发趣诸缘的连接方式（之一）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（乙） · 原书第 592–611 页 · 225 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 592 页
ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်သွယ်ပုံ
发趣诸缘的连接方式
ဤသည့်တိုင်အောင် ရေးသားတင်ပြခဲ့သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ရှုကွက် (၅)နည်းတို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အတိတ် အဆက်ဆက် အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ ရှုနိုင်ပါက အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ပါက အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကား ပြည့်စုံလောက်ပြီ ဖြစ်ပေ- သည်။ ကံ-ကံ၏ အကျိုးတရားကိုလည်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ပြီး ဖြစ်ပေသည်။
若能熟练运用以上所述五种缘起观法，把智导向相续的过去世与相续的未来世加以观照，并能摄取因法与果法，那么，善士相续中的缘摄受智便已足以圆满；对业及其果，也已在一定程度上亲自现前、洞彻知见。
သို့သော် ဤမျှဖြင့် တင်းတိမ်အားရမှု ကျေနပ်မှုကို မရရှိနိုင်သေးသော ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်သွယ်ပုံများကို အလွန်စိတ်ဝင်စားသော ယောဂီသူတော်စင်အချို့တို့လည်း ရှိတတ်ကြ၏။ ထိုယောဂီသူတော်ကောင်းများအတွက် အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရားများ ဖြစ်ရာဝယ် အကြောင်းတရားတို့က မည်သို့မည်ပုံ ဝိုင်းဝန်းကျေးဇူး ပြု၍ အကျိုးတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြရသည်ကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဉာဏ်ကျက်စားနိုင်ရန် အလို့ငှာ ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်သွယ်ပုံ သဘောတရားများကို အခွင့်သင့်ခိုက် ထပ်မံ၍ ရှင်းလင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။
不过，有些瑜伽行善士尚不以此为满足，对发趣诸缘的连接方式深感兴趣。为了使这些瑜伽行者能够更深入地运用智慧，了知果法由因法生起时，诸因法如何共同资助而令果法生起，这里乘便进一步说明发趣诸缘相互连接的原理。
သို့သော် ယခု တင်ပြအပ်လတ္တံ့သည့်အတိုင်း ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းဆက်သွယ်ပုံများကို တိတိကျကျ သိရှိပါမှ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်သည် ပြည့်စုံသည်ဟူ၍ကား မယူဆစေလိုပါ။ ပစ္စယသတ္တိထူးများကို မသိသော်လည်း အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ပုံကို ပုံစံမှန် ရှုနိုင်လျှင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် ကံ-ကံ၏ အကျိုးကို ရှုနိုင်လျှင် သာဝကတစ်ဦးအတွက် ထိုက်သင့်သော ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကား ပြည့်စုံ လုံလောက် သည်သာ ဖြစ်ပါသည်။ ကြောင်း-ကျိုးဆက်နွယ်မှု သဘောတရားတို့ကို ပိုမို နက်ရှိုင်းစွာ ပိုမို တိကျစွာ ပိုမို ကျယ်ပြန့်စွာ သဘောပေါက်ရေး ဉာဏ်ကျက်စားနိုင်ရေး အတွက်သာ ဆက်လက် တင်ပြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
然而，不应认为：只有精确了知以下所说的发趣诸缘连接方式，缘摄受智才算圆满。即使不了知各种殊胜缘力，只要能如实观照果法由因法而生，并能在一定程度上观照业与业果，对一位弟子而言，其缘摄受智便已经充分圆满。以下继续说明，只是为了使人能以智慧更深入、更准确、更广泛地理解因果关联的原理。
ထိုကျယ်ပြန့်သော ကြောင်း-ကျိုးဆက်နွယ်မှု သဘောတရားတို့ကို စနစ်တကျ နားလည်ရေးအတွက် ဆရာစဥ်ဆက် သင်ကြားပို့ချလာခဲ့သော နှစ်ချက်စု သုံးချက်စုစသည့် သင်နည်းမှတ်ချက် တစ်ခုခုကိုကား ကျေပွန်စွာ အလွတ်ရထားရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ပဋ္ဌာန်းပစ္စယနိဒ္ဒေသပါဠိတော်နှင့် အရကောက် အနက် အဓိပ္ပါယ်တို့ကိုလည်း ကျေပွန်စွာ လေ့လာထားသင့်ပေသည်။ ဤတွင် ဆရာစဥ်ဆက် သင်ကြားပို့ချလာသော နှစ်ချက်စုကို ရေးသား တင်ပြအပ်ပါသည်။
若要有系统地理解这些广博的因果关联原理，必须熟记历代导师所传授的二项组、三项组等某一种教学纲要；此外，也应认真研习《发趣论·缘分别》的巴利正文及其词义与解释。这里先说明历代导师所传授的二项组。
ပဋ္ဌာန်း (၂) ချက်စု
发趣（二项组）
သဟဇာတကြီး (၄) မျိုး
俱生大类（四类）
သဟဇာတ-နိဿယ-အတ္ထိ-အဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- ၁။ အချင်းချင်းအား တပ်သော စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် (၅၂) ပဝတ္တိ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး။
在俱生缘、依止缘、有缘与不离去缘中，缘法如下：一、转起与结生时相互资助的八十九种心、五十二种心所，即四名蕴。
၂။ အချင်းချင်းအား တပ်သော မဟာဘုတ် (၄)ပါး။
二、相互资助的四大种。
၃။ အချင်းချင်းအား တပ်သော ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါးနှင့် ဟဒယဝတ္ထု။
三、五蕴有中，结生时相互资助的四名蕴与心所依处。
၄။ စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်အား တပ်သော ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ဖြစ်သောအခါ အရူပဝိပါက် (၄)ခု၊ ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် (၁ဝ)၊ ရဟန္တာတို့၏ စုတိစိတ်ကြဥ်သော စိတ်(၇၅)၊ စေတသိက် (၅၂)၊ ပဝတ္တိ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး။
四、在五蕴有中，除四种无色界异熟心、十种双五识及阿罗汉死亡心以外的七十五种心，连同五十二种心所，即转起与结生时的四名蕴，资助心生色与结生业生色。
၅။ ဥပါဒါရုပ်အား တပ်သော မဟာဘုတ် (၄)ပါးတည်း။
五、资助所造色的四大种。
原书第 593 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) 〔မှတ်ချက် --- အချင်းချင်းအား တပ်သောဟူသည် အချင်းချင်းအား ကျေးဇူးပြုတတ်သောဟု ဆိုလိုသည်။
〔按：所谓“相互资助”，是指彼此互相给予助益。
စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်အား တပ်သောဟူသည် စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်အား ကျေးဇူးပြုတတ်သောဟု ဆိုလိုသည်။ ဥပါဒါရုပ်အား တပ်သောဟူသည် ဥပါဒါရုပ်အား ကျေးဇူးပြုတတ်သောဟု ဆိုလိုသည်။〕 ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- ၁။ အချင်းချင်းမှ ထောက်အပ်သော စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် (၅၂)၊ ပဝတ္တိ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး။
所谓“资助心生色与结生业生色”，是指能对心生色与结生业生色给予助益；所谓“资助所造色”，是指能对所造色给予助益。〕缘所生法如下：一、转起与结生时相互支持的八十九种心、五十二种心所，即四名蕴。
၂။ အချင်းချင်းမှ ထောက်အပ်သော မဟာဘုတ် (၄)ပါး။
二、相互支持的四大种。
၃။ အချင်းချင်းမှ ထောက်အပ်သော ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါးနှင့် ဟဒယဝတ္ထု။
三、五蕴有中，结生时相互支持的四名蕴与心所依处。
၄။ နာမက္ခန္ဓာမှ ထောက်အပ်သော စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်။
四、由名蕴支持的心生色与结生业生色。
၅။ မဟာဘုတ်မှ ထောက်အပ်သော ဥပါဒါရုပ်တည်း။
五、由四大种支持的所造色。
သဟဇာတလတ် (၄) မျိုး
俱生中类（四类）
အညမည၌ ပစ္စည်းတရားကား --- သဟဇာတ (၁) (၂) (၃) ပစ္စည်းတရားတို့ပင်တည်း။
在相互缘中，缘法就是俱生大类第一、第二、第三项所列的缘法。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- သဟဇာတ (၁) (၂) (၃) ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ပင်တည်း။
缘所生法就是俱生大类第一、第二、第三项所列的缘所生法。
ဝိပါက၌ ပစ္စည်းတရားကား --- ၁။ အချင်းချင်းအားတပ်သော ဝိပါက်စိတ် ဆတ္တိံ သ၊ စေတသိက် အဋ္ဌတိံ သ၊ ပဝတ္တိ ပဋိသန္ဓေနာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး၊ ၂။ ဝိပါက် စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်အား တပ်သော ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ဖြစ်သောအခါ အရူပဝိပါက် (၄)ခု၊ ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် (၁ဝ)၊ ရဟန္တာတို့၏ စုတိစိတ်ကြဥ်သော ဝိပါက်စိတ် ဗာဝီသ၊ စေတသိက် အဋ္ဌတိံ သ၊ ပဝတ္တိ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး၊ ၃။ ဟဒယဝတ္ထုအား တပ်သော ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါးတည်း။
在果报缘中，缘法如下：一、相互资助的三十六种异熟心、三十八种心所，即转起与结生时的四名蕴；二、在五蕴有中，四种无色界异熟心、十种双五识，以及除阿罗汉死亡心之外的二十二种异熟心，连同三十八种心所、转起与结生时的四名蕴，资助异熟心生色与结生业生色；三、五蕴有中，结生时资助心所依处的四名蕴。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- ၁။ အချင်းချင်းမှထောက်အပ်သော ဝိပါက်စိတ် ဆတ္တိံ သ၊ စေတသိက် အဋ္ဌတိံ သ၊ ပဝတ္တိ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး၊ ၂။ ဝိပါက် နာမက္ခန္ဓာမှ ထောက်အပ်သော စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေ ကမ္မဇရုပ်၊ ၃။ ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေနာမက္ခန္ဓာမှ ထောက်အပ်သော ဟဒယဝတ္ထုတည်း။
缘所生法如下：一、相互支持的三十六种异熟心、三十八种心所，即转起与结生时的四名蕴；二、由异熟名蕴支持的心生色与结生业生色；三、由五蕴有中结生名蕴支持的心所依处。
သမ္ပယုတ္တ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- သဟဇာတ (၁) ပစ္စည်းတရားတို့ပင်တည်း။
在相应缘中，缘法就是俱生大类第一项所列的缘法。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- သဟဇာတ (၁) ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ပင်တည်း။
缘所生法就是俱生大类第一项所列的缘所生法。
ဝိပ္ပယုတ္တ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- သဟဇာတ (၃) (၄) ပစ္စည်းတရားတို့ပင်တည်း။
在不相应缘中，缘法就是俱生大类第三、第四项所列的缘法。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- သဟဇာတ (၃) (၄) ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ပင်တည်း။
缘所生法就是俱生大类第三、第四项所列的缘所生法。
原书第 594 页
သဟဇာတငယ် (၇) မျိုး
俱生小类（七类）
ဟေတု၌ ပစ္စည်းတရားကား --- လောဘ ဒေါသ မောဟ၊ အလောဘ အဒေါသ အမောဟတည်း။
在因缘中，缘法是贪、瞋、痴，以及无贪、无瞋、无痴。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- သဟိတ် စိတ် ဧကသတ္တတိ၊ မောဟမူဒွေ၌ မောဟကြဥ်သော စေတသိက် ဒွေ- ပညာသ၊ သဟိတ် စိတ္တဇရုပ် သဟိတ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တည်း။
缘所生法是七十一种有因心；五十二种心所，但在两种痴根心中不包括作为缘法的痴；以及有因心生色与有因结生业生色。
အဓိပတိ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- အဓိပတိကိစ္စတပ်ခိုက် ဆန္ဒ ဝီရိယ စိတ် ဝီမံသ (၃)ပါး (၄)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးတည်း။
在增上缘中，缘法是在执行增上作用时，欲、精进、心、观（即慧）四种增上法中的任意一种；依其所应，或为三种中的一种，或为四种中的一种。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- အဓိပတိပစ္စည်းကို ရခိုက်ရနေ မောဟမူဒွေ၊ ဟသိတုပ္ပါဒ်ဇော ကြဥ်သော သာဓိပတိဇော (၅၂)ခု၊ အဓိပတိတရားကိုယ်၊ ဝိစိကိစ္ဆာကြဥ်သော စေတသိက် ဧကပညာသ၊ သာဓိပတိ စိတ္တဇ- ရုပ်တည်း။
缘所生法是正在获得增上缘时，除两种痴根速行与生笑速行以外的五十二种有增上速行；五十一种心所，但不包括作为增上缘法者本身与疑；以及由有增上速行所生的心生色。
ကမ္မ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- စေတနာတည်း။
在业缘中，缘法是思。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- စိတ်(၈၉)၊ စေတနာကြဥ်သော စေတသိက် ဧကပညာသ၊ စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တည်း။
缘所生法是八十九种心、除思以外的五十一种心所、心生色与结生业生色。
အာဟာရ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ်တည်း။
在食缘中，缘法是触、思与识。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တည်း။
缘所生法是八十九种心、五十二种心所、心生色与结生业生色。
ဣန္ဒြိယ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- ဇီဝိတ စိတ် ဝေဒနာ သဒ္ဓါ ဝီရိယ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ပညာတည်း။
在根缘中，缘法是命、心、受、信、精进、念、一境性与慧。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တည်း။
缘所生法是八十九种心、五十二种心所、心生色与结生业生色。
စျာန၌ ပစ္စည်းတရားကား --- ဝိတက် ဝိစာရ ပီတိ ဝေဒနာ ဧကဂ္ဂတာတည်း။
在禅那缘中，缘法是寻、伺、喜、受与一境性。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် (၁ဝ) ကြဥ်သော စိတ် (၇၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တည်း။
缘所生法是除十种双五识以外的七十九种心、五十二种心所、心生色与结生业生色。
မဂ္ဂ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- ပညာ ဝိတက် သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ ဝီရိယ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ဒိဋ္ဌိတည်း။
在道缘中，缘法是慧、寻、正语、正业、正命、精进、念、一境性与邪见。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- သဟိတ်စိတ် ဧကသတ္တတိ၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ သဟိတ် စိတ္တဇရုပ်၊ သဟိတ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တည်း။
缘所生法是七十一种有因心、五十二种心所、有因心生色与有因结生业生色。
အာရမ္မဏ (၈) မျိုး သို့မဟုတ် (၁၁) မျိုး
所缘类（八类或十一类）
အာရမ္မဏ၌ ပစ္စည်းတရားကား --- အာရုံ (၆)ပါးတည်း။ (ဝါ) ပစ္စုပ္ပန် အတိတ် အနာဂတ် ဖြစ်သော စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ ရုပ် အဋ္ဌဝီသ၊ ကာလဝိမုတ်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် ပညတ်တည်း။
在所缘缘中，缘法是六种所缘；换言之，是作为现在、过去或未来法的八十九种心、五十二种心所与二十八种色，以及不受时限的涅槃与概念。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
缘所生法是八十九种心与五十二种心所。
အာရမ္မဏာဓိပတိ၊ အာရမ္မဏူပနိဿယတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား --- အလေးအမြတ်ပြုအပ်သော ပစ္စုပ္ပန် အတိတ် အနာဂတ် ဣဋ္ဌ ဖြစ်သော နိပ္ဖန္နရုပ် အဋ္ဌာရသ၊ ဒေါသမူဒွေ မောဟမူဒွေ ဒုက္ခသဟဂုတ် ကာယ- ဝိညာဏ်ကြဥ်သော စိတ် (၈၄)ခု၊ ဒေါသ ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ ဝိစိကိစ္ဆာကြဥ်သော စေတသိက် သတ္တ- စတ္တာလီသ၊ ကာလဝိမုတ်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တည်း။
在所缘增上缘与所缘亲依止缘中，缘法是现在、过去或未来的十八种完成色——它们可意并受所尊重；除两种瞋根心、两种痴根心及苦俱身识以外的八十四种心；除瞋、嫉、悭、恶作与疑以外的四十七种心所；以及不受时限的涅槃。
原书第 595 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- အလေးအမြတ်ပြုတတ်သော လောဘမူစိတ် (၈)ခု၊ မဟာကုသိုလ်စိတ် (၈)ခု၊ မဟာကြိယာ ဉာဏသမ္ပယုတ်စိတ် (၄)ခု၊ လောကုတ္တရာစိတ် (၈)ခု၊ ဒေါသ ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ အပ္ပမညာကြဥ်သော စေတသိက် ပဉ္စစတ္တာလီသတည်း။
缘所生法是能尊重所缘的八种贪根心、八种大善心、四种智相应大唯作心、八种出世间心，以及除瞋、嫉、悭、恶作、疑和两无量心所以外的四十五种心所。
ဝတ္ထာရမ္မဏပုရေဇာတနိဿယ၊ ဝတ္ထာရမ္မဏပုရေဇာတ၊ ဝတ္ထာရမ္မဏပုရေဇာတဝိပ္ပယုတ္တ၊ ဝတ္ထာ- ရမ္မဏပုရေဇာတတ္ထိ၊ ဝတ္ထာရမ္မဏပုရေဇာတအဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- မရဏာသန္နအခါ စုတိစိတ်မှ ပြန်၍ ရေသည်ရှိသော် (၁၇)ချက်မြောက်သော စိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုတည်း။
在依处所缘前生依止缘、依处所缘前生缘、依处所缘前生不相应缘、依处所缘前生有缘与依处所缘前生不离去缘中，缘法是临终时从死亡心倒数第十七个心同时生起的心所依处。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ဝတ္ထာရမ္မဏပုရေဇာတနိဿယပစ္စည်းကို ရသောအခါ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ကာမဇော တစ်ခုယုတ် (၃ဝ)၊ တဒါရုံ ဧကာဒသ၊ အဘိညာဥ်ဒွေ၊ ဣဿာ မစ္ဆရိယ ကုက္ကုစ္စ ဝိရတိ အပ္ပမညာ ကြဥ်သော စေတသိက် စတုစတ္တာလီသတည်း။
缘所生法是：在五蕴有中获得依处所缘前生依止缘时的意门转向、二十九种欲界速行、十一种彼所缘、两种神通速行，以及除嫉、悭、恶作、三离心所与两无量心所以外的四十四种心所。
အာရမ္မဏပုရေဇာတ၊ အာရမ္မဏပုရေဇာတတ္ထိ၊ အာရမ္မဏပုရေဇာတအဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား ပစ္စုပ္ပန် နိပ္ဖန္နရုပ် အဋ္ဌာရသတည်း။
在所缘前生缘、所缘前生有缘与所缘前生不离去缘中，缘法是现在的十八种完成色。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ အာရမ္မဏပုရေဇာတပစ္စည်းကို ရခိုက်ရနေ ကာမစိတ် စတုပညာသ၊ အဘိညာဥ်ဒွေ၊ အပ္ပမညာကြဥ်သော စေတသိက် ပညာသတည်း။
缘所生法是：在五蕴有中获得所缘前生缘时的五十四种欲界心、两种神通心，以及除两无量心所以外的五十种心所。
အနန္တရမျိုး (၇) မျိုး
无间类（七类）
အနန္တရ၊ သမနန္တရ၊ အနန္တရူပနိဿယ၊ နတ္ထိ၊ ဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား --- ရဟန္တာတို့၏ စုတိစိတ် ကြဥ်သော ရှေးရှေးသောစိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
在无间缘、等无间缘、无间亲依止缘、无有缘与离去缘中，缘法是除阿罗汉死亡心以外的前前八十九种心及五十二种心所。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား --- ရဟန္တာတို့၏ စုတိစိတ်နှင့်တကွ နောက်နောက်သော စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
缘所生法是包括阿罗汉死亡心在内的后后八十九种心及五十二种心所。
အာသေဝန၌ ပစ္စည်းတရားကား --- အဆုံးဇော ကြဥ်သော ရှေးရှေးသော လောကီဇော သတ္တစတ္တာလီသ၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
在重复缘中，缘法是除最后一次速行以外的前前四十七种世间速行及五十二种心所。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ပထမဇော ဖိုလ်ဇော ကြဥ်သော နောက်နောက်၌ ဖြစ်သော ဇော ဧကပညာသ၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
缘所生法是除第一次速行与果速行以外、后后生起的五十一种速行及五十二种心所。
အနန္တရမျိုး ကမ္မ၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- မဂ် (၄)ခု၌ ရှိသော စေတနာတည်း။
在无间类的业缘中，缘法是四道中所含的思。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- မဂ္ဂါနန္တရဖိုလ် (၄)ခု၊ စေတသိက် ဆတ္တိံ သတည်း။
缘所生法是紧接四道而生的四果，以及与它们相应的三十六种心所。
ဝတ္ထုမျိုး (၆) မျိုး
依处类（六类）
ဝတ္ထုပုရေဇာတနိဿယ၊ ဝတ္ထုပုရေဇာတ၊ ဝတ္ထုပုရေဇာတဝိပ္ပယုတ္တ၊ ဝတ္ထုပုရေဇာတတ္ထိ၊ ဝတ္ထုပုရေဇာတ- အဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- ပဝတ္တိအခါ ဆဝတ္ထုတည်း။
在依处前生依止缘、依处前生缘、依处前生不相应缘、依处前生有缘与依处前生不离去缘中，缘法是转起时的六所依处。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ဖြစ်သောအခါ အရူပဝိပါက် (၄)ခု ကြဥ်သော စိတ် (၈၅)ခု၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
缘所生法是：在五蕴有中，除四种无色界异熟心以外的八十五种心及五十二种心所。
原书第 596 页
ဝတ္ထုပုရေဇာတိန္ဒြိယ၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- ရှေးဦးအစ အတီတဘဝင်နှင့် အတူ ဥပါဒ်သော မဇ္ဈိမာယုက စက္ခုဝတ္ထု။ ပ ။ ရှေးဦးအစ အတီတဘဝင်နှင့် အတူ ဥပါဒ်သော မဇ္ဈိမာယုက ကာယဝတ္ထုတည်း။
在依处前生根缘中，缘法是与过去有分同时生起、寿命正处中段的眼所依处，乃至与过去有分同时生起、寿命正处中段的身所依处。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် (၁ဝ)၊ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏစေတသိက် (၇)ခုတည်း။
缘所生法是十种双五识及七遍一切心心所。
ပစ္ဆာဇာတမျိုး (၄) မျိုး
后生类（四类）
ပစ္ဆာဇာတ၊ ပစ္ဆာဇာတဝိပ္ပယုတ္တ၊ ပစ္ဆာဇာတတ္ထိ၊ ပစ္ဆာဇာတအဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းကား ---- ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ဖြစ်သောအခါ အရူပဝိပါက် (၄)ခု ကြဥ်သော ပထမဘဝင်အစရှိသော နောက်နောက်၌ ဖြစ်သော စိတ် (၈၅)ခု၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
在后生缘、后生不相应缘、后生有缘与后生不离去缘中，缘法是：在五蕴有中，除四种无色界异熟心以外，从第一有分等开始后后生起的八十五种心及五十二种心所。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ပဋိသန္ဓေအစရှိသော ရှေးရှေးသော စိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်၍ ရုပ်၏ ဌီသို့ရောက်သော ဧကဇကာယ ဒွိဇကာယ တိဇကာယ စတုဇကာယတည်း။
缘所生法是与结生心等前前心同时生起、已经到达色法住时的一因所生身、二因所生身、三因所生身与四因所生身。
နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး (၆) မျိုး
异刹那业类（六类）
နာနာက္ခဏိကကမ္မ၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- အတိတ်ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကံ (၂၁)၊ အကုသိုလ်ကံ (၁၂)တည်း။
在异刹那业缘中，缘法是过去的二十一种善业与十二种不善业。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ဝိပါက်စိတ် ဆတ္တိံ သ၊ စေတသိက် အဋ္ဌတိံ သ၊ ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် အသညသတ်- ကမ္မဇရုပ် ပဝတ္တိကမ္မဇရုပ်တည်း။
缘所生法是三十六种异熟心、三十八种心所、结生业生色、无想有情业生色与转起业生色。
နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး အနန္တရ၊ သမနန္တရ၊ နတ္ထိ၊ ဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- မဂ် (၄)ခု၌ ရှိသော စေတနာတည်း။
在异刹那业无间缘、异刹那业等无间缘、异刹那业无有缘与异刹那业离去缘中，缘法是四道中所含的思。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- မဂ္ဂါနန္တရဖိုလ် (၄)ခု၊ စေတသိက် ဆတ္တိံ သ နာမက္ခန္ဓာတည်း။
缘所生法是紧接四道而生的四果，以及与它们相应的三十六种心所，即四名蕴。
နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး ဥပနိဿယ၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- အတိတ်ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကံ (၂၁)၊ အကုသိုလ်ကံ (၁၂)တည်း။
在异刹那业亲依止缘中，缘法是过去的二十一种善业与十二种不善业。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ဝိပါက်စိတ် ဆတ္တိံ သ၊ စေတသိက် အဋ္ဌတိံ သ နာမက္ခန္ဓာတည်း။
缘所生法是由三十六种异熟心与三十八种心所构成的诸名蕴。
ရူပအာဟာရမျိုး (၃) မျိုး
色食类（三类）
ရူပအာဟာရ၊ ရူပအာဟာရတ္ထိ၊ ရူပအာဟာရအဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- စတုသမုဋ္ဌာနိက- သြဇာတည်း။
在色食缘、色食有缘与色食不离去缘中，缘法是业、心、时节、食四因所生的食素。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ကလာပ်တူ သြဇာကြဥ်သော ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြားဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိက- ရုပ်တည်း။
缘所生法是：除同一色聚中的食素本身以外，存在于同聚或异聚中的四因所生色法。
ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမျိုး (၃) မျိုး
色命根类（三类）
ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယတ္ထိ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ အဝိဂတတို့၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေတည်း။
在色命根缘、色命根有缘与色命根不离去缘中，缘法是色命根。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေကြဥ်သော ကလာပ်တူ ကမ္မဇရုပ် (၉)ခု (၈)ခုတည်း။
缘所生法是同一色聚中除色命根本身以外的九种或八种业生色法。
原书第 597 页
ပကတူပနိဿယ
自然亲依止缘
ပကတူပနိဿယ၌ ပစ္စည်းတရားကား ---- ဗလဝဖြစ်သော စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသ၊ ရုပ်အဋ္ဌဝီသ၊ ပစ္စည်းဖြစ်ထိုက်သော အချို့သော ပညတ်တည်း။
在自然亲依止缘中，缘法是具有强力的八十九种心、五十二种心所、二十八种色，以及某些适合充当缘法的概念。
ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ---- စိတ် (၈၉)၊ စေတသိက် ဒွေပညာသတည်း။
缘所生法是八十九种心与五十二种心所。
ဤတွင် ပဋ္ဌာန်း (၂)ချက်စု ပြီး၏။
至此，发趣（二项组）结束。
အတိုချုပ် ရှင်းလင်းချက်
简要说明
အသင်သူတော်ကောင်းသည် ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်သွယ်ပုံများကို သဘောပေါက်လိုပါက ဤအထက်ပါ (၂)ချက်စုကို ကျေပွန်စွာ နှုတ်ငုံဆောင်ထားပါ။ သို့မှသာလျှင် အကြောင်းတရားများက အကျိုးတရားများ ဖြစ်- ပေါ်လာအောင် မည်သို့ မည်ပုံ ကျေးဇူးပြုပေးနေသည်ကို သဘောပေါက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
善士若想理解发趣诸缘的连接方式，就应熟练背诵以上二项组。只有如此，才能明白诸因法如何给予助益，使诸果法生起。
သဟဇာတမျိုးဟူသည် အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့ ပြိုင်တူဖြစ်သော တရားမျိုးတည်း။ ထိုပြိုင်တူ ဖြစ်ကြသော တရားတို့တွင် သမ္ပယုတ်တရားတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏၊ ဝိပ္ပယုတ်တရားတို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ ပဝတ္တိ ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါးတို့ကား အတူယှဥ်တွဲ၍ ပြိုင်တူ ဖြစ်ကြသော သမ္ပယုတ်တရားတို့တည်း။ နာမ်နှင့် ရုပ်ကား ပြိုင်တူ ဖြစ်သော်လည်း သမ္ပယုတ်မဟုတ်သည့် ဝိပ္ပယုတ်တရားတည်း။
所谓俱生类，是因法与果法同时生起的一类法。在这些同时生起的法中，既包括相应法，也包括不相应法。转起与结生时的四名蕴彼此相应、同时生起，是相应法；名与色虽然同时生起，却彼此不相应，属于不相应法。
အာရမ္မဏမျိုးကား စိတ်စေတသိက်တို့၏ လာရောက်မွေ့လျော်ရာ သိစရာ အာရုံအကြောင်းတရားအဖြစ် ရပ်တည်၍ စိတ်စေတသိက်တို့အား ကျေးဇူးပြုသော တရားတည်း။ ဤအာရမ္မဏပစ္စည်း၌ အကြောင်းနှင့် အကျိုးတို့သည် ပြိုင်တူဖြစ်ကြသည်လည်း ရှိ၏၊ မဖြစ်ကြသည်လည်း ရှိ၏။
所缘类，是作为心与心所所缘、作为被认知对象的因法而成立，并由此资助心与心所的法。在所缘缘中，因法与果法有时同时生起，有时不同时生起。
အနန္တရမျိုး၌ကား အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သည် ပြိုင်တူ မဖြစ်ကြပေ။ ရှေးစိတ္တက္ခဏနှင့် နောက်စိတ္တက္ခဏဟု စိတ္တက္ခဏချင်း ကွာခြားလျက်ရှိ၏။ ဝတ္ထုမျိုးကား မှီရာဝတ္ထုအဖြစ် မှီရာဝတ္ထုရုပ်တို့က နာမ်တရားတို့အား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းမျိုးတည်း။ အကြောင်းနှင့် အကျိုး နှစ်မျိုးလုံး ထင်ရှားရှိခိုက် အကြောင်းတရားက အကျိုးတရားအား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။
在无间类中，因法与果法绝不同时生起，而以前一心刹那与后一心刹那彼此相隔。依处类则以所依处色作为名法所依的依处，资助名法生起；因法与果法两者都仍现前存在时，因法便资助果法生起。
ပစ္ဆာဇာတမျိုး၌ကား အကြောင်းတရားက နောက်မှ ဖြစ်၍ အကျိုးတရားက ရှေးက ဖြစ်၏။ စိတ္တက္ခဏ ကွာခြားလျက် ရှိ၏။ နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး၌ကား အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သည် ခဏချင်း ကွာခြားလျက်ရှိ၏။ မဂ်ကုသိုလ်ကံနှင့် ဖိုလ်ဝိပါက်တို့ကား မဂ်စိတ္တက္ခဏနှင့် ဖိုလ်စိတ္တက္ခဏဟု စိတ္တက္ခဏချင်း ကပ်လျက်ရှိ၏။ လောကီ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံနှင့် အကျိုးဝိပါက်တို့ကား စိတ္တက္ခဏပေါင်းများစွာ ကွာခြား၏။
在后生类中，因法后生，果法先已生起，两者相隔心刹那。在异刹那业类中，因法与果法也相隔刹那；道善业与果异熟分别属于道心刹那与果心刹那，彼此无间相邻；世间善业、不善业与各自果报，则可相隔许多心刹那。
ဘဝပေါင်းများစွာ ကမ္ဘာပေါင်းများစွာ ကွာခြားနိုင်၏။ ရူပအာဟာရမျိုးကား သြဇာဓာတ်များ သြဇာရုပ်များက သြဇဋ္ဌမကရုပ်တို့အား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် အဆင့်ဆင့် ကျေးဇူးပြုပုံကို ပြဆိုသော ပစ္စည်းမျိုးတည်း။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ- မျိုးကား ကမ္မဇရုပ်ကလာပ် အသီးအသီး၌ ရှိသော ဇီဝိတက မိမိနှင့် ကလာပ်တူ ကမ္မဇရုပ်တို့အား ဘင်မတိုင်မီ ကျေးဇူးပြုပုံကို ပြဆိုသော ပစ္စည်းမျိုးတည်း။ ဤပစ္စည်း၌ အကြောင်း ဇီဝိတနှင့် အကျိုးကလာပ်တူ ကမ္မဇရုပ်သည် ပြိုင်တူ ဖြစ်၍ ပြိုင်တူပင် ပျက်သည်။
它们甚至可以相隔许多生、许多世界周期。色食类显示食素界、食素色如何次第给予助益，使以食素为第八法的诸色生起。色命根类则显示：每一业生色聚中的命根，如何在坏灭以前资助同聚的其余业生色。在这种缘中，作为因法的命根与作为果法的同聚业生色同时生起，也同时坏灭。
ပကတူပနိဿယကား အလွန်အရာကျယ်၏။ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သည် စိတ္တက္ခဏ- ပေါင်းများစွာသော်လည်း ကွာခြားနိုင်၏။ ဝီထိပေါင်း များစွာသော်လည်း ကွာခြားနိုင်၏၊ ဘဝပေါင်းများစွာ ကမ္ဘာပေါင်းများစွာ သော်လည်း ကွာခြားနိုင်၏။
自然亲依止缘所涉范围极广。因法与果法可以相隔许多心刹那、许多心路，也可以相隔许多生、许多世界周期。
原书第 598 页
ဤအထက်ပါ နှစ်ချက်စုကိုလည်း ကျေပွန်စွာ နှုတ်ငုံရရှိထား၍ ဤအခြေခံ ရှင်းလင်းချက် သဘောတရား အတိုချုပ်ကိုလည်း သဘောပေါက်ပါလျှင် ဆက်လက်တင်ပြမည့် ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းဆက်သွယ်ပုံများကို လွယ်လွယ် ကူကူပင် သဘောပေါက်နိုင်ပေလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။
若已熟练背诵以上二项组，也理解了这些简要的基础说明，那么，对下文继续说明的发趣诸缘连接方式，便能较容易地理解。
ကြိုတင်သိမှတ်ထားရန်
预先应知
ဒွိပဉ္စဝိညာဏေသု (ပဉ္စဝိညာဏေသု) စျာနင်္ဂါနိ န လဗ္ဘန္တိ။ (အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ-သမုစ္စည်းပိုင်း) ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် (၁ဝ) ၌ ---- စျာနင်တရားကိုယ်များနှင့် နာမည်ချင်းတူသော ဝေဒနာ ဧကဂ္ဂတာတို့ ယှဥ်ကြသော်လည်း ထိုဝေဒနာ ဧကဂ္ဂတာတို့သည် ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်ခိုက် စျာနင်ဟူသော အမည်ကို မရထိုက်၊ စျာနပစ္စည်းမတပ်၊ စျာနပစ္စည်း အကြောင်းတရား မဖြစ်နိုင်။ စျာနင်ဟူသည် ဆိုင်ရာသမထနိမိတ် စသည့် အာရုံ၌ စိုက်စိုက်စူးစူး မြဲမြဲမြံမြံ ချပ်ချပ်ရပ်ရပ် ကပ်နေအောင် အာရုံထဲ၌ စူးစိုက်ဝင်သွားသကဲ့သို့ ထင်ရလောက်အောင် ရှုတတ် အာရုံယူတတ်သော တရားတည်း။ ထိုသို့ အာရုံယူရာ၌ ရှေးဦးအစပိုင်း၌ ဝိတက်၏ အကူအညီကား လိုအပ်လျက် ရှိ၏။ အာရုံပေါ်သို့ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ရောက်အောင် တင်ပေးမည့် ဝိတက် ပါမှသာလျှင် နာမ်တရားစုက အာရုံကို စူးစူးစိုက်စိုက် ယူနိုင်၏၊ ဝိတက်မပါသော နာမ်တရားစုမှာ ထိုသို့ အာရုံကို
在双五识（或五识）中，不得称为禅支。（《摄阿毗达磨义论·摄杂品》。）虽然受与一境性也和禅支同名，并且与十种双五识相应，但在与双五识相应时，这些受与一境性不够资格称为禅支，不能成为禅那缘的缘法。所谓禅支，是能对止禅所缘之相等所缘专注、稳固、紧密地取所缘，仿佛深入其中的法。最初取所缘时，必须有寻的帮助；只有具备能把相应法导向所缘的寻，名法聚才能专注而稳固地取所缘；没有寻的名法聚，便不能对所缘——
စူးစူးစိုက်စိုက် မြဲမြဲမြံမြံ မယူနိုင်ပေ။ ထိုကြောင့် ---- ဝိတက္ကပစ္ဆိမကံ ဟိ စျာနံ နာမ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၃ဝ၄။) ဟူသည်နှင့်အညီ အောက်ထစ်ပိုင်းခြား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် ဝိတက်ရှိသော ဝိတက်ယှဥ်သော စျာနင် တရား- ကိုယ်သည်သာလျှင် စျာနပစ္စည်း တပ်ပေသည်။
巴利原文（缅文转写）：“ဝိတက္ကပစ္ဆိမကံ ဟိ စျာနံ နာမ။”
——作这样专注、稳固的取相。因此，依“最低限度，禅那以寻为最后条件”（《阿毗达磨义注》1-304）之说，最低限度也只有具备寻、与寻相应的禅支法，才能作为禅那缘给予助益。
အဝီရိယေသု ဗလာနိ န လဗ္ဘန္တိ ---- (အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ-သမုစ္စည်းပိုင်း။) ဝီရိယမပါသော တရားတို့ကား ပျော့ညံ့ညံ့ ရှိသဖြင့် ခွန်အားမရှိရကား ဗိုလ်ဟုမခေါ်ထိုက်ချေ။ ထိုကြောင့် ဝီရိယ မယှဥ်ရာ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ---- အားလုံးပေါင်းသော် (၁၆)မျိုးသော စိတ်တို့၌ ဗိုလ်တရားတွင် ပါဝင်သော သမာဓိဗိုလ် = ဧကဂ္ဂတာမျိုးယှဥ်သော်လည်း ထိုဧကဂ္ဂတာသည် ဗိုလ်ဟု အမည်မရချေ။ ထိုကြောင့် ဝီရိယပစ္ဆိမကံ ဗလံ ---- ဟူသော အဋ္ဌကထာ၊ ဗလံ ဝီရိယပစ္ဆိမံ ---- ဟူသော ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယတို့နှင့် အညီ အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် ဝီရိယရှိသော ဝီရိယယှဥ်သော တရားစုသည်သာ ဗိုလ်အမည် ရထိုက်ပေသည်။
巴利原文（缅文转写）：“အဝီရိယေသု ဗလာနိ န လဗ္ဘန္တိ”
巴利原文（缅文转写）：“ဝီရိယပစ္ဆိမကံ ဗလံ”
巴利原文（缅文转写）：“ဗလံ ဝီရိယပစ္ဆိမံ”
“在无精进者中，不得称为诸力。”（《摄阿毗达磨义论·摄杂品》。）不具精进的法软弱无力，因此不够资格称为“力”。五门转向、十种双五识、两种领受与三种推度，共十六种心，都不与精进相应；即使其中有属于定力同类的一境性，这一境性也不称为“力”。因此，依义注所说“力以精进为最后条件”，以及《胜义抉择》所说“以精进为最后条件者，方称为力”，最低限度也只有具备精进、与精进相应的法聚，才够资格称为“力”。
ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်ဝယ် ဝီရိယမယှဥ်သော ယင်းစိတ် (၁၆)မျိုး၌ တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ (အဘိ-၁-၁ဝ၆။)ဟု လာရှိ၏။ ဥပမာ စက္ခုဝိညာဏ် စိတ်စေတသိက်၌ နာမ်တရား (၈)လုံး ရှိ၏။ ယင်းနာမ်တရား (၈)မျိုးတို့၌ မနိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေအားဖြင့် ဣန္ဒြေ (၃)မျိုးသာ ရထိုက်၏။ (အဘိ-၁-၁ဝ၄-ကြည့်။) ထိုစက္ခုဝိညာဏ်စိတ်၌ ဧကဂ္ဂတာယှဥ်ပါလျက် သမာဓိန္ဒြေကို ဟောတော်မမူ။ ထိုကြောင့် ဝိစိကိစ္ဆာစိတ်၌ ယှဥ်သော ဧကဂ္ဂတာသာ ဣန္ဒြေမထိုက်သည် မဟုတ်၊ အဝီရိယစိတ် = ဝီရိယမယှဥ်သော စိတ် (၁၆)မျိုး၌ ယှဥ်သော ဧကဂ္ဂတာသည်လည်း ဣန္ဒြေမထိုက်ဟု မှတ်ပါ။
巴利原文（缅文转写）：“တီဏိ ဣန္ဒြိယာနိ”
《法集论》巴利原文说，在上述不与精进相应的十六种心中，只有“三种根”（《阿毗达磨藏》1-106）。例如，在称为眼识的心刹那中有八种名法；这八种名法中，只有意根、舍根与命根三种够资格称为根（参见《阿毗达磨藏》1-104）。虽然一境性也与眼识心相应，世尊却没有在其中宣说定根。因此应知：不仅与疑相应的一境性不够资格称为根，与十六种无精进心相应的一境性，也同样不够资格称为根。
အဟေတုကေသု မဂ္ဂင်္ဂါနိ န လဗ္ဘန္တိ။ (အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ-သမုစ္စည်းပိုင်း။) အဟိတ်စိတ်တို့သည် ဟိတ်နှင့် မယှဥ်ရကား ဆိုင်ရာအာရုံကို ယူမှု၌ အမြစ်စွဲနေသကဲ့သို့ ခိုင်မြဲမှု မရှိပေ။ ရေသောက်မြစ်နှင့် အလားတူသော ဟိတ်မပါသော တရားများသည် ဆိုင်ရာ အာရုံကို ယူမှု၌ ခိုင်မြဲမှု မရှိ၍ အပေါ်ယံမျှသာ ဖြစ်ရကား ---- ယင်းဟိတ်မပါသော ဟိတ်မယှဥ်သော တရားများသည် သုဂတိ ဒုဂ္ဂတိသို့သွားကြောင်း ကောင်းသောလမ်း
巴利原文（缅文转写）：“အဟေတုကေသု မဂ္ဂင်္ဂါနိ န လဗ္ဘန္တိ။”
“在无因心中，不得称为诸道支。”（《摄阿毗达磨义论·摄杂品》。）无因心不与因相应，因此在取各自所缘时缺乏如同扎根般的稳固性。没有如主根般的因，这些法取所缘并不稳固，只停留在表面；所以，这些无因、与因不相应的法，不堪称为导向善趣的善道——
原书第 599 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) မကောင်းသောလမ်း = မဂ္ဂဟု မဆိုထိုက်။ ဟေတုပစ္ဆိမကော မဂ္ဂေါ နာမ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၃ဝ၄။) အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် ဟိတ်နှင့်ယှဥ်သော တရားသည်သာလျှင် မဂ္ဂအမည်ရနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် အဟိတ်စိတ်များဝယ် မဂ္ဂင် တရား- ကိုယ်နှင့် အလားတူသော ဝိတက် ဝီရိယ ဧကဂ္ဂတာ စေတသိက်တို့သည် ထိုက်သလို ယှဥ်ကြသော်လည်း ယင်းစေတသိက်တို့သည် မဂ္ဂပစ္စည်း မတပ်ပေ။
巴利原文（缅文转写）：‘ဟေတုပစ္ဆိမကော မဂ္ဂေါ နာမ။’
——也不堪称为导向恶趣的恶道。‘所谓道，以具因为最低限度。’（《阿毗达磨义注》1-304。）最低限度，只有与因相应的法才能名为道。因此，在诸无因心中，虽然寻、精进、一境性等与道支法体相似的心所依其所应而相应，它们也不能成为道缘的缘法。
ဝိစိကိစ္ဆာစိတ္တေ ဧကဂ္ဂတာ မဂ္ဂိန္ဒြိယ၊ ဗလဘာဝံ န ဂစ္ဆတိ။ (အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ။) ---- ဝိစိကိစ္ဆာစိတ်၌ ယှဥ်သော ဧကဂ္ဂတာသည် တည်ကြည်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ယုံမှား သံသယများသော ဝိစိကိစ္ဆာက အာရုံပေါ်၌ စွဲစွဲမြဲမြဲ မရှိသောကြောင့် ထိုဝိစိကိစ္ဆာနှင့် ယှဥ်ရသည့်အတွက် ဧကဂ္ဂတာသည်လည်း အာရုံ၌ မစွဲမြဲနိုင်၊ စိတ္တက္ခဏပေါင်းများစွာ ကာလရှည်စွာ အဆက်မပြတ် မဖြစ်နိုင်၊ ခဏခေတ္တမျှသာ တည်တံ့နိုင်၏။ ထိုကြောင့် ဝိစိကိစ္ဆာ၌ ယှဥ်သော ဧကဂ္ဂတာသည် မဂ္ဂပစ္စည်း ဣန္ဒြိယပစ္စည်း မတပ်ပေ။ ဗလ = ဗိုလ် = ခွန်အားရှိသည့် အဆင့်သို့လည်း မရောက်ရှိနိုင်ပေ။
巴利原文（缅文转写）：‘ဝိစိကိစ္ဆာစိတ္တေ ဧကဂ္ဂတာ မဂ္ဂိန္ဒြိယ၊ ဗလဘာဝံ န ဂစ္ဆတိ။’
‘疑相应心中的一境性，达不到道根与力的状态。’（《摄阿毗达磨义论》。）与疑心相应的一境性虽然也称为稳定，但疑充满犹豫，不能稳固地安住所缘；一境性由于与这种疑相应，也不能稳固安住所缘，不能在许多心刹那中长时连续生起，只能短暂维持。因此，与疑相应的一境性不能成为道缘、根缘的缘法，也不能达到‘力’——即具有力量——的层次。
ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်သွယ်ပုံ
发趣诸缘的连接方式
ဤကျမ်းတွင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်းဖြင့် အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံကို ပဋိသန္ဓေခန္ဓာ (၅)ပါးမှ စတင်၍ ရေးသားတင်ပြခဲ့၏။ ယခုတစ်ဖန်လည်း ယင်းပဋိသန္ဓေခန္ဓာ (၅)ပါးကပင် စတင်၍ မည်သို့သော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ဝိုင်းဝန်းကျေးဇူးပြု၍ ယင်းပဋိသန္ဓေခန္ဓာ (၅)ပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံကစ၍ ပဋ္ဌာန်း- ပစ္စည်းဆက်သွယ်ပုံကို ရေးသားတင်ပြမည် ဖြစ်ပါသည်။ ရှေးဦးစွာ ပဋိသန္ဓေရူပက္ခန္ဓာက စတင်၍ တင်ပြအပ် ပါသည်။ လူသားများအတွက်သာ ပဓာနထား၍ တင်ပြထားသည်ဟု မှတ်ပါ။ ထိုတွင်လည်း ယောဂါဝစရ- ပုဂ္ဂိုလ်များသည် တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်များသာ အဖြစ်များကြသဖြင့် တိဟိတ်သူတော်ကောင်းကိုသာ ပဓာနထား၍ တင်ပြပေအံ့ ----
本书说明缘起第五法摄取因果时，是从结生五蕴开始的。现在仍从这结生五蕴开始，说明哪些缘力共同资助它们，使结生五蕴发生并住立，由此展开《发趣论》诸缘的连接方式。首先从结生色蕴说起。应知，这里的说明以人类为主；又因禅修者大多是三因人，所以主要以三因善士为例。
တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေ ကမ္မဇရုပ် = ရူပက္ခန္ဓာ (၂၉)
三因结生业生色（即色蕴，二十九种）
ရှေးဦးစွာ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံ-ဟူသော အတိတ် အကြောင်းတရားများကြောင့် ပစ္စုပ္ပန် ပဋိသန္ဓေခန္ဓာ (၅)ပါးတို့ ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်းတရား များကြောင့် ယင်းပဋိသန္ဓေခန္ဓာတို့ ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ အထူးသဖြင့် ကမ္မဇရုပ် (၃ဝ)ဟူသော ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း ရှုကွက်၌ ရေးသားတင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် စိုက်ရှုပါ။ ထိုသို့ အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်ပြီးပါမှ အောက်တွင် တင်ပြ- ထားသော အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းဆက်သွယ်ပုံ သဘောတရားကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ထပ်မံ၍ ရှုပါ။ ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်းပါ။ အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် မရှုနိုင်သေးလျှင် ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းဆက်သွယ်မှုကိုလည်း သဘောပေါက်နိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။
善士首先应依缘起第五法所说，专注观照：现在结生五蕴如何由过去的无明、爱、取、行、业等因法而生，如何由现在因法而生，尤其应观见由三十种业生色构成的色蕴如何生起。只有以智观见果法由因法生起以后，才进一步以智观照、审察下文所说因法与果法之间的发趣诸缘连接方式。若尚不能以智观见果法由因法而生，也不能理解发趣诸缘的连接。
ကမ္မဇရုပ် ---- ဟဒယဝတ္ထုမှ တစ်ပါးသော (၂၉)မျိုးသော ကာမ တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်- တရားတို့သည် ---- ၁။ နာမ်သဟဇာတမျိုး --- ၁၂၊ ၂။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၃။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊
业生色——除心所依处以外的二十九种欲界三因结生业生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、名俱生类十二种；二、色俱生类五种；三、后生类四种；
原书第 600 页
၄။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမျိုး --- ၃၊ ၅။ နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး --- ၁၊ ဤ (၂၅)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်းကျေးဇူးပြုသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရ- ကုန်၏။
四、色命根类三种；五、异刹那业类一种。由于这二十五种因缘法共同资助，它们得以发生并住立。
ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံကား
其发生与住立的方式
၁။ (က) ဟဒယဝတ္ထုမှ တစ်ပါးသော (၂၉)မျိုးသော ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည်
一、（甲）除心所依处以外的二十九种欲界三因结生业生色缘所生法——
ဆိုင်ရာ ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစု (သောမနဿဖြစ်လျှင်-၃၄၊ ဥပေက္ခာဖြစ်လျှင်-၃၃၊)
——由相应的欲界三因结生名法聚（喜俱时三十四种，舍俱时三十三种）——
အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတ နိဿယ ဝိပါက ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ
——的全部名蕴缘法，以俱生、依止、果报、不相应、有与不离去——
အဝိဂတသတ္တိ။
——缘力资助。
( ခ ) ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ဟိတ် (၃)ပါး ပစ္စည်းတရား တို့၏ ဟေတုသတ္တိ၊ ( ဂ ) ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော စေတနာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတကမ္မသတ္တိ၊ (ဃ) ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ်ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာဟာရသတ္တိ၊ ( င ) ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော ဇီဝိတ စိတ် ဝေဒနာ (သောမနဿဝေဒနာ သို့မဟုတ်
（乙）由结生名法聚中的无贪、无瞋、无痴三因缘法，以因缘力资助；（丙）由其中的思缘法，以俱生业缘力资助；（丁）由其中的触、思、识缘法，以食缘力资助；（戊）由其中的命、心、受（喜受或——
ဥပေက္ခာဝေဒနာ) သဒ္ဓါ ဝီရိယ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ပညာဟူသော နာမ်ဣန္ဒြေ (၈)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏
——舍受）、信、精进、念、一境性、慧等八种名根缘法——
ဣန္ဒြိယသတ္တိ၊ ( စ ) သောမနဿသဟဂုတ် ပဋိသန္ဓေနှင့် အတူဥပါဒ်သော ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်အံ့ ---- ဝိတက် ဝိစာရ ပီတိ
——以根缘力资助；（己）若是与喜俱结生同时生起的业生色，则由寻、伺、喜——
သုခ (ဝေဒနာ) ဧကဂ္ဂတာဟူသော စျာနင် (၅)ပါး၊ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ပဋိသန္ဓေနှင့် အတူဥပါဒ်သော
——乐受、一境性五禅支；若是与舍俱结生同时生起的——
ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်အံ့ ---- ဝိတက် ဝိစာရ ဥပေက္ခာ (ဝေဒနာ) ဧကဂ္ဂတာဟူသော စျာနင် (၄)ပါး ပစ္စည်း-
——业生色，则由寻、伺、舍受、一境性四禅支缘法——
တရားတို့၏ စျာနသတ္တိ၊ (ဆ) ပညာ ဝိတက် ဝီရိယ သတိ ဧကဂ္ဂတာဟူသော မဂ္ဂင် (၅)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ မဂ္ဂသတ္တိကြောင့်
——以禅那缘力资助；（庚）由慧、寻、精进、念、一境性五道支缘法，以道缘力——
လည်းကောင်း။ (နာမ်သဟဇာတမျိုး - ၁၂)
——资助。（名俱生类十二种。）
၂။ ကလာပ် (၃)မျိုး = ရုပ်အမျိုးအစား (၃ဝ)၊ (ဟဒယဝတ္ထုနှုတ်သော်-၂၉-မျိုး)သော ရုပ်တို့တွင် ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ထိုက်သည့် အားလျော်စွာ ကျေးဇူးပြုမှု သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိကြောင့် လည်းကောင်း၊ (ရုပ်သဟဇာတမျိုး - ၅) ၃။ နောက်ဖြစ်သော ပထမဘဝင် နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ ကြောင့်လည်းကောင်း၊ (ပစ္ဆာဇာတမျိုး - ၄) ၄။ ကလာပ်တူ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယတ္ထိ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယအဝိဂတ- ပစ္စယသတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း၊ (ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမျိုး - ၃) ၅။ အသင်သူတော်ကောင်းကိုယ်တိုင် အတိတ်ဘဝတစ်ခုက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် ဟူသော ကိလေသဝဋ် ခြံရံလျက်ရှိသော သင်္ခါရ-ကံဟူသော ကမ္မဝဋ် = ထိုက်သင့်ရာ တစ်မျိုးမျိုးသော
二、在三种色聚、共三十种色法（除去心所依处则为二十九种）中，由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（色俱生类五种。）三、由后生的第一有分名蕴缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（后生类四种。）四、由同一色聚的色命根缘法，以色命根、色命根有、色命根不离去缘力资助。（色命根类三种。）五、由善士自己在某一过去世所培育、受无明、爱、取等烦恼轮围绕的行与业这一业轮——即某一种相应的——
原书第 601 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ကာမကုသိုလ်ကံ ပစ္စည်းတရားတို့၏ နာနာက္ခဏိကကမ္မသတ္တိ ကြောင့်လည်းကောင်း၊ (နာနာက္ခဏိက- ကမ္မမျိုး - ၁) ဤ (၂၅)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့၏ ကျေးဇူးပြုပေးမှု ပစ္စယသတ္တိတို့ကြောင့် ယင်း (၂၉)မျိုးသော ပဋိ- သန္ဓေ ကမ္မဇရုပ်တရားများသည် ဖြစ်ပေါ်တည်နေကြရပေသည်။ ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် စေ့စေ့ငုငု တိုက်ဆိုင်၍ ရှုကြည့်ပါ။ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်က အသင်သူတော်ကောင်း၏ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်အတွက် မည်သို့ မည်ပုံ ကျေးဇူးပြုပေးနေသည်ကို ကိုယ်တိုင်ပင် သဘောပေါက်နိုင်ပေလိမ့်မည်။
——欲界善业缘法，以异刹那业缘力资助。（异刹那业类一种。）由于这二十五种缘力的资助，这二十九种结生业生色得以发生并住立。应以智仔细比对、观见；如此便能亲自理解《发趣论》的教法如何帮助善士成就缘摄受智。
ပဋိသန္ဓေ ဟဒယဝတ္ထု ပစ္စယုပ္ပန်တရား တည်နေရပုံ
结生心所依处缘所生法的住立方式
ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနှင့် ဥပါဒ်ပြိုင်၍ဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ် - ဟဒယဝတ္ထု ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် -- ၁။ နာမ်သဟဇာတမျိုး --- ၁၃၊ ၂။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၄၊ ၃။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၄။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမျိုး --- ၃၊ ၅။ နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး --- ၁၊ ဤ (၂၅)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်းကျေးဇူးပြုသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
与欲界三因结生同时生起的业生色——心所依处缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、名俱生类十三种；二、色俱生类四种；三、后生类四种；四、色命根类三种；五、异刹那业类一种。由于这二十五种因缘法共同资助，它得以发生并住立。
ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံကား
其发生与住立的方式
၁။ (က) ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနှင့် ဥပါဒ်ပြိုင်သော ကမ္မဇရုပ် - ဟဒယဝတ္ထု ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည်
一、（甲）与欲界三因结生同时生起的业生色——心所依处缘所生法——
ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစု (၃၄-သို့မဟုတ်-၃၃) အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရား
——由欲界三因结生名法聚（三十四或三十三种）的全部名蕴缘法——
တို့၏ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပါက ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ ( ခ ) ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ဟိတ် (၃)ပါး ပစ္စည်း- တရားတို့၏ ဟေတုသတ္တိ၊ ( ဂ ) စေတနာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတကမ္မသတ္တိ၊ (ဃ) ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ် ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာဟာရသတ္တိ၊ ( င ) နာမ်ဣန္ဒြေ (၈)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဣန္ဒြိယသတ္တိ၊ ( စ ) သောမနဿသဟဂုတ် တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနှင့် ဥပါဒ်ပြိုင်သော ကမ္မဇရုပ် - ဟဒယဝတ္ထု ဖြစ်အံ့ ---
——以俱生、相互、依止、果报、不相应、有、不离去缘力资助；（乙）由结生名法聚中的无贪、无瞋、无痴三因缘法，以因缘力资助；（丙）由思缘法，以俱生业缘力资助；（丁）由触、思、识缘法，以食缘力资助；（戊）由八种名根缘法，以根缘力资助；（己）若心所依处与喜俱三因结生同时生起，则由——
စျာနင် (၅)ပါး၊ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနှင့် ဥပါဒ်ပြိုင်သော ကမ္မဇရုပ် - ဟဒယဝတ္ထု
——五禅支资助；若与舍俱三因结生同时生起，则由——
ဖြစ်အံ့ --- ပီတိကြဥ်သော စျာနင် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ စျာနသတ္တိ၊ (ဆ) ဝိရတိကြဥ်သော မဂ္ဂင် (၅)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ မဂ္ဂသတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း (၁၃) ။
——除喜以外的四禅支缘法，以禅那缘力资助；（庚）由除三离心所以外的五道支缘法，以道缘力资助。（名俱生类十三种。）
၂။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတ နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း (၄) ။
二、由同一色聚内全部四大种缘法，以俱生、依止、有、不离去缘力资助。（四种。）
၃။ နောက်နောက်၌ ဖြစ်သော ပထမဘဝင် နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း (၄) ။
三、由后生的第一有分名蕴缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
原书第 602 页
၄။ ကလာပ်တူ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေပစ္စည်းတရားတို့၏ (ဟဒယဒသကကလာပ်အတွင်း၌ ရှိသော ကလာပ်တူ ဇီဝိတိန္ဒြေကို ဆိုလိုသည်။) ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယတ္ထိ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယအဝိဂတပစ္စယသတ္တိကြောင့် လည်းကောင်း (၃) ။
四、由同一色聚的色命根缘法——这里指心十法聚内同一色聚的命根——以色命根、色命根有、色命根不离去缘力资助。（三种。）
၅။ အတိတ်ဘဝတစ်ခုက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော ထိုက်သင့်ရာ တစ်မျိုးမျိုးသော တိဟိတ် ဥက္ကဋ္ဌ ကာမ ကုသိုလ်ကံဟူသော ပစ္စည်းတရားတို့၏ နာနာက္ခဏိကကမ္မသတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း (၁) ။
五、由过去某一世所培育的相应三因殊胜欲界善业缘法，以异刹那业缘力资助。（一种。）
ဤ (၂၅)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့၏ ကျေးဇူးပြုပေးမှုကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ကမ္မဇရုပ် - ဟဒယဝတ္ထု ပစ္စည်းတရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်တည်နေကြရပေကုန်သည်။ ဤကြောင်း-ကျိုးဆက်နွယ်မှု သဘောများကိုလည်း ဉာဏ်ဖြင့် စေ့စေ့ငုငု မြင်အောင် ကြည့်၍ ရှုပါလေ။
由于这二十五种因缘法的资助，结生业生色——心所依处缘所生法得以发生并住立。也应以智仔细观见这些因果关联。
ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ (၄) ပါး ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံ
欲界三因结生四名蕴的发生与住立方式
ကာမတိဟိတ်ပဋိသန္ဓေ (၄)ခု (သောမနဿဖြစ်လျှင် နာမ်တရား - ၃၄၊ ဥပေက္ခာဖြစ်လျှင် နာမ်တရား - ၃၃) နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ နာမ်သဟဇာတမျိုး --- ၁၃၊ ၂။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၆၊ ၃။ အာရမ္မဏမျိုး --- ၁၊ ၄။ အနန္တရမျိုး --- ၅၊ ၅။ နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး --- ၂၊ ဤ (၂၇)မျိုးသော ပစ္စယသတ္တိတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
四种欲界三因结生（喜俱时三十四种名法，舍俱时三十三种名法）的四名蕴缘所生法，由以下诸类缘力资助：一、名俱生类十三种；二、色俱生类六种；三、所缘类一种；四、无间类五种；五、异刹那业类两种。由于这二十七种缘力共同资助，它们得以发生并住立。
ယင်းကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေ (၄)ခု နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး (နာမ်တရား ၃၄၊ ၃၃၊) ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် - ၁။ (က) အချင်းချင်းအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေ (၄)ခု (၃၄-၃၃) အစိတ်အစိတ်
这四种欲界三因结生的四名蕴（三十四或三十三种名法）缘所生法：一、（甲）由彼此互相资助的四种欲界三因结生中各个——
နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ ---- သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပါက သမ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ
——名蕴缘法，以俱生、相互、依止、果报、相应、有、不离去——
သတ္တိ၊ ( ခ ) သမ္ပယုတ္တခန္ဓာအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ယင်းကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေ နာမက္ခန္ဓာ၌ ပါရှိသော အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ဟိတ် (၃)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဟေတုသတ္တိ၊ ( ဂ ) စေတနာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတကမ္မသတ္တိ၊ (ဃ) ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ် ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာဟာရသတ္တိ၊ ( င ) နာမ်ဣန္ဒြေ (၈)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဣန္ဒြိယသတ္တိ၊ ( စ ) သောမနဿသဟဂုတ် ပဋိသန္ဓေဖြစ်အံ့ ---- စျာနင် (၅)ပါး၊ ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ပဋိသန္ဓေဖြစ်အံ့ --- စျာနင် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ စျာနသတ္တိ၊ (ဆ) ဝိရတိကြဥ်သော မဂ္ဂင်(၅)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ မဂ္ဂသတ္တိ၊ (နာမ်သဟဇာတမျိုး - ၁၃) ၂။ ကာမတိဟိတ်ပဋိသန္ဓေ (နာမ်တရား ၃၄၊ ၃၃) အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် မိမိ (ကာမတိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနာမက္ခန္ဓာ)နှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (ရုပ်သဟဇာတမျိုး - ၆)
——缘力资助；（乙）由三因结生名蕴中的无贪、无瞋、无痴三因缘法，以因缘力资助相应蕴；（丙）由思缘法，以俱生业缘力资助；（丁）由触、思、识缘法，以食缘力资助；（戊）由八种名根缘法，以根缘力资助；（己）喜俱结生时，由五禅支；舍俱结生时，由四禅支缘法，以禅那缘力资助；（庚）由除三离心所以外的五道支缘法，以道缘力资助。（名俱生类十三种。）二、这些欲界三因结生的四名蕴（三十四或三十三种名法）缘所生法，由与自身同时生起的心所依处缘法，以俱生、相互、依止、不相应、有、不离去缘力资助。（色俱生类六种。）
原书第 603 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ၃။ ကာမ တိဟိတ်ပဋိသန္ဓေ (၃၄၊ ၃၃) အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ကံ- ကမ္မနိမိတ်-ဂတိနိမိတ် (၃)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးသော အာရုံပစ္စည်းတရားတို့၏ အာရမ္မဏသတ္တိ (၁) ၄။ ကာမ တိဟိတ်ပဋိသန္ဓေ (၃၄၊ ၃၃) အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ချုပ်လေပြီးသော စုတိ (၁၉)မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသော နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ အနန္တရ သမနန္တရ ဥပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတသတ္တိ၊ (အနန္တရမျိုး-၅) ၅။ ကာမ တိဟိတ်ပဋိသန္ဓေ (၃၄၊ ၃၃) အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် အတိတ်ဖြစ်သော ထိုက်သင့်ရာ တစ်မျိုးမျိုးသော တိဟိတ် ဥက္ကဋ္ဌ ကာမကုသိုလ်ကံ ပစ္စည်းတရားတို့၏ နာနာက္ခဏိကကမ္မ ပကတူပနိဿယသတ္တိ၊ (နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး -၂) ဤ (၂၇)မျိုးသော ပစ္စယသတ္တိတို့၏ ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။ (နာမ်-
三、这些欲界三因结生四名蕴缘所生法，由业、业相、趣相三种所缘之一，以所缘缘力资助。（一种。）四、由已经灭去的十九种死亡心之一的名蕴缘法，以无间、等无间、无间亲依止、无有、离去缘力资助。（无间类五种。）五、由过去某一种相应的三因殊胜欲界善业缘法，以异刹那业、自然亲依止缘力资助。（异刹那业类两种。）由于这二十七种缘力共同资助，它们得以发生并住立。〔四名蕴——
ခန္ဓာ-၄-ပါးတို့သည် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုနိုင်ကြသဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ သို့မဟုတ် ခန္ဓာနှစ်ပါးစီ စသည်ဖြင့် ခွဲရှုလျှင်လည်း နည်းတူပင် သဘောပေါက်ပါ။)
——能够彼此互相资助，所以若分成一个蕴或两个蕴等分别观照，也应以同样方式理解。〕
ဘဝင်ခန္ဓာ (၅) ပါး
有分五蕴
ဘဝင်ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့တွင် ဘဝင်နာမ်တရားတို့သည် ဟဒယဝတ္ထုကို မှီ၍ဖြစ်ကြသဖြင့် ယခုလက်ရှိ ဘဝင်၏ မှီရာ ဟဒယ၌ ရုပ် (၅၄)မျိုး ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပထမဘဝင်အခိုက်၌ကား ကမ္မဇရုပ် စိတ္တဇရုပ် ဥတုဇရုပ်များသာ ရှိနေကြသေး၏။ အမိစားမျိုလိုက်သော အစာအာဟာရသည် သူငယ်၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ ပြန့်နှံ့ သည့် အခါကစ၍ အာဟာရဇရုပ်များလည်း ဖြစ်လာကြမည် ဖြစ်သည်။ သို့အတွက် အာဟာရဇရုပ်များကို အာဟာရဇရုပ် ဖြစ်ချိန်အခိုက်၌သာ ရှုရန် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဂဗ္ဘသေယျက လူသားများအတွက်သာ ဦးတည်၍ ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းရုပ်တရားတို့၏ ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်နွယ်လျက် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံကို ဆက်လက် ပြဆိုပေအံ့။
在有分五蕴中，有分名法依心所依处而生，所以当前有分所依的心区共有五十四种色法。不过，在第一有分时，尚只有业生色、心生色与时节生色；从母亲摄取的食物营养遍布胎儿身体时起，食生色才会生起。因此，食生色只应在它已经生起时观照。这里是专就胎生人类而言。以下继续说明这些色法依发趣诸缘相连而发生、住立的方式。
ဘဝင် ရူပက္ခန္ဓာ
有分色蕴
ဘဝင်၏ ဥပါဒ်ခဏနှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်ကောင်းသော ရုပ်တို့ကား (၁) ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ်၊ (၂) စိတ္တဇရုပ်၊ (၃) ဥတုဇရုပ်၊ (၄) အာဟာရဇရုပ်ဟု (၄)မျိုးတို့တည်း။ (အာဟာရဇရုပ် မဖြစ်သေးလျှင် အာဟာရဇရုပ်ကို နှုတ်ထားပါ။) ဌီခဏ ဘင်ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်ကောင်းသော ရုပ်တို့ကား (၁) ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ်၊ (၂) ဥတုဇရုပ်၊ (၃) အာဟာရဇရုပ်တို့တည်း။ (အာဟာရဇရုပ် မဖြစ်သေးလျှင် နှုတ်ထားပါ။) ဘဝင်စိတ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ်တို့၏
能与有分心生时同时生起的色法有四类：一、转起业生色；二、心生色；三、时节生色；四、食生色。〔食生色尚未生起时，应将它除外。〕能与有分心住时、灭时同时生起的色法有三类：一、转起业生色；二、时节生色；三、食生色。〔食生色尚未生起时，应将它除外。〕以下说明与有分心生、住、灭三时同时生起的转起业生色——
ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံ
其发生与住立的方式
ပဝတ္တိကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၂။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၃။ ရူပအာဟာရမျိုး --- ၃၊
转起业生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、色俱生类五种；二、后生类四种；三、色食类三种；
原书第 604 页
၄။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမျိုး --- ၃၊ ၅။ နာနာက္ခဏိကကမ္မ --- ၁၊ ဤ (၁၆)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
四、色命根类三种；五、异刹那业类一种。由于这十六种因缘法，它们得以发生并住立。
ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
转起业生色缘所生法：一、由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（五种。）
၂။ နောက်နောက်သော စိတ်စေတသိက်ပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၄)။
二、由后生的心与心所缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
〔မှတ်ချက် ---- နောက်နောက်သော စိတ်စေတသိက်ဟူသည် မိမိရှုပွားလိုက်သော ဘဝင်၏ နောက်၌ ကပ်လျက်ရှိသော စိတ်စေတသိက် နာမ်တရားစုပင် ဖြစ်သည်။ ထိုနာမ်တရားစုသည် ဝီထိစိတ်သော်လည်း ဖြစ်နိုင်၏၊ ဝီထိမုတ်စိတ်သော်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ ဝီထိမုတ်စိတ်ဟူသည် ဤ၌ အထူးသဖြင့် ဘဝင်စိတ်ကို ရည်ညွှန်း၍ ဆိုခြင်းတည်း။ ရှေးရှေးဘဝင်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်သော ကမ္မဇရုပ်အား (စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်အား) နောက်နောက် ဘဝင်နာမ်တရားစုက ကျေးဇူးပြုမှုကို ဆိုလိုသည်။ သတိပြု၍ ရှုပါ၊၊〕 ၃။ ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြားဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ (ကမ္မဇသြဇာ စိတ္တဇသြဇာ ဥတုဇသြဇာ အာဟာရဇသြဇာ) ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပအာဟာရ ရူပအာဟာရတ္ထိ ရူပအာဟာရအဝိဂတသတ္တိ၊ (၃) ။
〔注——‘后生的心与心所’，就是紧接在所观有分之后的心与心所名法聚；这组名法既可能是心路心，也可能是离路心。这里所谓离路心，特别指有分心。后一个有分名法聚，资助与前一个有分同时生起、已经到达住时的业生色（以及四因所生色）。应注意如此观照。〕三、由同一色聚或不同色聚中的四因所生食素——业生食素、心生食素、时节生食素、食生食素——缘法，以色食、色食有、色食不离去缘力资助。（三种。）
၄။ ကလာပ်တူ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယတ္ထိ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယအဝိဂတ သတ္တိ၊ (၃) ။
四、由同一色聚的色命根缘法，以色命根、色命根有、色命根不离去缘力资助。（三种。）
၅။ အတိတ်ဖြစ်သော ထိုက်သင့်ရာ ကာမကုသိုလ်ကံ (အကုသိုလ်ကံ) ပစ္စည်းတရားတို့၏ နာနာက္ခဏိကကမ္မ သတ္တိ၊ (၁) ။
五、由过去相应的欲界善业（或不善业）缘法，以异刹那业缘力资助。（一种。）
ဤ (၁၆)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
由于这十六种缘法共同资助，它们得以发生并住立。
ဘဝင် စိတ္တဇရုပ်တို့ ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံ
有分心生色的发生与住立方式
ဘဝင် စိတ္တဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ နာမ်သဟဇာတမျိုး --- ၁၂၊ ၂။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၃။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၄။ ရူပအာဟာရမျိုး --- ၃၊ ဤ (၂၄)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဝိုင်းဝန်း ကျေးဇူးပြုမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
有分心生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、名俱生类十二种；二、色俱生类五种；三、后生类四种；四、色食类三种。由于这二十四种缘法共同资助，它们得以发生并住立。
ဘဝင် စိတ္တဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ (က) ဘဝင်နာမ်တရား (၃၄၊ ၃၃) အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတ နိဿယ ဝိပါက ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊
有分心生色缘所生法：一、（甲）由有分的三十四或三十三种名法——即全部四名蕴缘法——以俱生、依止、果报、不相应、有、不离去缘力资助；
原书第 605 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ( ခ ) ယင်းဘဝင်နာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဟေတုသတ္တိ၊ ( ဂ ) စေတနာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတကမ္မသတ္တိ၊ (ဃ) ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ် ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာဟာရသတ္တိ၊ ( င ) ဇီဝိတ စိတ် ဝေဒနာ သဒ္ဓါ ဝီရိယ သတိ ဧကဂ္ဂတာ ပညာ ဟူသော နာမ်ဣန္ဒြေ (၈)ပါး ပစ္စည်းတရား တို့၏ ဣန္ဒြိယသတ္တိ၊ ( စ ) သောမနဿသဟဂုတ် ကာမ တိဟိတ် ဘဝင်စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ် ဖြစ်အံ့ ----
（乙）由有分名法聚中的无贪、无瞋、无痴缘法，以因缘力资助；（丙）由思缘法，以俱生业缘力资助；（丁）由触、思、识缘法，以食缘力资助；（戊）由命、心、受、信、精进、念、一境性、慧八种名根缘法，以根缘力资助；（己）若是喜俱欲界三因有分心所生的心生色，则由——
ဝိတက် ဝိစာရ ပီတိ (သောမနဿ)ဝေဒနာ ဧကဂ္ဂတာဟူသော စျာနင် (၅)ပါး၊ ဥပေက္ခာသဟဂုတ်
——寻、伺、喜、喜受、一境性五禅支；若是舍俱——
ကာမ တိဟိတ် ဘဝင်စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်ဖြစ်အံ့ ---- ဝိတက် ဝိစာရ (ဥပေက္ခာ)ဝေဒနာ
——欲界三因有分心所生的心生色，则由寻、伺、舍受——
ဧကဂ္ဂတာဟူသော စျာနင် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ စျာနသတ္တိ၊ (ဆ) ပညာ ဝိတက် ဝီရိယ သတိ ဧကဂ္ဂတာဟူသော မဂ္ဂင် (၅)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ မဂ္ဂသတ္တိ၊ (၁၂) ။
——一境性四禅支缘法，以禅那缘力资助；（庚）由慧、寻、精进、念、一境性五道支缘法，以道缘力资助。（名俱生类十二种。）
၂။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
二、由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（五种。）
၃။ နောက်နောက်သော စိတ်စေတသိက် နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ သတ္တိ၊ (၄) ။
三、由后生的心与心所名蕴缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
၄။ ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြား ဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပအာဟာရ ရူပအာဟာရတ္ထိ ရူပအာဟာရ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၃) ။
四、由同一色聚或不同色聚中的四因所生食素缘法，以色食、色食有、色食不离去缘力资助。（三种。）
ဤ (၂၄)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်- နေကြရကုန်၏။
由于这二十四种因缘法共同资助，它们得以发生并住立。
ဘဝင်စိတ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်တို့၏
与有分心的生、住、灭三时同时生起的时节生色、食生色之发生与住立方式
ဘဝင် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၂။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၃။ ရူပအာဟာရမျိုး --- ၃၊ ဤ (၁၂)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
有分时节生色、食生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、色俱生类五种；二、后生类四种；三、色食类三种。由于这十二种缘法，它们得以发生并住立。
ဘဝင် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
有分时节生色、食生色缘所生法：一、由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（五种。）
၂။ နောက်နောက်သော စိတ်စေတသိက်ပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၄) ။
二、由后生的心与心所缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
原书第 606 页
၃။ ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြားဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပအာဟာရ ရူပအာဟာရတ္ထိ ရူပအာဟာရအဝိဂတသတ္တိ၊ (၃) ။
三、由同一色聚或不同色聚中的四因所生食素缘法，以色食、色食有、色食不离去缘力资助。（三种。）
ဤ (၁၂)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်- နေရကုန်၏။
由于这十二种因缘法共同资助，它们得以发生并住立。
ဘဝင်နာမက္ခန္ဓာ (၄) ပါး
有分四名蕴
ကာမ တိဟိတ် ဘဝင် (၃၄၊ ၃၃) နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ နာမ်သဟဇာတမျိုး --- ၁၃၊ ၂။ အာရမ္မဏမျိုး --- ၁၊ ၃။ အနန္တရမျိုး --- ၅၊ ၄။ ဝတ္ထုမျိုး --- ၅၊ ၅။ နာနာက္ခဏိကကမ္မမျိုး --- ၂၊ ဤ (၂၆)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
欲界三因有分的四名蕴（三十四或三十三种名法）缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、名俱生类十三种；二、所缘类一种；三、无间类五种；四、依处类五种；五、异刹那业类两种。由于这二十六种缘法，它们得以发生并住立。
ကာမ တိဟိတ် ဘဝင် (၃၄၊ ၃၃) အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ (က) အချင်းချင်းအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ကာမ တိဟိတ် ဘဝင် (၃၄၊ ၃၃) အစိတ်အစိတ် နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပါက သမ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ 〔မှတ်ချက် ---- ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား စသည့် ရှုကွက်များကို သတိပြုပါ။〕 ( ခ ) သမ္ပယုတ္တခန္ဓာအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ကာမ တိဟိတ် ဘဝင် (၃၄၊ ၃၃) နာမက္ခန္ဓာ၌ ပါရှိသော အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ဟိတ် (၃)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဟေတုသတ္တိ၊ ( ဂ ) စေတနာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတကမ္မသတ္တိ၊ (ဃ) ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ် နာမ်အာဟာရ (၃)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာဟာရသတ္တိ၊ ( င ) နာမ်ဣန္ဒြေ (၈)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဣန္ဒြိယသတ္တိ၊ ( စ ) သောမနဿဘဝင် ဖြစ်အံ့ ---- ဝိတက် ဝိစာရ ပီတိ သုခ ဧကဂ္ဂတာ - စျာနင် (၅)ပါး၊ ဥပေက္ခာဘဝင်
欲界三因有分的全部四名蕴（三十四或三十三种名法）缘所生法：一、（甲）由彼此互相资助的有分各个名蕴缘法，以俱生、相互、依止、果报、相应、有、不离去缘力资助；〔注——应注意‘触（三十三种）为因、受蕴为果’等观法。〕（乙）由有分四名蕴中的无贪、无瞋、无痴三因缘法，以因缘力资助相应蕴；（丙）由思缘法，以俱生业缘力资助；（丁）由触、思、识三种名食缘法，以食缘力资助；（戊）由八种名根缘法，以根缘力资助；（己）若为喜俱有分，则由寻、伺、喜、乐、一境性五禅支；若为舍俱有分——
ဖြစ်အံ့ ---- ဝိတက် ဝိစာရ ဥပေက္ခာ ဧကဂ္ဂတာ စျာနင် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ စျာနသတ္တိ၊ (ဆ) ဝိရတိကြဥ်သော မဂ္ဂင် (၅)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ မဂ္ဂသတ္တိ၊ (၁၃) ။
——则由寻、伺、舍、一境性四禅支缘法，以禅那缘力资助；（庚）由除三离心所以外的五道支缘法，以道缘力资助。（名俱生类十三种。）
၂။ ကံ-ကမ္မနိမိတ်-ဂတိနိမိတ် သုံးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးသော အာရုံပစ္စည်းတရားတို့၏ အာရမ္မဏသတ္တိ၊ (၁) ။
二、由业、业相、趣相三种所缘之一的缘法，以所缘缘力资助。（一种。）
၃။ (က) ပဋိသန္ဓေ၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ ချုပ်လေပြီးသော ကာမ တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနာမက္ခန္ဓာ၊ ( ခ ) ဘဝင်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ ချုပ်လေပြီးသော ကာမ တိဟိတ် ဘဝင်နာမက္ခန္ဓာ၊ ( ဂ ) ဝုဋ္ဌော၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ ချုပ်လေပြီးသော ဝုဋ္ဌောနာမက္ခန္ဓာ၊ (ဃ) ဇော၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ ချုပ်လေပြီးသော အဆုံးဇောနာမက္ခန္ဓာ၊
三、由以下已经灭去的名蕴缘法，以无间、等无间、无间亲依止、无有、离去缘力资助：（甲）有分紧接结生而生时，由已经灭去的欲界三因结生名蕴；（乙）有分紧接有分而生时，由已经灭去的欲界三因有分名蕴；（丙）有分紧接确定而生时，由已经灭去的确定名蕴；（丁）有分紧接速行而生时，由已经灭去的最后速行名蕴；
原书第 607 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) (င) တဒါရုံ၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ ချုပ်လေပြီးသော ဒုတိယတဒါရုံ နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ အနန္တရ သမနန္တရ ဥပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
（戊）有分紧接彼所缘而生时，由已经灭去的第二彼所缘名蕴。（五种。）
၄။ (က) ယင်းဘဝင်နာမက္ခန္ဓာတို့သည် ပဋိသန္ဓေ၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သောအခါ (ပထမဘဝင်ကို ဆိုလိုသည်။) ကာမ တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေနှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထု၊ ( ခ ) ဘဝင်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ (ဘဝင်နောင် ဖြစ်သော ဘဝင် = ဒုတိယဘဝင် စသည်ကို ဆိုလိုသည်။) ရှေးရှေး ကာမ တိဟိတ် ဘဝင်နာမက္ခန္ဓာနှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထု၊ ( ဂ ) ဝုဋ္ဌော၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ ဝုဋ္ဌောနာမက္ခန္ဓာနှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထု၊ (ဃ) ဇော၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ အဆုံးဇောနာမက္ခန္ဓာနှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထု၊ ( င ) တဒါရုံ၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သောအခါ ဒုတိယတဒါရုံနာမက္ခန္ဓာနှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထု၊ ( စ ) မရဏာသန္နအခါ စုတိစိတ်မှ ပြန်၍ ရေတွက်သည်ရှိသော် (၁၇)ချက်မြောက်သော စိတ်နှင့် အတူ ဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုပစ္စည်းတရားတို့၏ နိဿယ ပုရေဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
四、有分四名蕴缘所生法，由以下心所依处缘法，以依止、前生、不相应、有、不离去缘力资助：（甲）紧接结生而生时——即第一有分——由与欲界三因结生同时生起的心所依处；（乙）紧接有分而生时——指第二有分等后续有分——由与前一欲界三因有分名蕴同时生起的心所依处；（丙）紧接确定而生时，由与确定名蕴同时生起的心所依处；（丁）紧接速行而生时，由与最后速行名蕴同时生起的心所依处；（戊）紧接彼所缘而生时，由与第二彼所缘名蕴同时生起的心所依处；（己）临终时，由从死亡心倒数第十七个心同时生起的心所依处。（五种。）
၅။ အတိတ်ဖြစ်သော ထိုက်သင့်ရာ တစ်မျိုးမျိုးသော တိဟိတ် ဥက္ကဋ္ဌ ကာမကုသိုလ်ကံ ပစ္စည်းတရားတို့၏ နာနာက္ခဏိကကမ္မ ပကတူပနိဿယသတ္တိ၊ (၂) ။
五、由过去某一种相应的三因殊胜欲界善业缘法，以异刹那业、自然亲依止缘力资助。（两种。）
ဤ (၂၆)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စယသတ္တိတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်- နေရကုန်၏။
由于这二十六种因缘力共同资助，有分四名蕴得以发生并住立。
〔မှတ်ချက် ---- ပထမဘဝင်စသော ဘဝင် (၁၅)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၁၆)ကြိမ်တို့နောင် ဖြစ်သော မနော- ဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဘဝနိကန္တိက လောဘဇော ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့၏ ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံကို နောက်တွင် ရေးသား တင်ပြမည့် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း လောဘဇော ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့ကို နည်းမှီး၍ သိနိုင်လောက်ပေပြီ။〕
〔注——在第一有分等十五次或十六次有分之后生起的意门转向，以及执著新有的贪速行五蕴，其发生与住立方式，可依后文将说明的意门转向、贪速行五蕴类推而知。〕
ပဉ္စဒွါရိကဝီထိစိတ်
五门心路心
ပဉ္စဒွါရိကဝီထိစိတ်တို့သည် အကျဥ်းအားဖြင့် ---- ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ တဒါရုံ - ဟု (၇)မျိုးတည်း။
五门心路心略说有七类：五门转向、五识、领受、推度、确定、速行、彼所缘。
စိတ္တုပ္ပါဒ်၏ အစွမ်းအားဖြင့်ကား --- ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ပထမဇော၊ ဒုတိယဇော၊ တတိယဇော၊ စတုတ္ထဇော၊ ပဉ္စမဇော၊ ဆဋ္ဌဇော၊ သတ္တမဇော၊ ပထမတဒါရုံ၊ ဒုတိယတဒါရုံ - ဟု (၁၄)မျိုးတည်း။
若依心生起的次第，则有十四类：五门转向、五识、领受、推度、确定、第一速行、第二速行、第三速行、第四速行、第五速行、第六速行、第七速行、第一彼所缘、第二彼所缘。
အကျယ်အားဖြင့်ကား ကာမစိတ် (၅၄)မျိုးတည်း။ ထိုနာမ်တရားတို့၏ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ ယင်းခန္ဓာ (၅)ပါးတို့၏ ဖြစ်ပေါ်တည်နေရပုံ ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်သွယ်ပုံများကို ဆက်လက်၍ ရေးသား တင်ပြ အပ်ပါသည်။ ထိုတွင် ကြိယာဇောများမှာ ရဟန္တာအရှင်မြတ်ကြီးတို့နှင့်သာ သက်ဆိုင်သဖြင့် ချန်လှပ်ထားပါသည်။
广说则包括五十四种欲界心。以下逐一按这些心刹那组成五蕴，说明其发生、住立以及发趣诸缘连接的方式。其中，唯作速行只与阿罗汉圣者有关，故这里省略。
ရုပ်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်တည်နေပုံ - ကြိုတင်သိမှတ်ထားရန်
色法的发生与住立方式：预先应知
ပဉ္စဒွါရဝီထိ၌ ပဉ္စဝိညာဏ်တို့၏ ဥပါဒ်ခဏ၊ ဌီခဏ၊ ဘင်ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်ကောင်းသော ရုပ်တို့ကား ---- (၁) ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ်၊ (၂) ဥတုဇရုပ်၊ (၃) အာဟာရဇရုပ် ---- (၃)မျိုးတို့တည်း။
在五门心路中，能与五识的生时、住时、灭时同时生起的色法有三类：一、转起业生色；二、时节生色；三、食生色。
原书第 608 页
ပဉ္စဝိညာဏ်မှ ကြွင်းသော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ တဒါရုံတို့၏ ဥပါဒ်ခဏနှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်ကောင်းသော ရုပ်တို့ကား ---- (၁) ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ်၊ (၂) စိတ္တဇရုပ်၊ (၃) ဥတုဇရုပ်၊ (၄) အာဟာ- ရဇရုပ် ---- (၄)မျိုးတို့တည်း။
除五识以外，能与五门转向、领受、推度、确定、速行、彼所缘等心的生时同时生起的色法有四类：一、转起业生色；二、心生色；三、时节生色；四、食生色。
ယင်းဝီထိစိတ်တို့၏ ဌီခဏ ဘင်ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်ကောင်းသော ရုပ်တို့ကား ---- (၁) ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ်၊ (၂) ဥတုဇရုပ်၊ (၃) အာဟာရဇရုပ် ---- (၃)မျိုးတို့တည်း။
能与这些心路心的住时、灭时同时生起的色法有三类：一、转起业生色；二、时节生色；三、食生色。
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ရူပက္ခန္ဓာ
五门转向：色蕴
ကမ္မဇရုပ် ---- ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၂။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၃။ ရူပအာဟာရမျိုး --- ၃၊ ၄။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမျိုး --- ၃၊ ၅။ နာနာက္ခဏိကကမ္မ --- ၁၊ ဤ (၁၆)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
业生色——与五门转向心的生、住、灭三时同时生起的转起业生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、色俱生类五种；二、后生类四种；三、色食类三种；四、色命根类三种；五、异刹那业类一种。由于这十六种缘法，它们得以发生并住立。
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းအခိုက် ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
五门转向时的转起业生色缘所生法：一、由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（五种。）
၂။ နောက်ဖြစ်သော ပဉ္စဝိညာဏ် ပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၄) ။
二、由后生的五识缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
၃။ ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြားဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပအာဟာရ ရူပအာဟာရတ္ထိ ရူပအာဟာရအဝိဂတသတ္တိ၊ (၃) ။
三、由同一色聚或不同色聚中的四因所生食素缘法，以色食、色食有、色食不离去缘力资助。（三种。）
၄။ ကလာပ်တူ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယတ္ထိ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယအဝိဂတ သတ္တိ၊ (၃) ။
四、由同一色聚的色命根缘法，以色命根、色命根有、色命根不离去缘力资助。（三种。）
၅။ အတိတ်ဖြစ်သော ကာမကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ (၈+၁၂ = ၂ဝ) ပစ္စည်းတရားတို့၏ နာနာက္ခဏိကကမ္မ သတ္တိ၊ (၁)။ (ရူပကမ္မဇရုပ်အတွက်ဖြစ်မူ ရူပကုသိုလ်ကံ ဖြစ်သည်။) ဤ (၁၆)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
五、由过去的欲界善业、不善业——八种加十二种，共二十种——缘法，以异刹那业缘力资助。（一种；若是色界业生色，则缘法为色界善业。）由于这十六种缘法共同资助，它们得以发生并住立。
စိတ္တဇရုပ် ---- ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းနာမက္ခန္ဓာအခိုက် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန် တရားတို့သည် ---- ၁။ နာမ်သဟဇာတမျိုး --- ၉၊ ၂။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၃။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၄။ ရူပအာဟာရမျိုး --- ၃၊ ဤ (၂၁)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
心生色——在五门转向名蕴时，由五门转向心所生的心生色缘所生法，依以下诸类缘法发生并住立：一、名俱生类九种；二、色俱生类五种；三、后生类四种；四、色食类三种；合计二十一种缘法。
原书第 609 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ (က) ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း (နာမ်တရား-၁၁) = အစိတ်အပေါင်း နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတ နိဿယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ ( ခ ) ယင်းပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော စေတနာပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတကမ္မသတ္တိ၊ ( ဂ ) ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ် ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာဟာရသတ္တိ၊ (ဃ) ဇီဝိတ စိတ် (ဥပေက္ခာ)ဝေဒနာ - နာမ်ဣန္ဒြေ (၃)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဣန္ဒြိယသတ္တိ၊ ( င ) ဝိတက် ဝိစာရ (ဥပေက္ခာ)ဝေဒနာ ဧကဂ္ဂတာ - စျာနင် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ စျာနသတ္တိ၊ (၉)။
五门转向心所生的心生色缘所生法：一、（甲）由五门转向的十一名法——即全部四名蕴缘法——以俱生、依止、不相应、有、不离去缘力资助；（乙）由该五门转向名法聚中的思缘法，以俱生业缘力资助；（丙）由触、思、识缘法，以食缘力资助；（丁）由命、心、舍受三种名根缘法，以根缘力资助；（戊）由寻、伺、舍受、一境性四禅支缘法，以禅那缘力资助。（名俱生类九种。）
၂။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
二、由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（五种。）
၃။ ပစ္ဆာဇာတ = နောက်ဖြစ်သော ပဉ္စဝိညာဏ်နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၄) ။
三、由后生的五识四名蕴缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
၄။ ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြားဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပအာဟာရ ရူပအာဟာရတ္ထိ ရူပအာဟာရအဝိဂတသတ္တိ၊ (၃)၊ ဤ (၂၁)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
四、由同一色聚或不同色聚中的四因所生食素缘法，以色食、色食有、色食不离去缘力资助。（三种。）由于这二十一种缘法共同资助，五门转向心所生的心生色得以发生并住立。
ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ် ---- ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၂။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၃။ ရူပအာဟာရမျိုး --- ၃၊ ဤ (၁၂)မျိုးသော ပစ္စည်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
时节生色、食生色——与五门转向心的生、住、灭三时同时生起的时节生色、食生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、色俱生类五种；二、后生类四种；三、色食类三种。由于这十二种缘法，它们得以发生并住立。
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
与五门转向心的生、住、灭三时同时生起的时节生色、食生色缘所生法：一、由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（五种。）
၂။ ပစ္ဆာဇာတ = နောက်ဖြစ်သော ပဉ္စဝိညာဏ်နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၄) ။
二、由后生的五识四名蕴缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
၃။ ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြားဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပအာဟာရ ရူပအာဟာရတ္ထိ ရူပအာဟာရအဝိဂတသတ္တိ၊ (၃) ။
三、由同一色聚或不同色聚中的四因所生食素缘法，以色食、色食有、色食不离去缘力资助。（三种。）
ဤ (၁၂)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်- နေရကုန်၏။
由于这十二种因缘法共同资助，这些时节生色、食生色得以发生并住立。
原书第 610 页
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း (နာမ်တရား - ၁၁လုံး) နာမက္ခန္ဓာ (၄) ပါး
五门转向（十一名法）：四名蕴
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ နာမ်သဟဇာတမျိုး --- ၁ဝ၊ ၂။ အာရမ္မဏမျိုး --- ၄၊ ၃။ အနန္တရမျိုး --- ၅၊ ၄။ ဝတ္ထုမျိုး --- ၅၊ ၅။ ပကတူပနိဿယမျိုး --- ၁၊ ဤ (၂၅)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်- နေရကုန်၏။
五门转向的四名蕴缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、名俱生类十种；二、所缘类四种；三、无间类五种；四、依处类五种；五、自然亲依止类一种。由于这二十五种因缘法共同资助，它们得以发生并住立。
(ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်၊ ဆန္ဒ ပီတိ ဝီရိယကြဥ် အညသမာန်းစေတသိက် (၁ဝ)ဟူသော) ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း အစိတ်အစိတ် နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ (က) အချင်းချင်းအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း အစိတ်အစိတ် နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ သဟဇာတ အညမည နိဿယ သမ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ ( ခ ) သမ္ပယုတ္တခန္ဓာအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမက္ခန္ဓာ၌ ပါရှိသော စေတနာပစ္စည်း- တရားတို့၏ သဟဇာတကမ္မသတ္တိ၊ ( ဂ ) ဖဿ စေတနာ ဝိညာဏ် - နာမ်အာဟာရ (၃)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာဟာရသတ္တိ၊ (ဃ) ဇီဝိတ စိတ် (ဥပေက္ခာ)ဝေဒနာ - နာမ်ဣန္ဒြေ (၃)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ဣန္ဒြိယသတ္တိ၊ ( င ) ဝိတက် ဝိစာရ (ဥပေက္ခာ)ဝေဒနာ ဧကဂ္ဂတာ - စျာနင် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ စျာနသတ္တိ၊ (၁ဝ) ။
五门转向各个四名蕴缘所生法——即五门转向心及除欲、喜、精进以外的十个同他心所：一、（甲）由彼此互相资助的五门转向各个名蕴缘法，以俱生、相互、依止、相应、有、不离去缘力资助；（乙）由五门转向名蕴中的思缘法，以俱生业缘力资助相应蕴；（丙）由触、思、识三种名食缘法，以食缘力资助；（丁）由命、心、舍受三种名根缘法，以根缘力资助；（戊）由寻、伺、舍受、一境性四禅支缘法，以禅那缘力资助。（名俱生类十种。）
၂။ သာမန်အားဖြင့် အာရုံပြုတတ်သော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် သာမန်- အားဖြင့် အာရုံပြုအပ်သော ပစ္စုပ္ပန်ရူပါရုံ (သဒ္ဒါရုံ ဂန္ဓာရုံ ရသာရုံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ) ပစ္စည်းတရားတို့၏ အာရမ္မဏ ပုရေဇာတ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၄) ။
二、通常取所缘的五门转向四名蕴缘所生法，由通常应当作为所缘的现在色、声、香、味、触缘法，以所缘、前生、有、不离去缘力资助。（四种。）
၃။ အခြားမရှိသည်ဖြစ်၍ (မိမိရှေးက) ချုပ်လေပြီးသော ပဉ္စဝေါကာရ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ (တိဟိတ် ဘဝင်ဖြစ်လျှင် နာမ်တရား ၃၄-၃၃၊) နာမက္ခန္ဓာပစ္စည်းတရားတို့၏ အနန္တရ သမနန္တရ ဥပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
三、由已经无间灭去的五蕴有分断（若是三因有分，则有三十四或三十三种名法）四名蕴缘法，以无间、等无间、无间亲依止、无有、离去缘力资助。（五种。）
၄။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ပဉ္စဝေါကာရ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ နာမက္ခန္ဓာတို့၏ ဥပါဒ်ခဏနှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ဟဒယဝတ္ထု၊ မရဏာသန္နအခါ စုတိစိတ်မှ ပြန်၍ ရေတွက်သည်ရှိသော် (၁၇)ချက်မြောက်သော စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏနှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ဟဒယဝတ္ထု ပစ္စည်းတရားတို့၏ နိဿယ ပုရေဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
四、五门转向四名蕴缘所生法，由与五蕴有分断四名蕴生时同时生起的心所依处，以及临终时从死亡心倒数第十七个心生时同时生起的心所依处缘法，以依止、前生、不相应、有、不离去缘力资助。（五种。）
၅။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမက္ခန္ဓာ (၄)ပါး ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် အားကောင်းသော = ဗလဝဖြစ်သော စိတ် (၈၉) စေတသိက် (၅၂) ရုပ် (၂၈)၊ ပစ္စည်းဖြစ်ထိုက်သော အချို့သော ပညတ်ပစ္စည်းတရားတို့၏ ပကတူပ- နိဿယသတ္တိ၊ (၁) ။
五、五门转向四名蕴缘所生法，由强有力的八十九心、五十二心所、二十八色，以及可作为缘的某些概念缘法，以自然亲依止缘力资助。（一种。）
ဤ (၂၅)မျိုးသော ပစ္စယသတ္တိ အကြောင်းတရားတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်- တည်နေရကုန်၏။
由于这二十五种因缘力共同资助，五门转向四名蕴得以发生并住立。
原书第 611 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ယခုတစ်ဖန် ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်ခန္ဓာ (၅)ပါး၌ ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းဆက်သွယ်ပုံကို ဆက်လက် တင်ပြအပ်ပါသည်။
现在继续说明双五识五蕴的发趣诸缘连接方式。
ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် - ရူပက္ခန္ဓာ (ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ်)
双五识：色蕴（转起业生色）
ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော (၆-ဒွါရ၊ ထိုထိုကောဋ္ဌာသ၌ရှိသော) ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၂။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၃။ ရုပ်အာဟာရမျိုး --- ၃၊ ၄။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမျိုး --- ၃၊ ၅။ နာနာက္ခဏိကကမ္မ --- ၁၊ ဤ (၁၆)မျိုးသော အကြောင်းပစ္စည်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တည်နေရကုန်၏။
与双五识的生、住、灭三时同时生起、位于六门及各个身体部分的转起业生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、色俱生类五种；二、后生类四种；三、色食类三种；四、色命根类三种；五、异刹那业类一种。由于这十六种因缘法，它们得以发生并住立。
ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ပဝတ္တိ ကမ္မဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရား တို့သည် ---- ၁။ ကလာပ်တူ အစိတ်အပေါင်း မဟာဘုတ် (၄)ပါး ပစ္စည်းတရားတို့၏ ယထာရဟ = ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၅) ။
与双五识的生、住、灭三时同时生起的转起业生色缘所生法：一、由同一色聚内全部四大种缘法，依其所应以俱生、相互、依止、有、不离去缘力资助。（五种。）
၂။ ပစ္ဆာဇာတ = နောက်ဖြစ်သော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းနာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတသတ္တိ၊ (၄) ။
二、由后生的领受四名蕴缘法，以后生、不相应、有、不离去缘力资助。（四种。）
၃။ ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြားဖြစ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပအာဟာရ ရူပအာဟာရတ္ထိ ရူပအာဟာရအဝိဂတသတ္တိ၊ (၃) ။
三、由同一色聚或不同色聚中的四因所生食素缘法，以色食、色食有、色食不离去缘力资助。（三种。）
၄။ ကလာပ်တူ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ ပစ္စည်းတရားတို့၏ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယ၊ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယတ္ထိ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယအဝိဂတ သတ္တိ၊ (၃) ။
四、由同一色聚的色命根缘法，以色命根、色命根有、色命根不离去缘力资助。（三种。）
၅။ အတိတ်ဖြစ်သော ထိုက်သင့်ရာ ကာမကုသိုလ်ကံ (အကုသိုလ်ကံ) ပစ္စည်းတရားတို့၏ နာနာက္ခဏိက- ကမ္မသတ္တိ၊ (၁) ။
五、由过去相应的欲界善业或不善业缘法，以异刹那业缘力资助。（一种。）
ဤ (၁၆)မျိုးသော ပစ္စယသတ္တိ အကြောင်းတရားစုတို့က ဝိုင်းဝန်း ကျေးဇူးပြုပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်- တည်နေရကုန်၏။
由于这十六种因缘力共同资助，这些转起业生色得以发生并住立。
ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်
时节生色、食生色
ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ခဏတို့နှင့် အတူပြိုင်၍ ဖြစ်သော ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ---- ၁။ ရုပ်သဟဇာတမျိုး --- ၅၊ ၂။ ပစ္ဆာဇာတမျိုး --- ၄၊ ၃။ ရူပအာဟာရမျိုး --- ၃၊
与双五识的生、住、灭三时同时生起的时节生色、食生色缘所生法，由以下诸类缘法资助：一、色俱生类五种；二、后生类四种；三、色食类三种；