法随观觉支品（觉支部分）第一阶段
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
四念处章 · 原书第 535–541 页 · 67 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 535 页
ဓမ္မာနုပဿနာ ဗောဇ္ဈင်္ဂပဗ္ဗ (= ဗောဇ္ဈင်ပိုင်း) ပထမဆင့်
法随观觉支品（觉支部分）第一阶段
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု။ ကထဉ္စ ပန ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ သတ္တသု ဗောဇ္ဈင်္ဂေသု။
“诸比丘，再者，比丘于七觉支诸法中，随观诸法而住。诸比丘，比丘如何于七觉支诸法中，随观诸法而住？”
原书第 536 页
ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ''အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ''တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ''နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ''တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ၊ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ၊ တဉ္စ ပဇာနာတိ။ (မ-၁-၈ဝ။) ရဟန်းတို့ … နောက်တစ်မျိုးသော်ကား ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါး ဓမ္မသဘောတရား တို့၌ ဓမ္မသဘောတရားတို့ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ …အဘယ်သို့လျှင် ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါး ဓမ္မသဘောတရားတို့၌ ဓမ္မသဘောတရားတို့ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေလေသနည်း?
巴利经文（缅文转写）：“ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ''အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ''တိ ပဇာနာတိ၊ အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ''နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ''တိ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ အနုပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဥပ္ပါဒေါ ဟောတိ၊ တဉ္စ ပဇာနာတိ၊ ယထာ စ ဥပ္ပန္နဿ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဿ ဘာဝနာယ ပါရိပူရီ ဟောတိ၊ တဉ္စ ပဇာနာတိ။ ”（《中部》1-80。）缅释：“诸比丘，再者，瑜伽行比丘于七觉支诸法中，一次又一次随观诸法而住。诸比丘，瑜伽行比丘如何于七觉支诸法中，一次又一次随观诸法而住呢？”
ရဟန်းတို့ …ဤသာသနာတော်၌ ယောဂါဝစရ ရဟန်းသည် မိမိ၏သန္တာန်၌ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်တရား ထင်ရှားရှိလျှင်လည်း ''ငါ၏ သန္တာန်၌ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်တရား ထင်ရှားရှိ၏''ဟု သိ၏။ မိမိ သန္တာန်၌ သတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်တရား ထင်ရှားမရှိလျှင်လည်း ''ငါ၏ သန္တာန်၌ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်တရား ထင်ရှားမရှိ''ဟု သိ၏။ မဖြစ် ပေါ်လာသေးသော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်တရား၏ ဖြစ်ကြောင်းတရားကိုလည်း သိ၏။ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးသော သတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်တရား၏ ဘာဝနာဉာဏ်၏ ပြီးစီးပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းတရားကိုလည်း သိ၏။ (မ-၁-၈ဝ။) ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၊ ဥပေက္ခာ သမ္ဗောဇ္ဈင်တရားတို့၌လည်း နည်းတူပင် ဟောကြားထားတော်မူပေသည်။ အားလုံးပေါင်းသော် ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါး ဖြစ်၏။
缅释：“诸比丘，在此教法中，如果瑜伽行比丘自己的相续中念觉支显现，他便知道：‘我的相续中念觉支显现。’如果自己的相续中念觉支不显现，他也知道：‘我的相续中念觉支不显现。’他也知道令尚未生起的念觉支生起之法；又知道令已经生起的念觉支之修习达到圆满的因。”（《中部》1-80。）对于择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支，世尊也以同样方式开示。合计共有七觉支。
၁။ (က) ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အမည်ရသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိ၊ ( ခ ) ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိ၊ ( ဂ ) အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ၊ ဒုက္ခအခြင်း
1．（甲）能摄取称为身、受、心、法的五取蕴之念；（乙）能摄取这些五取蕴之因缘的念；（丙）能摄取连同因缘在内的这些五取蕴之无常相、苦
အရာ၊ အနတ္တအခြင်းအရာ၊ အသုဘအခြင်းအရာကို သိမ်းဆည်းတတ်သော သတိ --- ဤအသီးအသီး
相、无我相、不净相的念——这些各别
သော သတိသည် လောကီ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
的念称为世间念觉支。
(ဃ) အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော သတိသည် လောကုတ္တရာ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
（丁）与圣道相应的念，称为出世间念觉支。
၂။ (က) ကုသိုလ် အကုသိုလ် စသော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အမည်ရသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို စူးစမ်းဆင်ခြင်တတ်သော = ထိုးထွင်းသိသော ပညာ၊ ( ခ ) ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို စူးစမ်းဆင်ခြင်တတ်သော = ထိုးထွင်းသိသော ပညာ၊ ( ဂ ) အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်း
2．（甲）能审察、即能透彻知见称为身、受、心、法的善、不善等五取蕴之慧；（乙）能审察、即能透彻知见这些五取蕴之因缘的慧；（丙）能审察、即能透彻知见连同因缘在内的这些五取蕴之无常相、苦
အရာ အနတ္တအခြင်းအရာ အသုဘအခြင်းအရာကို စူးစမ်းဆင်ခြင်တတ်သော = ထိုးထွင်းသိသော
相、无我相、不净相的
ဝိပဿနာပညာ --- ဤအသီးအသီးသော ပညာသည် လောကီ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
观慧——这些各别的慧称为世间择法觉支。
(ဃ) အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော ပညာသည် လောကုတ္တရာ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
（丁）与圣道相应的慧，称为出世间择法觉支。
၃။ (က) ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အမည်ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိအောင် ကြိုးစား အားထုတ်ခြင်း = ဝီရိယ၊ ( ခ ) ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း = ဝီရိယ၊
3．（甲）为透彻知见称为身、受、心、法的五取蕴而努力精勤，即精进；（乙）为知见这些五取蕴的因缘而努力精勤，即精进；
原书第 537 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း ( ဂ ) အကြောင်းတရားနှင့် တကွသော ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ၊ ဒုက္ခအခြင်း
（丙）为透彻知见连同因缘在内的这些五取蕴之无常相、苦
အရာ၊ အနတ္တအခြင်းအရာ၊ အသုဘအခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း =
相、无我相、不净相而努力精勤，即
ဝီရိယ၊ ဤအသီးအသီးသော ဝီရိယသည် လောကီ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။ ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့်
精进。这些各别的精进称为世间精进觉支；它们与观智
ယှဥ်သော ဝီရိယတည်း။
相应。
(ဃ) အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော သမ္မာဝါယာမ မဂ္ဂင်သည် လောကုတ္တရာ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
（丁）与圣道相应的正精进道支，称为出世间精进觉支。
၄။ (က) ယင်း သတိ-ဓမ္မဝိစယ-ဝီရိယ သမ္ဗောဇ္ဈင်တရားတို့နှင့် ယှဥ်သော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အမည် ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိခိုက် ဖြစ်ပေါ်လာသော နှစ်သက်ခြင်း ပီတိ၊ ( ခ ) ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို ထိုးထွင်းသိခိုက် ဖြစ်ပေါ်လာသော နှစ်သက် ခြင်း ပီတိ၊ ( ဂ ) အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ၊
4．（甲）与这些念、择法、精进觉支相应，并于透彻知见称为身、受、心、法的五取蕴之际所生起的欣喜，即喜；（乙）于透彻知见这些五取蕴的因缘之际所生起的欣喜，即喜；（丙）于透彻知见连同因缘在内的这些五取蕴之无常相、苦相、
အနတ္တအခြင်းအရာ၊ အသုဘအခြင်းအရာတို့ကို ထိုးထွင်းသိခိုက် ဖြစ်ပေါ်လာသော နှစ်သက်ခြင်း
无我相、不净相之际所生起的欣喜，
ပီတိ --- ဤအသီးအသီးသော ပီတိသည် လောကီ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။ ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့်
即喜——这些各别的喜称为世间喜觉支；它们与观智
ယှဥ်သော ပီတိတည်း။
相应。
(ဃ) အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော ပီတိသည် လောကုတ္တရာ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
（丁）与圣道相应的喜，称为出世间喜觉支。
၅။ (က) ယင်း သတိ-ဓမ္မဝိစယ-ဝီရိယ-ပီတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်တရားတို့နှင့် ယှဥ်သော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ
5．（甲）与这些念、择法、精进、喜觉支相应，并于透彻知见称为身、受、心、法的
အမည်ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ထိုးထွင်းသိခိုက် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်စေတသိက်တို့၏
五取蕴之际，所生起的心与心所之
ငြိမ်းအေးခြင်း ပဿဒ္ဓိ၊ ( ခ ) ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို ထိုးထွင်းသိခိုက် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ် စေတသိက်တို့၏ ငြိမ်းအေးခြင်း ပဿဒ္ဓိ၊ ( ဂ ) အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ၊ ဒုက္ခအခြင်းအရာ၊
寂静，即轻安；（乙）于透彻知见这些五取蕴的因缘之际，所生起的心与心所之寂静，即轻安；（丙）于透彻知见连同因缘在内的这些五取蕴之无常相、苦相、
အနတ္တအခြင်းအရာ၊ အသုဘအခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိခိုက် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်စေတသိက်
无我相、不净相之际，所生起的心与心所
တို့၏ ငြိမ်းအေးခြင်း ဝိပဿနာ ပဿဒ္ဓိ --- ဤအသီးအသီးသော ပဿဒ္ဓိသည် လောကီ ပဿဒ္ဓိ
之寂静，即观轻安——这些各别的轻安称为世间轻安
သမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
觉支。
(ဃ) အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော ပဿဒ္ဓိသည် လောကုတ္တရာ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
（丁）与圣道相应的轻安，称为出世间轻安觉支。
၆။ (က) ယင်းသတိ-ဓမ္မဝိစယ-ဝီရိယ-ပီတိ-ပဿဒ္ဓိ စသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့နှင့် ယှဥ်သော ကာယ-ဝေဒနာ- စိတ္တ-ဓမ္မ အမည်ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး အာရုံ၌ တည်ကြည်မှု သမာဓိ၊ ( ခ )ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြောင်းတရား အာရုံ၌ တည်ကြည်နေသော သမာဓိ၊ ( ဂ ) အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ၊ ဒုက္ခအခြင်းအရာ၊
6．（甲）与念、择法、精进、喜、轻安等觉支相应，稳定于称为身、受、心、法的五取蕴所缘之定；（乙）稳定于这些五取蕴之因缘所缘的定；（丙）稳定于连同因缘在内的这些五取蕴之无常相、苦相、
အနတ္တအခြင်းအရာ၊ အသုဘအခြင်းအရာဟူသော တစ်မျိုးမျိုးသော အခြင်းအရာ၌ တည်ကြည်မှု
无我相、不净相之中任一行相的
သမာဓိ --- ဤအသီးအသီးသော သမာဓိသည် လောကီ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
定——这些各别的定称为世间定觉支。
〔〔〔မှတ်ချက် --- သမထကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ကို ပွားများအားထုတ်သဖြင့် ရရှိသော ဥပစာရသမာဓိ၊ အပ္ပနာသမာဓိ သည်လည်း လောကီ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်ပင် မည်ပေသည်။〕 (ဃ) အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော သမာဓိသည် လောကုတ္တရာ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
〔注：修习止业处所得的近行定与安止定，也都称为世间定觉支。〕（丁）与圣道相应的定，称为出世间定觉支。
原书第 538 页
၇။ (က) ယင်း သတိ-ဓမ္မဝိစယ စသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့နှင့် ယှဥ်သော ကာယ-ဝေဒနာ-စိတ္တ-ဓမ္မ အမည်
7．（甲）与念、择法等觉支相应，以称为身、受、心、法的
ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး အာရုံ၌ အတူဖြစ်သော စိတ်စေတသိက် တရားတို့ကို အလယ်အလတ်
五取蕴为所缘，能使与自身俱生的心心所诸法安住于中
အခြင်းအရာ၌ တည်အောင် ထားတတ်သော ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ၊ ( ခ ) ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အကြောင်းတရား အာရုံ၌ အတူဖြစ်သော စိတ်စေတသိက်တရားတို့ကို အလယ်အလတ် အခြင်းအရာ၌ တည်အောင် ထားတတ်သော ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ၊ ( ဂ ) အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ယင်း ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ၊ ဒုက္ခအခြင်းအရာ၊
舍状态的觉支舍；（乙）以这些五取蕴的因缘为所缘，能使与自身俱生的心心所诸法安住于中舍状态的觉支舍；（丙）以连同因缘在内的这些五取蕴之无常相、苦相、
အနတ္တအခြင်းအရာ၊ အသုဘအခြင်းအရာ၌ အတူဖြစ်သော စိတ်စေတသိက် တရားတို့ကို အလယ်
无我相、不净相为所缘，能使与自身俱生的心心所诸法安住于中
အလတ် အခြင်းအရာ၌ တည်အောင် ထားတတ်သော ဗောဇ္ဈင်္ဂုပေက္ခာ = ဝိပဿနုပေက္ခာ = သင်္ခါရု-
舍状态的觉支舍＝观舍＝行
ပေက္ခာ --- ဤ အသီးအသီးသော ဥပေက္ခာသည် လောကီ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။ တရား
舍。这些各别的舍称为世间舍觉支。其法
ကိုယ်မှာ တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက်တည်း။ (တတိယစျာန်နှင့် ယှဥ်သော တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတ-
体是中舍性心所。（与第三禅相应的中舍性心
သိက်ဟူသော စျာနုပေက္ခာ၊ စတုတ္ထစျာန်နှင့် ယှဥ်သော တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက်ဟူသော ပါရိ-
所，称为禅舍；与第四禅相应的中舍性心所，称为遍
သုဒ္ဓုပေက္ခာတို့သည်လည်း လောကီ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်ပင် မည်၏။)
净舍；这些也都称为世间舍觉支。）
(ဃ) အရိယမဂ်နှင့် ယှဥ်သော တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက်သည် လောကုတ္တရာ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင် မည်၏။
（丁）与圣道相应的中舍性心所，称为出世间舍觉支。
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည် လောကုတ္တရာ ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံရေး အတွက် လောကီ ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံအောင် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်သည်။ ပုံစံတစ်ခုကို ထုတ်ပြရသော် ၁။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို ရုပ်တရားဟု သိနေသော မနောဒွါရိကဝီထိဇော၊ ၂။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဟု သိနေသော မနောဒွါရိကဝီထိဇော၊ ၃။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို အနိစ္စဟု သိနေသော မနောဒွါရိကဝီထိဇော၊ ၄။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို ဒုက္ခဟု သိနေသော မနောဒွါရိကဝီထိဇော၊ ၅။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို အနတ္တဟု သိနေသော မနောဒွါရိကဝီထိဇော၊ ၆။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို အသုဘဟု သိနေသော မနောဒွါရိကဝီထိဇော၊ ဤမနောဒွါရိကဝီထိဇောစိတ် အသီးအသီး၌ (ဉာဏ်ယှဥ် ပီတိယှဥ်သော်) နာမ်တရား (၃၄)လုံးစီ အသီး အသီး ရှိ၏။ ယင်းနာမ်တရားတို့တွင် သတိ-ဓမ္မဝိစယ-ဝီရိယ-ပီတိ-ပဿဒ္ဓိ-သမာဓိ-ဥပေက္ခာ --- ဟူသော လောကီ
为了圆满出世间七觉支，殊胜的瑜伽行者必须努力先圆满世间七觉支。举一个范例：1．正在了知眼净色为色法的意门心路速行；2．正在了知眼净色为眼净色的意门心路速行；3．正在了知眼净色为无常的意门心路速行；4．正在了知眼净色为苦的意门心路速行；5．正在了知眼净色为无我的意门心路速行；6．正在了知眼净色为不净的意门心路速行。在这些意门心路速行心中，若智与喜相应，每一心各有三十四种名法；这些名法中含有念、择法、精进、喜、轻安、定、舍这七种世间
ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့ ပါဝင်လျက် ရှိကြ၏။
觉支。
ယင်းဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့ ပါဝင်တည်ရှိကြသော နာမ်တရားတို့ကို နာမ်တုံး နာမ်ခဲတည်းဟူသော နာမ်ဃန အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးလျက် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းရှုပွား နိုင်သော် မိမိ၏သန္တာန်၌ ယင်းဗောဇ္ဈင်မြတ်တရားတို့ ထင်ရှားရှိလျှင်လည်း ထင်ရှားရှိကြောင်းကို သိသည် မည် ပေသည်။ အကယ်၍ ယင်းဗောဇ္ဈင်တရား (၇)ပါးတို့ ပါဝင်သော နာမ်တရားတို့ကို ပရမတ်သို့ဆိုက်အောင် မသိမ်း ဆည်းနိုင်ခဲ့သော် ဗောဇ္ဈင်တရားများ မိမိ၌ ထင်ရှားမရှိကြောင်းကို သိသည် မည်ပေသည်။
对于含有这七觉支的名法，如果能够以智逐一破除所谓“名团、名块”的名密集，摄取并观修，令智见直达究竟法，那么，当这些觉支在自己的相续中显现时，便可说他知道“这些觉支显现”。如果不能把含有七觉支的名法摄取至究竟法的层次，便可说他知道“这些觉支在自己这里不显现”。
原书第 539 页
ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင်
Bojjhaṅga（觉支）
အရိယမဂ်ဉာဏ် အခိုက်၌ ယင်း ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့၏ အယုတ်အလွန်မရှိ အညီအညွတ်ဖြစ်မှု ကို ဓမ္မသာမဂ္ဂီဟု ခေါ်ဆို၏။ ထိုတွင် ဓမ္မဝိစယ၊ ဝီရိယ၊ ပီတိ ပြဓာန်းသော ဓမ္မသာမဂ္ဂီ 〔= အညီအညွတ် ဖြစ် သော ဗောဇ္ဈင်တရား (၇)ပါးသည်〕 --- ၁။ ဘာဝနာအာရုံမှ တွန့်ဆုတ် တွန့်ဆုတ် ဖြစ်တတ်သော ပျင်းရိခြင်း = ကောသဇ္ဇ ပြဓာန်းသော အကုသိုလ် စိတ်အစဥ်ဟူသော = လီနတရား၏လည်းကောင်း၊ ၂။ ဤဘဝ၌လည်းကောင်း၊ သံသရာ၌လည်းကောင်း ကိလေသာ၏ အစွမ်းဖြင့် တန့်ရပ်နေခြင်း၊ တစ်နည်း တဏှာ၏ အစွမ်းဖြင့် တန့်ရပ်နေခြင်း = ပတိဋ္ဌာနတရား၏လည်းကောင်း၊ (ဘဝတစ်ခုကို တဏှာဖြင့် တွယ်တာတပ်မက်လျက် ရပ်တည်နေခြင်း လွတ်အောင် မရုန်းကန်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။) ၃။ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို ငြိကပ်လျက် ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို ခံစားဖို့ရန် အဖန်ဖန် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း = ကာမသုခလိဒကာနုယောဂ၏လည်းကောင်း၊ ၄။''ဘဝဟူသည် ပုခက်နှင့် ခေါင်း အကြားမှာသာ ရှိ၏၊ သေလျှင် ပြတ်၏၊ ခေါင်းဟိုဘက် ဘာမျှမရှိ'' --- ဟု
在圣道智的刹那，这七觉支不偏低、不过高而和谐一致，称为“诸法和合”（dhamma-sāmaggī）。其中，以择法、精进、喜为主的诸法和合〔即和谐一致的七觉支〕，与下列诸法正面相反：1．由懈怠所主导、从修习所缘一再退缩的不善心相续，即沉滞法；2．依烦恼之力而停滞于此生与轮回中，换言之，依爱之力停驻的住著法〔意指以爱执著某一种生命而停住，不肯奋力求取解脱〕；3．黏著欲乐，为享受欲乐而一再努力的沉溺欲乐之行；4．作如下错误作意：“生命只存在于摇篮与棺木之间；一死便断灭；棺木那一边什么也没有。”——
အမှားမှား အယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းတတ်သော = ဥစ္ဆေဒအဘိနိဝေသ၏လည်းကောင်း ထိပ်တိုက် ဆန့်- ကျင်ဘက် ဖြစ်၏။
也就是断灭执著。
ပဿဒ္ဓိ၊ သမာဓိ၊ ဥပေက္ခာ ပြဓာန်းသော ဓမ္မသာမဂ္ဂီ 〔= အညီအညွတ် ဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင်တရား (၇)ပါး သည်〕 --- ၁။ ဘာဝနာအာရုံမှ စိတ်ပျံ့လွင့်မှု = ဥဒ္ဓစ္စ၏လည်းကောင်း၊ ၂။ သံသရာ၌ ရပ်တည်နိုင်ဖို့ရန် နောက်နောက် ဘဝအတွက် = နောက်နောက်ဘဝ နောက်နောက် ခန္ဓာများ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပြုစီမံတတ်သော ပုညာဘိသင်္ခါရ အမည်ရသော ကာမာဝစရကုသိုလ်ကံ ရူပါဝစရ ကုသိုလ်ကံ၊ အပုညာဘိသင်္ခါရ အမည်ရသော အကုသိုလ်ကံ၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရ အမည်ရသော အရူပ ကုသိုလ်ကံတို့ကို ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း = အာယူဟန၏လည်းကောင်း --- တစ်နည်း ဒိဋ္ဌိ၏ အစွမ်းဖြင့် အားထုတ်ခြင်း အာယူဟန၏လည်းကောင်း၊ ၃။ မိမိကိုယ်ကို ပင်ပန်းအောင် ညှဥ်းပန်းနှိပ်စက်မှု အကျင့်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း = အတ္တကိလမထာနုယောဂ၏လည်းကောင်း၊ ၄။ အတ္တသည် မြဲ၏၊ သေလျှင် ပြတ်မသွား၊ တစ်ဘဝပြီး တစ်ဘဝ ပြောင်းရွှေ့နေ၏၊ --- ဤသို့ စသည်ဖြင့်
以轻安、定、舍为主的诸法和合〔即和谐一致的七觉支〕，与下列诸法正面相反：1．心从修习所缘散乱，即掉举；2．为了继续安住轮回、为了后后诸生，即为了筹作、积集后后诸生与后后诸蕴而努力造作：名为福行的欲界善业与色界善业，名为非福行的不善业，以及名为不动行的无色界善业；这种筹作积集（āyūhana），换一种说法，也包括依见之力而筹作积集；3．一再努力实行令自身疲苦、受到折磨的自我折磨之行；4．作意说“我恒常不变，死后也不断灭，而从一生转移至另一生”等，
နှလုံးသွင်းတတ်သော = သဿတအဘိနိဝေသ၏လည်းကောင်း ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်၏။
也就是常见执著。
အရိယမဂ်ဉာဏ် အခိုက်၌ အညီအညွတ် ဖြစ်ကုန်သော ယင်းတရား (၇)ပါးတို့၏ အပေါင်းအစုကို ဗောဓိ ဟု ခေါ်၏။ ယင်းဗောဓိမည်သော အညီအညွတ်ဖြစ်သော ဓမ္မသာမဂ္ဂီ တရားအပေါင်း၏ အစိတ်အပိုင်းသည် ဗောဇ္ဈင်္ဂ မည်၏။ ဆိုလိုရင်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
在圣道智的刹那，这七法和谐一致的总体称为“菩提”（bodhi）；这个名为菩提、和谐一致的诸法和合总体中的支分，称为“觉支”（bojjhaṅga）。其旨意如下。
လောကုတ္တရာ မဂ်ဉာဏ်ခဏ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အထက်ဖော်ပြပါ စိတ်တွန့်ဆုတ်မှု စိတ်ပျံ့လွင့်မှု စသော များစွာကုန်သော ကပ်၍ နှိပ်စက်တတ်ကုန်သော ဘေးရန် အမျိုးမျိုးတို့၏ ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သော သတိ၊ ဓမ္မဝိစယ၊ ဝီရိယ၊ ပီတိ၊ ပဿဒ္ဓိ၊ သမာဓိ၊ ဥပေက္ခာဟု ဆိုအပ်သော အကြင်တရားတို့၏ ညီညွတ်ခြင်း = ဓမ္မသာမဂ္ဂီဖြင့် အရိယသာဝကသည် ---
在出世间道智刹那，念、择法、精进、喜、轻安、定、舍这些法，与上述心退缩、心散乱等众多逼迫性的种种危难正面相反。借由这些法和谐一致的诸法和合，圣弟子能够：
原书第 540 页
၁။ ကိလေသာအစဥ်ဟူသော အိပ်ပျော်ခြင်းမှ နိုးကြားလာတတ်၏။
1．从称为烦恼相续的睡眠中觉醒。
၂။ တစ်နည်း သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ထိုးထွင်းသိတတ်၏။
2．换一种说法，透彻知见四圣谛。
၃။ တစ်နည်း နိရောဓသစ္စာ အမည်ရသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီးကို တိုက်ရိုက် မျက်မှောက်ပြုသော အားဖြင့် ထွင်းဖောက် သိမြင်တတ်၏။
3．再换一种说法，以直接现前的方式，透彻知见称为灭谛的殊胜涅槃法。
ထိုကြောင့် ယင်းဓမ္မသာမဂ္ဂီကို ဗောဓိဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။ (၇)ပါးကုန်သော တရားတို့၏ အညီအညွတ် ဖြစ်ခြင်း = ဓမ္မသာမဂ္ဂီဟု ဆိုအပ်သော ထိုဗောဓိ၏ အစိတ်အပိုင်းသည် ဗောဇ္ဈင်မည်၏။ စျာနင်္ဂ = စျာနင်၊ မဂ္ဂင်္ဂ = မဂ္ဂင် စသည်တို့၌ကဲ့သို့ မှတ်ပါ။
因此，这种诸法和合称为“菩提”。这菩提，也就是七法和谐一致的诸法和合，其任一支分称为“觉支”。应当比照“禅支”（jhānaṅga）、“道支”（maggaṅga）等用法来理解。
စျာန်အင်္ဂါငါးပါးတို့၏ အပေါင်းကို စျာန်ဟု ခေါ်၍ ယင်းစျာန်၏ အစိတ်အပိုင်း အင်္ဂါတစ်ပါးပါးကို စျာနင်္ဂ = စျာနင်ဟု ခေါ်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးတို့၏ အပေါင်းကို မဂ်ဟု ခေါ်၍ ယင်းမဂ်၏ အစိတ်အပိုင်း အင်္ဂါတစ်ပါးပါးကို မဂ္ဂင်္ဂ = မဂ္ဂင်ဟု ခေါ်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အလားတူပင် ဗောဓိယာ အင်္ဂေါ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ --- ဟူသည်နှင့် အညီ ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါး အပေါင်းဟူသော ဓမ္မသာမဂ္ဂီ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော သတိ စသော တစ်ပါးစီကို ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင်ဟု ခေါ်ဆိုရလေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
譬如：五禅支的总体称为“禅”，该禅的任一组成支分称为“禅支”（jhānaṅga）；八种道支法体的总体称为“道”，该道的任一组成支分称为“道支”（maggaṅga）。同样，依巴利语（缅文转写）“ဗောဓိယာ အင်္ဂေါ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ”——“菩提之支分，故名觉支”——念等每一法都是由七觉支组成的诸法和合总体的一项支分，因此称为“觉支”（bojjhaṅga）；原意如此。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၆၂။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၉၆။)
（《殊胜义注》1-262；《迷惑冰消》2-296。）
ဗောဓိဿ ဝါ အင်္ဂေါ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ --- တစ်နည်း --- သတိ ဓမ္မဝိစယ စသည်ပြားသော ဤ (၇)ပါးသော တရားတို့၏ ပေါင်းဆုံ ညီညွတ်ခြင်းဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို သိတတ်သောကြောင့် သစ္စာလေးပါးကို သိတတ်သော အရိယသာဝကကိုလည်း ဗောဓိဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။ ထိုဗောဓိ မည်သော အရိယသာဝက၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သောကြောင့်လည်း ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင် မည်၏။ သေန အမည်ရသော စစ်တပ်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော ဆင်တပ် စသည်သည် သေနင်္ဂ အမည်ရသကဲ့သို့ မြင်းရထား = မြင်းလှည်း၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော ဝင်ရိုး လှည်းသံ စသည်သည် ရထင်္ဂ = ရထား၏ အစိတ်အပိုင်းအင်္ဂါ အမည်ရသကဲ့သို့ ဗောဓိ အမည်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ဆိုရသော အရိယသူတော်ကောင်း၏ ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အစဥ်ဝယ် ဖြစ်ပေါ်လာသော သတိ စသည်ကိုလည်း ယင်းရုပ်နာမ်အစဥ်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင်ဟု ခေါ်ဆိုရသည် --- ဟု ဆိုလိုပေသည်။
巴利语（缅文转写）：“ဗောဓိဿ ဝါ အင်္ဂေါ ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ”——“又，作为觉者〔菩提者〕之支，故名觉支。”另一种解释是：由于念、择法等七法和合，能够知见四谛，所以能知四谛的圣弟子也称为“觉者〔菩提者〕”（bodhi）。因为这些法是这位觉者的组成支分，所以也称为“觉支”（bojjhaṅga）。譬如，组成名为军队（senā）之象军等，称为军支（senaṅga）；组成马拉车之车轴、车辕等，称为车支（rathaṅga）。同样，念等法生起在这位觉者的色名诸蕴相续中，是该色名相续的组成支分，所以称为觉支；原意如此。
ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ = သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်း၏ အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သတိ စသော တရား (၇)ပါးသည် ဗောဇ္ဈင်္ဂ မည်၏။
巴利语（缅文转写）：“ဗောဓာယ သံဝတ္တန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”——由于能导向觉悟〔菩提〕，所以称为觉支；也就是说，念等七法是觉知四谛的因，因此称为觉支。
ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ = သစ္စာလေးပါးတို့ကို သိတတ်ကုန်သောကြောင့် သတိ စသော တရား (၇)ပါးအပေါင်း သည် ဗောဓိတို့ မည်ကုန်၏။ ဗောဓိတို့သည်ပင် ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင် မည်၏။ (ဗောဓိနှင့် အင်္ဂ အရတူသည်။) အနုဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ = ဝိပဿနာဉာဏ် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် စသော အကြောင်းတရားတို့အားလျော် စွာ သိသင့် သိထိုက်သော ထိုထိုတရားတို့ကို သိတတ်ကုန်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ တစ်နည်း သိထိုက်သော သစ္စာလေးပါးတရားတို့အား လျော်စွာ သိတတ်ကုန်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင် မည်ကုန်၏။
巴利语（缅文转写）：“ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”——由于能够觉知，所以称为觉支；也就是说，念等七法各自能够觉知四谛，因而各称为“菩提〔觉〕”（bodhi）；这些作为菩提〔觉〕的法本身称为觉支〔这里 bodhi 与 aṅga 同义〕。“အနုဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”——由于随顺而知，所以称为觉支；也就是说，它们依观智、道智、果智等相应因缘，如其所应地了知各项应知之法；换一种说法，能如其所应地了知应知的四谛，因此称为觉支。
ပဋိဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို တစ်နည်း နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို မျက်မှောက်ပြု သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ရှေးရှူသိတတ်ကုန်သောကြောင့် သတိ စသော တရားတို့သည် ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင်တို့ မည် ကုန်၏။
巴利语（缅文转写）：“ပဋိဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”——由于趋向而觉知，所以称为觉支；也就是说，念等诸法以令四谛——换一种说法，令殊胜涅槃——直接现前的方式，趋向而知，因此称为觉支。
သမ္ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ = သစ္စာလေးရပ် တရားမြတ်ကို တစ်နည်း နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို မဖောက်မပြန် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိတတ်ကုန်သောကြောင့် သတိ စသော (၇)ပါးကုန်သော တရားတို့သည် ဗောဇ္ဈင်္ဂ = ဗောဇ္ဈင် မည်ကုန်၏။ (ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်-၃ဝ၂။ အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၆၂။)
巴利语（缅文转写）：“သမ္ဗုဇ္ဈန္တီတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ”——由于正等觉知，所以称为觉支；也就是说，念等七法无倒、如实地知见四谛，换一种说法，无倒、如实地知见殊胜涅槃，因此称为觉支。（《无碍解道》302；《殊胜义注》1-262。）
原书第 541 页
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သတိပဋ္ဌာန် (၄)ပါး အခန်း ဗောဇ္ဈင်ဖြစ်ကြောင်းတရားများကို အာနာပါနဿတိသမာဓိပိုင်းတွင် ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း မှတ် သားပါလေ။ ထိုဗောဇ္ဈင်ဖြစ်ကြောင်းတရားတို့တွင် ---- တတ္ထ ယောနိသောမနသိကာရ ဗဟုလီကာရော၊ အယမာ- ဟာရော ---- (သံ-၃-၆ဝ။) ---- ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသည့်အတိုင်း မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ် ဉာဏ် နိဗ္ဗာန် စသော စီးပွားချမ်းသာကို ရခြင်း၏ အကြောင်းအားဖြင့် နည်းမှန် လမ်းမှန် နှလုံးသွင်းခြင်း ယော- နိသောမနသိကာရကား ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာဖို့ရန် အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းတရားပင် ဖြစ်သည်။ အနိစ္စ-ဒုက္ခ-အနတ္တ-အသုဘ စင်စစ်ဧကန် မှန်သော ကုသိုလ်တရား အကုသိုလ်တရား စသော ခန္ဓာ ငါးပါး = ရုပ်နာမ်တရားတို့၌ အနိစ္စဟု၊ ဒုက္ခဟု၊ အနတ္တဟု၊ အသုဘဟု တွင်တွင်ကြီး နှလုံးသွင်းမှု = ယောနိသော မနသိကာရကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုလုပ်ခြင်းသည် မဖြစ်ပေါ်လာသေးကုန်သော ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါးတို့၏
请依入出息念定部分已经清楚说明的方式，记住令觉支生起的诸法。在这些令觉支生起之法中，巴利经文（缅文转写）说：“တတ္ထ ယောနိသောမနသိကာရ ဗဟုလီကာရော၊ အယမာ- ဟာရော”（《相应部》3-60）。译：“于此，数数修习如理作意，这就是食〔资粮〕。”世尊如此开示：为了获得道智、果智、涅槃等利益安乐，依正确方法、正确道路作意的如理作意，正是七觉支生起的最切近因。对于确实是无常、苦、无我、不净的善法、不善法等五蕴——色法与名法——反复作意为无常、苦、无我、不净，也就是反复修习如理作意，既是令尚未生起的七觉支
ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာရန် အကြောင်းတရားလည်း ဖြစ်၏၊ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးကုန်သော ဗောဇ္ဈင်မြတ်တရား (၇)ပါး တို့၏ အရဟတ္တမဂ်သို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် ပြီးပြည့်စုံရန် အကြောင်းတရားလည်း ဖြစ်၏။
清楚显现、生起的因，也是令已经生起的七觉支修习圆满、直至证达阿罗汉道的因。