心随观念处第一阶段

ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ။ ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု --- ၁။ သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ''သရာဂံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၂။ ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ''ဝီတရာဂံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။

၃။ သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ''သဒေါသံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၄။ ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ''ဝီတဒေါသံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။

၅။ သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ''သမောဟံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၆။ ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ''ဝီတမောဟံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။

၇။ သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ''သံခိတ္တံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၈။ ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ''ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။

၉။ မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ''မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၁ဝ။ အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ''အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။

၁၁။ သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ''သဥတ္တရံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၁၂။ အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ''အနုတ္တရံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။

၁၃။ သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ''သမာဟိတံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၁၄။ အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ''အသမာဟိတံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။

၁၅။ ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ''ဝိမုတ္တံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ၊ ၁၆။ အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ''အဝိမုတ္တံ စိတ္တ''န္တိ ပဇာနာတိ။ (မ-၁-၇၆။) = ရဟန်းတို့ …အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းသည် စိတ်၌ စိတ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေလေ သနည်း?

ရဟန်းတို့ …ဤငါဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် --- ၁။ ရာဂနှင့်တကွသော စိတ်ကိုလည်း ''ရာဂနှင့်တကွသော စိတ်''ဟု သိ၏။

၂။ ရာဂကင်းသော စိတ်ကိုလည်း ''ရာဂကင်းသော စိတ်''ဟု သိ၏။

၃။ ဒေါသနှင့်တကွသော စိတ်ကိုလည်း ''ဒေါသနှင့်တကွသော စိတ်''ဟု သိ၏။

၄။ ဒေါသကင်းသော စိတ်ကိုလည်း ''ဒေါသကင်းသော စိတ်''ဟု သိ၏။

၅။ မောဟနှင့်တကွသော စိတ်ကိုလည်း ''မောဟနှင့်တကွသော စိတ်''ဟု သိ၏။

၆။ မောဟကင်းသော စိတ်ကိုလည်း ''မောဟကင်းသော စိတ်''ဟု သိ၏။

၇။ ကျုံ့သော သံခိတ္တ စိတ်ကိုလည်း ''ကျုံ့သော သံခိတ္တ စိတ်''ဟု သိ၏။

၈။ ပျံ့လွင့်သော ဝိက္ခိတ္တ စိတ်ကိုလည်း ''ပျံ့လွင့်သော ဝိက္ခိတ္တ စိတ်''ဟု သိ၏။

၉။ မဟဂ္ဂုတ် စိတ်ကိုလည်း ''မဟဂ္ဂုတ် စိတ်''ဟု သိ၏။

၁ဝ။ မဟဂ္ဂုတ် မဟုတ်သော စိတ်ကိုလည်း ''မဟဂ္ဂုတ် မဟုတ်သော စိတ်''ဟု သိ၏။

၁၁။ သဥတ္တရ စိတ်ကိုလည်း ''သဥတ္တရ စိတ်''ဟု သိ၏။ (ကာမာဝစရ စိတ်။)

နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း ၁၂။ အနုတ္တရ စိတ်ကိုလည်း ''အနုတ္တရ စိတ်''ဟု သိ၏။ (မဟဂ္ဂုတ် စိတ်။) ၁၃။ တည်ကြည်သော သမာဟိတ စိတ်ကိုလည်း ''တည်ကြည်သော သမာဟိတ စိတ်''ဟုသိ၏။

၁၄။ မတည်ကြည်သော အသမာဟိတ စိတ်ကိုလည်း ''မတည်ကြည်သော အသမာဟိတ စိတ် ''ဟု သိ၏။

၁၅။ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော ဝိမုတ္တစိတ်ကိုလည်း ''ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော ဝိမုတ္တစိတ်''ဟု သိ၏။

၁၆။ ကိလေသာတို့မှ မလွတ်မြောက်သော အဝိမုတ္တစိတ်ကိုလည်း ''ကိလေသာတို့မှ မလွတ်မြောက်သော အဝိ- မုတ္တစိတ်''ဟု သိ၏။ (မ-၁-၇၆။) ဤစိတ်တို့၏ အဓိပ္ပါယ်နှင့် အရကောက်ယူပုံကို ဤနာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း စာမျက်နှာ (၇၄)စသည်တို့၌ ကြည့်ပါ။

ဤစိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ကို ပွားများအားထုတ်လိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည် --- ၁။ သံခိတ္တေန ဝါ ဝိတ္ထာရေန ဝါ ပရိဂ္ဂဟိတေ ရူပကမ္မဋ္ဌာနေ --- (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၅၂။ မ-ဋ္ဌ-၁-၂၈ဝ။) = ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း အကျဥ်းနည်းအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း အကျယ်နည်းအားဖြင့်သော် လည်းကောင်း ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သိမ်းဆည်းပြီးလတ်သော်ဟူသော အဋ္ဌကထာကြီးများ၏ ညွှန်ကြားသတ်မှတ် ထားသော ဝိပဿနာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ကျင့်ထုံးကျင့်နည်း စည်းမျဥ်းဥပဒေသနှင့် အညီ ရုပ်တရားကို သိမ်းဆည်း ထားပြီး ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူထားပြီးသူ ဖြစ်ရမည်။

၂။ ယဿ ဝိညာဏံ ပါကဋံ ဟောတိ၊ သောပိ ''န ကေဝလံ ဝိညာဏမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တေန သဒ္ဓိံ တဒေဝါ- ရမ္မဏံ ဖုသမာနော ဖဿောပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အနုဘဝမာနာ ဝေဒနာပိ၊ သဉ္ဇာနနမာနာ သညာပိ၊ စေတယမာနာ စေတနာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတီ''တိ ဖဿပဉ္စမကေယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၅၂။ မ-ဋ္ဌ-၁-၂၈ဝ။) = အကြင် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ အသိစိတ် = ဝိညာဏ်သည် ထင်ရှား၏၊ ထိုယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း --- ''ဤဝိညာဏ် တစ်ခုတည်းသာလျှင် ဖြစ်ပေါ်၍ နေသည်ကား မဟုတ်၊ ထိုဝိညာဏ်နှင့် အတူတကွ ထိုအာရုံကိုပင်လျှင် တွေ့ထိတတ်သော ဖဿသည်လည်း ဖြစ်ပေါ်နေ၏၊ ထိုအာရုံ၏ အရသာကိုပင် ခံစားတတ်သော ဝေဒနာသည်လည်း ဖြစ်ပေါ်နေ၏၊ ထိုအာရုံကိုပင် အမှတ်ပြု၍ သိတတ်သော သညာသည် လည်း ဖြစ်ပေါ်နေ၏၊ ထိုအာရုံပေါ်သို့ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ရောက်အောင် စေ့ဆော်ပေးတတ်သော စေတနာ သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်နေ၏''ဟု ဤသို့ နှလုံးပိုက်၍ ဖဿလျှင် ငါးခုမြောက်ရှိသော ဖဿပဉ္စမကတရားတို့ကိုပင်

၁။ ရုပ်တရားကို သိမ်းဆည်းပြီးခြင်း၊ ၂။ ဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်ဖက် နာမ်တရားအားလုံးကို သိမ်းဆည်းခြင်း --- တည်းဟူသော ဤ စည်းကမ်းဥပဒေသ နှစ်ရပ်ကို မလိုက်နာ မပြုကျင့်ဘဲ စိတ္တာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်ကို ပွားများအားထုတ်နေပါက အသားကြေ၍ အရိုးသာ ဆွေးမည်၊ ဝိပဿနာဉာဏ်အစစ် ဖြစ်ပေါ်လာရေးကား မိုး နှင့် မြေကြီးမျှမက အလွန်အလှမ်းဝေးလျက်ပင် ရှိနေဦးမည်ကို အထူးသတိပြုသင့်လှပေသည် သူတော်ကောင်း အပေါင်းတို့ … ဤတွင် စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန် ပထမဆင့် ပြီးဆုံးလေပြီ။