以不痴正知为重

တယိဒံ မဟာသီဝတ္ထေရေန ဝုတ္တံ အသမ္မောဟဓုရံ ဣမသ္မိံ သတိပဋ္ဌာနသုတ္တေ အဓိပ္ပေတံ။ သာမညဖလေ ပန သဗ္ဗမ္ပိ စတုဗ္ဗိဓံ သမ္ပဇညံ လဗ္ဘတိ။ တသ္မာ ဝိသေသတော ဧတ္ထ အသမ္မောဟသမ္ပဇညဿေဝ ဝသေန သမ္ပဇာနကာရိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သမ္ပဇာနကာရီ သမ္ပဇာနကာရီတိ စ သဗ္ဗပဒေသု သတိသမ္ပယုတ္တဿေဝ သမ္ပဇ- ညဿ ဝသေနတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ ပန ''သတော သမ္ပဇာနော အဘိက္ကမတိ၊ သတော သမ္ပ- ဇာနော ပဋိက္ကမတီ''တိ ဧဝံ တာနိ ပဒါနိ ဝိဘတ္တာနေဝ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၄။) မဟာသီဝမထေရ်မြတ်ကြီးသည် မိန့်ဆိုတော်မူအပ်သော အသမ္မောဟဓုရ အမည်ရသော အသမ္မောဟ သမ္ပဇဥ်လျှင် ပြဓာန်းခြင်းရှိသော ဤသမ္ပဇဥ်ကို ဤမဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်တွင် အလိုရှိအပ်ပေသည်။ သာ- မညဖလသုတ္တန်၌ကား သာတ္ထကသမ္ပဇဥ် သပ္ပါယသမ္ပဇဥ် ဂေါစရသမ္ပဇဥ် အသမ္မောဟသမ္ပဇဥ် --- ဟူသော သမ္ပဇဥ် လေးမျိုးလုံးကိုပင် ရရှိအပ်ပေသည်။ သာမညဖလသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကား သာမညဖလ အမည်ရ

ထိုကြောင့် အထူးအားဖြင့် ဤမဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်၌ အသမ္မောဟသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့်သာ လျှင် သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို သိရှိပါလေ။ သမ္ပဇာနကာရီ သမ္ပဇာနကာရီ = သမ္ပဇဥ်ဉာဏ် ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏ သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိ၏။ --- ဟူသော စကားရပ်အားလုံးတို့၌ သတိနှင့် အမြဲယှဥ်နေသည် သာလျှင် ဖြစ်သော သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် ဆိုလိုရင်း အနက်သဘောကို သိရှိပါလေ။ ဝိဘင်းကျမ်း၌ကား- ''သတော သမ္ပဇာနော အဘိက္ကမတိ၊ သတော သမ္ပဇာနော ပဋိက္ကမတိ = သတိရှိလျက် သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ရှိလျက် ရှေ့သို့တက်၏၊ သတိရှိလျက် သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ရှိလျက် နောက်သို့ဆုတ်၏'' --- ဟု ဤသို့လျှင် ဤပုဒ်တို့ကို ဝေဖန်၍ ဟောကြားထားတော်မူပေသည်။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၄။) ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာက ဖွင့်ဆိုထားတော်မူသည့်အတိုင်း ဤမဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်၌ကား အသမ္မောဟဓုရ အမည်ရသော အသမ္မောဟသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်သည်သာလျှင် လိုရင်းပဓာန ဖြစ်၏၊ အသမ္မောဟ-

သို့သော် ယင်းအသမ္မောဟသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်မှာ ထိုထို ဣရိယာပုထ် ကြီးကြီးငယ်ငယ် အခိုက်တို့၌ ဖြစ်ပေါ်နေကြသော ခန္ဓာ (၅)ပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို သိနေသော = ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်အောင် ထွင်းဖောက် သိမြင်နေသော ဉာဏ်ပင် ဖြစ်သဖြင့် ဂေါစရသမ္ပဇဥ် အမည်ရသော ကမ္မဋ္ဌာန်း (၄ဝ)တို့တွင် တစ်ခုခုသော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများအားထုတ်၍ ရရှိလာသော သမာဓိနှင့် ကင်း၍ကား မဖြစ်နိုင်ပေ။ သမာဓိကိုကား ရှေးဦးစွာ ကြိုတင်၍ ထူထောင်ရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် သမာဓိစခန်းလောက်တွင်သာ ရပ်တန့်မနေဘဲ အသမ္မောဟ- သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ကို ရရှိအောင် ဆက်လက် ကြိုးပမ်းမှသာလျှင် ထိုထို အမှုကိစ္စတို့၌ သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိသည် မည်ပေသည်။ သို့အတွက် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤရေးသားနေဆဲ ဖြစ်သော နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်ပိုင်း၌ အသမ္မောဟသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံအောင် ဤသို့ သိအောင် ရှုပါ။

၁။ သွားလျှင် ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၂။ ရပ်လျှင် ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၃။ ထိုင်လျှင် ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၄။ အိပ်လျှင် ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး။

၁။ ရှေ့သို့တက်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၂။ နောက်သို့ဆုတ်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၃။ တည့်တည့်ကြည့်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၄။ စောင်းငဲ့ကြည့်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၅။ ကွေးရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၆။ ဆန့်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၇။ ဒုကုဋ် သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၈။ သပိတ်ကို ကိုင်တွယ်သုံးဆောင်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၉။ သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၁ဝ။ စားရာ-သောက်ရာ-ခဲရာ-လျက်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၁၁။ ကျင်ကြီးစွန့်ရာ ကျင်ငယ်စွန့်ရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၁၂။ ဂတေ = သွားပြီးရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊ ၁၃။ ဌိတေ = ရပ်ပြီးရာ၌ ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ် နှစ်ပါး၊

ဤအသီးအသီးသော ခန္ဓာငါးပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ပါမှ ဉာဏ်ဖြင့် ပရမတ်သို့ဆိုက် အောင် ပိုင်းခြားယူနိုင်ပါမှသာလျှင် အသမ္မောဟသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ကို ရရှိမည်၊ ယင်း အသမ္မောဟသမ္ပဇဥ်ဉာဏ်သည် သာလျှင် ဤမဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် မဟာသတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဥ်၌ လိုရင်းပဓာန ဖြစ်ပေသည်။ သတိပဋ္ဌာန်တရား ကို လက်တွေ့ကျင့်နေသူတိုင်း သတိပြုရမည့် အချက်တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။ သတိပဋ္ဌာန်ကိုကား ကျင့်ပါ၏၊ သို့သော် သတိပဋ္ဌာန် မဖြစ်လျှင်၊ သမ္ပဇဥ်ပိုင်းကိုကား ကျင့်၏၊ သို့သော် သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ကို မရရှိပါလျှင် ''ပိုးသာကုန် ၍ မောင်ပုံစောင်းမတတ်''သည့်ကိန်းသို့ ဆိုက်ရောက်နေတတ်သည်၊ ပညာရှိ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့ … အထူး သတိရှိသင့်လှပေသည်။