不善组——摄取、观修不善速行心路的方法（上）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
非色把握章 · 原书第 213–231 页 · 226 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 213 页
မကောင်းအုပ်စု အကုသိုလ်ဇောဝီထိများကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ အပိုင်း
不善组——摄取、观修不善速行心路的方法
ကုသိုလ်ဇောများ ပါဝင်သည့် အကောင်းအုပ်စု နာမ်တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားရာဝယ် ဝီထိစိတ်အစဥ် အရေအတွက် နည်းပါးသော ဓမ္မာရုံလိုင်းကစ၍ သိမ်းဆည်း ရှုပွားပုံစနစ်ကို ဖော်ပြသကဲ့သို့ အကုသိုလ်ဇောများ ပါဝင်သည့် မကောင်းအုပ်စု နာမ်တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရမည့် ဤအပိုင်းတွင်လည်း ဝီထိစိတ်အစဥ် အရေအတွက် နည်းပါးသော အကုသိုလ်ဇောများ ပါဝင်သည့် မနောဒွါရဝီထိ နာမ်တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားပုံစနစ်က စ၍ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ထိုသို့ ဖော်ပြရာ၌ --- တသ္မာ တံ ရူပံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပန္နံ ဝေဒနံ၊ သညံ၊ သင်္ခါရေ၊ ဝိညာဏဉ္စ ''ဣဒံ အရူပ''န္တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အနိစ္စာဒိတော ပဿတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၁။) - ဟူသော အထက်ပါ အဋ္ဌကထာ၏ ညွှန်ကြားထားတော်မူသည့်အတိုင်း ရုပ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ် လာကြကုန်သော အကုသိုလ်နာမ်တရားတို့က စ၍ သိမ်းဆည်းပုံကို ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ထိုသို့ဖော်ပြရာ၌ ဓမ္မာရုံ
前文在摄取、观修含有善速行的善组名法时，是从路心次第数目较少的法所缘一线开始说明其方法；同样，在这一应当摄取、观修含有不善速行之不善组名法的部分，也先从路心次第数目较少、含有不善速行的意门心路名法组开始说明摄取、观修的方法。这里依照上述义注的指示——巴利引文（缅文字母）：“တသ္မာ တံ ရူပံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပန္နံ ဝေဒနံ၊ သညံ၊ သင်္ခါရေ၊ ဝိညာဏဉ္စ ''ဣဒံ အရူပ''န္တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အနိစ္စာဒိတော ပဿတိ။ ”译：“因此，他把以该色为所缘而生起的受、想、诸行与识分别为‘这是非色〔名法〕’，再从无常等方面观照。”（《殊胜义注》1-271。）——先说明如何摄取以色法为所缘而生起的不善名法。作此说明时，先说明以列入法所缘的
အမည်ရကြသော ပသာဒရုပ် သုခုမရုပ်တို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သော အကုသိုလ်ဇောဝီထိများကို ရှေးဦးစွာ ဖော်ပြမည် ဖြစ်သည်။ ရုပ်တရားကို အာရုံပြု၍ အကုသိုလ်ဇောများ ဖြစ်ပုံကို သိမ်းဆည်းရာ၌ကား မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာကို နည်းမှီးရမည် ဖြစ်သည်။ မူလပဏ္ဏာသ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် အဋ္ဌကထာ အာယတနပဗ္ဗဝဏ္ဏနာ တွင် ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ် (၁ဝ)ပါး ဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ဆိုထား၏။ ထိုဖွင့်ဆိုချက်ကို နည်းမှီး၍ ဓမ္မာရုံတွင် အကျုံးဝင်သော ရုပ်တရားများ အဝင်အပါ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်တရား အသီးအသီးကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ် အကုသိုလ်တရားများ ဖြစ်ပွားပုံကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံကို ဖော်ပြမည် ဖြစ်သည်။ နည်းမှီး နိုင်အောင် ရူပါရုံကိုအာရုံပြု၍ သံယောဇဥ် (၁ဝ)ပါးဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ဆိုထားသော အဋ္ဌကထာစကားရပ်ကို ရှေးဦးစွာ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
诸净色与微细色为所缘而生起的不善速行心路。摄取以色法为所缘而生起不善速行的方式时，应以《根本五十经篇义注》为范本。《根本五十经篇·大念处经义注》的“处品释”说明了以色所缘为所缘而生起十结的方式。以此说明为范本，下面将说明：以列入法所缘的各种色法以及其余每一种色法为所缘时，应如何摄取、观修由此生起的结等不善法。为了便于仿照，先引义注中说明以色所缘为所缘而生起十结的原文。
ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ်များဖြစ်ပုံ
取色所缘时诸结的生起
ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သညောဇနန္တိ ယဉ္စ တံ စက္ခုံ စေဝ ရူပေ စာတိ ဥဘယံ ပဋိစ္စ ကာမရာဂ- သညောဇနံ ပဋိဃ-မာန-ဒိဋ္ဌိ-ဝိစိကိစ္ဆာ-သီလဗ္ဗတပရာမာသ-ဘဝရာဂ-ဣဿာ-မစ္ဆရိယာဝိဇ္ဇာသညောဇနန္တိ ဒသဝိဓံ သညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဉ္စ ယာထာဝသရသလက္ခဏဝသေန ပဇာနာတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သညောဇနန္တိ ယဉ္စ တံ စက္ခုံ စေဝ ရူပေ စာတိ ဥဘယံ ပဋိစ္စ ကာမရာဂ- သညောဇနံ ပဋိဃ-မာန-ဒိဋ္ဌိ-ဝိစိကိစ္ဆာ-သီလဗ္ဗတပရာမာသ-ဘဝရာဂ-ဣဿာ-မစ္ဆရိယာဝိဇ္ဇာသညောဇနန္တိ ဒသဝိဓံ သညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဉ္စ ယာထာဝသရသလက္ခဏဝသေန ပဇာနာတိ။ ”译：“所谓‘以及缘于这二者而生起的结’，意谓缘于眼与诸色这二者，生起欲贪结、嗔恚结、慢结、见结、疑结、戒禁取结、有贪结、嫉结、悭结与无明结，共十种结；并依其如实的自性特相而了知它。”
ကထံ ပနေတံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ?
巴利义注引文（缅文字母）：“ကထံ ပနေတံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? ”译：“然而，这些结如何生起呢？”
၁။ စက္ခုဒွါရေ တာဝ အာပါထဂတံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ ကာမဿာဒဝသေန အဿာဒယတော အဘိနန္ဒတော ကာမရာဂသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၁။ စက္ခုဒွါရေ တာဝ အာပါထဂတံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ ကာမဿာဒဝသေန အဿာဒယတော အဘိနန္ဒတော ကာမရာဂသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“1．首先，在眼门中，对已经进入显现范围的可意所缘，以享受欲乐的方式品味、欢喜者，欲贪结生起。”
၂။ အနိဋ္ဌာရမ္မဏေ ကုဇ္ဈတော ပဋိဃသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၂။ အနိဋ္ဌာရမ္မဏေ ကုဇ္ဈတော ပဋိဃသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“2．对不可意所缘发怒者，嗔恚结生起。”
၃။ ''ဌပေတွာ မံ န ကောစိ အညော ဧတံ အာရမ္မဏံ ဝိဘာဝေတုံ သမတ္ထော အတ္ထီ''တိ မညတော မာနသ- ညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၃။ ''ဌပေတွာ မံ န ကောစိ အညော ဧတံ အာရမ္မဏံ ဝိဘာဝေတုံ သမတ္ထော အတ္ထီ''တိ မညတော မာနသ- ညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“3．认为‘除我以外，没有任何人能够辨明这个所缘’者，慢结生起。”
၄။ ''ဧတံ ရူပါရမ္မဏံ နိစ္စံ ဓုဝ''န္တိ ဂဏှတော ဒိဋ္ဌိသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၄။ ''ဧတံ ရူပါရမ္မဏံ နိစ္စံ ဓုဝ''န္တိ ဂဏှတော ဒိဋ္ဌိသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“4．执取‘这个色所缘是常的、坚固的’者，见结生起。”
၅။ ''ဧတံ ရူပါရမ္မဏံ သတ္တော နု ခေါ၊ သတ္တဿ နု ခေါ''တိ ဝိစိကိစ္ဆတော ဝိစိကိစ္ဆာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၅။ ''ဧတံ ရူပါရမ္မဏံ သတ္တော နု ခေါ၊ သတ္တဿ နု ခေါ''တိ ဝိစိကိစ္ဆတော ဝိစိကိစ္ဆာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“5．怀疑‘这个色所缘是有情吗？还是有情所有的吗？’者，疑结生起。”
၆။ ''သမ္ပတ္တိဘဝေ ဝတ နော ဣဒံ သုလဘံ ဇာတ''န္တိ ဘဝံ ပတ္ထေန္တဿ ဘဝရာဂသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၆။ ''သမ္ပတ္တိဘဝေ ဝတ နော ဣဒံ သုလဘံ ဇာတ''န္တိ ဘဝံ ပတ္ထေန္တဿ ဘဝရာဂသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“6．想着‘在圆满有中，我们真容易得到这个！’而希求有者，有贪结生起。”
၇။ ''အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပံ သီလဗ္ဗတံ သမာဒိယိတွာ သက္ကာ လဒ္ဓု''န္တိ သီလဗ္ဗတံ သမာဒိယန္တဿ သီလဗ္ဗတ- ပရာမာသသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၇။ ''အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပံ သီလဗ္ဗတံ သမာဒိယိတွာ သက္ကာ လဒ္ဓု''န္တိ သီလဗ္ဗတံ သမာဒိယန္တဿ သီလဗ္ဗတ- ပရာမာသသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“7．认为‘未来受持这样的戒禁行，便能得到它’，而受持戒禁行者，戒禁取结生起。”
原书第 214 页
၈။ ''အဟော ဝတ ဧတံ ရူပါရမ္မဏံ အညေ န လဘေယျု''န္တိ ဥသူယတော ဣဿာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၈။ ''အဟော ဝတ ဧတံ ရူပါရမ္မဏံ အညေ န လဘေယျု''န္တိ ဥသူယတော ဣဿာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“8．因‘但愿其他人得不到这个色所缘！’而嫉妒者，嫉结生起。”
၉။ အတ္တနာ လဒ္ဓံ ရူပါရမ္မဏံ အညဿ မစ္ဆရာယတော မစ္ဆရိယသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
巴利义注引文（缅文字母）：“၉။ အတ္တနာ လဒ္ဓံ ရူပါရမ္မဏံ အညဿ မစ္ဆရာယတော မစ္ဆရိယသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“9．对自己所得的色所缘悭吝、不愿让与他人者，悭结生起。”
၁ဝ။ သဗ္ဗေဟေဝ သဟဇာတအညာဏဝသေန အဝိဇ္ဇာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၉၂။) = ယဉ္စ တဒုဘယံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သညောဇနံ --- ဟူသည်ကား ယင်းစက္ခုအကြည်ဓာတ်ကိုလည်းကောင်း ယင်းရူပါရုံတို့ကိုလည်းကောင်း ဤနှစ်ပါးစုံကို အစွဲပြု၍ --- ၁။ ကာမရာဂ သံယောဇဥ် ၂။ ပဋိဃ သံယောဇဥ် ၃။ မာန သံယောဇဥ် ၄။ ဒိဋ္ဌိ သံယောဇဥ် ၅။ ဝိစိကိစ္ဆာ သံယောဇဥ် ၆။ ဘဝရာဂ သံယောဇဥ် ၇။ သီလဗ္ဗတပရာမာသ သံယောဇဥ် ၈။ ဣဿာ သံယောဇဥ် ၉။ မစ္ဆရိယ သံယောဇဥ် ၁ဝ။ အဝိဇ္ဇာ သံယောဇဥ် --- ဟူသော (၁ဝ)မျိုးသော သံယောဇဥ်တရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ထိုသံယောဇဥ် ကိုလည်း ဟုတ်မှန်တိုင်းသော မိမိ မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင် သဘာဝလက္ခဏာ၏ အစွမ်းဖြင့် ကွဲကွဲပြားပြား သိ၏။
巴利义注引文（缅文字母）：“၁ဝ။ သဗ္ဗေဟေဝ သဟဇာတအညာဏဝသေန အဝိဇ္ဇာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“10．由于与上述诸结俱生的无知，无明结生起。”（《中部义注》1-292。）所谓“以及缘于这二者而生起的结”，意思是：缘于眼净色与诸色所缘这二者，会生起十种结，即：1．欲贪结；2．嗔恚结；3．慢结；4．见结；5．疑结；6．有贪结；7．戒禁取结；8．嫉结；9．悭结；10．无明结。并依这十种结各自如实的自性特相，逐一分别了知它们。
တစ်နည်း ကိစ္စရသနှင့် သဘာဝလက္ခဏာ၏ အစွမ်းဖြင့် ကွဲကွဲပြားပြား သိ၏။ အဘယ်သို့လျှင် ဤသံယောဇဥ် (၁ဝ)မျိုးသည် ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။
换一种说法，就是依各自的作用与自性特相，逐一分别了知。那么，这十种结是如何生起的呢？
၁။ စက္ခုဒွါရ၌ ထင်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ရှေးရှူ ကျရောက်လာသော အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ် မြတ် နိုးအပ်သော ဣဋ္ဌဖြစ်သော ရူပါရုံကို ကာမကို သာယာခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် လွန်စွာ သာယာသော လွန်စွာနှစ် သက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ကာမရာဂသံယောဇဥ်သည် ဖြစ်၏။ (ရူပါရုံဟူသော လိုချင်စရာ ကာမဝတ္ထုကို တွယ်တာတပ်မက်မှု တဏှာ လောဘတည်းဟူသော အလိုရှိတတ်သော ကိလေသာကာမဖြင့် ငြိကပ်တွယ်တာ မှုဟု ဆိုလိုသည်။ ဘဝကို သာယာတပ်မက်ခြင်းနှင့် အယူမှားဒိဋ္ဌိကို သာယာတပ်မက်ခြင်း နှစ်မျိုးကို နစ်စေသည်။
1．在眼门中，对于已经显现、来到眼前，而且可欲、可喜、可珍重的可意色所缘，以享受欲乐的方式极为欣乐、极为喜爱者，其相续中会生起欲贪结。（意思是：色所缘这一可欲的欲事，受到渴爱、贪——即能欲求的烦恼欲——所黏著、贪取。这里排除对有的贪爱与对邪见的贪爱这两种。
ဤကာမရာဂ သံယောဇဥ်ကား ဣဋ္ဌဖြစ်သော ရူပါရုံကို တင့်တယ်ကောင်းမြတ်သည့် သုဘဟုရှု၍ လွန်စွာသာယာ တပ်မက်မှုသဘောတည်း။) 〔〔မှတ်ချက် --- သိမ်းဆည်း ရှုပွားရာ၌ လွယ်ကူစေရန် ဤသံယောဇဥ်များကို လောဘအုပ်စု ဒေါသအုပ်စု စသည့် အုပ်စုအလိုက် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။〕 ၂။ ''ဤကဲ့သို့သော ရူပါရုံစသော အာရုံတို့၏ ပြည့်စုံရာ သမ္ပတ္တိဘဝ၌ ငါတို့အဖို့ ဤနှစ်သက်မြတ်နိုးအပ် သော ဣဋ္ဌဖြစ်သော ရူပါရုံသည် ရလွယ်သော သဘောရှိရကား နောင်အနာဂတ်၌လည်း ရူပါရုံ စသော အာရုံ တို့၏ ပြည့်စုံရာ သမ္ပတ္တိဘဝသည် ဖြစ်ရပါလို၏''ဟု ဤသို့ သမ္ပတ္တိဘဝကို လိုလားတောင့်တသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဘဝရာဂသံယောဇဥ်သည် ဖြစ်၏။
这种欲贪结，是把可意的色所缘看作端严、殊胜的净相，而强烈欣乐、贪著的性质。）〔注：为便于摄取、观修，以下按贪组、嗔组等分组说明诸结。〕2．有的人这样想：“在像这样的、色所缘等各种所缘具足的圆满有中，因为我们容易获得这个可喜、可珍重的可意色所缘，愿未来也得生于色所缘等各种所缘具足的圆满有。”如此希求、渴望圆满有者，其相续中会生起有贪结。
၃။ ''နွားအကျင့် ခွေးအကျင့် စသော မှားယွင်းသော ကျင့်စဥ်ဟူသော သီလဗ္ဗတအကျင့်ကို ဆောက်တည်ပြီး၍ ကျင့်ခဲ့သော် နောင်အနာဂတ်၌လည်း ဤသို့ သဘောရှိသော ရူပါရုံကိုရခြင်းငှာ တတ်ကောင်း၏''ဟု ဤသို့ကြံ၍ နွားအကျင့် ခွေးအကျင့် စသော မှားယွင်းသော ကျင့်စဥ်ဟူသော သီလဗ္ဗတအကျင့်ကို ဆောက်တည်၍ကျင့်သော
3．有的人这样思惟：“若受持并修习牛行、狗行等名为戒禁的错误行持，将来便可能获得具有这般性质的色所缘。”如此受持并修习牛行、狗行等名为戒禁的错误行持之
原书第 215 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း ပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ သီလဗ္ဗတပရာမာသ သံယောဇဥ်သည် ဖြစ်၏။
人的相续中，戒禁取结便会生起。
၄။ ''ဤရူပါရုံသည် နိစ္စ = မြဲ၏၊ ဓုဝ = ခိုင်ခံ့၏''ဟု စွဲယူသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဒိဋ္ဌိ သံယောဇဥ်ဖြစ်၏။
4．执取“这个色所缘是常的（`nicca`），是坚固的（`dhuva`）”者，其相续中会生起见结。
နိစ္စံ ဓုဝန္တိ ဧတံ နိဒဿနမတ္တံ၊ ''ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿတိ ဝိနဿိဿတီတိ ဂဏှတော''တိ ဧဝမာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော။ (မ-ဋီ-၁-၃၇၉။) 〔မှတ်ချက် --- ရူပါရုံကို နိစ္စ ဓုဝဟု စွဲယူမှု ဒိဋ္ဌိကား သဿတဒိဋ္ဌိ = မြဲ၏ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိတည်း။ ယင်း သဿတဒိဋ္ဌိကိုသာ အဋ္ဌကထာ၌ ဖော်ပြခြင်းသည် ဒိဋ္ဌိဖြစ်ပုံ အခြင်းအရာ အရိပ်အမြွက်ကိုသာ ညွှန်ပြပြော ဆိုသော နိဒဿနနည်းတည်း။ ''ဤရူပါရုံသည် ပြတ်လတ္တံ့ ပျောက်ပျက်လတ္တံ့'' --- ဤသို့ စသည်ဖြင့် စွဲယူ တတ်သော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ စသော အယူမှားမှု မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အမျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်မှုကို အလိုရှိအပ် သည်သာ ဖြစ်သည်။
巴利复注引文（缅文字母）：“နိစ္စံ ဓုဝန္တိ ဧတံ နိဒဿနမတ္တံ၊ ''ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿတိ ဝိနဿိဿတီတိ ဂဏှတော''တိ ဧဝမာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော။ ”译：“‘常、坚固’只是一项示例；还应把‘对于执取“它将断绝、将毁灭”者’等情形包括在内。”（《中部复注》1-379。）〔注：把色所缘执为常、坚固的这种见，就是认为它恒常存在的常见（`sassatadiṭṭhi`）。义注只举常见，是依示例法（`nidassana-naya`）提示见生起的情形；对于把色所缘执为“它将断绝、将毁灭”的断灭见（`ucchedadiṭṭhi`）等各种邪见，也都应包括在内。
ဤ၌ ကာမရာဂသံယောဇဥ် ဘဝရာဂသံယောဇဥ် သီလဗ္ဗတပရာမာသသံယောဇဥ်ဟူသော သံယောဇဥ်
在这里，欲贪结、有贪结与戒禁取结这
(၃)မျိုးတို့ကား ယေဘုယျအားဖြင့် လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စုဝင် နာမ်တရားစုတို့ပင် ဖြစ်ကြသည်။ ကာမရာဂသံယော- ဇဥ်နှင့် ဘဝရာဂသံယောဇဥ်တို့ကား ယေဘုယျအားဖြင့် ဒိဋ္ဌိနှင့်လည်း ယှဥ်တွဲနိုင်၏၊ ရံခါ မာနနှင့်လည်း ယှဥ်တွဲ နိုင်၏၊ ရံခါ ဒိဋ္ဌိ-မာနနှစ်မျိုးလုံးတို့နှင့် မယှဥ်သည်လည်း ရှိတတ်၏။ သီလဗ္ဗတပရာမာသသံယောဇဥ်ကား ဒိဋ္ဌိနှင့်သာ ယှဥ်တွဲနိုင်သည်။
三种结，一般都属于贪—邪见组名法。欲贪结与有贪结通常可以与邪见相应；有时也可以与慢相应；有时则既不与邪见相应，也不与慢相应。戒禁取结只能与邪见相应。
ဒိဋ္ဌိနှင့် မောဟ --- ယင်းရူပါရုံကိုပင် (၁) နိစ္စဟု (၂) သုခဟု (၃) အတ္တဟု (၄) သုဘဟု စွဲယူခဲ့သော် လောဘ-ဒိဋ္ဌိ ဖြစ်နိုင်သည်သာတည်း။ ယင်းရူပါရုံကို (၁) နိစ္စဟု (၂) သုခဟု (၃) အတ္တဟု (၄) သုဘဟု အသိမှားမှုကား မောဟတည်း။ (၁) နိစ္စဟု (၂) သုခဟု (၃) အတ္တဟု (၄) သုဘဟု ခံယူချက်မှားမှု = ယုံကြည် ချက်မှားမှုကား ဒိဋ္ဌိတည်း။ လောဘ-ဒိဋ္ဌိအုပ်စု ဇောအသီးအသီး၌ နာမ်တရားစုတို့မှာ --- ၂ဝ/၁၉/၂၂/၂၁ တို့ပင်တည်း။ နောက်၌ ထင်ရှားလတ္တံ့။〕 အတ္တသည် မြဲ၏၊ သေလျှင် ပြတ်မသွားဟု စွဲယူလျှင် သဿတဒိဋ္ဌိတည်း။ အတ္တသည် သေလျှင် ပြတ်၏၊ ''ခေါင်းဟိုဘက် ဘာမျှမရှိ''ဟု စွဲယူလျှင် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိတည်း။
邪见与痴——若把同一个色所缘执为：（1）常；（2）乐；（3）我；（4）净，便可能生起贪—邪见。把这个色所缘错误地认知为常、乐、我、净，是痴；把它错误地信受、执定为常、乐、我、净，则是邪见。贪—邪见组每一速行中的名法数为 20／19／22／21；后文将会明示。〕若执取“自我是恒常的，死后也不会断灭”，就是常见；若执取“自我死后便断灭，棺材之外什么也没有”，就是断灭见。
၅။ ''ငါ့ကိုထား၍ ဤရူပါရုံကို ထင်စွာ ဖြစ်စေခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော = ရှု၍ရနိုင်သော ငါမှတစ်ပါးသော အခြား တစ်စုံတစ်ယောက်သော အဘယ်မည်သောသူသည် ရှိနိုင်အံ့နည်း = ဤရုပ်ကလာပ်တို့၏ ရူပါရုံအရောင်ကို ငါ မို့ ရှုလို့ရတာ''ဟု မိမိကိုယ်ကိုမိမိ အထင်ကြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ မာနသံယောဇဥ်သည်ဖြစ်၏။ 〔လောဘ- မာနအုပ်စု အကုသိုလ်ဇောများတည်း။ ဇောအသီးအသီး၌ (၂ဝ/၁၉/၂၂/၂၁)ဟူသော နာမ်တရားစုတို့ရှိကြ၏၊၊〕 ၆။ စက္ခုဒွါရ၌ ထင်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ရှေးရှူ ကျရောက်လာသော အလိုမရှိအပ် မနှစ်သက်အပ် မမြတ်နိုးအပ်သော အနိဋ္ဌဖြစ်သော ရူပါရုံ၌ အမျက်ထွက်စိတ်ဆိုးသော ပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ စိတ်ခက်ထန် ကြမ်း တမ်းမှု ပဋိဃ သံယောဇဥ် ဖြစ်၏။ 〔ပဋိဃဟူသည် အာရုံအပေါ်၌ မကျေနပ်မှု စိတ်ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းမှုတည်း။
5．有人自高地想：“除我以外，哪还会有别人能够使这个色所缘显明，也就是能够观见它？只有我才看得见这些色聚的色所缘——它们的颜色。”其相续中会生起慢结。〔这些是不善速行中的贪—慢组；每一速行有 20／19／22／21 种名法。〕6．在眼门中，对已经显现、来到眼前，而且不可欲、不可喜、不可珍重的不可意色所缘发怒、生气者，其相续中会生起心刚强粗暴的嗔恚结。〔所谓 `paṭigha`，是对所缘不满、心刚强粗暴的性质
တရားကိုယ်မှာ ဖျက်ဆီးလိုသော ဒေါသပင်တည်း။ ယင်းဒေါသဇော အသီးအသီး၌ (၁၈/၂ဝ)သော နာမ်တရားစု တို့ ဖြစ်ကြ၏။〕 ၇။ ''ဤရူပါရုံမျိုးကို ငါမှတစ်ပါးကုန်သော သူတို့သည် မရရှိကြပါကုန်မူကား ကောင်းလေစွ''ဟု ဤသို့ ငြူစူ စောင်းမြောင်းသော စိတ်ဓာတ်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ ဣဿာသံယောဇဥ်သည် ဖြစ်၏။ 〔ဒေါသအုပ်စု နာမ် တရားများပင်တည်း၊ ဇောအသီးအသီး၌ (၁၉/၂၁)လုံး ကုန်သော နာမ်တရားစုတို့တည်း။〕
其法体就是想毁坏所缘的嗔。每一嗔速行有 18／20 种名法。〕7．有人怀着嫉妒心想：“除我以外的人若都得不到这种色所缘，那就好了。”其相续中会生起嫉结。〔这是嗔组名法；每一速行有 19／21 种名法。〕
原书第 216 页
၈။ မိမိ ရရှိထားအပ်သော ရူပါရုံကို သူတစ်ပါးတို့နှင့် မဆက်ဆံဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အခြားသူအတွက် ဝန်တိုသော ပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ မစ္ဆရိယသံယောဇဥ်သည် ဖြစ်၏။ 〔ဒေါသ-မစ္ဆရိယအုပ်စု နာမ်တရားများတည်း။
8．有人不让他人分享、接触自己已经得到的色所缘，因而对他人怀有悭吝；其相续中会生起悭结。〔这是嗔—悭组名法。
ဇောအသီးအသီး၌ (၁၉/၂၁)လုံးကုန်သော နာမ်တရားတို့ ပါဝင်ကြ၏။〕 မှတ်ချက် --- ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ ဒေါသ-ဣဿာ၊ ဒေါသ-မစ္ဆရိယ နာမ်တရားစုများ ဖြစ်ကြသကဲ့သို့ အလားတူပင် ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ နာမ်တရားစုတို့သည်လည်း ဖြစ်နိုင်ကြကုန်သည်သာတည်း၊ အာရုံ (၆)ပါးကိုပင် အာရုံပြု၍ အကုသိုလ်တရားတို့လည်း ထိုက်သလို ဖြစ်ခွင့်ရှိကြသည်သာ ဖြစ်၏။ သို့အတွက် ဤတွင် ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စအုပ်စု နာမ်တရားတို့ကိုပါ ဆက်လက်၍ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
每一速行有 19／21 种名法。〕注：正如以色所缘为所缘能够生起嗔—嫉、嗔—悭名法组，以色所缘为所缘也同样能够生起嗔—恶作名法组。不善法本来就能随其所应取六种所缘而生起。因此，这里继续说明嗔—恶作组名法。
ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ --- (က) ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ = ရူပါရုံနှင့်ပတ်သက်၍ ပြုမိသော ဒုစရိုက်ကို အာရုံပြု၍ နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်သော် ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ ဖြစ်၏။ အရောင်လှနေသော သူတစ်ပါး၏ အင်္ကျီကို အရောင်ပျက်သွားအောင် မင်ဖြင့်တို့လိုက်၏။
嗔—恶作——（甲）以色所缘为所缘，也就是以过去曾经造作、与色所缘有关的恶行为所缘，再度懊悔忧恼时，嗔—恶作便会生起。例如，为了使他人一件颜色漂亮的上衣褪色，在上面点上墨汁。
ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်၏။ သူတစ်ပါး၏ လှပနေသော ရူပါရုံကို မလှမပဖြစ်အောင် ဖျက်ဆီးလိုက်ပြီးပါမှ စိတ်မကောင်း ဖြစ်နေမှု ပြုမိတာ မှားလေခြင်းဟု နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှုမျိုးတည်း။
把它毁坏了。破坏了他人美好的色所缘，使它变得不美之后，才感到难过，想着“我做错了”，再度追悔忧恼；这就是这一类情形。
( ခ ) မပြုလိုက်မိသော သုစရိုက်တို့ကို အာရုံပြု၍ နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်လျှင်လည်း ကုက္ကုစ္စဖြစ်၏။ ပန်းပွင့်၏ အရောင်အဆင်း လှပနေတုန်း ဘုရားလှူဖို့ရန် ရည်ရွယ်ထားရာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မလှူလိုက်ရ၍ စိတ်မကောင်းမှု နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှုမျိုးတည်း။ ဇောအသီးအသီး၌ (၁၉/၂၁)လုံးသော နာမ်တရားစုတို့သည် ပါဝင်တည်ရှိကြကုန်၏။
（乙）以未曾实行的善行为所缘，再度懊悔忧恼时，也会生起恶作。例如，本来打算趁花朵色泽尚美时用来供佛，却由于种种原因未能供养，于是感到难过，再度追悔忧恼。每一速行有 19／21 种名法。
၉။ ''ဤရူပါရုံသည် (ရုပ်ကလာပ်တို့၏ အရောင်သည်) သတ္တလေလော = အတ္တလေလော၊ သတ္တ၏ ဥစ္စာ လေလော = အတ္တ၏ ဥစ္စာလေလော = အတ္တ၏ အရောင်လေလော''ဟု ဤသို့ ယုံမှားသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇဥ်သည် ဖြစ်၏။ (ဇောအသီးအသီး၌ -၁၆- လုံးသော နာမ်တရားစုတို့ ပါဝင်ကြ၏။) မှတ်ချက် --- ဥဒ္ဓစ္စနာမ်တရားစုမှာလည်း ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံပင် ဖြစ်၏။ အာရုံ (၆)ပါးကိုပင် ထိုက်သလို အာရုံပြု၏။ သို့အတွက် ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ စိတ်ပျံ့လွင့်သော် ဥဒ္ဓစ္စဖြစ်၏။ (ဇောအသီးအသီး၌ နာမ်တရား (၁၆)လုံးစီ ပါဝင်ယှဥ်တွဲလျက်ရှိ၏။) ၁ဝ။ သဗ္ဗေဟေဝ သဟဇာတ အညာဏဝသေန အဝိဇ္ဇာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၉၂။) အထက်ပါ သံယောဇဥ်အမျိုးမျိုးတို့ဖြစ်တိုင်း ယင်းသံယောဇဥ်တို့နှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူ ယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်ခြင်းဖြင့် အာရုံ၏ ပရမတ်သဘောမှန်ကို အမှန်အတိုင်း မသိခြင်း (အမှားသိခြင်း)၏ အစွမ်းဖြင့်
9．有人怀疑：“这个色所缘——即色聚的颜色——究竟是有情，也就是我吗？还是有情所有的，也就是我所有的、我的颜色？”其相续中会生起疑结。（每一速行有 16 种名法。）注：掉举名法组本身也是毗婆舍那智所观的所缘；它能随其所应取六种所缘。因此，若取色所缘而心散乱，便是掉举。（每一速行有 16 种名法相应生起。）巴利义注引文（缅文字母）：“၁ဝ။ သဗ္ဗေဟေဝ သဟဇာတ အညာဏဝသေန အဝိဇ္ဇာသညောဇနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ”译：“10．由于与上述诸结俱生的无知，无明结生起。”（《中部义注》1-292。）上述各种结每次生起时，都在同一个心刹那中与无明俱生；由于不能如实了知所缘真实的究竟自性，也就是由于错误认知
အဝိဇ္ဇာသံယောဇဥ်သည် ဖြစ်၏။
无明结便会生起。
ဤအထက်ပါ သံယောဇဥ်တို့ကား သံယောဇဥ် တစ်ခုချင်း သီးသန့် ဖြစ်ကြသည်ကား မဟုတ်၊ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခု၏ အတွင်း၌ ယှဥ်ဖက် စိတ်စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့နှင့် ယှဥ်တွဲ၍သာ ရုပ်နာမ် ပရမတ်တို့၏ သဘာဝထုံးတမ်းစဥ်လာ ဓမ္မတာကြီးအတိုင်း အုပ်စုအလိုက် ဖြစ်ကြလေသည်။ ယင်း နာမ်တရားအုပ်စုတို့သည်- လည်း ဝီထိခေါ်သည့် စိတ္တနိယာမ ဓမ္မတာလမ်းရိုးကြီးအတိုင်းသာ ဖြစ်ကြရသည်။ သို့အတွက် ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းနာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရာ၌ နာမ်တုံးနာမ်ခဲဟူသော နာမ်ဃန (၄)မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးလျက် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်း ရှုပွားပါ။ ထိုသို့ သိမ်းဆည်း ရှုပွားရာ၌ လွယ်ကူစေရန်အတွက် ဤတွင် အကုသိုလ်စိတ် (၁၂)မျိုးကို အုပ်စုအလိုက် အစဥ်အတိုင်း ရှေးဦးစွာ ဖော်ပြပေအံ့။
上述诸结并不是逐一孤立生起的；它们在同一个心刹那中，只会与相应的心、心所法组一同相应，依色名究竟法的自然法则成组生起。这些名法组也只会沿着称为心路的心定律轨道生起。因此，瑜伽行者摄取、观修这些名法时，应以智拆解、破除称为“名法团块”的四种名法密集，使智见抵达究竟法。为了使这样的摄取、观修更容易，这里将先按组别和次序说明十二种不善心。
原书第 217 页
လောဘ-ဒိဋ္ဌိ အုပ်စု နာမ်တရားများ (၄) ချက်
贪—邪见组名法（四类）
။ အသိစိတ် ၁ ။ အညသမာန်း = နှစ်ဘက်ရစေတသိက် ၁၃ ။ အကုသလသာဓာရဏစေတသိက် ၄ ။ လောဘ-ဒိဋ္ဌိ ၂ ။ အားလုံးပေါင်းသော် - ၂ဝ ၁။ အသင်္ခါရိကဖြစ်၍ သောမနဿဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျှင် - ၂ဝ ၂။ အသင်္ခါရိကဖြစ်၍ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျှင် ပီတိမပါ - ၁၉ ၃။ သသင်္ခါရိကဖြစ်၍ သောမနဿ ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျှင် - ၂ဝ+ထိန+မိဒ္ဓ= ၂၂ ၄။ သသင်္ခါရိကဖြစ်၍ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျှင် - ၁၉+ထိန+မိဒ္ဓ = ၂၁ အားလုံးပေါင်းသော် (၄) ချက် ဖြစ်သည်။
组成：能知之心 1；同他心所（两边可得心所）13；遍一切不善心心所 4；贪、邪见心所 2；合计 20。
1．无行、悦受俱：20。
2．无行、舍受俱（不含喜）：19。
3．有行、悦受俱：20＋昏沉＋睡眠＝22。
4．有行、舍受俱：19＋昏沉＋睡眠＝21。
合计四类。
〔မှတ်ချက် --- အကုသလသာဓာရဏစေတသိက်တို့ဟူသည် အကုသိုလ်စိတ် အားလုံးနှင့် ဆက်ဆံသော စေတသိက်များ ဖြစ်ကြ၏။ မောဟ-အဟိရိက-အနောတ္တပ္ပ-ဥဒ္ဓစ္စ စေတသိက် (၄)မျိုးတို့ပင်တည်း။ အသင်္ခါ- ရိကဟူသည် မိမိကိုယ်တိုင်က ဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးတို့က ဖြစ်စေ မတိုက်တွန်းရဘဲ လောဘ-ဒိဋ္ဌိစသော အကုသိုလ် ဖြစ်မှုတည်း။ သသင်္ခါရိကဟူသည် မိမိကိုယ်တိုင်ကဖြစ်စေ သူတစ်ပါးတို့ကဖြစ်စေ တိုက်တွန်းမှုရှိပါမှ လောဘ- ဒိဋ္ဌိစသော အကုသိုလ်များဖြစ်မှုတည်း။ လိုရင်းမှာ ကုသိုလ်ရေး၌ဖြစ်စေ အကုသိုလ်ရေး၌ဖြစ်စေ မိမိကိုယ်တိုင်က ဖြစ်စေ သူတစ်ပါးကဖြစ်စေ တိုက်တွန်းမှုရှိလျှင် သသင်္ခါရိက၊ တိုက်တွန်းမှုမရှိလျှင် အသင်္ခါရိကဟု မှတ်ပါ။〕
〔注：所谓遍一切不善心心所，是与一切不善心相应的心所，即痴、无惭、无愧、掉举四种心所。所谓无行，是不由自己或他人促动而发生贪、邪见等不善。所谓有行，是经过自己或他人促动才发生贪、邪见等不善。要而言之，无论善事还是不善事，有自己或他人的促动，就是有行；没有促动，就是无行。〕
လောဘ-မာန အုပ်စု (၄) ချက်
贪—慢组（四类）
လောဘ-ဒိဋ္ဌိ အုပ်စုတွင် ဒိဋ္ဌိအရာဝယ် မာနပြောင်းထည့်ရုံသာ ဖြစ်သည်။ (၂ဝ/၁၉/၂၂/၂၁)လုံးသော နာမ်တရားများပင်တည်း။ သို့သော် မာနစေတသိက်သည် ကဒါစိစေတသိက် = တစ်ရံတစ်ခါသာ ဒိဋ္ဌိမယှဥ်သော လောဘနှင့် ယှဥ်တွဲ၍ဖြစ်သော စေတသိက်ဖြစ်သဖြင့် ဒိဋ္ဌိနှင့် မယှဥ်သော လောဘဖြစ်ရာဝယ် ရံခါ မာနမပါ သည်လည်း ရှိတတ်၏။ မာနလည်း မပါသော် ဒိဋ္ဌိလည်း မပါသော် --- ယင်းလောဘမူ နာမ်တရားစုတို့မှာ --- ၁။ အသင်္ခါရိက သောမနဿဖြစ်လျှင် - ၁၉ ၂။ အသင်္ခါရိက ဥပေက္ခာဖြစ်လျှင် - ၁၈ ၃။ သသင်္ခါရိက သောမနဿဖြစ်လျှင် - ၂၁ ၄။ သသင်္ခါရိက ဥပေက္ခာဖြစ်လျှင် - ၂ဝ အသီးအသီးဖြစ်ကြသည်။
贪—慢组只须把贪—邪见组中的邪见换成慢；名法数仍分别为20、19、22、21。不过，慢心所属于偶生心所（`kadāci-cetasika`，即只在某些时候生起的心所），只偶尔与邪见不相应的贪相应。因此，邪见不相应的贪生起时，有时并不含慢。当慢与邪见都不含在内时，这些贪根名法组分别是：1．无行、悦受俱，19；2．无行、舍受俱，18；3．有行、悦受俱，21；4．有行、舍受俱，20。
လောဘဒိဋ္ဌိ၌ ၄-ချက် လောဘမာန၌ ၄-ချက် ပေါင်းသော် လောဘမူစိတ် ၈-မျိုးတည်း။
贪—邪见组有四类，贪—慢组有四类，合计即八种贪根心。
原书第 218 页
ဒေါသ အုပ်စု (၂) ချက်
嗔组（两类）
၁။ အသင်္ခါရိကဖြစ်သော် --- အသိစိတ် ၁ ပီတိမပါ အညသမာန်း = နှစ်ဘက်ရ စေတသိက် ၁၂ အကုသလသာဓာရဏ စေတသိက် ၄ ဒေါသ စေတသိက် ၁ အားလုံးပေါင်းသော် - ၁၈ ၂။ သသင်္ခါရိကဖြစ်သော် --- ထိန-မိဒ္ဓ ထပ်ထည့်ပါ။ ၁၈ + ထိန + မိဒ္ဓ = ၂ဝ
1．无行：能知之心 1；不含喜的同他心所 12；遍一切不善心心所 4；嗔心所 1；合计 18。
2．有行：再加昏沉与睡眠；18＋昏沉＋睡眠＝20。
ဒေါသ-ဣဿာ အုပ်စု (၂) ချက်
嗔—嫉组（两类）
၁။ အသင်္ခါရိကဖြစ်သော် --- အထက်ပါ ဒေါသအုပ်စု စိတ်စေတသိက် ၁၈ ဣဿာ စေတသိက် ၁ အားလုံးပေါင်းသော် (အသင်္ခါရိကအုပ်စု) - ၁၉ ၂။ သသင်္ခါရိကဖြစ်သော် --- ၁၉ + ထိန + မိဒ္ဓ = ၂၁
1．无行：上述嗔组的心与心所18法，加嫉心所1法，合计19法（无行组）。2．有行：19＋昏沉＋睡眠＝21。
ဒေါသ-မစ္ဆရိယ အုပ်စု (၂) ချက်
嗔—悭组（两类）
၁။ အသင်္ခါရိကဖြစ်သော် --- အထက်ပါ ဒေါသအုပ်စု စိတ်စေတသိက် ၁၈ မစ္ဆရိယ စေတသိက် ၁ အားလုံးပေါင်းသော် (အသင်္ခါရိကအုပ်စု) - ၁၉ ၂။ သသင်္ခါရိကဖြစ်သော် --- ၁၉ + ထိန + မိဒ္ဓ = ၂၁
1．无行：上述嗔组的心与心所18法，加悭心所1法，合计19法（无行组）。2．有行：19＋昏沉＋睡眠＝21。
ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ အုပ်စု (၄) ချက်
嗔—恶作组（四类）
၁။ အသင်္ခါရိက ဖြစ်သော် --- အထက်ပါ ဒေါသအုပ်စု စိတ်စေတသိက် ၁၈ ကုက္ကုစ္စ စေတသိက် ၁ အားလုံးပေါင်းသော် - ၁၉ ၂။ သသင်္ခါရိက ဖြစ်သော် --- ၁၉ + ထိန + မိဒ္ဓ = ၂၁
1．无行：上述嗔组的心与心所18法，加恶作心所1法，合计19法。2．有行：19＋昏沉＋睡眠＝21。
原书第 219 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း 〔ပြုပြီး ဒုစရိုက်ကို အာရုံယူ၍ အသင်္ခါရိက သသင်္ခါရိက နှစ်ချက်ရှုပါ။ မပြုလိုက်မိသော သုစရိုက်ကို အာရုံယူ၍လည်း အသင်္ခါရိက သသင်္ခါရိက နှစ်ချက်ပင် ရှုပါ။ ပေါင်းသော် (၄)ချက်ပင် ဖြစ်သည်။〕
〔取已经造作的恶行为所缘，观无行、有行两类；又取没有做成的善行为所缘，同样观无行、有行两类。合计四类。〕
မောဟ-ဥဒ္ဓစ္စ အုပ်စု (၁) ချက်
痴—掉举组（一类）
။ အသိစိတ် ၁ ။ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက် ၇ ။ ဝိတက်-ဝိစာရ-အဓိမောက္ခ-ဝီရိယ (ပီတိ-ဆန္ဒ မပါ) ၄ ။ အကုသလသာဓာရဏစေတသိက် ၄ အားလုံးပေါင်းသော် - ၁၆
能知之心1；遍一切心心所7；寻、伺、胜解、精进4（不含喜、欲）；遍一切不善心心所4；合计16。
မောဟ-ဝိစိကိစ္ဆာ အုပ်စု (၁) ချက်
痴—疑组（一类）
။ အသိစိတ် ၁ ။ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက် ၇ ။ ဝိတက်-ဝိစာရ-ဝီရိယ (အဓိမောက္ခ-ပီတိ-ဆန္ဒ မပါ) ၃ ။ အကုသလသာဓာရဏစေတသိက် ၄ ။ ဝိစိကိစ္ဆာ ၁ အားလုံးပေါင်းသော် - ၁၆
能知之心1；遍一切心心所7；寻、伺、精进3（不含胜解、喜、欲）；遍一切不善心心所4；疑1；合计16。
တိုက်တွန်းချက်
劝勉
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းဝယ် စက္ခုဒွါရဝီထိ စသော ပဉ္စဒွါရဝီထိများ၌လည်းကောင်း၊ မနောဒွါရဝီထိများ၌ လည်းကောင်း ကာမဇော (၂၉)မျိုးလုံး စောနိုင်ကြောင်း အဆိုအမိန့်များလည်း လာရှိ၏။ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော် တိုင်ကလည်း --- သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနာတိ။ (မ-၁-၇၆။) ဤသို့ စသည်ဖြင့် ရာဂနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော သရာဂစိတ်၊ ဒေါသနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော သဒေါသစိတ်၊ မောဟနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော သမောဟ စိတ် စသော အကုသိုလ်စိတ်များကိုလည်း သို့မဟုတ် အကုသိုလ်နာမ်တရားစုများကိုလည်း ဝိပဿနာရှုပွားသုံးသပ် ရန် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် စိတ္တာနုပဿနာပိုင်းတွင် ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။ သို့အတွက် အကုသိုလ်နာမ် တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားဖို့ရန် အားသစ်စဖြစ်သော အသင်ယောဂီသူတော်ကောင်းသည် - တံ ရူပံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပန္နံ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၇၁။) စသော အဋ္ဌကထာကြီးများ၏ ညွှန်ကြားထားတော်မူချက်အတိုင်း ရုပ် (၂၈)
《摄阿毗达磨义论》中也有这样的教说：二十九种欲界速行，全都能够在眼门心路等五门心路以及意门心路中作为速行生起。世尊本人也开示——巴利经文（缅文字母）：“သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနာတိ။”译：“有贪心，他了知为‘有贪心’。”（《中部》1-76。）如此等等，世尊在《大念处经》的心随观念处部分，教导人们对与贪俱行的有贪心、与嗔俱行的有嗔心、与痴俱行的有痴心等不善心，也就是不善名法组，修习毗婆舍那，作观照、审察。因此，为了摄取、观修不善名法组，初修的贤善瑜伽行者应依诸大义注的指示——巴利《殊胜义注》引文（缅文字母）：“တံ ရူပံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပန္နံ”译：“取该色法为所缘而生起……”（《殊胜义注》1-271。）——从二十八种色法
ပါးတို့တွင် ရုပ်တစ်မျိုး တစ်မျိုးကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော အကုသိုလ် နာမ်တရားစုတို့ကို စတင်၍ သိမ်းဆည်း ရှုပွားရတော့မည် ဖြစ်သည်။
中逐一取一种色法为所缘，开始摄取、观修由此生起的诸不善名法组。
原书第 220 页
မနောဒွါရ အကုသိုလ်ဇောဝီထိ နာမ်တရားများကို သိမ်းဆည်းပုံ
摄取意门不善速行心路名法的方法
သို့သော် ရုပ်ပရမတ်တရား တစ်မျိုး တစ်မျိုးကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော အကုသိုလ်နာမ်တရား စုတို့ကို အုပ်စုအလိုက် သိမ်းဆည်း ရှုပွားရာ၌ အချို့သော ယောဂီသူတော်ကောင်းတို့ အဖို့ အချို့အချို့သော အကုသိုလ်အုပ်စုများကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားရသည်မှာ သဘောမပေါက်နိုင် ဖြစ်နေတတ်၏။ အရှုရခက်နေတတ်၏။
不过，在按组摄取、观修那些以每一种究竟色法为所缘而生起的不善名法组时，有些贤善瑜伽行者对于其中某些不善组往往不能领会，观修起来也很困难。
သံသရာတစ်လျှောက်ဝယ် ယင်းအကုသိုလ်တရားတို့ကား ပညတ်အတုံးအခဲကြီးတို့ အပေါ်၌ = ယောကျာ်း မိန်းမ ရွှေငွေ စသော ပညတ်အတုံးအခဲကြီးတို့အပေါ်၌ ကျက်စားမှုများခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်၏။ ရွှေငွေ အဝတ် စသော ပညတ်အတုံးအခဲများကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသိုလ်တရားစုတို့က စ၍ အကုသိုလ်နာမ်တရားစု တို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားခဲ့သော်ကား လျင်မြန်စွာ သဘောပေါက်နိုင်၏။ သို့အတွက် တစ်ချက်ခုတ် နှစ်ချက်ပြတ် သဘောဖြင့် ရွှေစသော ပညတ်အတုံးအခဲများကို အာရုံယူ၍ အကုသိုလ် နာမ်တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ ကို ဆက်လက် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ထိုသို့ ရှုပွားခြင်းဖြင့် --- ၁။ ပညတ်ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော အကုသိုလ် နာမ်တရားစုတို့ကိုလည်း ရှုတတ်ပြီး ဖြစ်မည်။
这是因为，贯穿轮回，这些不善法一向惯于在男人、女人、金银等巨大的概念团块上活动。若从以金银、衣物等概念团块为所缘而生起的不善法组开始摄取、观修，就能较快领会。因此，为求一举两得，下面继续说明如何以黄金等概念团块为所缘，摄取、观修不善名法组。这样观修以后：1．也会懂得观修以概念为所缘而生起的不善名法组。
၂။ ရုပ်ပရမတ်ကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသိုလ် နာမ်တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်းရာ၌လည်း ပို၍ လွယ်ကူသွားမည် ဖြစ်ပေသည်။
2．摄取以究竟色法为所缘而生起的不善名法组时，也会变得更加容易。
ဤအရာ၌ ရွှေ စသော ပညတ်အတုံးအခဲများကို ဝိပဿနာရှုနေသည်ဟူ၍ကား အယူအဆ မမှားစေ လိုပါ။ အာနာပါနပဋိဘာဂနိမိတ် ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်စသော ပညတ်များကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြ ကုန်သော စျာန်နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားသကဲ့သို့သာ မှတ်သားပါလေ။ သို့သော် ပညတ်အာရုံ၌ အကု- သိုလ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားတတ်သော အခါ၌ကား ရုပ်တရားတို့ကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ကိုသာ ရှုရန် ဖြစ်ပါသည်။
这里切勿误以为是在把黄金等概念团块本身作为毗婆舍那的所观。应当理解为：这就如同摄取、观修以入出息似相、遍似相等概念为所缘而生起的禅那名法。能够摄取、观修以概念为所缘而生起的不善法以后，真正应当观修的，是以色法为所缘而生起的不善法。
ရွှေ - အာရုံ၌ လောဘ-ဒိဋ္ဌိ အုပ်စု အလုံး -၂ဝ- (လောဘမူစိတ်)
以黄金为所缘的贪—邪见组：20法（贪根心）
သမာဓိကို အဆင့်ဆင့် ထူထောင်ပြီးလျှင် --- ၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
逐步建立定以后——1．摄取有分意净界。
၂။ မိမိနှစ်သက်နေသော လက်စွပ် ဆွဲကြိုး နားကပ်စသော မိမိပိုင် ရွှေတုံးရွှေခဲ တစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．伸取一件自己喜爱、属于自己的黄金物品为所缘，例如戒指、项链或耳环。
(ဉာဏ်လင်းရောင်ခြည် အကူအညီဖြင့် မြင်နေရသော အရာဝတ္ထု ဖြစ်ပါစေ) ၃။ ထိုရွှေအာရုံက ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်၌ ရှေးရှူကျရောက်လာသောအခါ ထင်လာသောအခါ ရွှေဟူ သော ပညတ်အတုံးအခဲကို အာရုံပြု၍ မနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည် ဖြစ်သည်။
〔应是借助智光能够看见的实物。〕3．当该黄金所缘趋入有分意净界、显现于其中时，便会生起以称为“黄金”的概念团块为所缘的意门速行心路相续。
၄။ ထိုဝီထိစိတ်အစဥ်များတွင် ပါဝင်သော မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက ယင်းရွှေကို သုဘဟု ဆုံးဖြတ်ကြည့်ပါ။ နှလုံး သွင်းပါ။ အယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်သဖြင့် လောဘဒိဋ္ဌိ အကုသိုလ်ဇောအုပ်စုများ ဖြစ်ပေါ်လာမည် ဖြစ်သည်။
4．试令这些心路相续中的意门转向把该黄金判定为“净”，并如此作意。由于不如理作意，以贪、邪见为首的不善速行组便会生起。
၁။ အသိစိတ် = ရွှေ အာရုံကို ရယူခြင်းသဘော။
1．能知之心：以取得黄金所缘为性。
၂။ ဖဿ = ရွှေ အာရုံကို တွေ့ထိသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော။
2．触：以接触黄金所缘这一方式生起为性。
၃။ ဝေဒနာ = ရွှေ အာရုံ၏ အရသာကို (ဝမ်းမြောက်စွာ) ခံစားခြင်းသဘော။
3．受：以欢喜地体验黄金所缘之味为性。
၄။ သညာ = ရွှေ အာရုံကို သုဘဟု မှတ်သားခြင်းသဘော။
4．想：以把黄金所缘记认为“净”为性。
၅။ စေတနာ = ရွှေ အာရုံပေါ်သို့ သမ္ပယုတ်တရားစုတို့ကို ရောက်အောင် စေ့ဆော်ပေးခြင်း လှုံ့ဆော်
5．思：以推动、激励诸相应法，使它们抵达黄金所缘
原书第 221 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း ပေးခြင်းသဘော။
为性。
၆။ ဧကဂ္ဂတာ = ရွှေ အာရုံတစ်ခုတည်းပေါ်သို့ စိတ်ကျရောက်နေခြင်း တည်နေခြင်းသဘော။ သမ္ပယုတ် တရားတို့ကို ဖရိုဖရဲ မကျဲစေခြင်းသဘော။
6．一境性：以使心落在唯一的黄金所缘上并安住于其上为性；也以使诸相应法不散乱、不离散为性。
၇။ ဇီဝိတ = နာမ်သက်စောင့်ဓာတ် = သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို စောင့်ရှောက်ပေးခြင်းသဘော။
7．名命根：即守护名法生命之法，以守护诸相应法为性。
၈။ မနသိကာရ = ရွှေ အာရုံဘက်သို့ စိတ်ကို ဦးလှည့် တွန်းပို့ပေးခြင်းသဘော။
8．作意：以使心转向黄金所缘、把心推向该所缘为性；
ရွှေ အာရုံကို နှလုံးသွင်းခြင်းသဘော။
也就是把黄金所缘纳入心中。
၉။ ဝိတက် = ရွှေ အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှူတင်ပေးခြင်းသဘော။
9．寻：以把心导向、投向黄金所缘为性。
၁ဝ။ ဝိစာရ = ရွှေ အာရုံကို ထပ်ကာထပ်ကာ သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်းသဘော။
10．伺：以反复审察、思量黄金所缘为性；
ဆုပ်နယ်ခြင်းသဘော၊ ရွှေအာရုံကို ထပ်၍ထပ်၍ ယူခြင်းသဘော။
也就是揉摩所缘、反复取黄金为所缘。
၁၁။ အဓိမောက္ခ = ရွှေ အာရုံကို သုဘဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းသဘော။
11．胜解：以把黄金所缘判定为“净”为性。
၁၂။ ဝီရိယ = ရွှေ အာရုံပေါ်၌ လောဘဒိဋ္ဌိ စသော အကုသိုလ်ဖြစ်အောင် (ရာဂဖြစ်အောင်) ကြိုးစားအား ထုတ်ခြင်းသဘော။
12．精进：以在黄金所缘上努力令贪、邪见等不善法生起（即努力令贪染生起）为性。
၁၃။ ပီတိ = ရွှေ အာရုံကို နှစ်သက်ခြင်းသဘော။
13．喜：以喜爱黄金所缘为性。
၁၄။ ဆန္ဒ = ရွှေ အာရုံကို လိုလားတောင့်တခြင်းသဘော။ (ရာဂဖြစ်လိုသည့်သဘော။) ၁၅။ မောဟ = ရွှေ အာရုံ၏ အသုဘ သဘောမှန်ကို မသိခြင်းသဘော။
14．欲：以欲求、渴望黄金所缘为性（即想要贪染生起）。15．痴：以不知黄金所缘真实的不净性为性；
ရွှေ အာရုံကို သုဘဟု အသိမှားခြင်းသဘော။
也就是误认黄金所缘为“净”。
၁၆။ အဟိရိက = ရွှေ အာရုံပေါ်၌ လောဘဒိဋ္ဌိ စသော အကုသိုလ်ဖြစ်မှုကို မရှက်ခြင်းသဘော။
16．无惭：对于在黄金所缘上生起贪、邪见等不善法不感羞耻的性质。
၁၇။ အနောတ္တပ္ပ= ရွှေ အာရုံပေါ်၌ လောဘဒိဋ္ဌိ စသော အကုသိုလ်ဖြစ်မှုကို မကြောက်ခြင်းသဘော။
17．无愧：对于在黄金所缘上生起贪、邪见等不善法不感畏惧的性质。
၁၈။ ဥဒ္ဓစ္စ = ရွှေ အာရုံပေါ်၌ စိတ်မငြိမ်မသက် ပျံ့လွင့်နေခြင်းသဘော။
18．掉举：心在黄金所缘上不宁静、散乱的性质。
၁၉။ လောဘ = ရွှေ အာရုံကို ငါ့ဟာဟု စွဲယူခြင်းသဘော။
19．贪：把黄金所缘执取为“我的”；
ရွှေ အာရုံကို လိုလားတပ်မက်ခြင်းသဘော၊ ကပ်ငြိခြင်းသဘော။
也就是欲求、贪爱黄金所缘并黏著于其上的性质。
၂ဝ။ ဒိဋ္ဌိ = ရွှေ အာရုံကို သုဘဟု စွဲလမ်းယုံကြည်ခြင်းသဘော။
20．邪见：执著并确信黄金所缘为“净”；
ရွှေ အာရုံကို သုဘဟု အယူမှားခြင်း = ခံယူချက်မှားခြင်းသဘော။
也就是对黄金所缘抱持“净”这一错误见解、错误认定。
ဝီထိစဥ် သဘောပေါက်ရန်
理解心路次第
ရွှေဟူသော ပညတ်အတုံးအခဲကြီးကို အာရုံယူ၍ သုဘဟု အယူမှားရာ၌ ရွှေဟူသော ပညတ်အတုံးအခဲ ကြီးကို အာရုံယူနေသောကြောင့် သုဘဟု နှလုံးသွင်းမှားနေသဖြင့် အယောနိသောမနသိကာရလည်း ဖြစ်ရကား လောဘ-ဒိဋ္ဌိ ဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇောဝီထိစိတ်အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို ဝီထိစိတ်အစဥ်မှာ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း တစ်ကြိမ်၊ ဇော (၇)ကြိမ်တို့ ဖြစ်သည်။ ရွှေဟူသော ပညတ်အတုံးအခဲကြီးကို အာရုံယူနေသော ကြောင့် တဒါရုံမကျနိုင်။ သို့သော် ထိုရွှေတုံး ရွှေခဲကြီး၌ တည်ရှိနေသော ရူပါရုံ အပေါင်းအစုဖြစ်သော အရောင် သက်သက်မျှကိုသာ အာရုံယူခဲ့သော် ရူပါရုံအရောင် သက်သက်မျှကိုသာ နှစ်သက်နေခဲ့သော် တဒါရုံလည်းကျခွင့် ရှိနိုင်သည်။
取称为黄金的概念团块为所缘，并把它误执为“净”时，因为所取的是黄金这一概念团块，又错误地把它作为“净”纳入心中，所以形成不如理作意，以贪、邪见为首的不善速行心路相续便会生起。这条心路相续由1次意门转向和7次速行组成。由于所取的是称为黄金的概念团块，彼所缘不能生起。不过，如果只取该金块中由众多色所缘聚合而成的纯粹颜色为所缘，只喜爱这一纯粹色所缘的颜色，那么彼所缘也可能生起。
ယင်းရွှေအာရုံကိုပင် နိစ္စ သုခ အတ္တဟု စွဲယူရာ၌လည်း နည်းတူသဘောပေါက်ပါလေ။ ဝေဒနာမှာ ပီတိ ပါလျှင် သောမနဿ၊ ပီတိမပါလျှင် ဥပေက္ခာဖြစ်သည်။ ရွှေအာရုံ၌ ရာဂဖြစ်အောင် လောဘဒိဋ္ဌိဖြစ်အောင် တိုက်တွန်းမှုရှိလျှင် သသင်္ခါရိကဖြစ်၍ ထိန+မိဒ္ဓ ပါ၏။ တိုက်တွန်းမှု မရှိလျှင် အသင်္ခါရိကဖြစ်၍ ထိန+မိဒ္ဓ မပါ။ (၄)ချက်စီ ရှုပါ။
把同一黄金所缘执取为常、乐、我时，也应同样理解。其中的受，若有喜便是悦受；若无喜便是舍受。若有推动，使对于黄金所缘的贪染乃至贪—邪见组生起，便是有行，并有昏沉、睡眠；若没有推动，便是无行，没有昏沉、睡眠。对于每一种错误执取，都应观修这4类。
原书第 222 页
ပရမတ္ထ သဘာဝ
究竟自性
အကယ်၍ အသင် ယောဂီသူတော်ကောင်းသည် သက်မဲ့လောကနှင့် တကွသော ဗဟိဒ္ဓရုပ်နာမ်တို့ကို ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်သည်တိုင်အောင် သိမ်းဆည်းရှုပွားနိုင်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိပါမူ ယင်းရွှေတုံး ရွှေခဲကြီး၌ တည်ရှိကြသော ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့ကို လှမ်း၍ ရှုကြည့်ပါ။ အာကာသဓာတ်ကိုပါ မြင်အောင် ဆက်- ရှုကြည့်ပါ။ ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များကိုသာ တွေ့ရှိနေတော့မည် ဖြစ်သည်။ ယင်း ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု တစ်ခု၌ --- ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ သြဇာ --- ဟု ရုပ်ပရမတ် သဘောတရား (၈)ခုစီ ရှိ၏။
如果贤善瑜伽行者已经达到这样的阶段：能够把包括无生命世界在内的外在色名法摄取、观修，直至智见抵达究竟法，那么就应伸取该金块中存在的四大种加以观照；再继续观至看见空间界。这时所见只会是色聚微粒。每一个色聚中都有8种究竟色法：地、水、火、风、颜色、香、味、食素。
ယင်း ပရမတ္ထ ရုပ်သဘောတရားတို့ကို မြင်အောင်ရှုပါ။ ယင်းပရမတ္ထ ရုပ်တရားတို့ကား ယင်းရုပ်ကလာပ်တစ်ခု တစ်ခု၏ အတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိသော တေဇောဓာတ်ကြောင့် ဆင့်ကဲ ဖြစ်ပွားနေကြသော ဥတုဇရုပ်တို့၏ အပေါင်းအစုသာတည်း။ ယင်းဥတုဇရုပ်တို့ကား မဖြစ်ခင်က မရှိခြင်း၊ ဖြစ်ပြီးနောက် မရှိခြင်းတည်းဟူသော မရှိခြင်းနှစ်ခုတို့၏ အလယ်၌သာလျှင် တစ်စက္ကန့်ဟူသော အချိန်ကာလကို ကုဋေပေါင်းများစွာ ပုံလျှင် တစ်ပုံ ခန့်လောက်သာ သက်တန်းရှိသည့် ယာယီ အခိုက်အတန့်အားဖြင့်သာ ဖြစ်ပေါ်နေသော ရုပ်ဓမ္မသဘာဝတို့ဖြစ် ကြ၏။ ဖြစ်ပြီးလျှင် ယခုကဲ့သို့ အလွန် လျင်လျင်မြန်မြန် ပျက်နေပါက ဘာကြောင့် ရွှေတုံး ရွှေခဲကြီးအတိုင်း ဆက်လက် တည်ရှိနေရသနည်းဟု မေးရန်ရှိ၏။ အကြောင်း တေဇောဓာတ်၏ ကျေးဇူးပြုမှု အရှိန်အဝါ မကုန် သေးသမျှ အကျိုးရုပ်တရားတို့လည်း ရှေ့နှင့်နောက် ဆက်စပ်လျက် အထပ်ထပ် ဖြစ်နေကြဦးမည်သာဖြစ်သည်။
应观见这些究竟色法。它们只是由每一个色聚内部的火界所使之代代相续生起的时节生色之聚合。这些时节生色只在“生起以前不存在”与“坏灭以后不存在”这两种不存在之间，以极短暂的刹那暂时生起；其寿量约等于把一秒分成许多俱胝份后的一份。既然它们生起以后如此迅速坏灭，为何仍会继续显现为完整的金块？可以这样问。只要作为因的火界所具有的资助势力尚未耗尽，作为果的色法就仍会前后相接、一次次生起。
ပရမတ္ထဉာဏ်ပညာမျက်စိ မရှိသူတို့ကား ယင်းသို့ ရှေ့နှင့်နောက် ဆက်စပ်လျက် အထပ်ထပ် ဆက်ကာ ဆက်ကာ ဖြစ်နေမှုသဘောကို မမြင်နိုင်သောကြောင့် ရွှေတုံး ရွှေခဲဟူသော အတုံးလိုက် အခဲလိုက်ကြီး မြင်နေခြင်းဖြစ် သည်။ အမှန်စင်စစ်မှာမူ ယင်းရုပ်ပရမတ်တရားတို့သည်လည်း အနိစ္စအနေအထား ဒုက္ခအနေအထား အနတ္တ အနေအထားအားဖြင့်သာ အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေကြသော ဓမ္မသဘာဝတို့သာ ဖြစ်ကြသည်။
没有观见究竟法的智慧眼者，看不见这些色法如此前后相接、接连不断地一次次生起，所以只看见一整块、一大团的黄金。其实，这些究竟色法只是以无常、苦、无我的状态相续不断发生的法性。
အဝတ် --- အဝတ်ကို အာရုံယူ၍လည်း လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စုများကို ရှုနိုင်၏။ အဝတ်အသစ်အာရုံကား ပီတိဖြစ်လွယ်၏၊ သောမနဿ ဖြစ်လွယ်၏၊ အသင်္ခါရိက ဖြစ်လွယ်၏။ အဝတ်အဟောင်းဖြစ်မှု ပီတိမဖြစ်ဘဲ ဥပေက္ခာ အဖြစ်များဖွယ်ရာ ရှိ၏၊ သသင်္ခါရိက အဖြစ်များဖွယ်ရာရှိ၏။ သို့အတွက် အဝတ် အသစ် အဟောင်း စသည့် ရာဂဖြစ်လောက်သည့် မိမိကိုယ်ပိုင်အဖြစ် ''ငါ့ဟာ''ဟု သိမ်းပိုက်ထားသည့် ပစ္စည်းများကို အာရုံယူ၍ ရှုကြည့်ပါ။ အကယ်၍ ရဟန်းယောဂီသူတော်စင် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ သင်္ကန်းအသစ် အဟောင်း စသော ''ငါ့ဟာ''ဟု သိမ်းပိုက်ထားသော မိမိနှစ်သက်တတ်သည့် ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို အာရုံယူ၍ ရှုကြည့်ပါ။ နာမ်ဃန အသီးအသီး ပြိုပါစေ၊ နာမ်ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်ပါစေ။ ဝီထိစိတ်အစဥ်အတိုင်း နာမ်တရားအားလုံးကို ခြုံငုံ၍ သိမ်း- ဆည်းနိုင်သောအခါ --- ''နာမ်တရား နာမ်တရား''ဟု သိမ်းဆည်းရှုပွားပါ။
衣物——也可以取衣物为所缘，观修贪—邪见组。以新衣为所缘时容易生喜，所受容易是悦受，心也容易是无行；以旧衣为所缘时往往不生喜，所受多是舍受，心也多是有行。因此，应取新衣、旧衣等足以令贪染生起、由自己占有并执为“我的”物品为所缘而观修。若是比丘瑜伽行者，就应取新旧袈裟等自己喜爱、占有并执为“我的”物品为所缘而观修。应逐一破除名法密集，使智见抵达究竟名法。当能够依心路相续完整摄取所有名法时，应以“名法、名法”摄取、观修。
လောဘ-မာန အုပ်စု (၄) ချက် (လောဘမူစိတ်)
贪—慢组（四类）（贪根心）
လောကအပြော သမ္မုတိသစ္စာနယ်၌ --- ရွှေချင်းပြိုင်မှု ငွေချင်းပြိုင်မှု အိမ်ချင်းပြိုင်မှု ကားချင်းပြိုင်မှု သားချင်းပြိုင်မှု သမီးချင်းပြိုင်မှု လင်ချင်းပြိုင်မှု မယားချင်းပြိုင်မှု တရားချင်းပြိုင်မှု စိန်နားကပ်ချင်းပြိုင်မှု စသော ပြိုင်မှု အမျိုးမျိုးတို့ကား မာန၏ သဘောများပင်တည်း။ အသာမယူရ မနေနိုင် မကြွားရ မနေနိုင်သည့် သဘော တည်း။ မိမိကိုယ်ကို မိမိ အထင်ကြီးမှုသဘောတည်း။ ဤလောဘ-မာန အုပ်စု၌ မိမိ မာန ဖြစ်နေကျ ရွှေငွေ အဝတ် စသည့် ပညတ်အာရုံ တစ်ခုခုကို အာရုံယူ၍ အထက်ပါ လောဘ-ဒိဋ္ဌိအုပ်စုကို နည်းမှီး၍ ရှုပါ။ ဒိဋ္ဌိ မပါတော့ဘဲ ဒိဋ္ဌိ နေရာတွင် မာန ဝင်လာမည်။ (၄)ချက်ပင် ရှုပါ။
在世间言说的世俗谛领域中，在黄金、白银、房屋、汽车、儿子、女儿、丈夫、妻子、法义、钻石耳环等方面彼此攀比的种种竞争，都是慢的表现。其性是非占上风不可、非夸耀不可，也是自视甚高的性质。在这一贪—慢组中，应取自己惯常由之生慢的黄金、白银、衣物等某一概念所缘为所缘，仿照上面的贪—邪见组观修。此时不再有邪见，慢会取代邪见；仍应观修4类。
原书第 223 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း ဥပမာ ရွှေကိုပင် အာရုံယူ၍ရှုသည် ဆိုကြစို့။ မာနဟူသည် သူ့ရွှေထက်သာသည်ဟု မိမိရွှေကို အထင်ကြီး မှုသဘော ဖြစ်သည်။ မိမိ၏ စိန်နားကပ်က သူတစ်ပါး၏ စိန်နားကပ်ထက်ပို၍ ကောင်းသည်ဟု အထင်ကြီးမှု သဘောဖြစ်သည်။
例如，仍以黄金为所缘来观修。所谓慢，是认为自己的黄金胜过他人的黄金而看重自己的性质；认为自己的钻石耳环比别人的钻石耳环更好，也同样是自视甚高的性质。
ဤလောဘ-မာန အုပ်စု၌ ဝီရိယမှာ မာနဖြစ်အောင် ကြိုးစားမှုသဘော ဖြစ်၏။ ဆန္ဒမှာ မာန ဖြစ်လိုမှု သဘောတည်း။ အဟိရိကမှာ လောဘ မာနစသည့် အကုသိုလ်ဖြစ်မှုကို မရှက်မှုသဘောတည်း၊ အနောတ္တပ္ပမှာ လောဘ မာန စသည့် အကုသိုလ်ဖြစ်မှုကို မကြောက်မှုသဘောတည်း။
在这一贪—慢组中，精进是努力令慢生起的性质；欲是想要慢生起的性质；无惭是不以贪、慢等不善法的生起为羞耻；无愧是不畏惧贪、慢等不善法的生起。
မိမိ အသာယူဖူးသည့် သို့မဟုတ် အသာယူနေကျ မာနဖြစ်နေကျဖြစ်သည့် သက်ရှိသက်မဲ့ အာရုံအမျိုးမျိုး ကို ဉာဏ်ရှိသလို ချဲ့ထွင်၍ ရှုပါ။ ရှုပုံစနစ် အမြွက်မှာ --- ၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
对于自己过去曾经争胜或惯于争胜、会令慢生起的各种有情与无情所缘，应随自己的智力扩展观修。观修方法略示如下：1．摄取有分意净界。
၂။ မိမိ အသာယူနေကျ မိမိ၏ စိန်နားကပ်ကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．取自己惯常用来与人争胜的钻石耳环为所缘。
၃။ ထို ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်၌ ယင်းစိန်နားကပ် အာရုံထင်လာသောအခါ မနောဒွါရိကဇောဝီထိစိတ် အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည် ဖြစ်ပါသည်။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက --- ''ငါ့စိန်နားကပ်က ပိုကောင်းသည်''ဟု ဆုံးဖြတ်ကြည့်ပါ။ အယောနိသောမနသိကာရဖြစ်သဖြင့် လောဘ- မာန ဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇောဝီထိများ ဖြစ်ပေါ်လာမည် ဖြစ်သည်။ မာနသည် ကဒါစိစေတသိက်ဖြစ်သဖြင့် တစ်ရံတစ်ခါသာ ဖြစ်တတ်သည်။ ဒိဋ္ဌိနှင့် မာနနှစ်မျိုးလုံး မပါသည့် လောဘဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇောဝီထိ များကိုလည်း ဉာဏ်ရှိသလို ရှုကြည့်ပါ။ ဇောအသီးအသီး၌ (၁၉/၂၁/၁၈/၂ဝ)သော နာမ်တရား အသီးအသီး ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။
3．当这一钻石耳环所缘显现于有分意净界时，意门速行心路相续便会生起。试让意门转向作出“我的钻石耳环更好”的判定。由于是不如理作意，以贪、慢为首的不善速行心路便会生起。慢是偶生心所，只在某些时候生起；对于邪见与慢二者皆不相应而只以贪为首的不善速行心路，也应随自己的智力观修。每一次速行分别含有19、21、18、20种名法。
ဒေါသ အုပ်စု (၂) ချက် (ဒေါသမူစိတ်)
嗔组（两类）（嗔根心）
၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
1．摄取有分意净界。
၂။ ဒေါသဖြစ်နေကျ အာရုံတစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．取一个自己惯常对之生起嗔的所缘。
ဥပမာ- မုန်းသူတစ်ယောက်ကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
例如，取一个自己憎恶的人为所缘。
ယင်းအာရုံက ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်၌ ရှေးရှူကျရောက်လာသောအခါ ထင်လာသောအခါ မနော ဒွါရိကဇောဝီထိစိတ်အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာကြမည်။ ယင်းဝီထိစိတ်တို့တွင် ပါဝင်သော မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက မုန်း သူဟု ဆုံးဖြတ်ချက် ချကြည့်ပါ။ အယောနိသော မနသိကာရဖြစ်သဖြင့် ဒေါသဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇော ဝီထိများ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေမည်။
当这一所缘来到有分意净界面前，也就是显现于有分意净界时，意门速行心路相续便会生起。试让这些心路中的意门转向判定为“所憎之人”。由于是不如理作意，以嗔为首的不善速行心路便会生起。
မုန်းသူဟု အသိမှားမှုသဘောကား မောဟတည်း။ မကျေနပ်မှုသဘော = စိတ်ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းမှု = ဖျက်ဆီးလိုမှုသဘောကား ဒေါသတည်း။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက် ရှုပါ။ သသင်္ခါရိကဖြစ်သည့် အာရုံ အသင်္ခါရိကဖြစ်သည့် အာရုံတို့ကို အာရုံယူ၍ ဉာဏ်ရှိသလိုရှုပါ။
把它错认作“所憎之人”的性质是痴；不满意、内心粗暴，以及想要毁坏的性质是嗔。应观修有行与无行两种情形，并分别取会令有行心、无行心生起的所缘，随自己的智力观修。
ဒေါသ-ဣဿာ အုပ်စု (၂) ချက် (ဒေါသမူစိတ်)
嗔—嫉组（两类）（嗔根心）
၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
1．摄取有分意净界。
၂။ မိမိပစ္စည်းထက် သာလွန်သည့် သူတစ်ပါး၏ ပစ္စည်းတစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．取一件胜过自己所有物的他人物品为所缘。
原书第 224 页
ဥပမာ မိမိ၏ စိန်နားကပ်ထက် သာလွန်နေသည့် သူတစ်ပါး၏ စိန်နားကပ်ကို လှမ်း၍အာရုံယူပါ။ ဘဝင်မနော အကြည်ဓာတ်တွင် ယင်းစိန်နားကပ် အာရုံထင်လာသောအခါ --- မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက ''ဤစိန်နားကပ်မျိုး ဒင်း မရရင် ကောင်းမှာပဲ''ဟု နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ ဒေါသ-ဣဿာ ဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇောဝီထိစိတ်အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည်။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက် ရှုပါ။
例如，取他人那副胜过自己钻石耳环的钻石耳环为所缘。当这一钻石耳环所缘显现于有分意净界时，试让意门转向作意：“那家伙若得不到这样的钻石耳环就好了。”以嗔、嫉为首的不善速行心路相续便会生起。应观修有行与无行两种情形。
ဒေါသ-မစ္ဆရိယ အုပ်စု (၂) ချက် (ဒေါသမူစိတ်)
嗔—悭组（两类）（嗔根心）
၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
1．摄取有分意净界。
၂။ အထိမခံနိုင်သည့် မိမိ၏ ပစ္စည်းတစ်ခုကို လှမ်းအာရုံယူပါ။
2．取一件自己不能容忍他人触碰的所有物为所缘。
ဥပမာ- အထိမခံနိုင်သည့် ခေါင်းရိတ်ဓားတစ်ခု သို့မဟုတ် နာရီတစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
例如，取一把自己不容他人触碰的剃刀或一只手表为所缘。
ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်တွင် ယင်းအာရုံ ထင်လာသည့်အခါ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက အထိမခံနိုင်သည့် ပစ္စည်းဘဲဟု ဆုံးဖြတ်ကြည့်ပါ။ ''မယားမထိနဲ့ ဓားကြည့်''ဟူသော နှလုံးသွင်းမှုမျိုးတည်း။ အယောနိသောမနသိ- ကာရ ဖြစ်သဖြင့် ဒေါသ-မစ္ဆရိယ ဦးဆောင်သည့် မနောဒွါရိက အကုသိုလ်ဇောဝီထိများ ဖြစ်ပေါ်လာပေမည်။
当这一所缘显现于有分意净界时，试让意门转向判定：“这是绝不能让人碰的东西。”这就是“别碰我妻，看看我刀”一类的作意。由于是不如理作意，以嗔、悭为首的意门不善速行心路便会生起。
ကလေးသဘာဝအလျောက် တစ်ယောက်က တစ်ယောက်၏ စာအုပ်ကို ဆုတ်ဖြဲလိုက်သည် ဆိုပါစို့။ စာအုပ် ကို နှမြော၍ကား မဟုတ်၊ ဤကဲ့သို့ စော်ကားခြင်းကို မခံနိုင်သည့် သဘောမျိုးကား မစ္ဆရိယတည်း။ ဘဝင်မနော အကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပြီးလျှင် ယင်းစာအုပ်ကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက ''ဆုတ်ဖြဲခံရသည့် စာအုပ်''ဟု ဆုံးဖြတ်ကြည့်ပါ၊ နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ ဒေါသ-မစ္ဆရိယ ဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇောဝီထိများ ဖြစ် ပေါ်လာပေမည်။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက် ရှုပါ။
假设孩子因天性使然而撕破了另一个孩子的书。这里并不是舍不得那本书；不能容忍别人这样冒犯自己的性质，便是悭。摄取有分意净界以后，取那本被撕破的书为所缘；试让意门转向判定并作意为“被撕破的书”。以嗔、悭为首的不善速行心路便会生起。应观修有行与无行两种情形。
ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ အုပ်စု (၄) ချက် (ဒေါသမူစိတ်)
嗔—恶作组（四类）（嗔根心）
၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
1．摄取有分意净界。
၂။ ပြုပြီးခဲ့သည့် ဒုစရိုက် တစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．取一件过去已经做过的恶行为所缘。
ဥပမာ- ခြင်ကို သတ်ဖူးသည့် အာရုံတစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
例如，取自己曾经杀蚊的行为为所缘。
ယင်းအာရုံက ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်၌ ထင်လာသောအခါ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက ''ခြင်ကို သတ်ခဲ့ပြီ''ဟု ဆုံးဖြတ်ကြည့်ပါ။ မှားပြီဟု နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ စိတ်ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းမှု ဒေါသ၊ သတ်မိသည့်အတွက် နောင်- တတစ်ဖန် ပူပန်ခြင်း ကုက္ကုစ္စတို့ ဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇောဝီထိများ ဖြစ်ပေါ်လာပေမည်။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက် ရှုပါ။
当这一所缘显现于有分意净界时，试让意门转向判定：“我杀了蚊子。”再作意为“做错了”。这时，以内心粗暴的嗔，以及因杀害而追悔、忧恼的恶作为首的不善速行心路便会生起。应观修有行与无行两种情形。
မပြုလိုက်မိသည့် သုစရိုက်တစ်ခုခုကို မပြုလိုက်ရ၍ နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှု ကုက္ကုစ္စ ဖြစ်ရာ၌လည်း ပုံစံတူပင် (၂)ချက် ရှုပါ။ ဥပမာ- ဥပုသ်စောင့်သုံးဖို့ရန် ရည်ရွယ်ထားရာ မစောင့်လိုက်ရသဖြင့် စိတ်မချမ်းသာမှု နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှုမျိုးတည်း။ ဤ၌ တဒါရုံကျ-မကျ သေချာစွာ ရှုကြည့်ပါ။
若因未能做成某项善行而追悔、忧恼，恶作也会生起；对此同样观修有行与无行两种情形。例如，本来打算持守布萨戒，却没有持守，因而不快乐、追悔忧恼。此处应仔细观见彼所缘是否生起。
ဥဒ္ဓစ္စ အုပ်စု (၁) ချက် (မောဟမူစိတ်)
掉举组（一类）（痴根心）
၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
1．摄取有分意净界。
၂။ လောဘ-ဒေါသ မပါသည့် စိတ်ပျံ့လွင့်နေကျ ပညတ်အာရုံတစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．取一个自己惯常对之心散乱、而又不伴有贪与嗔的概念所缘。
原书第 225 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း ဥပမာ- လူတစ်ယောက်ကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။ ထိုလူနှင့် ပတ်သက်၍ လောဘ-ဒေါသကား မဖြစ်၊ သို့သော် ထိုလူနှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်မငြိမ်သက်မှုကား အဖြစ်များတတ်၏။ ထိုကဲ့သို့သော လူအာရုံကို အာရုံ ယူ၍ ရှုပါ။ ထိုလူအာရုံသည် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်၌ ရှေးရှူကျရောက်လာသောအခါ ထင်လာသောအခါ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက လူဟုပင် ဆုံးဖြတ်ကြည့်ပါ၊ နှလုံးသွင်းပါ။ အယောနိသော မနသိကာရဖြစ်သဖြင့် မောဟ- ဥဒ္ဓစ္စနှင့် တကွ သော မနောဒွါရိက အကုသိုလ်ဇောဝီထိစိတ်အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာပေမည်။
例如，取某个人为所缘。对于此人，贪与嗔虽不生起，心却常因他而不能安定。应取这类人作为所缘来观修。当这一“人”所缘来到有分意净界面前，也就是显现于有分意净界时，试让意门转向只判定、作意为“人”。由于是不如理作意，与痴、掉举俱行的意门不善速行心路相续便会生起。
လူ - ဟု အသိမှားမှုကား မောဟ။
错认作“人”的性质是痴。
လူ - အာရုံ၌ စိတ်ပျံ့လွင့်မှုသဘောကား ဥဒ္ဓစ္စ။
心在“人”这一所缘上散乱的性质是掉举。
ဝိစိကိစ္ဆာ အုပ်စု (၁) ချက် (မောဟမူစိတ်)
疑组（一类）（痴根心）
၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
1．摄取有分意净界。
၂။ ဝိစိကိစ္ဆာဖြစ်နေကျ အာရုံတစ်ခုကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．取一个自己惯常对之生疑的所缘。
ဥပမာ- ''အတိတ်ဘဝက လူဖြစ်ခဲ့တာ ဟုတ်မှ ဟုတ်ပါ့မလား''ဟု သံသယဖြစ်လောက်သည့် အာရုံကို လှမ်းအာရုံယူပါ။
例如，取一个足以令自己怀疑“过去世我真的曾经是人吗”的所缘。
အယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်နေသဖြင့် ဝိစိကိစ္ဆာအုပ်စု နာမ်တရားများပါဝင်သည့် အကုသိုလ်ဇော ဝီထိစိတ်အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာပေမည်။ ယင်းနာမ်တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ၊ ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူပါ။
由于是不如理作意，含有疑组名法的不善速行心路相续便会生起。应摄取这些名法组，并以智分别。
ဤသို့ ပညတ်ကို အာရုံယူ၍ ရှုရာ၌ (ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ ဦးဆောင်သည့် အကုသိုလ်ဇောများမှတစ်ပါး ကြွင်း ကျန်သော) အကုသိုလ်ဇောများ၏ နောင်၌ တဒါရုံမကျနိုင်။ ကုက္ကုစ္စကား ပြုပြီးဒုစရိုက် မပြုမိတဲ့ သုစရိုက်တို့ကို အာရုံပြုနေသဖြင့် ယင်းဇောများ၏ နောင်၌ တဒါရုံကျသော်လည်း ရှိရာ၏၊ မကျသော်လည်း ရှိရာ၏။
如此以概念为所缘观修时，除以嗔、恶作为首的不善速行以外，其余不善速行之后都不能生起彼所缘。至于恶作，由于正以过去已做的恶行或未做的善行为所缘，所以这些与恶作相应的速行之后，有时生起彼所缘，有时不生起。
ဤသို့လျှင် ပညတ်ကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသိုလ်နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားတတ် ပါက ရုပ်ပရမတ် တစ်လုံးစီတစ်လုံးစီကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သော အကုသိုလ်နာမ်တရားတို့ကို ဆက် လက်၍ သိမ်းဆည်းရှုပွားပါ။ ကုသိုလ်ဇောများပါဝင်သည့် အကောင်းအုပ်စုနာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရာ၌ ဓမ္မာရုံလိုင်းနာမ်တရားတို့က စ၍ ရှုသကဲ့သို့ အကုသိုလ်ဇောများ စောကြသည့် မကောင်းအုပ်စုနာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရာ၌လည်း ဓမ္မာရုံလိုင်းကပင် စ၍ သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံကို ဆက်လက်ဖော်ပြပေအံ့။
这样，如果已经能够摄取、观修以概念为所缘而生起的不善名法，就应继续摄取、观修以每一种究竟色法为所缘而生起的不善名法。摄取、观修含有善速行的善组名法时，是从法所缘线的名法开始；同样，摄取、观修不善速行转起的不善组名法时，以下也将从法所缘线开始继续说明其摄取、观修方法。
လောဘ-ဒိဋ္ဌိ အုပ်စု ရှုပုံစနစ် (စက္ခုအကြည်ဓာတ်အာရုံ)
贪—邪见组观修方法（眼净色所缘）
၁။ ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းပါ။
1．摄取有分意净界。
၂။ စက္ခုဒသက ကလာပ်တစ်ခုကို ဓာတ်ခွဲလျက် စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
2．分析一个眼十法聚，伸取其中的眼净色为所缘。
၃။ ထိုစက္ခုအကြည်ဓာတ်သည် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်၌ ရှေးရှူကျရောက်လာသောအခါ ထင်လာသော အခါ မနောဒွါရိကဇောဝီထိစိတ်အစဥ်များ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေမည်။
3．当该眼净色趋入有分意净界，也就是显现于其中时，意门速行心路相续便会生起。
ထို ဝီထိစိတ်အစဥ်တို့တွင် ပါဝင်သော မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းက ထိုစက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို သုဘဟု ဆုံးဖြတ် ကြည့်ပါ။ နှလုံးသွင်းပါ။ ဣဋ္ဌ ဖြစ်လောက်သည့် စက္ခုအကြည်ဓာတ်လည်း ဖြစ်မူ အယောနိသော မနသိကာရ ဖြစ်သဖြင့် ဇော၌ ယင်းစက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို သုဘဟု သာယာတပ်မက်သော လောဘ-ဒိဋ္ဌိအုပ်စု နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာပေမည်။ နှလုံးသွင်းမှားမှု = အယောနိသော မနသိကာရကား အကုသိုလ်ဇောများ စောရာ၌ အနီးကပ်
试让这些心路相续中的意门转向把该眼净色判定为“净”，并如此作意。若这又是足以成为可意所缘的眼净色，由于是不如理作意，速行中便会生起把该眼净色当作“净”而欣乐、贪著的贪—邪见组名法。不如理作意，也就是错误作意，是诸不善速行生起时
原书第 226 页
ဆုံးသော အကြောင်းတရားတစ်ခု ဖြစ်၏။ (ထိုစက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို နိစ္စဟုလည်းကောင်း၊ သုခဟုလည်းကောင်း၊ အတ္တဟုလည်းကောင်း၊ သမ္ပတ္တိဘဝ၌ ရလွယ်၏ဟုလည်းကောင်း - ဤသို့စသည်ဖြင့် ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ် နှလုံးသွင်း ရာ၌လည်း နည်းတူပင် မှတ်ပါ။) လောဘမူစိတ် (၈)မျိုးတို့တွင် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်စိတ် (၄)မျိုးတည်း။
最切近的一个因。（对于把该眼净色思择、判定并作意为“常”“乐”“我”，或“在圆满有中容易获得”等，也应同理理解。）八种贪根心中，只有四种邪见相应心。
ယင်းစိတ်တစ်မျိုးမျိုးသည် သောမနဿဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျှင် ပီတိလည်း ယှဥ်၏၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျှင် ပီတိမယှဥ်၊ သသင်္ခါရိက = တိုက်တွန်းမှုရှိလျှင် ထိန-မိဒ္ဓလည်း ယှဥ်၏၊ အသင်္ခါရိက = တိုက်တွန်းမှု မရှိလျှင် ထိန-မိဒ္ဓ မယှဥ်။ တိုက်တွန်းမှုဟူသည် လောဘ ဒိဋ္ဌိ စသည့် အကုသိုလ်တရားစုတို့ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် မိမိကိုယ်ကို မိမိက တိုက်တွန်းနေရမှု သို့မဟုတ် သူတစ်ပါးတို့က တိုက်တွန်းရမှုကို ဆိုလိုပေသည်။ ယင်းမနော ဒွါရ ဝီထိစိတ်အစဥ်၏အတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိကြသော စိတ္တက္ခဏတိုင်း၏ စိတ်စေတသိက် အရေအတွက်ကို အောက်ပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။
这些心中的任何一种若与悦受相应，喜也相应；若与舍受相应，喜便不相应。若为有行，也就是有推动，昏沉与睡眠也相应；若为无行，也就是没有推动，昏沉与睡眠便不相应。所谓推动，是指为了使贪、邪见等不善法组生起，而由自己推动自己，或由他人推动。下表列出这条意门心路相续中每一心刹那所含的心与心所数目。
လောဘ - မာန အုပ်စု --- မနောဒွါရ၌ ထင်လာသော ဤစက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် ''ငါမို့ ရှုရတာ''ဟု မိမိကိုယ်ကို မိမိအထင်ကြီးလျှင် လောဘ-မာန ဦးဆောင်သည့် မနောဒွါရိက အကုသိုလ်ဇော ဝီထိများ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေမည်။ (၄)ချက်ပင် ရှုပါ။ မာနမှာ ကဒါစိစေတသိက် ဖြစ်သဖြင့် ရံခါ ဒိဋ္ဌိ-မာန နှစ် မျိုးလုံး မယှဥ်သည်လည်း ရှိတတ်၏။ မာန မပါသည့် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်စိတ် (၄)မျိုးတည်း။
贪—慢组——对于显现于意门的这眼净色，若自己贡高地认为：“因为是我，才能观至究竟法。”便会生起以贪、慢为首的意门不善速行心路。也应观修四类。慢属于偶生心所，所以有时邪见与慢二者都不相应；这时便是四种不与邪见相应而又不含慢的心。
ဒေါသ --- မနောဒွါရ၌ ထင်လာသော အနိဋ္ဌဖြစ်သော စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံ၌ ကြည့်လို့မကောင်းခြင်း စသော အကြောင်းတရားကြောင့် အမျက်ထွက် စိတ်ဆိုးသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ စိတ်မချမ်း- မြေ့သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌လည်းကောင်း စိတ်ဓာတ်ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းမှု ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှု ဒေါသ ဦး- ဆောင်သည့် နာမ်တရားစုများ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေမည်။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက်ပင် ရှုပါ။ မနောဒွါရိက ဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်ပင်တည်း။
嗔——对于显现于意门、属于不可意所缘的眼净色，由于看起来不美等原因，在发怒、生气者的相续中，或在内心不快乐者的相续中，会生起心刚强粗暴、悲伤哀痛、以嗔为首的名法组。应观修有行与无行两类。这就是意门速行心路相续。
ဒေါသ - ဣဿာ --- ''ဤစက္ခုအကြည်ဓာတ်မျိုး ငါမှတစ်ပါးကုန်သောသူတို့သည် မရရှိကြပါကုန်မူကား ကောင်းလေစွ''ဟု ဤသို့ ငြူစူစောင်းမြောင်းသော စိတ်ဓာတ်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ ဒေါသ-ဣဿာအုပ်စု နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေမည်။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက်ပင် ရှုပါ။ သူတစ်ပါးတို့ ရရှိထားသည့် အလွန်လှပတင့်တယ်သည့် စက္ခုအကြည်ဓာတ် = မျက်လုံးကို အာရုံယူ၍ ရှုပါက ပို၍ သဘောပေါက်မြန်သည်။
嗔—嫉——心怀嫉妒者想：“要是除我之外，其他人都得不到这样的眼净色，那就好了。”其相续中会生起嗔—嫉组名法。应观修有行与无行两类。若取他人所得、极其美丽端严的眼净色，也就是眼睛为所缘来观修，会更快领会。
ဒေါသ - မစ္ဆရိယ --- မိမိရရှိထားသော စက္ခုအကြည်ကို သူတစ်ပါးတို့နှင့် မဆက်ဆံဖြစ်အောင် ပြုလုပ် ခြင်းဖြင့် အခြားသူအတွက် ဝန်တိုနေသော မိမိ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို အထိမခံနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဒေါသ-မစ္ဆရိယ အုပ်စု နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာကြပေမည်။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက်ပင် ရှုပါ။
嗔—悭——不愿使自己所得的眼净色与他人发生关联，因而对别人悭吝，又不能容忍他人触碰自己的眼净色者，其相续中会生起嗔—悭组名法。应观修有行与无行两类。
ဒေါသ - ကုက္ကုစ္စ --- စက္ခုအကြည်ဓာတ်နှင့် ပတ်သက်၍ ပြုမှား ပြောမှားမိသော ဒုစရိုက် တစ်ခုခုကို တွေးမိတိုင်း စိတ်မကောင်းဖြစ်မှု ပြုမိ ပြောမိတာ မှားလေပေါ့ဟု နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှုဖြစ်သော် ဒေါသ- ကုက္ကုစ္စ နာမ်တရားစုများတည်း။ သသင်္ခါရိက အသင်္ခါရိက (၂)ချက်ပင် ရှုပါ။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို မပျက်စီး အောင် အချိန်မီ ဆေးကုသဖို့ရန် ရည်မှန်းထားသော်လည်း ဆေးမကုသလိုက်ရ၍ စိတ်မချမ်းမသာ ဖြစ်မှုမျိုး တည်း။ ယောဂီအများစု၌ ဤကဲ့သို့ စက္ခုအကြည်ဓာတ် ပရမတ်တရားကို အာရုံယူ၍ ဒေါသ-ဣဿာ၊ ဒေါသ- မစ္ဆရိယ၊ ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ နာမ်တရားစုတို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရသည်မှာ အခက်အခဲများစွာ ရှိတတ်ကြ၏။ ပရ- မတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်နေသောကြောင့်ဖြစ်၏။ အထက်တွင် ရေးသားတင်ပြခဲ့သော ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ် (၁ဝ)ပါး ဖြစ်ပေါ်ပုံ အပိုင်းကို နည်းမှီး၍ ဉာဏ်ရှိသလို သိမ်းဆည်း ရှုပွားပါ။
嗔—恶作——每当想到与眼净色有关、自己曾做错或说错的某项恶行，便感到不快，并因“自己所做、所说错了”而再次懊悔忧恼，这便是嗔—恶作名法组。应观修有行与无行两类。例如，本来打算及时接受治疗，以免眼净色受损，最后却没有治疗，因而内心不快乐。许多瑜伽行者很难如此以究竟法眼净色为所缘，摄取、观修嗔—嫉、嗔—悭、嗔—恶作名法组。这是因为智见已经直达究竟法。应仿照前述“以色所缘为所缘而生起十结”部分，随自己的智力摄取、观修。
ဝိစိကိစ္ဆာ --- ''ဤစက္ခုအကြည်ဓာတ်သည် သတ္တလေလော = အတ္တလေလော၊ သတ္တ၏ ဥစ္စာလေလော
疑——“这个眼净色是有情吗，也就是我吗？是有情所有之物吗，
原书第 227 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း = အတ္တ၏ ဥစ္စာလေလော၊ သတ္တ၏ စက္ခုအကြည်ဓာတ်လေလော = အတ္တ၏ စက္ခုအကြည်ဓာတ်လေလော'' - ဤသို့ ယုံမှားသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဝိစိကိစ္ဆာအုပ်စု နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏။ မနောဒွါရိကဇော ဝီထိ စိတ်အစဥ်ပင်တည်း။
也就是我所有之物吗？是有情的眼净色吗，也就是我的眼净色吗？”如此疑惑者的相续中，会生起疑组名法。这就是意门速行心路相续。
ဥဒ္ဓစ္စ --- စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို အကြောင်းပြု၍ လောဘလည်း မဖြစ်ဘဲ ဒေါသလည်းမဖြစ်ဘဲ စိတ် မငြိမ်မသက် သက်သက်သာ ဖြစ်နေသော် ဥဒ္ဓစ္စဖြစ်နေ၏။ ဥဒ္ဓစ္စဦးဆောင်သည့် နာမ်တရားစုပင်တည်း။
掉举——若缘眼净色，贪不生起，嗔也不生起，只是心不能安定，便是掉举；这就是以掉举为首的名法组。
မနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်ပင်တည်း။
这就是意门速行心路相续。
ယင်းအထက်ပါ မနောဒွါရဝီထိ အသီးအသီး၏ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ တည်ရှိသော စိတ်စေတသိက် အရေ အတွက်ကို ဇယားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ ဉာဏ်ရှိသလို သိမ်းဆည်း ရှုပွားပါ။ ဉာဏ်ကို အသုံးပြုရမည့် အရာဌာန ဖြစ်သည်။
上述每一条意门心路的每一心刹那中，心与心所的数目如下表所示。应随自己的智力摄取、观修；这里正是必须运用智慧之处。
ဓမ္မာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - မကောင်းအုပ်စုဇယား
法所缘线——意门心路——不善组表
ဟဒယရှိ မှီရာဝတ္ထုရုပ် = ၅၄ ၅၄ ၅၄ ၅၄ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇော (၇) ကြိမ် အဟိတ်တဒါရုံ (၂) ကြိမ် (ဝါ) သဟိတ်တဒါရုံ (၂) ကြိမ် ၁။ လောဘ-ဒိဋ္ဌိ - ၁၂ ၂ဝ (၁၉/၂၂/၂၁) ၁၂ (၁၁/၁၂/၁၁) (ဝါ) ၃၄/၃၃/၃၃/၃၂ ၂။ လောဘ-မာန - ၁၂ ၂ဝ (၁၉/၂၂/၂၁) ၁၂ (၁၁/၁၂/၁၁) ။ ၃၄/၃၃/၃၃/၃၂ ၃။ ဒေါသ - ၁၂ ၁၈ (၂ဝ) ၁၁ (၁၁) ။ ၃၃/၃၂ ၄။ ဒေါသ-ဣဿာ - ၁၂ ၁၉ (၂၁) ။ ။ ။ ။ ။
心脏中与心所依处同处的色法＝54｜54｜54｜54
意门转向｜速行（7次）｜无因彼所缘（2次）（或）｜有因彼所缘（2次）
1．贪—邪见｜12｜20（19／22／21）｜12（11／12／11）（或）｜34／33／33／32
2．贪—慢｜12｜20（19／22／21）｜12（11／12／11）（或）｜34／33／33／32
3．嗔｜12｜18（20）｜11（11）（或）｜33／32
4．嗔—嫉｜12｜19（21）｜同上｜同上
၅။ ဒေါသ-မစ္ဆရိယ - ၁၂ ၁၉ (၂၁) ။ ။ ။ ။ ။
5．嗔—悭｜12｜19（21）｜同上｜同上
၆။ ဒေါသ-ကုက္ကုစ္စ - ၁၂ ၁၉ (၂၁) ။ ။ ။ ။ ။
6．嗔—恶作｜12｜19（21）｜同上｜同上
၇။ ဥဒ္ဓစ္စ - ၁၂ ၁၆ ၁၂ (၁၁/၁၁) ။ ၃၄/၃၃/၃၃/၃၂ ၈။ ဝိစိကိစ္ဆာ - ၁၂ ၁၆ ။ ။ ။ ။ ၃၄/၃၃/၃၃/၃၂ တဒါရုံ --- ဇယားများတွင် အဟိတ်တဒါရုံ သဟိတ်တဒါရုံ နှစ်မျိုးလုံးကို ချပြထားပါသည်။ ဝီထိစဥ်တစ်ခု ၏အတွင်း၌ သဟိတ်တဒါရုံ အဟိတ်တဒါရုံ နှစ်မျိုးလုံး ဖြစ်နိုင်သည်ဟုကား အယူအဆမမှားစေလိုပါ။ အဟိတ် တဒါရုံ တစ်မျိုးမျိုးသော်လည်းကောင်း သဟိတ်တဒါရုံ တစ်မျိုးမျိုးသော်လည်းကောင်း ကျနိုင်သည်ဟုသာ ဆိုလို ရင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတဒါရုံ (၁၁)မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးသာ ဝီထိတစ်ခုအတွင်း၌ ကျနိုင်၏။ ထိုသို့ တဒါရုံကျရာ၌ ယေဘုယျအားဖြင့် ဇောနှင့် တဒါရုံတို့သည် ဝေဒနာချင်းတူတတ်၏။ ဇောက သောမနဿဝေဒနာဖြစ်လျှင် တဒါရုံ လည်း သောမနဿဝေဒနာပင် ဖြစ်၏။ ဇော၌ ပီတိယှဥ်လျှင် တဒါရုံ၌လည်း ပီတိယှဥ်၏။ ဇောက ဥပေက္ခာ ဝေဒနာဖြစ်လျှင် တဒါရုံလည်း ဥပေက္ခာဝေဒနာပင် ဖြစ်၏။ ဇော၌ ပီတိမယှဥ်လျှင် တဒါရုံ၌လည်း ပီတိမယှဥ်ပေ။
7．掉举｜12｜16｜12（11／11）（或）｜34／33／33／32
8．疑｜12｜16｜同上｜34／33／33／32
彼所缘——各表中同时列出无因彼所缘和有因彼所缘两种。切勿误以为同一条心路中两种彼所缘都会生起。所要表达的只是：无因彼所缘中的某一种，或者有因彼所缘中的某一种，可以生起。在这十一种彼所缘中，同一心路内只会生起一种。彼所缘生起时，通常速行与彼所缘所俱的受相同：速行若为悦受，彼所缘也为悦受；速行有喜，彼所缘也有喜；速行若为舍受，彼所缘也为舍受；速行无喜，彼所缘也无喜。
原书第 228 页
သို့သော် တဒါရုံမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ဇောနှင့်ဝေဒနာချင်း တူညီသော်လည်း ဇော၌ ဒေါမနဿဝေဒနာဖြစ်လျှင် တဒါရုံ၌လည်း ဒေါမနဿဝေဒနာ မဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာသာ ဖြစ်သည်ဟုမှတ်ပါ။ ဒေါသဇောနောင်၌ ဥပေက္ခာတဒါရုံသာ ကျခွင့်ရှိသည်ဟူလို။ အထက် တဒါရုံဇယားတွင် ဖော်ပြထားခဲ့သည့်အတိုင်း အကုသိုလ်ဇော များ၏ နောင်၌ မဟာဝိပါက်တဒါရုံများသည်လည်း ထိုက်သလို ကျနိုင်၏။ ဘုရားအစရှိသော အလွန်နှစ်သက် မြတ်နိုးအပ်သည့် အတိဣဋ္ဌာရုံတို့၌ နှလုံးသွင်းမှားမှု အယောနိသောမနသိကာရကြောင့် အကုသိုလ်ဇော စောရာ၌ ယင်းအကုသိုလ်ဇောများ၏ နောင်၌ မဟာဝိပါက်တဒါရုံများသည်လည်း ထိုက်သလိုကျနိုင်သည်သာဖြစ်သည်။
不过，彼所缘通常虽与速行所俱的受相同，速行若为忧受，彼所缘却不能也是忧受，所以应知，彼所缘只能是舍受。意思是，嗔速行之后只容许生起舍俱彼所缘。如上方彼所缘表所示，不善速行之后，大果报彼所缘也可以随其所应生起。对于佛陀等令人极为喜爱、珍重的极可意所缘，由于错误作意，也就是不如理作意，不善速行生起时，这些不善速行之后，大果报彼所缘也可以随其所应生起。
ထိုကြောင့် ဤစာမူဇယားတွင် အဟိတ်တဒါရုံ သဟိတ်တဒါရုံ နှစ်မျိုးလုံးကိုပင် ချပြထားပါသည်။ အသင် သူတော်ကောင်းသည် ရှုနေရင်းဖြင့် သဘောပေါက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ဤကျမ်းက မျှော်လင့်ထားပါသည်။
因此，本书的表中同时列出无因彼所缘与有因彼所缘两种。本书希望贤善者能在观修过程中逐渐领会。
ကြွင်းကျန်သည့် ဓမ္မာရုံလိုင်းစာရင်းဝင် ရုပ်အစစ် ရုပ်အတုတို့ကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသိုလ် အုပ်စု နာမ်တရားတို့ကိုလည်း စက္ခုအကြည်ဓာတ်၌ ရှုပုံနည်းစနစ်ကို နည်းမှီး၍ ရှုပါလေ။
对于以其余列入法所缘线的真实色法、非真实色法为所缘而生起的不善组名法，也应仿照眼净色的观修方法来观修。
တဒါရုံအကြောင်း သိမှတ်ဖွယ်
关于彼所缘应知之事
ဤလောဘမူစိတ်ဝယ် ဇောတွင် ပီတိယှဥ်လျှင် သောမနဿဝေဒနာဖြစ်လျှင် တဒါရုံ၌လည်း ပီတိယှဥ်သည့် သောမနဿဝေဒနာတစ်မျိုးကိုသာ ယင်းဇော၏ နောင်၌ ချပြထားပါသည်။ အကယ်၍ ဇောသည် ဥပေက္ခာ ဝေဒနာနှင့် အတူဖြစ်၍ ပီတိနှင့် မယှဥ်လျှင် တဒါရုံ၌လည်း ပီတိနှင့် မယှဥ်သည့် ဥပေက္ခာဝေဒနာကိုပင် ချပြ ထားပါသည်။
在这些贪根心中，如果速行有喜、与悦受相应，那么在该速行之后，只列出同样有喜、与悦受相应的一种彼所缘；如果速行与舍受相应而没有喜，那么彼所缘也只列出没有喜、与舍受相应的一种。
သို့သော် တဒါရုံမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ဇောနှင့် ဝေဒနာချင်း တူညီသော်လည်း ဇောသည် ဒေါမနဿ ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျှင် = ဒေါသဇောဖြစ်လျှင် တဒါရုံသည်လည်း ဒေါမနဿဝေဒနာနှင့် မယှဥ်နိုင်သဖြင့် အဟိတ် ဥပေက္ခာ သန္တီရဏ တဒါရုံသာကျ၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၃၁၇)
不过，彼所缘通常虽与速行所俱的受相同，若速行与忧受相应，也就是嗔速行，彼所缘却不能也与忧受相应，所以只会生起无因舍俱推度彼所缘。（《阿毗达磨义注》1-317。）
ဘုရားအစရှိသော အတိဣဋ္ဌာရုံ
佛陀等极可意所缘
အထက် တဒါရုံဇယားတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အကုသိုလ်ဇောများ၏ နောင်၌ မဟာဝိပါက်တဒါရုံများ သည်လည်း ထိုက်သလိုဖြစ်နိုင်၏။ သက်တော်ထင်ရှား သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားနှင့် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီး တည်ရှိ နေကြသော ရုပ်ပွားတော် စေတီတော် စသော အာရုံတို့ကား ကုသိုလ်တရားကို လွန်စွာတိုးပွားစေတတ်သည့် အလွန် အလိုရှိအပ်သော အတိဣဋ္ဌာရုံများ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းဘုရားအစရှိသော အလွန်နှစ်သက် မြတ်နိုးအပ်သည့် ရတနာတစ်ဆူ ဖြစ်တော်မူသော အတိဣဋ္ဌာရုံတို့၌သော်လည်း သာသနာပ အယူရှိသူတို့သည် မကြည်ညိုနိုင် ဖြစ်နေကြ၏။ နှလုံးသွင်းမှားမှု အယောနိသော မနသိကာရ အဖြစ်များနေကြ၏။ ယင်းသို့သော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားစစ် ဘုရားမှန်ဟူသော အတိဣဋ္ဌာရုံတို့အပေါ်၌ အယောနိသော မနသိကာရကို အကြောင်းခံ၍ အကုသိုလ် ဇောများ စောရာ၌ ယင်းအကုသိုလ်ဇောများ၏ နောင်၌ ကုသလဝိပါက် တဒါရုံများလည်း ထိုက်သလို ကျနိုင်
如上方彼所缘表所示，不善速行之后，大果报彼所缘也可以随其所应生起。在世的正等正觉佛陀，以及佛陀般涅槃以后仍然存在的佛像、佛塔等所缘，都是能令善法极大增长、极为可欲的极可意所缘。可是，即使对于佛陀等这一极受喜爱、珍重的宝，亦即极可意所缘，持佛教之外见解者也不能生起净信；他们往往错误作意，也就是不如理作意。对于真实无误的正等正觉佛陀这一类极可意所缘，若缘于不如理作意而生起不善速行，那么这些不善速行之后，善果报彼所缘也可以随其所应
သည်သာ ဖြစ်သည်။ ရှေးကံကြောင့် ဤကဲ့သို့သော အတိဣဋ္ဌာရုံများနှင့် တွေ့ကြုံခွင့်ကို ရရှိကြသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ဤကျမ်းစာမူ ဇယားများ၌ကား အကုသိုလ်ဇောများ၏ နောင်၌ အဟိတ်ဝိပါက်တဒါရုံများကိုသာ ရှေး ဦးစွာ ချပြထားပါသည်။ အကယ်၍ အကုသိုလ်ဇောများ၏ နောင်၌ မဟာဝိပါက် တဒါရုံများကျလျှင်လည်း အသင်ယောဂီသူတော်ကောင်းသည် ရှုနေရင်းဖြင့်ပင် သဘောပေါက်လာနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားပါသည်။
生起。这是因为，凭借过去业，他们获得了遇到这一类极可意所缘的机会。本书各表先只列出不善速行之后的无因果报彼所缘；如果不善速行之后实际生起大果报彼所缘，本书希望贤善的瑜伽行者也能在观修过程中逐渐领会。
အကယ်၍ မဟာဝိပါက် တဒါရုံကျခဲ့သော် ယင်းတဒါရုံ နာမ်တရားစုတို့မှာ (၃၄/၃၃/၃၃/၃၂) အသီးအသီး ထိုက်သလို ဖြစ်ကြပေလိမ့်မည်။
如果大果报彼所缘生起，这些彼所缘名法组便会随其所应，各有34／33／33／32种名法。
原书第 229 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရူပပရိဂ္ဂဟ အခန်း ဤတွင် ဉာဏ်နုသူများအတွက် စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သော လောဘ- ဒိဋ္ဌိအုပ်စု နာမ်တရား အလုံး (၂ဝ)တို့ကို ထပ်မံ၍ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
这里为智力尚弱者，再次列出以眼净色为所缘而生起的贪—邪见组二十种名法。
လောဘ-ဒိဋ္ဌိ အုပ်စု နာမ်တရား (၂ဝ)
贪—邪见组的名法（20法）
၁။ အသိစိတ် = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို ရယူခြင်းသဘော။
1．能知之心：以取得眼净色所缘为性。
၂။ ဖဿ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို တွေ့ထိသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော။
2．触：以接触眼净色所缘这一方式生起为性；
= စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံနှင့် အသိစိတ်ကို ဆက်စပ်ပေးခြင်းသဘော။ (ရသ)
也以把眼净色所缘与能知之心连接起来为作用。
၃။ ဝေဒနာ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံ၏ အရသာကို ဝမ်းမြောက်စွာ ခံစားခြင်းသဘော။
3．受：以欢喜地体验眼净色所缘之味为性。
(ဤ၌ သောမနဿဝေဒနာတည်း။ ဥပေက္ခာဖြစ်လျှင် အလယ်အလတ် ခံစား၏။)
（这里所说的是悦受；若为舍受，便以中舍方式体验。）
၄။ သညာ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို (သုဘ)ဟု မှတ်သားခြင်းသဘော။
4．想：以把眼净色所缘记认为“净”为性。
၅။ စေတနာ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံပေါ်သို့ ယှဥ်ဖက် စိတ်-စေတသိက် = သမ္ပယုတ်တရားစုတို့ ကို ရောက်အောင် စေ့ဆော်ပေးခြင်း = နှိုးဆော်ပေးခြင်းသဘော။
5．思：以推动、激励与之相应的心与心所，也就是诸相应法，使它们抵达眼净色所缘为性。
၆။ ဧကဂ္ဂတာ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံတစ်ခုတည်းပေါ်သို့ စိတ်ကျရောက်နေခြင်းသဘော။
6．一境性：以使心落在唯一的眼净色所缘上为性；
= စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံ၌ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ဖရိုဖရဲ မကျဲစေခြင်းသဘော။
也以使诸相应法在眼净色所缘上不散乱、不离散为性。
၇။ ဇီဝိတ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံ၌ ယှဥ်ဖက် စိတ်-စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို စောင့်
7．名命根：对于眼净色所缘，以守护与之相应的心与心所等诸相应法
ရှောက်ပေးခြင်းသဘော။ (နာမ်သက်စောင့်ဓာတ်)
为性。（即守护名法生命之法。）
၈။ မနသိကာရ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံဘက်သို့ စိတ်ကို (= သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို) ဦးလှည့် တွန်းပို့ ပေးခြင်းသဘော။
8．作意：以使心，也就是诸相应法，转向眼净色所缘、把它们推向该所缘为性；
= စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို နှလုံးသွင်းခြင်းသဘော။
也就是把眼净色所缘纳入心中。
၉။ ဝိတက် = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို (= သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို)
9．寻：以把心，也就是诸相应法
ရှေးရှူတင်ပေးခြင်းသဘော (= ကြံစည်ခြင်းသဘော။)
导向、投向眼净色所缘为性（即思惟之性）。
၁ဝ။ ဝိစာရ = စက္ခုအကြည်ဓာတ်အာရုံကို ထပ်ကာထပ်ကာ သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်းသဘော ဆုပ်နယ်ခြင်း သဘော = အာရုံ ထပ်၍ ထပ်၍ ယူခြင်းသဘော။
10．伺：以反复审察、思量眼净色所缘，也就是揉摩所缘、反复取它为所缘为性。
၁၁။ အဓိမောက္ခ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို (သုဘဟု) ဆုံးဖြတ်ချက် ချခြင်းသဘော။
11．胜解：以把眼净色所缘判定为“净”为性。
၁၂။ ဝီရိယ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံပေါ်၌ လောဘ-ဒိဋ္ဌိ စသော အကုသိုလ်တရားများ ဖြစ်အောင် (= ရာဂ ဖြစ်အောင်) ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းသဘော။
12．精进：以在眼净色所缘上努力令贪、邪见等不善法生起（即努力令贪染生起）为性。
၁၃။ ပီတိ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို နှစ်သက်ခြင်းသဘော။
13．喜：以喜爱眼净色所缘为性。
၁၄။ ဆန္ဒ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို လိုလားတောင့်တခြင်းသဘော၊
14．欲：以欲求、渴望眼净色所缘为性。
(= ရာဂ ဖြစ်လိုသည့်သဘော။)
（也就是想要贪染生起。）
၁၅။ မောဟ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံ၏ (အသုဘ) သဘောမှန်ကို မသိခြင်းသဘော။
15．痴：以不知眼净色所缘真实的不净性为性；
= စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို (သုဘ)ဟု အသိမှားခြင်းသဘော။
也就是误认眼净色所缘为“净”。
၁၆။ အဟိရိက = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံပေါ်၌ လောဘ-ဒိဋ္ဌိ စသော အကုသိုလ်ဖြစ်မှုကို မရှက်ခြင်း သဘော။
16．无惭：对于在眼净色所缘上生起贪、邪见等不善法不感羞耻的性质。
၁၇။ အနောတ္တပ္ပ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံပေါ်၌ လောဘ-ဒိဋ္ဌိ စသော အကုသိုလ်ဖြစ်မှုကို မကြောက် ခြင်းသဘော။
17．无愧：对于在眼净色所缘上生起贪、邪见等不善法不感畏惧的性质。
၁၈။ ဥဒ္ဓစ္စ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံပေါ်၌ စိတ်မငြိမ်မသက် ပျံ့လွင့်နေခြင်းသဘော။
18．掉举：心在眼净色所缘上不宁静、散乱的性质。
原书第 230 页
၁၉။ လောဘ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို ''ငါ့ဟာ''ဟု စွဲယူခြင်းသဘော။
19．贪：以把眼净色所缘执取为“我的”为性。
= စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို လိုလားတပ်မက်ခြင်းသဘော = ကပ်ငြိခြင်းသဘော။
也就是欲求、贪著眼净色所缘，黏着于该所缘的性质。
၂ဝ။ ဒိဋ္ဌိ = စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို သုဘဟု စွဲလမ်းယုံကြည်ခြင်းသဘော။
20．邪见：以把眼净色所缘执著、信受为“净”为性。
= စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို သုဘဟု အယူမှားခြင်း = ခံယူချက်မှားခြင်းသဘော။
也就是把眼净色所缘错误地见为“净”，形成错误见解、错误信受的性质。
〔မှတ်ချက် --- စက္ခုအကြည်ဓာတ်အာရုံကို နိစ္စဟု သုခဟု အတ္တဟု စွဲယူရာ၌လည်း နည်းတူ သဘော- ပေါက်ပါလေ။ နိစ္စဟု သုခဟု အတ္တဟု အသိမှားမှုသဘော အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ သဘောမှန်ကို မသိမှု သဘောကား မောဟ။ နိစ္စဟု သုခဟု အတ္တဟု ယုံကြည်ချက်မှားမှု ခံယူချက်မှားမှုကား ဒိဋ္ဌိတည်း။ ဝေဒနာမှာ သောမနဿဖြစ်လျှင် ပီတိ ပါ၏။ ဥပေက္ခာဖြစ်လျှင် ပီတိ မပါ။ သသင်္ခါရိက ဖြစ်၍ တိုက်တွန်းမှုရှိလျှင် ထိန- မိဒ္ဓ ပါ၏၊ အသင်္ခါရိက ဖြစ်၍ တိုက်တွန်းမှု မရှိလျှင် ထိန-မိဒ္ဓ မပါ။ (၄) ချက်စီပင် ရှုပါ။ အကယ်၍ စက္ခု အကြည်ဓာတ်အာရုံကို ရှုရာ၌ ပီတိ မဖြစ်လျှင် ပီတိ နှုတ်သော် နာမ်တရား (၁၉) ဖြစ်သည်၊ ထိုအခါ ဥပေက္ခာ ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ သောမနဿနှင့် မယှဥ်။ အကယ်၍ စက္ခုအကြည်ဓာတ်အာရုံ၌ လောဘ ဒိဋ္ဌိ ဖြစ်မှုနှင့် စပ်၍ စိတ်ဓာတ်သည် ထက်သန်မှု သိပ်မရှိလျှင် သသင်္ခါရိက ဖြစ်နေ၍ ထိန-မိဒ္ဓ ယှဥ်မည် ဖြစ်သည်။ ထိန-
〔注：把眼净色所缘执取为常、乐、我时，也应以同样方式理解。把它错误地认知为常、乐、我，以及不了知无常、苦、无我这些真实性质，是痴；把它错误地信受、执定为常、乐、我，则是邪见。若受为悦受，便含喜；若为舍受，便不含喜。若是经过促动的有行心，便含昏沉、睡眠；若是不经促动的无行心，便不含昏沉、睡眠。四种情形都应观修。观修眼净色所缘时，如果喜不生起，扣除喜后便有十九种名法；这时与舍受相应，不与悦受相应。若对于眼净色所缘生起贪、邪见时，心的锐利程度不强，便属于有行，并与昏沉、
မိဒ္ဓယှဥ်သော နာမ်တရားစုတို့မှာ (၂၂)နှင့် (၂၁) အသီးအသီးဖြစ်သည်။ တစ်လုံးစီ ခွဲရှုခြင်း၊ နာမ်တရားအားလုံး ကို ဝီထိစဥ်အတိုင်း ခြုံ၍ရှုခြင်းတို့ဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့ကျင့်ပါ။〕
睡眠相应。与昏沉、睡眠相应的名法组，分别有二十二法和二十一法。应反复练习：既逐一分别观照每一种名法，也依心路次第整体观照全部名法。〕
လောဘမူ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်စိတ် (၄) မျိုး
四种邪见相应贪根心
၁။ သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် - = သောမနဿဝေဒနာနှင့် အတူဖြစ်၍ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော တိုက်တွန်းမှု မရှိသော စိတ် - ယင်းစိတ်၌ ပီတိ ယှဥ်၏၊ ထိန-မိဒ္ဓ မယှဥ်။
1．悦俱邪见相应无行心：与悦受俱、与邪见相应而未经促动的心；此心含喜，不含昏沉、睡眠。
နာမ်တရား - ၂ဝ
名法：20种。
၂။ သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် - = သောမနဿ ဝေဒနာနှင့် အတူဖြစ်၍ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော တိုက်တွန်းမှု ရှိသော စိတ် - ယင်းစိတ်၌ ပီတိ ယှဥ်၏၊ ထိန-မိဒ္ဓလည်း ယှဥ်၏၊
2．悦俱邪见相应有行心：与悦受俱、与邪见相应而经过促动的心；此心含喜，也含昏沉、睡眠。
နာမ်တရား - ၂၂
名法：22种。
၃။ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစိတ် - = ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် အတူဖြစ်၍ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော တိုက်တွန်းမှု မရှိသော စိတ် - ယင်းစိတ်၌ ပီတိလည်း မယှဥ်၊ ထိန-မိဒ္ဓလည်း မယှဥ်၊
3．舍俱邪见相应无行心：与舍受俱、与邪见相应而未经促动的心；此心不含喜，也不含昏沉、睡眠。
နာမ်တရား - ၁၉
名法：19种。
၄။ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိကစိတ် - = ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် အတူတကွဖြစ်၍ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော တိုက်တွန်းမှုရှိသော စိတ် - ယင်းစိတ်၌ ပီတိကား မယှဥ်၊ ထိန-မိဒ္ဓ ယှဥ်၏။
4．舍俱邪见相应有行心：与舍受俱、与邪见相应而经过促动的心；此心不含喜，但含昏沉、睡眠。
နာမ်တရား - ၂၁
名法：21种。
原书第 231 页
လောဘ-ဒိဋ္ဌိ အုပ်စု ဝီထိစဥ် ပုံစံဇယား
贪—邪见组心路模式表
ဟဒယရှိ မှီရာဝတ္ထုရုပ် = ၅၄ ၅၄ ၅၄ ၅၄
心脏中与心所依处同处的色法＝54｜54｜54｜54
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇော (၇) ကြိမ် အဟိတ်တဒါရုံ (၂) ကြိမ် (ဝါ) သဟိတ်တဒါရုံ (၂) ကြိမ်
意门转向｜速行（7次）｜无因彼所缘（2次）｜或有因彼所缘（2次）
၁။ နိစ္စ (သုခ-အတ္တ-သုဘ) - ၁၂ ၂ဝ ၁၂ (ဝါ) ၃၄/၃၃ ၂။ ။ ။ ၂၂ ၁၂ ။ ၃၄/၃၃ ၃။ ။ ။ ၁၉ ၁၁ ။ ၃၃/၃၂ ၄။ ။ ။ ၂၁ ၁၁ ။ ၃၃/၃၂ ဤဇယားဝယ် လောဘဇော၏ နောင်၌ မဟာဝိပါက်တဒါရုံများကိုလည်း ချပြထားပါသည်။ အဟိတ်တဒါရုံ တို့ကိုလည်း ချပြထားပါသည်။ မိမိ သိမ်းဆည်းရှုပွားနေသော စက္ခုအကြည်ဓာတ်အာရုံ၏ ဣဋ္ဌ၊ အတိဣဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌ သဘောသို့လိုက်၍ တဒါရုံ (၁၁)မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသည် ထိုက်သလို ကျနိုင်၏။ အကယ်၍ စက္ခု အကြည်ဓာတ်သည် ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တ ခေါ်သော သဘာဝဣဋ္ဌာရုံ ဖြစ်မူ အဟိတ်ကုသလဝိပါက် တဒါရုံ နှစ်မျိုးနှင့် မဟာဝိပါက်တဒါရုံ (၈)မျိုး ပေါင်း (၁ဝ)မျိုးသော တဒါရုံတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသည် ထိုက်သလို ကျနိုင်၏။ မဟာ ဝိပါက် တဒါရုံကျသော် ဉာဏ်ယှဥ်သော် ပီတိယှဥ်သော် ယင်းမဟာဝိပါက် နာမ်တရားစုတို့မှာ (၃၄) ဖြစ်ကြ၏။
1．常（乐、我、净）｜12｜20｜12（或）34／33
2．同上｜12｜22｜12（或）34／33
3．同上｜12｜19｜11（或）33／32
4．同上｜12｜21｜11（或）33／32
本表既列出贪根速行之后的大果报彼所缘，也列出无因彼所缘。依所观眼净色所缘属于可意、极可意或不可意，十一种彼所缘中可以随其所应生起一种。若眼净色属于“中等可意”，即自然可意所缘，则两种无因善果报彼所缘与八种大果报彼所缘，合计十种，其中可以随其所应生起一种。若生起智相应、喜俱的大果报彼所缘，该大果报名法组含有34法。
ဉာဏ်ယှဥ်၍ ပီတိ မယှဥ်သော်၊ ပီတိယှဥ်၍ ဉာဏ် မယှဥ်သော် (၃၃) အသီးအသီး ဖြစ်ကြ၏။ ဉာဏ်နှင့် ပီတိ နှစ်မျိုးလုံး မယှဥ်သော် နာမ်တရားစုတို့မှာ (၃၂) ဖြစ်ကြ၏။ အဟိတ်တဒါရုံတို့၌ ဥပေက္ခာ ဖြစ်သော် (၁၁)၊ သောမနဿ ဖြစ်သော် (၁၂) အသီးအသီးသော နာမ်တရားစုတို့ ပါဝင်ယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်ကြ၏။
若智相应而不含喜，或含喜而智不相应，则各有33法；若智与喜二者都不相应，则有32法。无因彼所缘若与舍受相应，含11法；若与悦受相应，含12法。
စက္ခုအကြည်ဓာတ်မှာ ရုပ်တရားဖြစ်၏၊ ရုပ်တရားအားလုံးတို့ကား ကာမအာရုံတို့သာ ဖြစ်ကြ၏။ ကာမဇော ကာမသတ္တဝါ ကာမအာရုံ ဖြစ်ပါက ယင်းအာရုံသည် ထင်ရှားသော ဝိဘူတာရုံလည်းဖြစ်လျှင် တဒါရုံကျခွင့်ရှိ၏၊ မထင်ရှားသော အဝိဘူတာရုံဖြစ်က တဒါရုံကျနိုင်ခွင့် မရှိပေ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤလောဘ-ဒိဋ္ဌိ ဇောများ၏ နောင်ဝယ် ဇောတွင် ပီတိယှဥ်လျှင် တဒါရုံ၌လည်း ပီတိယှဥ်၍ သောမနဿချည်း အဖြစ်များ၏။ ဇော၌ ပီတိ မယှဥ်လျှင်လည်း တဒါရုံ၌လည်း ပီတိမယှဥ်ဘဲ ဥပေက္ခာဝေဒနာသာလျှင် အဖြစ်များ၏။ ဇောသည် အသင်္ခါရိက ဖြစ်လျှင် မဟာဝိပါက်တဒါရုံသည်လည်း အသင်္ခါရိကဖြစ်၏။ ဇောသည် သသင်္ခါရိကဖြစ်လျှင် မဟာဝိပါက်တဒါရုံ သည်လည်း သသင်္ခါရိကပင် ဖြစ်၏။
眼净色是色法；一切色法都只是欲界所缘。当欲界速行生起于欲界有情，并取欲界所缘，而且该所缘是清晰所缘时，才有生起彼所缘的可能；若是不清晰所缘，彼所缘便不能生起。一般来说，在这些贪—邪见速行之后，若速行含喜，彼所缘也多含喜而与悦受相应；若速行不含喜，彼所缘也多不含喜而只与舍受相应。速行若为无行，大果报彼所缘也为无行；速行若为有行，大果报彼所缘也为有行。
လောဘ-မာန အုပ်စု (၄) ချက်
贪—慢组（四类）
မာန = စက္ခုဒသက ကလာပ်ကို ဓာတ်ခွဲလျက် ယင်းရုပ်ကလာပ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို ''ငါမို့ ရှုရတာ၊ အခြားသူတို့သည် အဘယ်မှာ ရှုနိုင်ကုန်အံ့နည်း''ဟု မိမိကိုယ်ကို မှတ်ထင်သော မိမိ ကိုယ်ကို မိမိ အထင်ကြီးနေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ မာနသံယောဇဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ခြင်္သေ့နှစ်ကောင် တို့သည် ဂူတစ်ခုတည်း၏ အတွင်း၌ အတူမအောင်းနိုင်ကြကုန်သကဲ့သို့ ဒိဋ္ဌိနှင့် မာနတို့သည်လည်း စိတ္တက္ခဏ တစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ မဖြစ်နိုင်ကြကုန်။ သို့အတွက် မာနဖြစ်သည့်အခါ ဒိဋ္ဌိ မယှဥ်နိုင်တော့ဟု မှတ်ပါ။
慢：分析眼十法聚以后，对其中的眼净色所缘心想：“因为是我才能观，别人哪里能观得到？”在这样自我看重、自高估量者的相续中，慢结便会生起。正如两头狮子不能同住一穴，邪见与慢也不能在同一个心刹那中同时相应而生。因此应当记住：慢生起时，邪见便不能相应。