受与随眠
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
四念处章 · 原书第 503–505 页 · 17 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：无明消失——明智之光生起。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 503 页
ဝေဒနာနှင့် အနုသယ
受与随眠
စက္ခုဉ္စ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ။ သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဘိနန္ဒတိ အဘိ- ဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ၊ တဿ ရာဂါနုသယော အနုသေတိ။ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ၊ တဿ ပဋိဃာနုသယော အနု- သေတိ။ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော တဿာ ဝေဒနာယ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ၊ တဿ အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတိ။ သော ဝတ ဘိက္ခဝေ သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယံ အပ္ပဟာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယံ အပ္ပဋိဝိနောဒေတွာ အဒုက္ခ- မသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယံ အသမူဟနိတွာ အဝိဇ္ဇံ အပ္ပဟာယ ဝိဇ္ဇံ အနုပ္ပါဒေတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဘဝိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ။ (မ-၃-၃၃၂-၃၃၃။)
“诸比丘，缘眼与色，眼识生起；三法和合为触；以触为缘，生起所感受的乐受、苦受或不苦不乐受。他接触乐受时，欣喜、欢迎，并执著而住；贪随眠便潜伏其中。他接触苦受时，悲伤、疲苦、哀泣，捶胸哭号，陷入迷惑；嗔恚随眠便潜伏其中。他接触不苦不乐受时，不能如实了知该受的生起、灭没、滋味、过患与出离；无明随眠便潜伏其中。诸比丘，他若没有断除乐受中的贪随眠，没有除去苦受中的嗔恚随眠，没有拔除不苦不乐受中的无明随眠，既未断除无明，也未令明生起，却能在现法中尽苦——绝无这种可能。”（《中部》3-332—333；《六六经》。）
= ရဟန်းတို့ …စက္ခုဒွါရနှင့် ရူပါရုံကို အစွဲပြု၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ စက္ခုဒွါရ၊ ရူပါရုံ၊ စက္ခုဝိညာဏ်ဟူသော တရားသုံးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် ဖဿသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် သုခသော်လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခသော်လည်းကောင်း၊ ဥပေက္ခာသော်လည်းကောင်း တစ်မျိုး မျိုးသော ခံစားမှုဝေဒနာသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သုခဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိသည်ရှိသော် ရူပါရုံကို အလွန် နှစ်သက်၏၊ တမ်းတ ပြောဆို၏၊ မျိုမတတ် စွဲလမ်း၍ တည်၏။ ထို သုခဝေဒနာ ဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ရာဂါနုသယသည် ကိန်း၏။ ဒုက္ခဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိသည်ရှိသော် ပူဆွေး၏၊ ပင်ပန်း၏၊ ငိုကြွေး၏၊ ရင်ဘတ်စည်တီး မြည်တမ်း၏။ တွေဝေခြင်းသို့ ရောက်၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ပဋိဃာနုသယသည် ကိန်း၏။
作者释义：诸比丘……缘眼门与色所缘，眼识生起；眼门、色所缘与眼识这三法和合，触便生起；以触为因，乐受、苦受或舍受中的某一种感受便生起。一个人接触乐受时，极为喜爱色所缘，心生渴求并赞叹它，又如欲吞下般执著而住；贪随眠便潜伏在这个感受乐受之人的相续中。他接触苦受时，悲伤、疲苦、哭泣、捶胸哀号，并陷入迷惑；嗔恚随眠便潜伏在其相续中。
ဥပေက္ခာဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိသည်ရှိသော် ယင်းဥပေက္ခာဝေဒနာ၏ ဖြစ်မှုကိုလည်းကောင်း (= ဖြစ်ကြောင်းသဘော နှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘောကိုလည်းကောင်း)၊ ချုပ်မှုကိုလည်းကောင်း (= ချုပ်ကြောင်းသဘောနှင့် ချုပ်ခြင်းသဘောကို လည်းကောင်း)၊ သာယာဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ (အနိစ္စ-ဒုက္ခ-ဝိပရိဏာမဓမ္မဟူသော) အပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထွက်မြောက်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ အဝိဇ္ဇာနုသယသည် ကိန်း၏။
他接触舍受时，不能如实了知该舍受的生起〔即生起之因与生起本身〕、灭没〔即灭没之因与灭没本身〕、滋味、过患〔即无常、苦、变异之法〕以及出离；无明随眠便潜伏在其相续中。
ရဟန်းတို့ …စင်စစ် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သုခဝေဒနာ၌ ရာဂါနုသယကို မပယ်မူ၍၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၌ ပဋိဃာနုသယကို မပယ်ဖျောက်မူ၍၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာ၌ အဝိဇ္ဇာနုသယကို မပယ်နုတ်မူ၍ အဝိဇ္ဇာကို မပယ်ဘဲ ဝိဇ္ဇာကို မဖြစ်စေဘဲ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ကိလေသဒုက္ခ သံသရာဝဋ်ဒုက္ခ၏ အဆုံးကို ပြုနိုင်လတ္တံ့ဟူသော အကြောင်းတရားသည် မရှိ။
诸比丘……这个人若没有断除乐受中的贪随眠，没有除去苦受中的嗔恚随眠，没有拔除舍受中的无明随眠，既未断除无明，也未令明生起，却能在现前这一生中终结烦恼苦与轮回苦——绝无这样的可能。
(သောတဒွါရ-သဒ္ဒါရုံ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူပင် ဟောကြားထားတော်မူသည်။) (မ-၃-၃၃၂-၃၃၃။) စက္ခုဉ္စ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ။ သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော နာဘိနန္ဒတိ နာဘိ- ဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ၊ တဿ ရာဂါနုသယော နာနုသေတိ။ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ၊ တဿ ပဋိဃာနုသယော နာနုသေတိ။ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော တဿာ ဝေဒနာယ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ
（对于耳门—声所缘等，也作同样开示。）（《中部》3-332—333。）巴利《六六经》第二段引文起（缅文转写）：“စက္ခုဉ္စ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ။ သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော နာဘိနန္ဒတိ နာဘိ- ဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ၊ တဿ ရာဂါနုသယော နာနုသေတိ။ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ၊ တဿ ပဋိဃာနုသယော နာနုသေတိ။ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော တဿာ ဝေဒနာယ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ”截至本单元译义：“诸比丘，缘眼与色，眼识生起；三法和合为触；以触为缘，生起所感受的乐受、苦受或不苦不乐受。他接触乐受时，不欣喜、不欢迎，也不执著而住；贪随眠不潜伏其中。他接触苦受时，不悲伤、不疲苦、不哀泣，不捶胸哭号，也不陷入迷惑；嗔恚随眠不潜伏其中。他接触不苦不乐受时，对于该受的生起与灭没——”
原书第 504 页
အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ၊ တဿ အဝိဇ္ဇာနုသယော နာနုသေတိ။ သော ဝတ ဘိက္ခဝေ သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယံ ပဟာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယံ ပဋိဝိနောဒေတွာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယံ သမူဟနိတွာ အဝိဇ္ဇံ ပဟာယ ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဘဝိဿတီတိ ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ။ (မ-၃-၃၃၃-၃၃၄။) = ရဟန်းတို့ …စက္ခုဒွါရနှင့် ရူပါရုံကို အစွဲပြု၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ စက္ခုဒွါရ၊ ရူပါရုံ၊ စက္ခုဝိညာဏ်ဟူသော တရားသုံးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် ဖဿသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဖဿဟူသော အကြောင်းကြောင့် သုခသော်လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခသော်လည်းကောင်း၊ ဥပေက္ခာသော်လည်းကောင်း တစ်မျိုး မျိုးသော ဝေဒနာသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သုခဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိသည်ရှိသော် ရူပါရုံကို အလွန် မနှစ်သက်၊ မတမ်းတ၊ မျိုမတတ် စွဲလမ်း၍ မတည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ရာဂါနုသယသည် မကိန်း။ ဒုက္ခ
“——以及滋味、过患与出离，他都如实了知；无明随眠便不潜伏其中。诸比丘，这样的人舍断乐受上的贪随眠，排除苦受上的嗔恚随眠，拔除不苦不乐受上的无明随眠，舍断无明而令明生起；他确有可能在现法中尽苦。”（《中部》3-333—334。）缅释：“诸比丘……依眼门及色所缘，眼识生起；眼门、色所缘、眼识三法相会，触便生起；以触为缘，乐、苦、舍三受中的某一种受便生起。以乐受触及此人时，他不极度欣喜于色所缘，不渴求，也不执著得像要吞下一般而住；此人的相续中没有贪随眠潜伏。以苦
ဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိသည်ရှိသော် မပူဆွေး၊ မပင်ပန်း၊ မငိုကြွေး၊ ရင်ဘတ်စည်တီး မမြည်တမ်း၊ တွေဝေခြင်းသို့ မရောက်၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ပဋိဃာနုသယသည် မကိန်း။ ဥပေက္ခာဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိသည်ရှိသော် ထို ဝေဒနာ၏ ဖြစ်မှုကိုလည်းကောင်း (= ဖြစ်ကြောင်းသဘောနှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘောကိုလည်းကောင်း)၊ ချုပ်မှုကိုလည်း ကောင်း (= ချုပ်ကြောင်းသဘောနှင့် ချုပ်ခြင်းသဘောကိုလည်းကောင်း)၊ သာယာဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ (အနိစ္စ- ဒုက္ခ-ဝိပရိဏာမဓမ္မဟူသော) အပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထွက်မြောက်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ အဝိဇ္ဇာနုသယသည် မကိန်း။ ရဟန်းတို့ …စင်စစ် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သုခဝေဒနာ၌ ရာဂါနုသယကို ပယ်၍၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၌ ပဋိဃာနုသယကို ပယ်ဖျောက်၍၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာ၌ အဝိဇ္ဇာနုသယကို ပယ်နုတ်၍ အဝိဇ္ဇာကို ပယ်လျက် ဝိဇ္ဇာကို ဖြစ်စေလျက် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ကိလေသဒုက္ခ+သံသရာဝဋ်ဒုက္ခ၏
受触及时，他不忧愁，不疲惫，不哭泣，不捶胸悲号，也不陷入迷惑；此人的相续中没有嗔恚随眠潜伏。以舍受触及此人时，他如实了知该受的生起〔即生起之因与生起本身〕、灭没〔即灭没之因与灭没本身〕、滋味、过患〔即无常、苦、会变异之法〕以及出离；此人的相续中没有无明随眠潜伏。诸比丘，此人确实舍断乐受上的贪随眠，排除苦受上的嗔恚随眠，拔除舍受上的无明随眠，舍断无明而令明生起，并能在现法中使烦恼苦与轮回苦
အဆုံးကို ပြုနိုင်လတ္တံ့ဟူသော အကြောင်းတရားသည် ရှိသည်သာတည်း။ (သောတဒွါရ-သဒ္ဒါရုံ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူပင် ဟောကြားထားတော်မူသည်။) (မ-၃-၃၃၃-၃၃၄။) ဤ ဆ ဆက္က သုတ္တန်ဒေသနာတော်၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသည်နှင့် အညီ သုခဝေဒနာ၏ နောက်ဆွယ်၌ ကိန်းဝပ်နေသော ရာဂါနုသယကို၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၏ နောက်ဆွယ်၌ ကိန်းဝပ်နေသော ပဋိဃာနု- သယကို ဥပေက္ခာဝေဒနာ၏ နောက်ဆွယ်၌ ကိန်းဝပ်နေသော အဝိဇ္ဇာနုသယကို မပယ်နုတ်နိုင်ဘဲ အဝိဇ္ဇာကို ပယ်၍ ဝိဇ္ဇာကို မဖြစ်စေနိုင်ဘဲ အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ကိလေသဒုက္ခ၏ ကုန်ဆုံးခြင်း သဥပါဒိ- သေသနိဗ္ဗာန်နှင့် သံသရာဝဋ်ဒုက္ခ = ခန္ဓဝဋ်ဒုက္ခ၏ ကုန်ဆုံးခြင်း အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် မည်သည့်နည်း နှင့်မျှ ဖြစ်ပေါ်မလာနိုင်သဖြင့်၊ ယင်းဝေဒနာ အသီးအသီး၏ နောက်ဆွယ်၌ ကိန်းဝပ်နေသော အနုသယဓာတ် အသီးအသီးကို အရိယမဂ်တည်းဟူသော မွေးညှပ်ဖြင့် ပယ်နုတ်နိုင်ပါမှ၊ အဝိဇ္ဇာကို ပယ်၍ ဝိဇ္ဇာဉာဏ်ကို ဖြစ်စေ
灭尽。这种可能性确实存在。〔对于耳门与声所缘等，也以同样方式开示。〕”（《中部》3-333—334。）依世尊在《六六经》中的这项教说，若未能拔除潜伏在乐受背后的贪随眠、苦受背后的嗔恚随眠与舍受背后的无明随眠，因而既不能舍断无明，也不能令明生起，那么贤善者的相续中，无论如何也不可能生起烦恼苦灭尽的有余依涅槃，以及轮回苦＝蕴轮回苦灭尽的无余依涅槃。只有用名为圣道的镊子拔除潜伏在各受背后的各种随眠界，能够舍断无明、令明智生起
နိုင်ပါမှသာလျှင် ကိလေသဒုက္ခ၏ ကုန်ဆုံးခြင်း = သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်နှင့် သံသာရဝဋ်ဒုက္ခ = ခန္ဓဝဋ်ဒုက္ခ၏ ကုန်ဆုံးခြင်း အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သဖြင့် အသင်သူတော်ကောင်းသည် အဝိဇ္ဇာပျောက်၍ ဝိဇ္ဇာဉာဏ် အလင်းပေါက်အောင် ကြိုးပမ်းရတော့မည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းရာ၌ --- ဒုက္ခဝေဒနာ တစ်ခုတည်းကို ဝေဒနာဟု သိ၍ သုခဝေဒနာနှင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာတို့ကို ဝေဒနာဟု မသိက မလုံလောက်သေး သည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
以后，烦恼苦灭尽的有余依涅槃与轮回苦＝蕴轮回苦灭尽的无余依涅槃才可能生起。因此，贤善者必须努力使无明消失、令明智之光生起。如此努力时，如果只知道苦受是受，却不知道乐受与舍受也是受，那仍是不充分的。
၁။ စိတ္တနိယာမလမ်းကြောင်းဟု ခေါ်ဆိုသည့် ဝီထိစဥ်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်သွားကြသော စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ပါဝင် တည်ရှိသော ဝေဒနာ အသီးအသီးကိုလည်းကောင်း၊ ၂။ စိတ္တက္ခဏ အသီးအသီး၌ ပါဝင်တည်ရှိကြသော ယင်းဝေဒနာ အသီးအသီးနှင့် ယှဥ်ဖက် စိတ်စေတသိက် တရားစုတို့ကိုလည်းကောင်း၊
1．在依称为“心定律轨道”的心路次第生起的每一心刹那中，所含的各种受；2．每一心刹那中与这些受相应的心与心所法组；
原书第 505 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း ၃။ ယင်းဝေဒနာနှင့် တကွသော နာမ်တရားစုတို့၏ မှီရာဝတ္ထုရုပ်နှင့် အာရုံရုပ် အသီးအသီးကိုလည်းကောင်း အသင်သူတော်ကောင်းသည် သိမ်းဆည်းနိုင် ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူနိုင်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဝီထိမုတ်စိတ် တို့၌လည်း နည်းတူပင် မှတ်ပါ။
3．与这些受同在的诸名法组各自的所依处色与所缘色——对于以上各项，贤善者都必须能够摄取，并以智分别。对于离路心，也应同样理解。
အနုသယ --- အနုသယဓာတ်ဟူသည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာသော ကိလေသာ ကား မဟုတ်။ ဝတ္ထုနှင့် အာရုံတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုကို အစွဲပြု၍ ဖဿ-ဝေဒနာတို့၏ ဆင့်ကဲ ကျေးဇူးပြုမှုကို အစွဲပြု ၍ အာရုံကို နည်းမှန်လမ်းမှန် နှလုံးမသွင်းတတ်ခြင်း = အယောနိသော မနသိကာရအပေါ် အခြေစိုက်လျက် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ကိလေသာစွမ်းအင် တစ်မျိုးသာ ဖြစ်သည်။ ယင်းအနုသယကိလေသာကို ပယ်နုတ်နိုင်- ရေးအတွက် အဝိဇ္ဇာပျောက်၍ ဝိဇ္ဇာဉာဏ် အလင်းပေါက်အောင် ကြိုးပမ်းရမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
随眠——所谓随眠界，并不是以生、住、灭三时而明显生起的烦恼；它只是依所依与所缘的相会，依触与受逐次给予的助缘，又以不能如理地把所缘置于心中——即不如理作意——为基础，而可能生起的一种烦恼潜能。为了拔除这种随眠烦恼，务必努力使无明消失、令明智之光生起。
အဝိဇ္ဇာပျောက် - ဝိဇ္ဇာဉာဏ် အလင်းပေါက်
无明消失——明智之光生起
စက္ခုံ ခေါ ဘိက္ခု အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ရူပေ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ စက္ခုဝိညာဏံ။ စက္ခုသမ္ဖဿံ။ ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿ- ပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ၊ တမ္ပိ အနိစ္စတော ဇာနတော ပဿတော အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ၊ ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ (သံ-၂-၂၅၉။) ၁။ စက္ခုအကြည်ဓာတ် = စက္ခုဒွါရကို၊ ၂။ ရူပါရုံတို့ကို၊ ၃။ စက္ခုဝိညာဏ်ကို၊ ၄။ စက္ခုသမ္ဖဿကို၊ ၅။ စက္ခုသမ္ဖဿကို အကြောင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာ အသီး အသီးကို --- (က) အနိစ္စဟု သိခဲ့သော် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်ခဲ့သော်၊ ( ခ ) ဒုက္ခဟု သိခဲ့သော် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်ခဲ့သော်၊ ( ဂ ) အနတ္တဟု သိခဲ့သော် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်ခဲ့သော်၊ (ဃ) အသုဘဟု သိခဲ့သော် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်ခဲ့သော် ---
“比丘，了知、观见眼为无常者，无明便被舍断，明便生起；了知、观见诸色为无常者，无明便被舍断，明便生起。对于眼识、眼触，也是如此。还有，以眼触为缘所生、可被感受的乐、苦或不苦不乐，了知、观见它也为无常者，无明便被舍断，明便生起。”（《相应部》2-259。）这里所说的是：对于1．眼净色＝眼门；2．诸色所缘；3．眼识；4．眼触；5．以眼触为缘而生起的每一种乐受、苦受、舍受——若（甲）了知其为无常，以毗婆舍那智观见其为无常；（乙）了知其为苦，以毗婆舍那智观见其为苦；（丙）了知其为无我，以毗婆舍那智观见其为无我；（丁）了知其为不净，以毗婆舍那智观见其为不净——
အဝိဇ္ဇာ ကင်းပျောက်၍ ဝိဇ္ဇာဉာဏ် အလင်းပေါက်လာမည် ဖြစ်ပေသည်။ (သံ-၂-၂၅၉။)
无明便会消失，明智之光便会生起。（《相应部》2-259。）
သို့အတွက် အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဝေဒနာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်ကို စီးဖြန်းလိုပါက ဝေဒနာကို အဦးမူ၍ နာမ်ရုပ်တို့ကို သိမ်းဆည်းပြီးလျှင် အကြောင်းတရားကို ရှာဖွေလျက် အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်းနာမ်ရုပ်တို့ကို --- ၁။ ရုပ်နာမ် ( ၂ )ပါး နည်းဖြင့် ( ၂ )ပုံ ပုံ၍ ဖြစ်စေ၊ ၂။ ခန္ဓာ ( ၅ )ပါး နည်းဖြင့် ( ၅ )ပုံ ပုံ၍ ဖြစ်စေ၊ ၃။ အာယတန(၁၂)ပါး နည်းဖြင့် (၁၂)ပုံ ပုံ၍ ဖြစ်စေ၊ ၄။ ဓာတ် (၁၈)ပါး နည်းဖြင့် (၁၈)ပုံ ပုံ၍ ဖြစ်စေ --- လက္ခဏာရေးတင်ကာ ဝိပဿနာဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အပတ်တကုတ် ကြိုးပမ်းအားထုတ်လေရာသည်။
因此，贤善者若想修习受随观念处，应以受为首摄取名色，继而寻找诸因，把这些名色连同因法分别：1．依色名二分法分为2组；2．依五蕴法分为5组；3．依十二处法分为12组；4．依十八界法分为18组——再将它们安立于三相之下，竭力精勤修习毗婆舍那业处。