过去未来名法与亲证现见智
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
非色把握章 · 原书第 22–27 页 · 47 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 22 页
အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်
过去、未来、现在
ဤအထက်ပါ အနုပဒသုတ္တန် ဒေသနာတော်၌ - ယေ ဓမ္မာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ ---- ဤသို့ စသည်ဖြင့် လွန်လေပြီး ချုပ်လေပြီးသော နေဝသညာနာသညာယတနစျာနဓမ္မတရားစုတို့ကို အရှင်သာရိပုတြာ ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး၏ ဝိပဿနာမနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်များက ဝိပဿနာရှုနိုင်ကြောင်းကို ဘုရားရှင် က ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ဤအရာတွင် နားမရှုပ်ထွေးရန် နာမ်လောကဝယ် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် ယူဆပုံကို ထပ်မံ၍ ရှင်းလင်းတင်ပြအပ်ပါသည်။
在上述《逐一经》的教说中，佛陀以巴利经文“ယေ ဓမ္မာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ……”——意为“已经过去、灭尽、变异的诸法……”——等语，开示舍利弗尊者的观意门速行心路相续能够观照已经过去、已经灭尽的非想非非想处禅那名法聚。为免在这里发生混淆，下面进一步说明名法领域中过去、未来、现在的划分方法。
အတီတာဒိဝိဘာဂေ ပနေတ္ထ သန္တတိဝသေန ခဏာဒိဝသေန စ ဝေဒနာယ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ တတ္ထ သန္တတိဝသေန ဧကဝီထိ ဧကဇဝန ဧကသမာပတ္တိပရိယာပန္နာ ဧကဝီထိဝိသယသမာ-
巴利义注引文（缅文转写，跨页上段）：“အတီတာဒိဝိဘာဂေ ပနေတ္ထ သန္တတိဝသေန ခဏာဒိဝသေန စ ဝေဒနာယ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ တတ္ထ သန္တတိဝသေန ဧကဝီထိ ဧကဇဝန ဧကသမာပတ္တိပရိယာပန္နာ ဧကဝီထိဝိသယသမာ-”译：“这里，在分别过去等时，应当从相续以及刹那等方面，了知受的过去、未来、现在状态。其中，从相续方面说，摄于一个心路、一次速行或一次等至，以及持续与同一心路所缘相——”
原书第 23 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း ယောဂပ္ပဝတ္တာ စ ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ တတော ပုဗ္ဗေ အတီတာ၊ ပစ္ဆာ အနာဂတာ။ ခဏာဒိဝသေန ခဏတ္တယပရိယာပန္နာ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တမဇ္ဈတ္တဂတာ သကိစ္စဉ္စ ကုရုမာနာ ဝေဒနာ ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ တတော ပုဗ္ဗေ အတီတာ၊ ပစ္ဆာ အနာဂတာ။
“——连而转起的受，是现在；在此之前的是过去，在此之后的是未来。从刹那等方面说，摄于三个刹那、位于前端与后端之间并正执行自身作用的受，是现在；在此之前的是过去，在此之后的是未来。”
(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁ဝ၄။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၃။)
（《清净道论》2-104；《阿毗达磨义注》2-13。）
= ဤအရာဝယ် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်ကို ဝေဖန်ရာ၌ သန္တတိ (= အစဥ်အတန်း) ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း- ကောင်း၊ ခဏ-ကိစ္စ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း ဝေဒနာ၏ (နာမ်ခန္ဓာလေးပါး၏) အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဖြစ်ကို သိသင့်ပေသည်။
在这里分别过去、未来、现在时，应当从相续之力以及刹那—作用之力，了知受——乃至四种名蕴——的过去、未来、现在状态。
ထိုတွင် သန္တတိနှင့် စပ်၍ ဆိုရမူ ဤသို့ ဖြစ်၏။
其中，从相续方面说，情形如下。
၁။ တစ်ခုသော ပဉ္စဒွါရဝီထိ၌ အကျုံးဝင်သော ဝေဒနာ၊ ၂။ တစ်ခုသော မနောဒွါရဇောဝီထိ၌ အကျုံးဝင်သော ဝေဒနာ၊ ၃။ တစ်ခုသော သမာပတ်၌ အကျုံးဝင်သော ဝေဒနာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ ဘုရားရှင်၏ အဆင်းတော်စသော တစ်ခုတည်းသော အဖို့ရှိသော ရူပါရုံ၊ တရားအသံတော် စသော တစ်ခုတည်းသော အဖို့ရှိသော သဒ္ဒါရုံစသည့် ပဉ္စဒွါရဝီထိများ ယူသည့် အာရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံ ပြုကြကုန်သော တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိ စသော မနောဒွါရဝီထိ၌ ပါဝင်သော ဝေဒနာတို့သည် လည်းကောင်း ပစ္စုပ္ပန်ဝေဒနာတို့တည်း။
1．摄于一个五门心路中的受；2．摄于一个意门速行心路中的受；3．摄于一次等至中的受；4．五门心路取了同一个所缘——例如佛陀色身这一色所缘、法音这一声所缘等——之后，在继续缘取该所缘的随转意门心路等意门心路中所含的受；以上都属于现在受。
ထိုဝေဒနာတို့မှ ရှေး၌ ဖြစ်ပြီးကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် အတိတ်ဝေဒနာတို့တည်း။ ထိုဝေဒနာတို့မှ နောက်၌ ဖြစ်လတ္တံ့ကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် အနာဂတ်ဝေဒနာတို့တည်း။
在这些受之前已经生起的受，是过去受；在这些受之后将要生起的受，是未来受。
ခဏ-ကိစ္စတို့နှင့် စပ်သဖြင့် ဆိုရမူ ဤသို့ ဖြစ်၏။ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံး ဝင်ကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်ဝေဒနာတို့တည်း။ ထိုခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော ဝေဒနာ တို့မှ ရှေး၌ ဖြစ်ခဲ့ပြီးကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် အတိတ်ဝေဒနာတို့တည်း။ ထိုခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံး ဝင်ကုန်သော ဝေဒနာတို့မှ နောက်၌ ဖြစ်လတ္တံ့ကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် အနာဂတ်ဝေဒနာတို့တည်း။
从刹那与作用方面说，则是这样的：凡摄属于生起—住立—坏灭三个刹那总和之中的受，都是现在受；在这三个刹那之前已经生起的受，是过去受；在这三个刹那之后将要生起的受，是未来受。
ရှေးအစွန်းဖြစ်သော ဥပါဒ်၊ နောက်အစွန်းဖြစ်သော ဘင် ---- ထိုနှစ်မျိုးတို့၏ အလယ်၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ တစ်နည်း ---- ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော ဝေဒနာတို့မှ ရှေးအဖို့ နောက်အဖို့ဖြစ်သော အတိတ် အနာဂတ် အလယ်၌မူလည်း ဖြစ်ကုန်သော၊ မိမိကိစ္စကို ပြုဆဲလည်းဖြစ်ကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် ပစ္စုပ္ပန် ဝေဒနာတို့ မည်ကုန်၏။ ထိုဝေဒနာတို့မှ ရှေး၌ ဖြစ်ပြီးကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် အတိတ်ဝေဒနာတို့ မည်ကုန်၏။
位于作为前端的生起与作为后端的坏灭之间；换一种说法，处于过去与未来之间——也就是处于相对于摄在三刹那中的诸受而言的前分与后分之间——并且正在执行自身作用的受，称为现在受。在这些受之前已经生起的受，称为过去受。
နောက်၌ ဖြစ်လတ္တံ့ကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် အနာဂတ်ဝေဒနာတို့ မည်ကုန်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁ဝ၄။ အဘိ-ဋ္ဌ- ၂-၁၃။) ကျန်နာမ်ခန္ဓာများဖြစ်ကြသည့် သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့၌လည်း နည်းတူပင် မှတ်ပါ။
在这些受之后将要生起的受，称为未来受。（《清净道论》2-104；《阿毗达磨义注》2-13。）其余名蕴，即想蕴、行蕴、识蕴，也应同样理解。
သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နဉ္စေတ္ထ အဋ္ဌကထာသု အာဂတံ၊ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နံ သုတ္တေ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၄၄၅။) အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန် သန္တတိပစ္စုပ္ပန် ခဏပစ္စုပ္ပန်ဟု ပစ္စုပ္ပန်သုံးမျိုးရှိရာ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် သန္တတိပစ္စုပ္ပန်ကား အဋ္ဌ- ကထာတို့၌ လာရှိ၏။ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်ကား ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်စသော ထိုထိုသုတ္တန်ဒေသနာတော်တို့၌ လာရှိ၏။
“这里，相续现在见于诸义注，一期现在见于经。”（《阿毗达磨义注》1-445。）现在有三种：一期现在、相续现在、刹那现在。其中，相续现在见于诸义注；一期现在则见于《一夜贤者经》等各部经教。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၄၄၅။)
（《阿毗达磨义注》1-445。）
ဧတ္ထ စ ခဏာဒိကထာဝ နိပ္ပရိယာယာ၊ သေသာ သပရိယာယာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၈။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁ဝ၃။) ဤအရာဝယ် ဤဖော်ပြပါ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် ခွဲခြားသတ်မှတ်မှု၌ ခဏကထာစကား ကိစ္စကထာ စကားသည်သာလျှင် ပရိယာယ်မဟုတ် မုချကထာစကား မည်၏။ ကြွင်းကျန်ကုန်သော ----
“这里，只有刹那等论说才是直接义的；其余论说则带有转说义。”（《阿毗达磨义注》2-8；《清净道论》2-103。）在上述过去、未来、现在的划分中，只有刹那论与作用论属于不带转说的直接、主要说法；其余——
原书第 24 页
၁။ အဒ္ဓါကထာ = ဘဝဟူသော အဓွန့်ကာလနှင့် စပ်သောစကား၊ ၂။ သန္တတိကထာ = အစဥ်အတန်းနှင့် စပ်သောစကား၊ ၃။ သမယကထာ = အချိန်အခါနှင့် စပ်သောစကား ---- ဤသုံးမျိုးကုန်သော စကားတို့သည်ကား ပရိယာယ်နှင့်တကွ ဖြစ်သော စကားတို့တည်း။ ထိုကထာ အမျိုးမျိုးတို့တွင် ဤခန္ဓဝိဘင်းပါဠိတော်၌ တစ်နည်း ဤခန္ဓနိဒ္ဒေသပိုင်း၌ ပရိယာယ်မဖက် မုချ ကထာသက်သက် ကိုသာလျှင် အလိုရှိအပ်ပေ၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၈။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁ဝ၃။) ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာကြီးတို့၏ ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းချက်များနှင့် အညီ ဘဝတစ်ခုအတွင်းဟု ဆိုအပ်သော ပဋိသန္ဓေမှသည် စုတိသို့တိုင်အောင်သော ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်ပေါ်နေသော နာမ်တရားတို့ကား အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန် တရားတို့တည်း။ ဇောဝီထိစဥ်တစ်ခုအတွင်း၊ သမာပတ်တစ်ခုအတွင်း၌ တည်ရှိကြသော နာမ်တရားတို့ကား သန္တတိပစ္စုပ္ပန်တရားတို့တည်း။ ဤ ပစ္စုပ္ပန်နှစ်မျိုးတို့၏ ပစ္စုပ္ပန်ဟူသော အမည်ကို ရခြင်းမှာ မုချမဟုတ် အဒ္ဓါ
——1．时分论，即关于一生这一延续时段的说法；2．相续论，即关于连续次第的说法；3．时段论，即关于某一时间段的说法——这三种都带有转说义。在这些不同论说中，《分别论》巴利圣典，换言之，《蕴分别》的这一部分所要表达的，唯是不带转说的直接、主要说法。（《阿毗达磨义注》2-8；《清净道论》2-103。）依照上述诸大义注的解释，从一生之内的结生直到死亡、贯穿一生而生起的名法，称为一期现在；存在于一个速行心路相续或一次等至之中的名法，称为相续现在。这两种现在之所以得名“现在”，并非依直接义，而只是依“一期”和——
သန္တတိဟူသော အကြောင်းပရိယာယ်တစ်မျိုးအားဖြင့်သာလျှင် ပစ္စုပ္ပန်ဟူသော အမည်ကို ရရှိခြင်းဖြစ်၏။ ဥပါဒ်- ဌီ-ဘင် ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော နာမ်တရားတို့သည်သာလျှင် ပရိယာယ်မဖက် မုချသက်သက်အားဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်ဟူသော အမည်ကို ရရှိကြသည်။
——“相续”这些因缘所作的转说，才获得“现在”之名。只有摄属生起—住立—坏灭三个刹那总和的名法，才不借转说而依直接、主要义获得“现在”之名。
ထိုကြောင့် ဤ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ်ကို ဝိပဿနာရှုသည့် ဤအရာ၌လည်း ---- ၁။ အရှုခံ နာမ်တရားဖြစ်သော နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ် နာမ်တရားစုတို့သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ ရှုတတ်သော ဝိပဿနာမနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော နာမ်တရားစုတို့သည် လည်းကောင်း၊ ဤနာမ်တရားနှစ်မျိုးလုံးတို့သည် အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ချည်းသာ ဖြစ်ကြ၏။ သုတ္တန္တပရိယာယနည်းတည်း။
因此，在观照非想非非想处等至的这一场合：1．作为所观名法的非想非非想处等至名法聚；2．存在于能观的观意门速行心路心相续中的名法——这两类名法，都只是一期现在法。这是经教的转说方法。
သို့သော် ခဏပစ္စုပ္ပန်သဘောအရ ဆိုရမူ ---- နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ်နှင့် ယင်းကို ဝိပဿနာ ရှုတတ်သော ဝိပဿနာမနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်တို့မှာ ဝီထိစဥ် တစ်ခုစီသာ ဖြစ်ကြ၏။ စိတ္တက္ခဏ တစ်မျိုးစီသာ ဖြစ်ကြ၏။
然而，从刹那现在来说，非想非非想处等至与观照它的观意门速行心路心相续，分别是一条心路，也分别是一个心刹那。
စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌လည်း စိတ်တို့မည်သည် နှစ်ခုပြိုင်၍ ပြိုင်တူဖြစ်ရိုး ဓမ္မတာကား မရှိဖြစ်ခဲ့၏။
在一个心刹那中，绝无两个心并行、同时生起的法则。
ထိုကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံ ဖြစ်ကြကုန်သော နေဝသညာနာသညာယတနစျာနသမာပတ် တရားစုတို့၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားဖြစ်နေချိန်ဝယ် ရှုတတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ပြဓာန်းသော မဟာကုသိုလ် မနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်များသည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှား မဖြစ်ကြ- သေးကုန်။ ရှုတတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ပြဓာန်းသော မဟာကုသိုလ် မနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်များ၏ ဥပါဒ် ဌီ ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာသော အချိန်အခါ၌လည်း အရှုခံနာမ်တရားများ ဖြစ်ကြသည့် နေဝသညာနာသညာယတနစျာနသမာပတ် နာမ်တရားစုတို့သည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှား မရှိကြတော့ပြီ ဖြစ်ကြကုန်၏။ ထိုကြောင့် ဘုရားရှင်က ယေ ဓမ္မာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ စသည်ဖြင့် အတိတ်ဖြစ်ကုန်သော ချုပ်ဆုံးပျက်စီးပြီးကုန်သော ယင်း နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ် နာမ်တရားစု တို့ကို ဝိပဿနာဉာဏ်က ရှုနေကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်၏။ ဤဒေသနာတော်က အတိတ်ဖြစ်သော
因此，当作为观智所观对象的非想非非想处禅那等至法聚正以生起—住立—坏灭清楚存在时，以观智为主的大善意门速行心路心相续，还没有以生起—住立—坏灭清楚生起；反过来，当后者以生起—住立—坏灭清楚生起时，作为所观名法的非想非非想处禅那等至名法聚，已不再以生起—住立—坏灭存在。因此，佛陀以“ယေ ဓမ္မာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ”——“已经过去、灭尽、变异的诸法”——等语，开示观智正在观照已经成为过去、——
လွန်ပြီး ချုပ်ပြီး ပျက်ပြီးကုန်သော နာမ်တရားတို့ကို ဝိပဿနာဉာဏ်က ရှု၍ရရှိပါသည်ဟူသော နည်းဥပဒေသကို ညွှန်ပြလျက် ရှိ၏။ ခဏပစ္စုပ္ပန်သဘောအရ ဤစကားကို ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်ကို သတိပြုပါလေ။
——已经逝去、止息、坏灭的非想非非想处等至名法聚。这段教说所指出的原则是：已经过去、止息、坏灭的名法，能够由观智观见。应注意，这里是从刹那现在的意义来说的。
原书第 25 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း တစ်ဖန် ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန် အနတ္တလက္ခဏသုတ္တန်စသော ထိုထိုသုတ္တန်ဒေသနာတော်တို့၌ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန် တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုရန် ဘုရားရှင်သည် ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။ ယင်း အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်တရားတို့တွင် ပဋိသန္ဓေ- မှသည် စုတိသို့တိုင်အောင်သော တရားအားလုံးတို့ ပါဝင်ကြ၏။ ယင်းတရားတို့မှာ ခဏပစ္စုပ္ပန်သဘောအရ ဆိုရမူ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့သာ ဖြစ်ကြ၏။ ယနေ့မှသည် လွန်ခဲ့သော ပဋိသန္ဓေသို့တိုင်အောင် သော ခန္ဓာငါးပါးတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ ယနေ့မှသည် စုတိသို့တိုင်အောင်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။
此外，佛陀在《一夜贤者经》《无我相经》等各部经教中，教导观照一期现在诸法。所谓一期现在，包含从结生直至死亡的一切法。若从刹那现在来说，这些法本身无非过去、未来、现在三类；既包括从今日回溯至结生之间的五蕴，也包括从今日前瞻至死亡之间的五蕴。
သို့သော် ရှုတတ်သော နာမ်တရားနှင့် အရှုခံ နာမ်တရားတို့မှာ စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ ၍ ဖြစ်နိုင်သည့် နာမ်တရားတို့လည်း မဟုတ်ကြ၊ ဝီထိစဥ်တစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်နိုင်သည့် နာမ်တရားတို့လည်း မဟုတ်ကြပေ။ စိတ္တက္ခဏချင်းလည်း ကွာခြားလျက် ရှိကြ၏၊ ဝီထိစဥ်ချင်းလည်း ကွာခြား- လျက်ပင် ရှိကြ၏။ ရှုတတ်သော နာမ်တရားတို့ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားဖြစ်နေချိန်ဝယ် အရှုခံ နာမ်တရားတို့မှာ (အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်အမည်ရသော) ဖြစ်ပြီးနာမ်တရားတို့သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ကြ၏၊ (အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန် အမည်ရသော) ဖြစ်လတ္တံ့နာမ်တရားတို့သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ကြ၏။
然而，能观的名法与作为所观的名法，既不能在同一心刹那中俱生，也不能在同一心路中俱生；二者在心刹那和心路上都彼此分隔。当能观名法以生起—住立—坏灭清楚显现时，所观名法可能是已经发生的名法（属于一期现在），也可能是将要发生的名法（也属于一期现在）。
ခဏာဒိဝသေန ခဏတ္တယပရိယာပန္နာ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တမဇ္ဈတ္တဂတာ သကိစ္စဉ္စ ကုရုမာနာ ဝေဒနာ ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ တတော ပုဗ္ဗေ အတီတာ၊ ပစ္ဆာ အနာဂတာ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁ဝ၄။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၃။) ခဏ-ကိစ္စတို့နှင့် စပ်သဖြင့် ဆိုရမူ ဤသို့ဖြစ်၏။ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံး ဝင်ကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် (= နာမ်တရားတို့သည်) ပစ္စုပ္ပန်ဝေဒနာတို့တည်း (= ပစ္စုပ္ပန် နာမ်တရားတို့တည်း)။
“依刹那等来说，处在前际、后际及中间，摄属三个刹那并正执行自身作用的受，是现在；在它以前的是过去，在它以后的是未来。”（《清净道论》2-104；《阿毗达磨义注》2-13。）依刹那及作用来说，情形如下：摄在生起—住立—坏灭三个刹那之中的受（即名法），是现在受（即现在名法）。
ထိုခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော ဝေဒနာတို့မှ (= နာမ်တရားတို့မှ) ရှေး၌ ဖြစ်ခဲ့ပြီးကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် (= နာမ်တရားတို့သည်) အတိတ်ဝေဒနာတို့တည်း (= အတိတ်နာမ်တရားတို့တည်း)။ ထို ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော ဝေဒနာတို့မှ (= နာမ်တရားတို့မှ) နောက်၌ ဖြစ်လတ္တံ့ကုန်သော ဝေဒနာတို့သည် (= နာမ်တရားတို့သည်) အနာဂတ်ဝေဒနာတို့တည်း (= အနာဂတ်နာမ်တရားတို့တည်း)။
在这三个刹那所摄的受（即名法）以前已经发生的受（即名法），是过去受（即过去名法）；在这三个刹那所摄的受（即名法）以后将要发生的受（即名法），是未来受（即未来名法）。
(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁ဝ၄။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၃။)
（《清净道论》2-104；《阿毗达磨义注》2-13。）
ဤအဖွင့်များကို ထောက်ရှုပါ။ အဒ္ဓါအတိတ် အဒ္ဓါအနာဂတ်တို့၌လည်း ထိုနည်းလည်းကောင်း မှတ်ယူပါ။
请审慎参照这些解释。对于一期过去与一期未来，也应以同样方式理解。
တစ်ဖန် ---- အတီတေ ဟေတဝေါ ပဉ္စ၊ ဣဒါနိ ဖလပဉ္စကံ။ ဣဒါနိ ဟေတဝေါ ပဉ္စ၊ အာယတိံ ဖလပဉ္စကံ။
“过去有五因，现在有五果；现在有五因，未来有五果。”
ဟူသော ဒေသနာတော်များနှင့်အညီ ဝိပဿနာဉာဏ်ပြဓာန်းသော မနောဒွါရိကဇောဝီထိနာမ်တရားတို့သည် - ၁။ အတိတ်အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်း ရှုမြင်နိုင်ကြ၏၊ ၂။ ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရားတို့ကိုလည်း ရှုမြင်နိုင်ကြ၏၊ ၃။ အတိတ်အကြောင်းတရားကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကိုလည်း ရှုမြင်နိုင်ကြ၏၊ ၄။ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်း ရှုမြင်နိုင်ကြ၏၊ ၅။ အနာဂတ်အကျိုးတရားတို့ကိုလည်း ရှုမြင်နိုင်ကြ၏၊ ၆။ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားကြောင့် အနာဂတ်အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကိုလည်း ရှုမြင်နိုင်ကြ၏၊ ၇။ အတိတ်အကြောင်း ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်း အနာဂတ်အကျိုးဟူသည့် သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စအချက် ဒုက္ခအချက် အနတ္တအချက်တို့်ကိုလည်း ရှုမြင်နိုင်ကြ၏။
依照这些教说，以观智为主的意门速行心路名法能够观见：1．过去因法；2．现在果法；3．现在果如何由过去因而生；4．现在因法；5．未来果法；6．未来果如何由现在因而生；7．过去因、现在果、现在因、未来果这些行法的无常、苦、无我三相。
ထိုသို့ရှုမြင်ရာ၌ ယင်းဉာဏ်မှာ ပစ္စက္ခဉာဏ်လေလော အနွယဉာဏ်လေလောဟူမူ အောက်ပါ ဒေသနာ- တော်နှင့် အညီ အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟု မှတ်ပါ။
若问作这种观见的智是现见智还是类智，应依下文教说，认定它是亲证现见智。
အပရပစ္စယာ ဉာဏမေဝဿ ဧတ္ထ ဟောတိ။ (သံ-၁-၂၅၈။)
“在这里，他的智不依他缘。”（《相应部》1-258。）
原书第 26 页
အပရပစ္စယာတိ န ပရပစ္စယေန၊ အညဿ အပတ္တိယာယေတွာ အတ္တပစ္စက္ခဉာဏမေဝဿ ဧတ္ထ ဟောတိ။
“所谓‘不依他缘’，即不以他人为缘；不是由于信从别人，在这里，他所有的只是亲证现见智。”
(သံ-ဋ္ဌ-၂-၃၂။)
（《相应部义注》2-32。）
ဤ ဒေသနာတော်နှင့် အညီ သူတစ်ပါးတို့အား ကိုးစားယုံကြည်မှု မရှိသော အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသော ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်သည် ဟူပေ။
依此教说，他不依靠、信从他人，而以称为亲证现见智的观正见智，亲自现前、洞彻知见。
တစ်ဖန် အထက်ပါ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားငါးပါးတို့တွင် အကျုံးဝင်သော ကံမှာ ဂရုကကံ အာစိဏ္ဏကံ အာသန္နကံတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသောကံ ဖြစ်နိုင်၏။ ဂရုကကံ သို့မဟုတ် အာစိဏ္ဏကံဖြစ်ခဲ့သော် ဘဝတစ်လျှောက်ဝယ် အလေ့အကျက်များသောကံ ဖြစ်သဖြင့် ယင်းကံတို့ကို ရှုနေသော ဝိပဿနာဇောဝီထိ၏ ရှေးအဖို့၌ ဖြစ်ခဲ့ကုန်သော လွန်ပြီးအတိတ်ကံလည်း ဖြစ်နိုင်၏၊ ယင်းဝိပဿနာဇောဝီထိ၏ နောက်တွင် ဖြစ်လတ္တံ့သော အနာဂတ် ကံသော်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ (ခဏပစ္စုပ္ပန်မှ ပြောဆိုနေသည်ကို သတိပြုပါ။) အကယ်၍ ယင်းကံမှာ အာသန္နကံ ဖြစ်လျှင် ယင်းကံကို ရှုနေသော ဝိပဿနာဇောဝီထိ၏ နောက်တွင် ဖြစ်လတ္တံ့သော အနာဂတ်ကံသာ ဖြစ်၏။
再者，前述五种现在因法中所摄的业，可能是重业、惯行业或临死业中的任何一种。如果是重业或惯行业，因为它是在一生中反复熟习的业，所以既可能是在观照该业的观速行心路以前已经发生的过去业，也可能是在该观速行心路以后将要发生的未来业。（请注意：这里是依刹那现在而说。）如果是临死业，它就只是将在观照该业的观速行心路之后发生的未来业。
ယင်းကံတို့ကိုလည်း အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဟူသော ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်က ရှု၍ သိမြင်နိုင်ပေသည်။
这些业也都能由称为亲证现见智的观正见智观照而知见。
ထိုကြောင့် ဤဒေသနာတော်တို့က ဝိပဿနာနာမ်တရားစုတို့သည် အဓွန့်ကာလ၏ အစွမ်းဖြင့် ဆိုရသော် အတိတ်အဓွန့်ကာလတရား၊ အနာဂတ်အဓွန့်ကာလတရား၊ ပစ္စုပ္ပန်အဓွန့်ကာလတရားတို့ကို ရှုမြင်နိုင်ကုန်၏ သိမြင်နိုင်ကုန်၏ဟူသော နည်းဥပဒေသကို ညွှန်ပြတော်မူလျက် ရှိကြသည်။ ခဏ၏အစွမ်းဖြင့် ဆိုရသော် ရှုတတ် သော နာမ်တရားနှင့် အရှုခံ နာမ်တရားတို့သည် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ မဖြစ်နိုင်ရကား ဝိပဿနာဉာဏ်သည် မိမိ၏ရှေးက ဖြစ်ပြီးသော နာမ်တရားကိုလည်းကောင်း၊ မိမိ၏နောက်၌ မဖြစ်သေးသော ဖြစ်လတ္တံ့သော နာမ်တရားကိုလည်းကောင်း ရှု၍ရနိုင်၏ ရှုမြင်နိုင်၏ သိမြင်နိုင်၏ဟူသော နည်းဥပဒေသကို ညွှန်ပြတော်မူလျက် ရှိကြသည်။
所以，这些教说指出：若依一期时段来说，观的名法能够观见、知见过去时段、未来时段与现在时段之法；若依刹那来说，因为能观名法与所观名法不能在同一心刹那中同时生起，所以观智既能观见在自己以前已经发生的名法，也能观见在自己以后尚未发生、将要发生的名法。
ထိုကြောင့် ခဏပစ္စုပ္ပန်၏အစွမ်းဖြင့် ဆိုရမူ ---- နာမ်လောကဝယ် အရှုခံ နာမ်တရားနှင့် ရှုတတ်သည့် နာမ်တရားတို့သည် စိတ္တက္ခဏတစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော အချိန်ကာလတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲလျက် ပြိုင်တူဖြစ်ရိုး ဓမ္မတာ မရှိသောကြောင့် ရှုတတ်သည့်ဉာဏ် ပြဓာန်းသော ဝိပဿနာမနောဒွါရိကဇောဝီထိ နာမ် တရားစုက ---- ၁။ ဖြစ်လေပြီး လွန်လေပြီး ချုပ်လေပြီး ပျက်လေပြီးသော နေဝသညာနာသညာယတနစျာနသမာပတ် နာမ် တရားတို့ကဲ့သို့သော နာမ်တရားတို့ကို ပြန်၍ရှုပါကလည်း ရှု၍ရနိုင်၏။ အနီးကပ်ဆုံးသော အတိတ်ကို ရှု၍ရသည့် ထုံးဟောင်း ဥပဒေသပင် ဖြစ်၏။
因此，若依刹那现在来说，在名法世界中，所观名法与能观名法不可能在称为一个心刹那的同一时段中俱生、同时发生；所以，以能观之智为主的观意门速行心路名法能够：1．回观已经发生、已经过去、已经止息、已经坏灭的名法，例如非想非非想处禅等至的名法。这正是能够观见最近过去的古来教法。
၂။ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ဂရုကကံ သို့မဟုတ် အာစိဏ္ဏကံ ကဲ့သို့သော အတိတ်နာမ်တရားကိုသော်လည်း လှမ်း၍ ရှုက ရှု၍ရနိုင်၏။
2．也能远观已经发生的过去名法，例如重业或惯行业。
၃။ မဖြစ်ပေါ်လာသေးသော ဂရုကကံ သို့မဟုတ် အာစိဏ္ဏကံ ကဲ့သို့သော အနာဂတ်နာမ်တရားကိုသော်လည်း လှမ်း၍ ရှုပါက ရှု၍ရနိုင်၏။
3．也能远观尚未发生的未来名法，例如重业或惯行业。
၄။ မဖြစ်ပေါ်လာသေးသော အာသန္နကံ ကဲ့သို့သော အနာဂတ်နာမ်တရားကိုလည်း လှမ်း၍ ရှုပါက ရှု၍ ရနိုင်၏။
4．也能远观尚未发生的未来名法，例如临死业。
အနီးကပ်ဆုံးသော အတိတ်နှင့် အနီးကပ်ဆုံးသော အနာဂတ်တို့ကို ရှု၍ ရနိုင်သည့် ထုံးဟောင်း ဥပဒေသ- များပင် ဖြစ်ကြပေသည်။
这些正是能够观见最近过去与最近未来的古来教法。
原书第 27 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း ဤအထက်ပါ ဥပဒေသများအရ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်း၍ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ရာ၌ အဓွန့်ကာလ အဒ္ဓါ၏ အစွမ်းဖြင့် ဆိုရမူ ---- ၁။ အတိတ်အဓွန့်ကာလ နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းခြင်း ဝိပဿနာရှုခြင်း၊ ၂။ အနာဂတ်အဓွန့်ကာလ နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းခြင်း ဝိပဿနာရှုခြင်း၊ ၃။ ပစ္စုပ္ပန်အဓွန့်ကာလ နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းခြင်း ဝိပဿနာရှုခြင်း၊ ဤသို့လျှင် သုံးမျိုးရှိသည်ဟု မှတ်သားပါ။ သို့သော် ခဏ၏ အစွမ်းဖြင့် ဆိုရမူ ရှုတတ်သည့် နာမ်တရား နှင့် အရှုခံ နာမ်တရားတို့သည် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ ပြိုင်တူ မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ---- ၁။ ဖြစ်ပြီးသော အတိတ်နာမ်တရားကို သိမ်းဆည်းခြင်း ဝိပဿနာရှုခြင်း၊ ၂။ မဖြစ်သေးသော အနာဂတ်နာမ်တရားကို သိမ်းဆည်းခြင်း ဝိပဿနာရှုခြင်း၊ ဤသို့အားဖြင့် နှစ်မျိုးသာရှိသည်ဟု မှတ်သားပါ။ မုချနှင့် ပရိယာယ် ကွာခြားချက် ရှိသည်ဟူ၏။
依照上述教法，禅修者把握名法并作观修审察时，若依一期时段来说，有三种方式：1．把握并观照过去时段的名法；2．把握并观照未来时段的名法；3．把握并观照现在时段的名法。可是若依刹那来说，因为能观名法与所观名法不能在同一心刹那中同时生起，所以只有两种方式：1．把握并观照已经发生的过去名法；2．把握并观照尚未发生的未来名法。应知这是本义与转义的差别。
ထိုကြောင့် ခဏ၏အစွမ်းဖြင့် ဆိုရမူ နာမ်လောကဝယ် ပေါ်ဆဲခဏ ဖြစ်ဆဲခဏဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း၌ တည်ရှိသော နာမ်တရားစုတို့ကို ထိုနာမ်တရားစုကပင် တစ်ဖန်ပြန်၍ ဝိပဿနာ မရှုနိုင်ကြောင်းကို ဖွင့်ဆိုထားသော ဥပရိပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၏ စကားကို သတိပြုပါလေ။ ယင်းသို့ဖြစ်လျှင် နာမ်တရားတို့၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ကို ရှု၍ မရနိုင်ပြီလောဟု မေးရန်ရှိ၏။ အဖြေကား ရနိုင်သော ဟူ၏။
因此，请留意《后分五十经义注》的解释：若依刹那来说，处在俗称“正在生起的刹那”“正在发生的刹那”这一时段中的一组名法，不能再由那组名法本身来观照。如此便会有人问：难道名法的生起—住立—坏灭不能被观见吗？答案是：能够。
ဇာတာ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ တဿာ နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ဥဒယော၊ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ဝယော၊ အနုပဿနာ ဉာဏံ ။ ပ ။ ဇာတော ဘဝေါ ပစ္စုပ္ပန္နော၊ တဿ နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ဥဒယော၊ ဝိပရိဏာမလက္ခဏံ ဝယော၊ အနုပဿနာ ဉာဏံ။ (ပဋိသံ-၅၂။) ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်သော ဖြစ်ဆဲဆဲ ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာသည် ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတည်း။ ထိုအဝိဇ္ဇာ၏ စ၍ဖြစ်ခြင်း နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာသည် ဥဒယတည်း၊ ဖောက်ပြန် ပျက်စီးခြင်း ဝိပရိဏာမလက္ခဏာသည် ဝယတည်း။ ထို ဥဒယနှင့် ဝယကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုတတ်သော အနုပဿနာ- သည် ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်တည်း။ ပ ။ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း၌ အကျုံးဝင်သော ဖြစ်ဆဲဆဲ ဖြစ်သော ဘဝသည် ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မတည်း။ ထိုဘဝ၏ စ၍ဖြစ်ခြင်း နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာသည် ဥဒယတည်း၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း ဝိပရိဏာမလက္ခဏာသည် ဝယတည်း။ ထို ဥဒယနှင့် ဝယကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုတတ်သော အနုပဿနာသည် ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်တည်း။ (ပဋိသံ-၅၂။)
“已生的无明是现在；它的生起相是生起，变异相是坏灭；对〔生起与坏灭〕二者的随观即是智。……已生的有是现在；它的生起相是生起，变异相是坏灭；对〔生起与坏灭〕二者的随观即是智。”（《无碍解道》52。）摄在生起—住立—坏灭三个刹那中、正在发生的无明，是现在法。无明最初发生的生起相，是“生起”；其变异、坏灭的变异相，是“坏灭”。反复随观这生起与坏灭的观，是生灭随观智。……摄在生起—住立—坏灭三个刹那中、正在发生的“有”，是现在法。“有”最初发生的生起相，是“生起”；其变异、坏灭的变异相，是“坏灭”。反复随观这生起与坏灭的观，是生灭随观智。（《无碍解道》52。）
ဤ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်နှင့် အညီ အပရပ္ပစ္စယဉာဏ် အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ် ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ဟု အမည်အမျိုးမျိုးရရှိသော ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်သည် အဝိဇ္ဇာမှသည် ဇာတိအမည်ရသည့် ဥပပတ္တိဘဝသို့ တိုင်အောင် အဓွန့်ကာလသုံးပါးအတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်တို့ကို ယင်းတို့၏ ဖြစ်ဆဲဆဲ ဥပါဒ် ပျက်ဆဲဆဲ ဘင်ကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ဆိုက်အောင် ရှုနိုင်သည်ဟူပေ။ သို့သော် ယင်း ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်တို့မှာ ရှုတတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲဖြစ်ကြသည့် တရားစုတို့ မဟုတ် ကြသည်ကိုကား သတိပြုပါလေ။ အလားတူပင် အတိတ်ခန္ဓာ အနာဂတ်ခန္ဓာ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာဟူသည့် အဓွန့်ကာလ သုံးပါးအတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ပရမတ္ထဓာတ်သားတို့ကို ဝိပဿနာရှုရာ၌လည်း နည်းတူ သဘောပေါက်ပါ။
依这段《无碍解道》经文，获得“不依他缘智”“亲证现见智”“观正见智”等不同名称的生灭随观智，能够观照从无明直至称为“生”的生有之间、处在过去、未来、现在三个时段中的缘起诸支，使智见抵达刹那现在，见到它们正在生起的生起与正在坏灭的坏灭。不过，应当注意：这些缘起支并不是与能观的观智在同一心刹那中同时生起的一组法。同理，观照处在过去蕴、未来蕴、现在蕴三个时段中的究竟界时，也应作同样理解。