三类威仪的区分方式
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
威仪章与正知章 · 原书第 430–432 页 · 10 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本,尚未逐页人工校勘;中文全卷标记为「待义审」,缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 430 页
ဣရိယာပထသုံးမျိုး ခွဲခြားသတ်မှတ်ပုံ
三类威仪的区分方式
''ဂစ္ဆာန္တော ဝါ ဂစ္ဆာမီတိ ပဇာနာတိ၊ ဌိတော ဝါ ဌိတောမှီတိ ပဇာနာတိ၊ နိသိန္နောဝါ နိသိန္နောမှီတိ ပဇာ- နာတိ၊ သယာနော ဝါ သယာနောမှီတိ ပဇာနာတီ''တိ ဣမသ္မိဥှိ ဌာနေ အဒ္ဓါနဣရိယာပထာ ကထိတာ။
巴利原串(逐字):''ဂစ္ဆာန္တော ဝါ ဂစ္ဆာမီတိ ပဇာနာတိ၊ ဌိတော ဝါ ဌိတောမှီတိ ပဇာနာတိ၊ နိသိန္နောဝါ နိသိန္နောမှီတိ ပဇာ- နာတိ၊ သယာနော ဝါ သယာနောမှီတိ ပဇာနာတီ''တိ ဣမသ္မိဥှိ ဌာနေ အဒ္ဓါနဣရိယာပထာ ကထိတာ။译义:“‘行时,了知“我在行”;住时,了知“我正住”;坐时,了知“我正坐”;卧时,了知“我正卧”’——诚然,在这里宣说的是长时威仪。”
原书第 431 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- ဣရိယာပထ အခန်းနှင့် သမ္ပဇဥ် အခန်း ''အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ''တိ ဣမသ္မိံ မဇ္ဈိမာ။
巴利原串(逐字):''အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ''တိ ဣမသ္မိံ မဇ္ဈိမာ။译义:“‘前进、退返、正视、旁视、屈曲、伸展’——在这里宣说的是中等威仪。”
''ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ''တိ ဣဓ ပန ခုဒ္ဒကစုဏ္ဏိကဣရိယာပထာ ကထိတာ။ တသ္မာ ဧတေသုပိ ဝုတ္တနယေနေဝ သမ္ပဇာနကာရိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၃။) ဧတ္ထ စ ဧကော ဣရိယာပထော ဒွီသု ဌာနေသု အာဂတော။ သော ဟေဋ္ဌာ အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေတိ ဧတ္ထ ဘိက္ခာစာရဂါမံ ဂစ္ဆတော စ အာဂစ္ဆတော စ အဒ္ဓါနဂမနဝသေန ကထိတော။ ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေတိ ဧတ္ထ ဝိဟာရေ စုဏ္ဏိကပါဒုဒ္ဓါရဣရိယာပထဝသေန ကထိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၈။) အဒ္ဓါနဣရိယာပထာ စိရတရပ္ပဝတ္တိကာ ဒီဃကာလိကာ ဣရိယာပထာ။ မဇ္ဈိမာ ဘိက္ခစရဏာဒိဝသေန ပဝတ္တာ။ စုဏ္ဏိယဣရိယာပထာ ဝိဟာရေ၊ အညတ္ထာပိ ဣတော စိတော စ ပရိဝတ္တနာဒိဝသေန ပဝတ္တာတိ ဝဒန္တိ။ (ဒီ-ဋီ-၁-၂၅၂။) (က) ဣရိယာပထပိုင်း၌ --- ၁။ သွားလျှင် သွား၏ဟု သိ၏။
巴利原串一(逐字):''ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ''တိ ဣဓ ပန ခုဒ္ဒကစုဏ္ဏိကဣရိယာပထာ ကထိတာ။ တသ္မာ ဧတေသုပိ ဝုတ္တနယေနေဝ သမ္ပဇာနကာရိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၃။) 译义:“‘行、住、坐、眠、觉’——而这里宣说的是细小杂项威仪。因此,在这些情形中,也应依上述方法理解正知而行。”(《中部义注》1-273。)巴利原串二(逐字):ဧတ္ထ စ ဧကော ဣရိယာပထော ဒွီသု ဌာနေသု အာဂတော။ သော ဟေဋ္ဌာ အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေတိ ဧတ္ထ ဘိက္ခာစာရဂါမံ ဂစ္ဆတော စ အာဂစ္ဆတော စ အဒ္ဓါနဂမနဝသေန ကထိတော။ ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေတိ ဧတ္ထ ဝိဟာရေ စုဏ္ဏိကပါဒုဒ္ဓါရဣရိယာပထဝသေန ကထိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၄၈။) 译义:“这里,同一种威仪在两处出现。上文‘前进、退返’之处,是就前往托钵村和从托钵村返回的长途行走而说;这里‘行、住、坐’之处,则应知是就寺院内抬脚等细小威仪而说。”(《殊胜义注》2-348。)巴利原串三(逐字):အဒ္ဓါနဣရိယာပထာ စိရတရပ္ပဝတ္တိကာ ဒီဃကာလိကာ ဣရိယာပထာ။ မဇ္ဈိမာ ဘိက္ခစရဏာဒိဝသေန ပဝတ္တာ။ စုဏ္ဏိယဣရိယာပထာ ဝိဟာရေ၊ အညတ္ထာပိ ဣတော စိတော စ ပရိဝတ္တနာဒိဝသေန ပဝတ္တာတိ ဝဒန္တိ။ (ဒီ-ဋီ-၁-၂၅၂။) 译义:“长时威仪,是转起较久、持续时间较长的威仪;中等威仪,是依托钵行等而转起的威仪;所谓细小威仪,则是在寺院内,或在其他地方,以向这里、那里转身等方式转起的威仪。”(《长部复注》1-252。)(甲)在威仪部分:1.行时,了知正在行。
၂။ ရပ်လျှင် ရပ်၏ဟု သိ၏။
2.住时,了知正在住。
၃။ ထိုင်လျှင် ထိုင်၏ဟု သိ၏။
3.坐时,了知正在坐。
၄။ အိပ်လျှင် အိပ်၏ဟု သိ၏။ --- ဤသို့ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူရာ (၄)ဌာန၌ အချိန်ကာလ ခပ်ကြာကြာ အဓွန့်ရှည်စွာ ဖြစ်ပေါ် နေသော ဣရိယာပုထ်တို့ကို ရည်ညွှန်း၍ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ အဓွန့်အရှည်ဆုံး ဣရိယာ- ပုထ်တို့တည်း။
4.卧时,了知正在卧。佛陀在这四处如此开示,是指持续时间较久、延续较长的诸威仪而说;它们就是持续时间最长的一类威仪。
( ခ ) တစ်ဖန် သမ္ပဇဥ်ပိုင်းဝယ် --- ၁။ အဘိက္ကန္တေ = ရှေ့သို့ တက်ရာ၌ ၂။ ပဋိက္ကန္တေ = နောက်သို့ ဆုတ်ရာ၌ ၃။ အာလောကိတေ = တည့်တည့်ကြည့်ရာ၌ ၄။ ဝိလောကိတေ = စောင်းငဲ့ကြည့်ရာ၌ ၅။ သမိဉ္ဇိတေ = ကွေးရာ၌ ၆။ ပသာရိတေ = ဆန့်တန်းရာ၌ --- သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုရန် ဟောကြားထားတော်မူရာ (၆)ဌာနတို့၌ ဆွမ်းခံသွားရာ ဆွမ်းခံလှည့်ရာ ဆွမ်းခံ ရွာမှ ပြန်ရာ စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အလယ်အလတ် အဓွန့်ရှည်သော ဣရိယာပုထ်တို့ကို ရည်ညွှန်း၍ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူပေ၏။
(乙)再说正知部分:1.abhikkante=前进时;2.paṭikkante=退返时;3.ālokite=正视时;4.vilokite=旁视时;5.samiñjite=屈曲时;6.pasārite=伸展时。佛陀教导在这六处以正知智而行,所指的是以前往托钵、巡回托钵、从托钵村返回等方式生起、持续时间中等的诸威仪。
( ဂ ) တစ်ဖန် သမ္ပဇဥ်ပိုင်းဝယ် ဒုတိယအကြိမ် --- ၁။ ဂတေ = သွားရာ၌ ၂။ ဌိတေ = ရပ်ရာ၌ ၃။ နိသိန္နေ = ထိုင်ရာ၌ ၄။ သုတ္တေ = အိပ်ရာ၌ (အိပ်ပျော်ရာ၌) ၅။ ဇာဂရိတေ = နိုးလာရာ၌ ---
(丙)再说正知部分的第二组:1.gate=行时;2.ṭhite=住时;3.nisinne=坐时;4.sutte=眠时(睡着时);5.jāgarite=觉时(醒来时)
原书第 432 页
သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရန် ဘုရားရှင်သည် ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားတော်မူပြန်၏။ ဤသို့ ညွှန်ကြားတော် မူရာ (၅)ဌာနတို့၌ ကျောင်းတွင်း ကျောင်းပြင် မည်သည့် နေရာ၌မဆို ''ဟိုဟို ဒီဒီ'' လှည့်လည်သည်၏ အစွမ်း ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြသော အသေးစား ဣရိယာပုထ်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော် မူ၏။ သို့အတွက် ယင်းဂတေ-ဌိတေ-နိသိန္နေ-သုတ္တေ-ဇာဂရိတေတို့၌ ရှေး၌ ဖွင့်ဆိုရေးသားခဲ့သည့် နည်း အတိုင်းသာလျှင် သမ္ပဇဥ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလေ့ရှိပုံကို သိရှိပါလေ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၃။)
佛陀再次教导,应当以正知智而行。在这五处,佛陀是就寺院内外任何地方因到处走动而生起的细小威仪而说。因此,对于 gate、ṭhite、nisinne、sutte、jāgarite,也应依前述解释,理解如何以正知智而行。(《中部义注》1-273。)