāra-pajānana——依一切行相清楚分别了知的正知智。再者，由于无明、爱、取、行、业等因法生起，果色名如何明显
ဖြစ်ပုံ၊ အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် အကျိုးရုပ်နာမ်တို့ ချုပ်ငြိမ်းပုံကို သိခြင်းသည်လည်း သဗ္ဗာကာရပဇာနန = ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ကွဲကွဲပြားပြား သိ ခြင်း = သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ပင်တည်း။ တစ်ဖန် အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ယင်းရုပ်တရား နာမ်တရားတို့၏ အနိစ္စ အခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာ အသုဘအခြင်းအရာတို့ကိုလည်း ယင်းသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်သည် ကွဲကွဲပြားပြား သိတတ်၏။ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်းသည် သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ပင် တည်း။ --- ဤသို့ ကွဲကွဲပြားပြား သိရာ၌ အဇ္ဈတ္တတွင်သာမက ဗဟိဒ္ဓ သက်ရှိလောကနှင့် သက်မဲ့လောကသို့တိုင် အောင် ဝန်းကျင်ပတ်ချာ အရပ် (၁ဝ)မျက်နှာသို့တိုင်အောင် (၃၁)ဘုံလုံးကို ခြုံငုံ၍ သိပေသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်မှ အပြားအားဖြင့် သိခြင်း = ပတ်ဝန်းကျင်နှင့်တကွ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်းတည်း။
生起；由于无明、爱、取、行、业等因法息灭，果色名如何息灭——能够了知这些，也正是 sabbākāra-pajānana，即依一切行相清楚分别了知的正知智。再者，这一正知智还能清楚分别了知连同因法在内的这些色法、名法之无常行相、苦行相、无我行相与不净行相。依一切行相清楚分别了知，正是正知智。如此清楚分别了知时，不只了知内在，也遍及外在的有情世间与无情世间，周遍十方，总摄三十一界而了知。这就是周遍地分别了知，即连同周遭、依一切行相清楚分别了知。
(ဂ)ထိုသို့ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ သက်ရှိ သက်မဲ့ လောက၌ အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ- ဓမ္မ အမည်ရသော ရုပ်နာမ် ပရမတ်တို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာ အသုဘ အခြင်းအရာကို ကွဲကွဲပြားပြား သိရာ၌ အထက် အထက်ဖြစ်သော ဝိပဿနာဉာဏ် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ဟူသော တရားထူး တရားမြတ်တို့ကို အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ရွက်ဆောင်ပေးနိုင်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ အောင် ယင်းသင်္ခါရတရားတို့ကို အနိစ္စဟု၊ ဒုက္ခဟု၊ အနတ္တဟု၊ အသုဘဟုသာ အညီအညွတ် ကောင်းစွာ ရှု၏။
（丙）在内、外有情与无情世间中，清楚分别了知连同因法在内、名为身、受、心、法的究竟色名之无常、苦、无我、不净行相时，为了能依次引生更上一层的观智、道智、果智这些殊胜高贵之法，他只随顺、善加地把那些行法观为无常、苦、无我、不净。
နိစ္စဟု သုခဟု အတ္တဟု သုဘဟု မညီမညွတ် မရှုပေ။ ယင်းသို့ သင်္ခါရတရားတို့ကို အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု အသုဘဟု အညီအညွတ် အပြားအားဖြင့် သိခြင်းသည်လည်း သမ္ပဇဥ်ဉာဏ် မည်ပေသည်။
他并不会违逆实相，把它们观为常、乐、我、净。这样，随顺地分别了知诸行法为无常、苦、无我、不净，也称为正知智。
၃။ သတိမာ - သတိနှင့် ပြည့်စုံခြင်း သတိမာတိ ကာယပရိဂ္ဂါဟိကာယ သတိယာ သမန္နာဂတော။ အယံ ပန ယသ္မာ သတိယာ အာရမ္မဏံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပညာယ အနုပဿတိ၊ န ဟိ သတိဝိရဟိတဿ အနုပဿနာ နာမ အတ္ထိ၊ တေနေဝါဟ ''သတိဉ္စ ခွါဟံ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗတ္ထိကံ ဝဒါမီ''တိ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၉။) သတိပဋ္ဌာန်တရားကို ပွားများအားထုတ်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် တတိယမြောက် ပြည့်စုံရမည့် အင်္ဂါရပ်မှာ သတိနှင့် ပြည့်စုံခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သတိနှင့် ပြည့်စုံမှုဟူသည် သတိဖြင့် ကာယ- ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မဟူသော သတိ၏တည်ရာ အာရုံ ဖြစ်ကြသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ပိုင်းခြား ယူတတ် သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိနှင့် ပြည့်စုံခြင်းတည်း။
3．具念—“所谓‘具念’，是指具足能够摄取身的念。他以念摄持所缘，再以慧随观；没有念的人，绝不可能有所谓随观。因此世尊才说：‘诸比丘，我说念是一切处都需要的。’”（《长部义注》2-349。）在培育念处法的瑜伽行者相续中，第三项必须具足的支分就是具足念。所谓具足念，是具足这样的念：它能分别、摄持作为念所安住之所缘、名为身、受、心、法的五取蕴色名法。
原书第 559 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း သတိပဋ္ဌာန်တရားကို ပွားများအားထုတ်နေသော ဤယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်သည်ကား ကာယ-ဝေဒနာ စိတ္တ-ဓမ္မတည်းဟူသော အာရုံကို ပိုင်းခြားကာ ယူ၍ သိမ်းဆည်း၍ ပညာဖြင့် အဖန်ဖန်ရှု၏။ မှန်ပေသည် --- သတိမှ လွတ်ကင်းနေသော = သတိလက်လွတ်နေသော ယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်၏ သန္တာန်ဝယ် ကာယ- ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို အဖန်ဖန် ရှုတတ်သော အနုပဿနာဉာဏ်မည်သည် မရှိစကောင်းသည်သာတည်း။
这位正在培育念处法的瑜伽行比丘，先分别、摄持身、受、心、法这些所缘，再以慧反复随观。确实，在远离念、失去念的瑜伽行比丘相续中，不可能有能反复随观身、受、心、法的随观智。
ထိုကြောင့် ဘုရားရှင်သည် --- ''သတိဉ္စ ခွါဟံ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗတ္ထိကံ ဝဒါမိ = ရဟန်းတို့ …သတိကိုကား ဘာဝနာအာရုံမှ တွန့်ဆုတ်- သောစိတ် ဖြစ်ရာအခါဝယ် ပွားများထိုက် ဖြစ်စေထိုက်ကုန်သော ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင် ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင် ပီတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်တို့၏လည်းကောင်း၊ ဘာဝနာအာရုံမှ ပျံ့လွင့်သောစိတ် ဖြစ်ရာအခါဝယ် ပွားများထိုက် ဖြစ်စေထိုက် ကုန်သော ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်တို့၏လည်းကောင်း အကျိုးရှိကြောင်းတရား ဟူ၍ ငါဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူ၏။'' ဤသို့လျှင် ဘုရားရှင်သည် ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ် အဂ္ဂိသုတ် (သံ-၃-၉၉)၌ ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ထိုကြောင့် သတိသည် ဘာဝနာအာရုံမှ စိတ်ဓာတ်တွန့်ဆုတ်ရာ အခါဝယ် စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေးရာ၌လည်းကောင်း၊ ဘာဝနာအာရုံမှ စိတ်ဓာတ်ပျံ့လွင့်နေရာ အခါဝယ် စိတ်ဓာတ်ကို ဘာဝနာအာရုံပေါ်သို့ ရောက်ရှိအောင် ဆွဲစု
因此，世尊开示：“သတိဉ္စ ခွါဟံ ဘိက္ခဝေ သဗ္ဗတ္ထိကံ ဝဒါမိ——诸比丘，我说念是一切处都需要的：当心从修习所缘退缩时，它有益于应当培育、令其生起的择法觉支、精进觉支与喜觉支；当心从修习所缘散乱时，它也有益于应当培育、令其生起的轻安觉支、定觉支与舍觉支。”世尊在《觉支相应》的《火经》（《相应部》3-99）中如此开示。因此，当心力从修习所缘退缩时，需要以念提振心力；当心力从修习所缘散乱时，也需要以念把心力收摄、牵引回修习所缘
ပေးရာ၌လည်းကောင်း အခါခပ်သိမ်း အလိုရှိအပ်သော တရားပင် ဖြစ်ပေသည်။
因此，念确实是一切时都需要的法。
သတိနှင့် ပညာ
念与慧
သတိယာ အာရမ္မဏံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပညာယ အနုပဿတိ --- (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၉။) ဟူသော အဋ္ဌကထာနှင့် အညီ သတိနှင့် ပညာကို ဤသို့ မှတ်သားပါ။
“以念摄持所缘，再以慧随观。”（《长部义注》2-349。）依照这段义注，应当如下理解念与慧。
၁။ သတိသည် ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို သိမ်းဆည်းတတ်၏၊ ပညာကား (= သမ္မာဒိဋ္ဌိကား) ထိုသတိက သိမ်းဆည်းထားအပ်သော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို ပရမတ္ထ ဓမ္မသဘာဝသို့ ဆိုက်အောင် ထိုး- ထွင်း သိ၏။
1．念能摄取身、受、心、法；慧——即正见——则洞彻了知由念所摄取的身、受、心、法，直达究竟法的自性。
၂။ သတိကား ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းတတ်၏၊ ပညာကား ယင်း အကြောင်းတရားတို့ကို ထိုးထွင်းသိ၏။
2．念能摄持身、受、心、法的因法；慧则洞彻了知这些因法。
၃။ သတိကား ယင်း ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ၊ ဒုက္ခအခြင်းအရာ၊ အနတ္တအခြင်း အရာ အသုဘအခြင်းအရာကို သိမ်းဆည်းတတ်၏၊ ပညာကား ယင်းကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့၏ အနိစ္စ အခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိ၏။
3．念能摄持这些身、受、心、法的无常行相、苦行相、无我行相与不净行相；慧则洞彻了知这些身、受、心、法的无常行相、苦行相与无我行相。
ဤသို့လျှင် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုသတိဖြင့် ထိုဉာဏ်ဖြင့် ထိုကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို အဖန် ဖန် အထပ်ထပ် ရှု၏။ အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဝီရိယကို ခြံရံလျက် ရှု၏။ ထိုသို့ ရှုရာ၌ အဘိဇ္ဈာနှင့် ဒေါမနဿ တရားနှစ်ပါးကို ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိ စသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဖြစ်စေလျက် တဒင်္ဂအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝိက္ခမ္ဘနအားဖြင့်လည်းကောင်း ပယ်ရှားလျက် ယင်း ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို သိအောင် ကြိုးပမ်းလေရာသည်။ ပယ်ရှားရမည့် တရားနှစ်ပါးကား အဘိဇ္ဈာနှင့် ဒေါမနဿ ဖြစ်သည်။ ပြည့်စုံရမည့် တရား သုံးပါးကား ဝီရိယ သတိ သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
如此，瑜伽行者以这种念与这种智，对身、受、心、法一再反复随观；并以具足四项决意的精进围护而随观。如此随观时，他令近行定、安止定等善法生起，以彼分断和镇伏断的方式舍离贪欲、忧恼二法，并努力如实了知这些身、受、心、法。应当舍离的二法是贪欲与忧恼；应当具足的三法是精进、念与正知智。
原书第 560 页
လောကီပိုင်း-လောကုတ္တရာပိုင်း
世间部分—出世间部分
၁။ ကာယ = ရူပကာယ = ရုပ်တရားအပေါင်းကို သိမ်းဆည်းတတ်သော စိတ်၊ ၂။ ဝေဒနာကို သိမ်းဆည်းတတ်သော စိတ်၊ ၃။ စိတ်ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော စိတ်၊ ၄။ ဓမ္မသဘောတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော စိတ်၊ ဤသို့လျှင် သိမ်းဆည်းတတ်သော စိတ်တို့၏ (သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိ ပညာတို့နှင့် ယှဥ်သော စိတ် တို့၏) ထူးထွေကွဲပြားမှု ရှိသည့်အတွက်ကြောင့် ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟု ဆိုအပ်သော အရိယမဂ်၏ ရှေးအ- ဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်သော လောကီ သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဥ်ပိုင်း၌ ဤသမ္မာသတိသည်လည်း ထူးထွေကွဲပြား၏။ အရိယ မဂ်အခိုက်၌ကား ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတည်းဟူသော (၄)ဌာနတို့၌ မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားတတ်သည့် မောဟကို ပယ်ရှားလျက် သိခြင်းကိစ္စကို ပြီးစီးစေသည်၏ အစွမ်းဖြင့် မဂ္ဂင်္ဂ = အရိယမဂ်၏ အင်္ဂါကို ပြည့်စေလျက် တစ်မျိုးတည်းသာလျှင် ဖြစ်သော သတိသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ဤသတိသည် သမ္မာသတိ မည်၏။
1．能摄取身——即色身、色法之聚——的心；2．能摄取受的心；3．能摄取心的心；4．能摄取诸法的心。由于这些能摄取的心〔即与能摄取的念和慧相应之心〕各不相同，在名为“前分念处道”、须于圣道之前圆满修习的世间念处行中，正念也有种种差别。至于圣道刹那，则在舍断遮蔽身、受、心、法这四处而使人不能了知的痴以后，由于完成了知之作用，唯一一种念生起，并圆满道支——即圣道之支。这种念称为正念。
(ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၉၃။)
（《长部义注》2-393。）
သတိပဋ္ဌာန်ဆိုတာ ဘာလဲ?
什么是念处？
ယခုအခါ၌ အသင်သူတော်ကောင်းသည် ''သတိပဋ္ဌာန်ဟူသည် အဘယ်နည်း'' --- ဟူသော ဤမေးခွန်းကို မေးသင့်ပြီ ဖြစ်၏၊ အဖြေကိုလည်း သိသင့်ပြီ ဖြစ်ပေသည်။
现在，善良的禅修者应当提出“什么是念处？”这个问题，也应当知道它的答案。
၁။ သတိ၏ ကျက်စားရာ အာရုံသည်လည်း သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။
1．念所活动的所缘，也称为念处。
၂။ သုံးမျိုးသုံးစားအားဖြင့် ကျင့်ကုန်သော သာဝကတို့၌ ဆရာဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်၏ မုန်းခြင်း ချစ်ခြင်း ကို ကျော်လွန်သည်၏ အဖြစ်သည်လည်း သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။
2．作为导师的佛陀，对于分作三类而行的弟子超越憎与爱，这种状态也称为念处。
၃။ သတိသည်လည်း သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၃။) ၁။ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ သတိပဋ္ဌာနသံယုတ်၊ အမတဝဂ် သမုဒယသုတ္တန်၌ ဘုရားရှင်သည် သတိ၏ ကျက်စားရာ အာရုံ ဖြစ်သည့် ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို သတိပဋ္ဌာန်ဟူ၍ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
3．念本身也称为念处。（《长部义注》2-343。）1．在《相应部·大品·念处相应·不死品·集经》中，佛陀把身、受、心、法——即念所活动的所缘——开示为念处。
(သံ-၃-၁၆၁ - ကြည့်ပါ။)
（参见《相应部》3-161。）
တစ်ဖန် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်ကြီး၌လည်း --- ကာယော ဥပဋ္ဌာနံ နော သတိ၊ သတိ ပန ဥပဋ္ဌာနဉ္စေဝ သတိ စ --- (၃-၉-၄ဝ၆) ဤသို့ စသည်ဖြင့် သတိ၏ ကပ်၍ တည်ရာ ကျက်စားရာ အာရုံ ဖြစ်ကုန်သော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို သတိပဋ္ဌာန်ဟူ၍ ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ဤနည်း၌ ပတိဋ္ဌာတိ အသ္မိန္တိ ပဋ္ဌာနံ၊ သတိယာ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ --- သတိ၏ တည်ရာအာရုံသည် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။ တစ်နည်း --- ပဓာနံ ဌာနန္တိ ဝါ ပဋ္ဌာနံ၊ သတိယာ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ = သတိ၏ ပြဓာန်းသော တည်ရာအာရုံသည် (ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ- ဓမ္မသည်) သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၃-၃၄၄။) ၂။ တယော သတိပဋ္ဌာနာ ယဒရိယော သေဝတိ၊ ယဒရိယော သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတိ။
又“身是念的安住处，并不是念；而念既是安住，也就是念。”（《无碍解道》3-406。）诸如此类的开示，把身、受、心、法——念所依止、安住并活动的所缘——“念安住于此，故为‘处’；这是念之处，故为‘念处’。”也可解释为：“ပဓာနံ ဌာနန္တိ ဝါ ပဋ္ဌာနံ၊ သတိယာ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ。”译：“主要的处，故为‘处’；这是念之处，故为‘念处’。”也就是说，念的主要安住处——身、受、心、法——称为念处。（《长部义注》2“有三种念处，圣者依止它们；导师依止它们时，堪能教诫大众。”
(မ-၃-၂၆၃။)
（《中部》3-263。）
အကြင်သတိပဋ္ဌာန်တို့ကို အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မှီဝဲတော်မူ၏၊ ယင်းသတိ- ပဋ္ဌာန်တို့ကို မှီဝဲတော်မူသော အမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူသော ဆရာတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်သည် ဂိုဏ်း သံဃာကို ဆိုဆုံးမခြင်းငှာ ထိုက်တော်မူ၏၊ ထိုသတိပဋ္ဌာန်တို့ကား သုံးပါးတို့တည်း။ (မ-၃-၂၆၃။)
至高无上的世尊依止那些念处；至高无上、作为导师的佛陀依止这些念处时，堪能教诫团体僧众。这样的念处共有三种。（《中部》3-263。）
原书第 561 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း ဤဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော် သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ်၌ --- ၁။ ဘုရားရှင် ဆိုဆုံးမတော်မူသည့်အတိုင်း မလိုက်နာ မပြုကျင့်သော သာဝက၊ ၂။ ဘုရားရှင် ဆိုဆုံးမတော်မူသည့်အတိုင်း မလိုက်နာ မပြုကျင့်သော သာဝကနှင့် လိုက်နာ ပြုကျင့်သော သာဝက နှစ်မျိုးတို့ ရောနှောနေသော သာဝက၊ ၃။ ဘုရားရှင် ဆိုဆုံးမတော်မူသည့်အတိုင်း လိုက်နာ ပြုကျင့်သော သာဝက --- ဤသို့ သုံးမျိုးသုံးစားအားဖြင့် ကျင့်နေသော သာဝကတို့၌ ဆရာဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်၏ မုန်းခြင်း ချစ်ခြင်းကို ကျော်လွန်သည်၏ အဖြစ်ကို သတိပဋ္ဌာန်ဟူ၍ ဟောကြားထားတော် မူ၏။ ဤနည်း၌ ပဋ္ဌပီယတေတိ ပဋ္ဌာနံ၊ သတိယာ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ = သတိဖြင့် ဖြစ်စေထိုက်သော တရားသည် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။ ယင်း ဖြစ်စေထိုက်သော တရားဟူသည် --- သုံးမျိုးသုံးစားအားဖြင့် ကျင့်နေကုန်သော သာဝကတို့ အပေါ်၌ ချစ်ခြင်း
在《中部·后五十经篇》的《六处分别经》中，有三类弟子：1．不遵行佛陀教诫的弟子；2．由不遵行教诫者与遵行教诫者两类混合而成的一群弟子；3．遵行佛陀教诫的弟子。对于这样分作三类而行的弟子，作为导师的佛陀超越憎与爱；经中把这种状态开“应使之生起，故为‘处’；这是由念所成办的处，故为‘念处’。”所谓应由念使之生起的法，就是对于分作三类而行的弟子超越爱
မုန်းခြင်းကို ကျော်လွှား လွန်မြောက်ခြင်းပင်တည်း။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၄။) အတုယူဖွယ် အလွန်ကောင်းပေစွ။ ကြည်- ညိုဖွယ် အလွန်ကောင်းပေစွ၊ ဆရာဖြစ်သူတိုင်း သတိပြုသင့်လှပေစွ။
与憎。（《长部义注》2-344。）这实在极值得效法，极值得敬仰；每一位为人师者都应当深切留意。
၃။ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ပရိပူရေန္တိ။ (မ-၃-၁၂၄။) သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွားများအပ်ကုန်သည်ရှိသော် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုအပ်ကုန်သည် ရှိသော် ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့ကို ပြည့်စေနိုင်ကုန်၏။ (မ-၃-၁၂၄။) ဤသုတ္တန်၌ သတိကိုပင် သတိပဋ္ဌာန်ဟူ၍ ဟောတော်မူ၏။ ဤနည်း၌ --- ပဋ္ဌာတီတိ ပဋ္ဌာနံ၊ သတိယေဝ ပဋ္ဌာနံ သတိပဋ္ဌာနံ = ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတည်းဟူသော အာရုံ၌ ကပ်၍ တည်တတ်သော သတိသည်ပင် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။ တစ်နည်း --- သရဏဋ္ဌေန သတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနံ၊ သတိ စ သာ ပဋ္ဌာနဉ္စာတိ သတိပဋ္ဌာနံ၊ ဣဒမိဓာ ဓိပ္ပေတံ = ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မဟူသော အာရုံကို အမှတ်ရခြင်းဟူသော အနက်သဘောကြောင့် သတိ မည်၏။ ဤမျှသာမက သတိသည် ကြာမြင့်စွာက ပြုလုပ် ခဲ့သော ပြောဆိုခဲ့သော အာရုံတို့ကိုသော်မှလည်း အောက်မေ့တတ် အမှတ်ရတတ်၏။ ယင်း ကာယ-ဝေဒနာ-
“四念处经过修习、多加修习，能使七觉支圆满。”（《中部》3-124。）当四念处得到培育并反复多加修习时，就能使七种殊胜觉支圆满。（《中部》3-124。）这部经把念本身开“安住，故为‘处’；正是念本身为处，故为‘念处’。”也可解释为：“သရဏဋ္ဌေန သတိ၊ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနံ၊ သတိ စ သာ ပဋ္ဌာနဉ္စာတိ သတိပဋ္ဌာနံ၊ ဣဒမိဓာ ဓိပ္ပေတံ。”译：“依忆念之义为念，依现前安住之义为处；它既是念，也是处，故为念处；这里正取此义。”由于能忆念身、受、心、法这些所缘，所以称为念。不仅如此，即使是很久以前做过、说过的事，念也能回忆、记起。又由于它能在身、受
စိတ္တ-ဓမ္မဟူသော အာရုံ၌ ကပ်၍ တည်ခြင်းဟူသော အနက်ကြောင့် ပဋ္ဌာန မည်၏။ ထိုကြောင့် ကာယ-ဝေဒနာ- စိတ္တ-ဓမ္မတည်းဟူသော အာရုံကို အမှတ်ရခြင်း သဘောတရားလည်း ဟုတ်၏၊ ထို အမှတ်ရခြင်း သဘောတရား ဟူသည် ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မဟူသော အာရုံ၌ ကပ်၍ တည်ခြင်း သဘောတရားလည်း ဟုတ်၏၊ ထိုကြောင့် လည်း သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။ ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အာရုံကို အမှတ်ရတတ်သော ယင်းအာရုံ၌ ကပ်၍ တည် တတ်သော သတိသည်ပင် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏ဟု ဆိုလိုသည်။
心、法这些所缘上现前安住，所以又称为“处”。因此，它既是忆念身、受、心、法这些所缘的法，又是安住于这些所缘的法，故称为念处。意思是：能忆念身、受、心、法这些所缘，并能安住于其上的念本身，就是念处。
ဤသုံးခုမြောက်သော သတိသည်ပင် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏ဟူသော အနက်သဘောကို ဤမဟာသတိပဋ္ဌာန သုတ္တန်အရာ၌ အလိုရှိအပ်ပေ၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၄။) ဆိုလိုရင်းမှာ ဤသို့တည်း --- ၁။ ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ တို့ကို အောက်မေ့တတ် အမှတ်ရတတ် သိမ်းဆည်းတတ်သော ထိုကာယ- ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အာရုံ၌ ကပ်၍ တည်တတ်သော သတိသည် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။
在这部《大念处经》中，所要采用的正是第三种含义——念本身即是念处。（《长部义注》2-344。）其要义如下：1．能回忆、记起并摄取身、受、心、法，又能安住于身、受、心、法这些所缘的念，称为念处。
၂။ ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ တို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို အောက်မေ့တတ် အမှတ်ရတတ် သိမ်းဆည်း တတ်သော၊ ယင်းအကြောင်းတရား အာရုံ၌ ကပ်၍ တည်တတ်သော သတိသည် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏။
2．能回忆、记起并摄取身、受、心、法的诸因，又能安住于这些因法所缘的念，称为念处。
၃။ အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာ အသုဘအခြင်းအရာကို အောက်မေ့တတ် အမှတ်ရတတ် သိမ်းဆည်းတတ်သော၊ ယင်း
3．能回忆、记起并摄取身、受、心、法连同其因法的无常相、苦相、无我相与不净相，又能安住于上述
原书第 562 页
အခြင်းအရာ အသီးအသီး၌ ကပ်၍ တည်တတ်သော သတိသည် သတိပဋ္ဌာန် မည်၏၊ အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်သော ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟူသော လောကီသတိပဋ္ဌာန်တည်း။
每一种行相上的念，称为念处；这就是须于圣道之前圆满修习、名为“前分念处道”的世间念处。
၄။ အရိယမဂ်ခဏ၌ကား အသင်္ခတဓာတ် နိရောဓသစ္စာ တရားတော်မြတ်ကြီးကို အောက်မေ့တတ် အမှတ်ရ တတ် သိမ်းဆည်းတတ်သော၊ ယင်းနိရောဓသစ္စာ အာရုံ၌ ကပ်၍ တည်တတ်သော အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော သတိသည် သမ္မာသတိ မည်၏၊ သတိပဋ္ဌာန် မည်၏၊ လောကုတ္တရာ သတိပဋ္ဌာန်တည်း။ ဤကား ဆိုလိုရင်းတည်း။
4．至于圣道刹那，与圣道相应的念能回忆、记起并摄取无为界这一殊胜灭谛之法，又安住于灭谛所缘；这种念称为正念，也称为念处，即出世间念处。以上就是其要义。
ယင်းသမ္မာသတိနှင့် ယှဥ်သော အရိယမဂ်တရားကား --- ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကို မသိအောင် ဖုံး လွှမ်းထားသည့် မောဟကိုလည်းကောင်း၊ ယင်း ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့၏ ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အကြောင်းတရား တို့ကိုလည်း မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားတတ်သော မောဟကိုလည်းကောင်း၊ အကြောင်းတရားတို့နှင့် တကွသော ယင်း ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာ၊ အသုဘအခြင်း အရာကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားသည့် မောဟကိုလည်းကောင်း အကြွင်းမဲ့ ပယ်ရှားလိုက်၏။ မသိမှု အဝိဇ္ဇာ ပျောက်၍ သိမှု ဝိဇ္ဇာဉာဏ် ပေါ်လာ၏။ ယင်းဝိဇ္ဇာဉာဏ် = အရိယမဂ်ဉာဏ်နှင့် ယှဥ်သော သတိသည် နိဗ္ဗာန်ကို အောက်မေ့တတ် အမှတ်ရတတ် သိမ်းဆည်းတတ်၍ နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ ကပ်၍ တည်တတ်သောကြောင့် သတိပဋ္ဌာန် မည်ပေသည်။ လောကုတ္တရာ သတိပဋ္ဌာန်တည်း။
与这种正念相应的圣道法，会无余舍断三类痴：遮蔽身、受、心、法而使人不能了知的痴；遮蔽身、受、心、法各自因法而使人不能了知的痴；以及遮蔽身、受、心、法连同其因法之无常相、苦相、无我相与不净相而使人不能了知的痴。无知的无明消失，能知的明智生起。与这明智——即圣道智——相应的念，由于能回忆、记起并摄取涅槃，又能安住于涅槃所缘，故称为念处，即出世间念处。
ဤမဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်၌ကား --- ဧကာယနမဂ္ဂေါ ဝုစ္စတိ ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ္ဂေါ --- (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၃၃၇။) ဟူသော အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုတော်မူချက်နှင့် အညီ ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟူသော အရိယမဂ်၏ ရှေး အဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်သော လောကီသတိပဋ္ဌာန်ကို ရည်ညွှန်း၍ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူပေသည်။
至于这部《大“所谓一趣道，是指前分念处道。”（《长部义注》2-337。）因此，佛陀的开示所指的是名为“前分念处道”、须于圣道之前圆满修习的世间念处。
ဧကာယန = တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း
一趣道即唯一之道
ဧကာယနော အယံ ဘိက္ခဝေ မဂ္ဂေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခ- ဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ၊ ယဒိဒံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ။
“诸比丘，这是使众生清净、超越愁与悲、灭没苦与忧、证得正道、现证涅槃的一趣道，也就是四念处。”
(မ-၁-၇ဝ။)
（《中部》1-70。）
ရဟန်းတို့ …ဤခရီးလမ်းသည် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်ဓာတ် စင်ကြယ်သန့်ရှင်းရန်၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း ငို- ကြွေးခြင်းတို့ကို ကျော်လွှားလွန်မြောက်ရန်၊ ကိုယ်ဆင်းရဲ စိတ်ဆင်းရဲတို့ ချုပ်ငြိမ်းရန်၊ အရိယမဂ်ကို ရရှိရန်၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန်၊ တစ်ကြောင်းတည်းသော ခရီးလမ်း ဖြစ်ပေ၏။ ယင်းသည့် ခရီးလမ်းကား ဤသတိ- ပဋ္ဌာန် လေးပါးတို့ပင်တည်း။ (မ-၁-၇ဝ။) ဤသဗ္ဗညုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ ဟောကြားထားတော်မူသော ဒေသနာတော်နှင့် အညီ နိဗ္ဗာန်သွားရာ လမ်းကား ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟူသော သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ကျင့်စဥ်တရားပင် ဖြစ်သည်။ ဤသတိပဋ္ဌာန် လေးပါး ကျင့်စဥ်တရားကလွဲ၍ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာလမ်းဟူသည် မရှိ ဖြစ်ခဲ့၏။ ဤသတိပဋ္ဌာန်ကား နိဗ္ဗာန်သို့သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသော လမ်းသာ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
诸比丘……这条道路是使众生心地清净、超越忧愁与哭泣、止息身苦与心苦、证得圣道并现证涅槃的唯一之道。这条道路就是四念处。（《中部》1-70。）依一切知正等觉佛陀这项教说，通往涅槃的道路，就是名为“前分念处道”的四念处修行。除四念处修行以外，并不存在另一条通往涅槃的道路，因为念处正是通往涅槃的一趣道——唯一之道。
သို့အတွက် ''နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာလမ်းသည် အမျိုးမျိုး ရှိ၏၊ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဥ်သည် အမျိုးမျိုး ရှိ၏၊ ဤနည်းလည်း မှန်၏၊ ထိုနည်းလည်း မှန်၏၊ အားလုံးသည် သူ့နည်းသူ့ဟန်နှင့်သူ မှန်သည်ချည်း ဖြစ်၏၊၊'' ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဖြောင့်ဖြောင့် ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ကြကုန်သော ကျင့်စဥ်အားလုံးတို့သည် မှန်
因此，如果接受这样的主张：“通往涅槃的道路有很多，导向涅槃的修行也有很多；这种方法正确，那种方法也正确，一切方法都各以自己的方式而完全正确。”也就是说，如果认为那些彼此正面冲突的修行方法全都正
原书第 563 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း သည်ချည်းသာ ဖြစ်ကြ၏ဟု လက်ခံခဲ့လျှင် အသင်သူတော်ကောင်းအတွက် နိဗ္ဗာန်သို့ဝင်ရာ တံခါးမုခ်ဦးကြီးမှာ ''ပွင့်တော့မလို ပိတ်တော့မလို'' အခြေအနေမှာ တည်ရှိနေပေလိမ့်မည်။ ဖြောင့်ဖြောင့် ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ကြသည့် ကျင့်စဥ်အားလုံးတို့သည် အားလုံးမှန်ကြပါသည်ဟူသည် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မဖြစ်နိုင်ပေ။ ပုံစံ အချို့ကို ထုတ်ပြပေအံ့။
确，那么对善良的禅修者来说，通入涅槃的宏伟门关便会处在“似乎将开，又似乎将闭”的状态。彼此正面冲突的修行不可能全都正确。现在列举几种情形。
၁။ သတိ၏ တည်ရာ အာရုံ ဖြစ်ကြသည့် ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မတို့ကား ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ပင် ဖြစ်ကြ၏။ ရုပ်တို့မည်သည် ရုပ်ကလာပ်ဟု ခေါ်သည့် အုပ်စုအလိုက်သာ ဖြစ်ရိုးဓမ္မတာ ရှိ၏။
1．作为念之安住处与所缘的身、受、心、法，就是五取蕴——色法与名法。色法依其自然定律，只会以称为色聚的群组形式生起。
ယင်းရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲနိုင်ပါမှ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု အတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိကြသော (၈)မျိုး၊ (၉)မျိုး၊ (၁ဝ)မျိုး စသော ပရမတ္ထရုပ်တရားတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ရှုနိုင်ပါမှ ရုပ်ပရမတ်ကို သိမ်းဆည်းနိုင် သည် မည်၏၊ ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်သည် မည်၏။ တစ်ဖန် နာမ်တရားတို့သည်လည်း ဝီထိမုတ်စိတ် အနေအားဖြင့်လည်းကောင်း ဝီထိစိတ် အနေအားဖြင့်လည်းကောင်း ဖြစ်ရိုးဓမ္မတာ ရှိကြ၏။ ယင်းဓမ္မတာလမ်း- ကြောင်းမှ ပြောင်းလွဲ၍ ဖြစ်ရိုးဓမ္မတာ မရှိကြပေ။ ယင်း နာမ်တရားတို့ကို စိတ္တက္ခဏ အသီးအသီး၌ (၈)မျိုး (၁၁)မျိုး (၃၄)မျိုး စသော နာမ်တရား အသီးအသီးကို ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာ အသီးအသီးသို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်အောင် တစ်လုံးစီ တစ်လုံးစီ ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ရှုနိုင်ပါမှ ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်မည် ဖြစ်၏။
只有能够分析这些色聚，并以智分别观察每一色聚内所含的8种、9种、10种等究竟色法，才称得上能够摄取究竟色，智见才抵达究竟法。再者，名法依自然定律，以离路心和路心这两种形态生起；它们不会偏离这条自然定律轨道而生。只有在每一心刹那中，把8种、11种、34种等各别名法逐一以智分别观察，使智见抵达每一种法各自的自性特相，智见才会抵达究竟法。
(က) ကျင့်စဥ်တစ်မျိုးက ဤအထက်ပါ ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရမည်ဟု ဖော်ပြထား၏။
（a）一种修行方法主张：必须摄取并观修上述色法与名法。
( ခ ) နောက်ကျင့်စဥ်တစ်မျိုးက --- ''ဤရုပ် ဤနာမ်များသည် သဗ္ဗညုသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်တို့၏ အရာသာ ဖြစ်၏၊ သာဝကတို့သည် ရှု၍ မရနိုင်''ဟု ဖော်ပြထား၏။
（b）另一种修行方法则主张：“这些色法、名法只是诸一切知正等觉佛陀的境界，弟子无法观见。”
ဤသို့ ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေကြသော ကျင့်စဥ်နှစ်မျိုးတို့သည် နှစ်မျိုးလုံး မှန်ပေသည်ဟူ၍ကား မည်သည့် နည်းနှင့်မျှ မဖြစ်နိုင်၊ တစ်ခုသာ မှန်ရပေမည်။ တစ်ဖန် --- (က) ကျင့်စဥ်တစ်ခုက --- ''ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားတို့ကို အနုဗောဓဉာဏ် ပဋိဝေဓဉာဏ်တို့ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်မသိက သံသရာမှ မလွတ်မြောက်နိုင်''ဟူသော
这两种正面冲突的修行方法不可能都正确，只能有一种正确。再举一例：（a）一种修行方法依据这样的教说：“如果不以随觉智与通达智亲自现前、透彻了知因果关联——即缘起法，就不能解脱轮回。”
မဟာနိဒါနသုတ္တန် (ဒီ-၂-၄၇)၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသောကြောင့် အတိတ်အကြောင်း
由于佛陀在《大因缘经》（《长部》2-47）中作了这项开示，所以这种修行方法教导禅修者观察过去的五种因
တရား (၅)ပါးကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရား (၅)ပါး ဖြစ်ပုံ၊ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅)ပါးကြောင့် အနာဂတ်အကျိုးတရား (၅)ပါး ဖြစ်ပုံတို့ကို အနုဗောဓဉာဏ် ပဋိဝေဓဉာဏ်တို့ဖြင့် ထွင်းဖောက်သိမြင်ရန်
法如何使现在的五种果法生起，以及现在的五种因法如何使未来的五种果法生起，并以随觉智与通达智透彻知见这些过程
ရှုရမည်ဟု ညွှန်ကြား၏။ အတိတ်အကြောင်းတရားတို့သည် အတိတ်ခန္ဓာ (၅)ပါး၌ အကျုံးဝင်သဖြင့်
而必须加以观察。又因为过去的诸因法摄在过去五蕴之中，所以它教导禅修者
အတိတ်ခန္ဓာ (၅)ပါးကို ရှုရမည်ဟုလည်းကောင်း၊ အနာဂတ်အကျိုးတရား (၅)ပါးတို့သည် အနာဂတ်ခန္ဓာ
观察过去五蕴；又因为未来的五种果法摄在未来
(၅)ပါး၌ အကျုံးဝင်သဖြင့် အနာဂတ်ခန္ဓာ (၅)ပါးကိုလည်း ရှုရမည်ဟုလည်းကောင်း ညွှန်ကြား၏။
五蕴之中，所以也必须观察未来五蕴。
( ခ ) ကျင့်စဥ်တစ်မျိုးကလည်း ''ဝိပဿနာဟူသည် အတိတ် အနာဂတ်ကို မရှုရ၊ ရှုဖို့ မလို၊ ပစ္စုပ္ပန်ကိုသာ ရှုရ၏။''ဟု ညွှန်ကြား၏။
（b）另一种修行方法则教导说：“修观时不可观察过去、未来，也没有必要观察，只应观察现在。”
ဤသို့ ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေကြသော ကျင့်စဥ်နှစ်မျိုးတို့သည် နှစ်မျိုးလုံး မှန်ပေသည်ဟူ၍ကား မဆိုသင့်ပြီ၊ တစ်ခုသာ မှန်ရပေမည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် နှစ်မျိုးလုံး မှန်ပါသည်ဟူသည်မှာ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မဖြစ်နိုင်သော အရာသာ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် --- (က) ကျင့်စဥ်တစ်မျိုးက အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်း ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ကို လက္ခဏာရေး သုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြား၏။
对于这样正面冲突的两种修行方法，不应说两者都正确；只能有一种正确。两种相反的方法都正确，是无论如何也不可能的。再举一例：（a）一种修行方法教导：必须把色法、名法连同其因法安立于三相之下而修观。
原书第 564 页
( ခ ) အခြား ကျင့်စဥ်တစ်ခုက လက္ခဏာရေးသုံးတန် တင်ဖို့မလိုဟု ညွှန်ကြား၏။ ပညတ်ကိုပဲဖြစ်ဖြစ် ပရမတ်ကိုပဲဖြစ်ဖြစ် ရှုချင်ရာကို ရှုချင်သလို ရှုနေရန် ညွှန်ကြား၏။
（b）另一种修行方法则教导说，不必安立于三相之下；无论是概念法还是究竟法，想观察什么，就可以按自己想要的方式观察。
ဤထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် နှစ်မျိုးလုံးတို့လည်း နှစ်မျိုးလုံး အမှန်ချည်းကား မဖြစ်နိုင်ပေ။ တစ်ဖန် --- (က) ကျင့်စဥ်တစ်ခုက ယင်း ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အမည်ရသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်တရား နာမ်
这两种正面冲突的方法也不可能全都正确。再举一例：（a）一种修行方法教导说，为了如实了知称为身、受、心、法的五取蕴——即色法与名
တရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ယင်း ရုပ်နာမ်တို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အကြောင်း
法、这些色名的诸因，以及这些色名连同其
တရားနှင့် တကွသော ယင်း ရုပ်နာမ်တို့၏ အနိစ္စအချက် ဒုက္ခအချက် အနတ္တအချက်တို့ကိုလည်းကောင်း
因法的无常、苦、无我诸相
ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိရေးအတွက် ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိဟူသော နှစ်မျိုးသော သမာဓိတို့တွင်
必须在近行定与安止定这两种定中
တစ်မျိုးမျိုးသော သမာဓိကို ထူထောင်ရမည်ဟု ညွှန်ကြား၏။
建立其中一种定。
( ခ ) တစ်ဖန် ကျင့်စဥ်တစ်ခုက သမာဓိကို ထူထောင်ဖို့မလိုဟု ညွှန်ကြား၏။
（b）另一种修行方法则教导说，无须建立定。
ဤ ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် နှစ်မျိုးတို့လည်း နှစ်မျိုးလုံး အမှန်ချည်းကား မဖြစ်နိုင်။ တစ်ခုသာ မှန်ရပေမည်။
这两种正面冲突的方法同样不可能都正确，只能有一种正确。
အဘယ်ကြောင့် တစ်ခုသာ တစ်မျိုးသာ မှန်ရသနည်းဟု မေးရန်ရှိ၏။ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာလမ်းကား တစ် လမ်းသာ ရှိသောကြောင့်၊ နှစ်လမ်း သုံးလမ်း မရှိသောကြောင့်ဟုပင် ဖြေဆိုလေရာသည်။
或许有人会问：“为什么只能有一种正确？”答案是：因为通往涅槃的道路只有一条，并没有两条、三条道路。
နိဗ္ဗာန်ကို လိုလားတောင့်တလျက်ရှိသော၊ အမှန်တရားကို မြတ်နိုးလျက်ရှိသော၊ ဘုရားရှင်၏ ရွှေရင်တော်- နှစ် သားတော်စစ် ဖြစ်လိုသော အသင်သူတော်ကောင်းသည် စဥ်းစားရန် ဝေဖန်ရန် နှိုင်းချိန်ဖို့ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ရန် အချိန်သို့ကား ဆိုက်ရောက်လာပြီ ဖြစ်ပေသည်။ အမှန်တရားကိုရအောင် ရှာဖွေပါလော့။ သစ္စာတရား ကား ထင်ရှားရှိနေသေးသည်သာ ဖြစ်သည်။
希求涅槃、珍爱真理，又希望成为佛陀真正心子的善良禅修者，现在已经到了应当思考、辨析、衡量并作出决定的时候。请努力寻得真理；真实之法依然昭然存在。
၈။ သမ္မာသမာဓိ
八、正定
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသမာဓိ။ ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ စျာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
“诸比丘，什么是正定？诸比丘，在此，比丘远离诸欲，远离诸不善法，进入并住于有寻、有伺、由远离而生、具喜与乐的初禅。”
ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ စျာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
“随着寻与伺止息，他进入并住于内在净信、心成一境、无寻无伺、由定而生、具喜与乐的第二禅。”
ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ၊ သတော စ သမ္ပဇာနော၊ သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ၊ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ ''ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ''တိ၊ တတိယံ စျာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
“又因离喜而住于舍，有念、有正知，并以身感受乐；诸圣者称他为‘舍而有念、住于乐者’。他进入并住于第三禅。”
သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ စျာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သမ္မာသမာဓိ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ။ (မ-၁-၈၉။) ရဟန်းတို့ …သမ္မာသမာဓိဟူသည် အဘယ်နည်း?
“随着乐的舍断与苦的舍断，并由于先前的悦与忧已经灭没，他进入并住于不苦不乐、由舍而念清净的第四禅。诸比丘，这称为正定。诸比丘，这称为趣向苦灭的行道。”（《中部》1-89。）缅释问：“诸比丘……什么是正定？”
၁။ ရဟန်းတို့ …ဤသာသနာတော်၌ ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ဝိတက်နှင့်လည်း တကွ ဖြစ်သော ဝိစာရနှင့်လည်း တကွ ဖြစ်သော နီဝရဏ ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်၍လာသော နှစ်သက်ခြင်း = ပီတိ၊ ချမ်းသာခြင်း = သုခရှိသော ပထမ စျာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။
1．诸比丘，在此教法中，瑜伽行比丘远离诸欲，也远离不善法；他到达并住于初禅，其中与寻（vitakka）俱生、与伺（vicāra）俱生，并具足由远离诸盖而生的喜（pīti）与乐（sukha）。