六依处、六门与六所缘
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
非色把握章 · 原书第 35–36 页 · 13 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 35 页
၆ ×၆ လီ - တရား
六组六法
ဆ ဝတ္ထူနိ၊ ဆ ဒွါရာနိ၊ ဆ အာရမ္မဏာနိ၊ ဆ ဝိညာဏာနိ၊ ဆ ဝီထိယော၊ ဆဓာ ဝိသယပ္ပဝတ္တိ စေတိ ဝီထိသင်္ဂဟေ ဆ ဆက္ကာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ (အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ-ဝီထိပိုင်း။) နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်ရာ၌ = နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားရာ၌ အာယတနဒွါရအလိုက် သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်သဖြင့် ရှေးဦးစွာ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ၆ × ၆ လီသော တရားတို့ကို သိထားသင့်ပေသည်။
“在心路摄中，应知有六组六法：六依处、六门、六所缘、六识、六心路，以及六种所缘显现方式。”（《摄阿毗达磨义论·心路摄》。）修习名业处，也就是把握、观修名法时，必须依处门把握，所以禅修者应先了解这六组六法。
၁။ စက္ခုဝတ္ထု သောတဝတ္ထု ဃာနဝတ္ထု ဇိဝှါဝတ္ထု ကာယဝတ္ထု ဟဒယဝတ္ထုဟူ၍ ဝတ္ထု (၆)ပါး ရှိပေသည်။
1．依处有六种：眼依处、耳依处、鼻依处、舌依处、身依处、心所依处。
စိတ်စေတသိက်တို့၏ မှီ၍ ဖြစ်ရာ ရုပ်တို့တည်း။
它们是心与心所所依而生之色。
၂။ စက္ခုဒွါရ သောတဒွါရ ဃာနဒွါရ ဇိဝှါဒွါရ ကာယဒွါရ မနောဒွါရဟူ၍ ဒွါရ (၆)ပါး ရှိပေသည်။ ဝီထိစိတ်များ၏ ဝင်ရောက်လာသည့်ပမာ တံခါးကြီးများသဖွယ် ဖြစ်သောကြောင့် သဒိသူပစာရအားဖြင့် ဒွါရ အမည် ရရှိကြပေသည်။
2．门有六种：眼门、耳门、鼻门、舌门、身门、意门。因为它们如同路心进入的大门，所以依同类借称而获得“门”这一名称。
အာရုံ (၆) ပါး
六所缘
၁။ ရူပါရုံ = အရောင် = အဆင်း = ဝဏ္ဏဓာတ် ၂။ သဒ္ဒါရုံ = အသံ ၃။ ဂန္ဓာရုံ = အနံ့ ၄။ ရသာရုံ = အရသာ ၅။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ = အတွေ့အထိ (= ပထဝီ တေဇော ဝါယော။) ၆။ ဓမ္မာရုံ = ဓမ္မသဘော စိတ်စေတသိက်တို့၏ လာရောက်မွေ့လျော်ရာ တရားများကို အာရုံဟု ခေါ်ဆို၏။ စိတ်စေတသိက်တို့၏ သိစရာ တရားတို့ပင်တည်း။ ယင်းအာရုံသည် အထက်ပါအတိုင်း (၆)မျိုး ပြား၏။ ယင်း (၆)မျိုးတို့တွင် ဓမ္မာရုံ အမည်ရသော တရားစုတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း (၆)မျိုး ပြားပေသည်။
1．色所缘＝颜色＝色泽＝颜色界；2．声所缘＝声音；3．香所缘＝气味；4．味所缘＝滋味；5．触所缘＝触碰（即地界、火界、风界）；6．法所缘＝法的自性。心与心所来到其上、以之为所乐处的法，称为“所缘”；也就是心与心所所知的法。如上，所缘分为六种。其中，称为法所缘的一组法又分为如下六种。
ဓမ္မာရုံ (၆) မျိုး
六种法所缘
ဓမ္မာရမ္မဏံ ပန ပသာဒ-သုခုမရူပ-စိတ္တ-စေတသိက-နိဗ္ဗာန-ပညတ္တိဝသေန ဆဓာ သင်္ဂယှတိ။
“法所缘依净色、细色、心、心所、涅槃与概念，摄为六种。”
(အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ။)
缅文出处原文：“(အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ။)”（《摄阿毗达磨义论》。）
၁။ ပသာဒရုပ် = အကြည်ရုပ် (၅)ပါး၊ ၂။ သုခုမရုပ် = သိမ်မွေ့သော ရုပ် (၁၆)ပါး၊
1．净色：五种净色。2．细色：十六种细色。
原书第 36 页
〔အကြည်ရုပ် (၅)ပါးနှင့် အာရုံ ရုပ် (၇)ပါး ဟူသော (၁၂)မျိုးသော ရုပ်သည် ရှုနေသော ယောဂါဝစရ
〔五种净色与七种所缘色，共十二种色；禅修者观照时，这十二种色在其——
ပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ ရှုသည့်အခါ ထင်လွယ် မြင်လွယ်သောကြောင့် ကြမ်းတမ်းရကား သြဠာရိက အမည် ရသည်။ ရုပ် (၂၈)ပါးတွင် သြဠာရိက ရုပ် (၁၂)ပါးမှ ကြွင်းကျန်သော ရုပ် (၁၆)ပါးသည် ရှုနေသော ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ မထင်လွယ်သဖြင့် သိမ်မွေ့သော ရုပ်ဖြစ်ရကား သုခုမ အမည်ရသည်ဟု မှတ်ပါ။〕 ၃။ စိတ် = ဝိညာဏဓာတ် (၆)ပါးဟူသော အသိစိတ် အားလုံး၊ ၄။ စေတသိက် = စေတသိက် (၅၂)လုံး၊ ၅။ နိဗ္ဗာန် = အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်၊ ၆။ ပညတ် = ကသိုဏ်းပညတ်၊ အမည်နာမပညတ်၊ ပုံသဏ္ဌာန်ပညတ် စသည့် ပညတ် အမျိုးမျိုး ---- ဤသို့လျှင် ဓမ္မာရုံသည် (၆)မျိုး ပြားပေသည်။
——智中容易显现、容易被看见，因此较为粗显，故称为“粗色”。在二十八色中，除十二种粗色之外，其余十六色不容易在禅修者的智中显现，因此较为细微，故称为“细色”。应当如此理解。〕3．心：六识界所摄的一切识知之心。4．心所：五十二心所。5．涅槃：无为界、寂静界——涅槃。6．概念：遍处概念、名称概念、形状概念等各种概念。如此，法所缘分为六种。