“缘起”一词的含义（之十四）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（甲） · 原书第 307–320 页 · 223 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：死者与生者。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 307 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，五门转向受蕴是果法。
( ခ ) ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）五门转向意触（＝10）是因法，五门转向受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း - ကာယဒွါရဝီထိ - ကာယဝိညာဏ် - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
触所缘路线：身识受蕴（身门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，身识受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，身识受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，身识受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，身识受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，身识受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ကာယဒွါရ = ၅ = ၄၄)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种现在因。六、所依处（＝身门＝5＝44）是因法，身识受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝触所缘）是因法，身识受蕴是果法。
၈။ ဖဿ (= ကာယသမ္ဖဿ = ၇)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触（＝身触＝7）是因法，身识受蕴是果法。
၉။ ပထဝီဓာတ်က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
九、地界是因法，身识受蕴是果法。
၁ဝ။ မနသိကာရ (= ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
十、作意（＝五门转向＝11）是因法，身识受蕴是果法。
ပထဝီဓာတ် --- ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ကာယပသာဒ၌ ထိခိုက်သည့်အခါ ကာယပသာဒတွင်သာ တန့်ရပ်မနေ၊ ကာယပသာဒ အကြည်ဓာတ်၏ မှီရာမဟာဘုတ်ကိုလည်း ထိခိုက်လေ၏။ ထိုမဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့တွင် ပထဝီဓာတ်သည် အချုပ်အခြာ အမာခံဓာတ်တည်း။ ထိုကြောင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၏ ကာယဒွါရဝယ် ထင်လာရာ၌ ပထဝီဓာတ်သည် အရေးကြီးသော အထောက်အပံ့တစ်ခုပေတည်း။ ကာယအကြည်ဓာတ် ကာယဒွါရကိုလည်း- ကောင်း၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကိုလည်းကောင်း အစွဲပြု၍ ကာယဝိညာဏ်စိတ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။ သို့အတွက် အာရုံနှင့် ဒွါရတို့၏ ထိခိုက်မှု ရှိပါမှသာလျှင် ဒွါရနှင့် အာရုံကို အစွဲပြု၍ ကာယဝိညာဏ် နာမ်တရားစုတို့ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် ကြသဖြင့် အာရုံ ဒွါရ ထိခိုက်မှုတွင် အရေးပါသော ပထဝီဓာတ်သည်လည်း ကာယဝိညာဏ် နာမ်တရားစု၏ အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ရပေသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂။) အာကာသဓာတ် --- ပဉ္စဒွါရဝယ် ပဉ္စာရုံတို့ ထင်လာကြရာ၌ အာရုံနှင့် ဒွါရ စုစည်းမိရုံမျှဖြင့် ပေါင်းဆုံမိရုံ
地界——触所缘撞击身净色时，并不只停在身净色上，也撞击身净色所依的四大种。在四大种中，地界是主导的坚实界。因此，在触所缘呈现于身门时，地界是一项重要助缘。身识心依止身净色这一身门与触所缘而生起。因此，只有所缘与门发生撞击，身识名法组才能依止门与所缘生起；故在所缘与门的撞击中起重要作用的地界，也成为身识名法组的一项因。缅文出处原串：“(အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂။)”（《阿毗达磨义注》1-322。）空界——五所缘呈现于五门时，并非仅仅所缘与门聚合、相遇便能——
မျှဖြင့် ထင်လာနိုင်ကြသည်ကား မဟုတ်၊ စက္ခုဒွါရဝယ် အာလောက (= အရောင်အလင်း) ရှိပါမှ ထင်လာနိုင်သည်။
——显现；在眼门，必须有光（＝光明），色所缘才能显现。
သောတဒွါရဝယ် အာကာသ (= အပေါက်အကြား) ရှိပါမှ ထင်နိုင်သည်။ အသံနှင့် သောတပသာဒတို့၏ အကြား- ဝယ် အပေါက်အကြားမရှိပါက တစ်စုံတစ်ခု ကာဆီးပိတ်ဆို့နေပါက ယင်းအသံသည် သောတဒွါရ၌ မထင်နိုင်။
在耳门，必须有空间（＝空隙），声所缘才能显现。若声音与耳净色之间没有空隙，或有某物阻隔，该声音便不能呈现于耳门。
သောတဒွါရ၌ အသံသဒ္ဒါရုံ ထင်လာပါမှလည်း သောတဝိညာဏ် နာမ်တရားစု ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုကြောင့် အာကာသ ဓာတ်သည်လည်း သောတဝိညာဏ် နာမ်တရားစု၏ အကြောင်းတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ရပေသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂၊၊) ဝါယောဓာတ် --- ဃာနဒွါရဝယ် ဂန္ဓာရုံ ထင်လာရာ၌လည်း ဂန္ဓာရုံကို ဝါယောလေဓာတ်က သယ်ဆောင် ပေးပါမှသာလျှင် ထင်လာနိုင်သည်။ ဃာနဒွါရဝယ် ဂန္ဓာရုံထင်လာပါမှလည်း ဃာနဝိညာဏ် နာမ်တရားစု ဖြစ်နိုင်
只有声所缘呈现于耳门，耳识名法组才能生起。因此，空界也是耳识名法组的一项因。缅文出处原串：“(အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂၊၊)”（《阿毗达磨义注》1-322。）风界——香所缘呈现于鼻门时，只有风界把香所缘运送过来，它才能显现。只有香所缘呈现于鼻门，鼻识名法组才能——
原书第 308 页
သည်။ သို့အတွက် ဝါယောဓာတ်သည်လည်း ဃာနဝိညာဏ် နာမ်တရားစု၏ အထောက်အပံ့ အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ရပေသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂။) အာပေါဓာတ် --- တစ်ဖန် ဇိဝှါပသာဒ ဇိဝှါဒွါရဝယ် ရသာရုံ ထင်လာရာ၌လည်း အာပ (= အရည်)ဟူသော အာပေါဓာတ်၏ အထောက်အပံ့ကို ရရှိပါမှသာလျှင် ထင်လာနိုင်၏၊ ခြောက်သွေ့သော အစာအာဟာရကို လျှာပေါ်မှာ တင်ထားသော်လည်း အရသာမပေါ်သေး၊ လျှာရည်က ထိုအစာကို စွတ်စိုစေသည့်အခါမှ အရသာ ပေါ်လာလေသည်။ ထိုအခါမှ ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ် ဖြစ်နိုင်လေသည်။ သို့အတွက် အာပေါဓာတ်ရည်သည်လည်း ဇိဝှါဝိညာဏ် နာမ်တရားစု ဖြစ်ပေါ်လာအောင် အထောက်အကူပြုပေးနေသော အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ရပေသည်။
——生起。因此，风界也是鼻识名法组的一项助缘。缅文出处原串：“(အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂။)”（《阿毗达磨义注》1-322。）水界——再者，味所缘呈现于舌净色这一舌门时，只有得到水界，即水分的助缘，才能显现。即使把干燥食物放在舌上，味也还不会出现；等到唾液把食物润湿，味才显现。这时舌识心方能生起。因此，水界也是帮助舌识名法组生起的一项因。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂။)
缅文出处原串：“(အဘိ-ဋ္ဌ-၁- ၃၂၂။)”（《阿毗达磨义注》1-322。）
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း - ကာယဒွါရဝီထိ - သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
触所缘路线：领受受蕴（身门心路）
၁။ ၂။ ၃။ ၄။ ၅။ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါး ရှုကွက် တူပြီ၊ နည်းမှီး၍ ရှုပါ။
一至五、五种过去因的观照方式与身识受蕴相同；请比照观照。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，领受受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝触所缘）是因法，领受受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) ကာယသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）身触（＝8）是因法，领受受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝10）是因法，领受受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း - ကာယဒွါရဝီထိ - သန္တီရဏ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
触所缘路线：推度受蕴（身门心路）
၁။ ၂။ ၃။ ၄။ ၅။ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါးရှုကွက် တူပြီ။ နည်းမှီး၍ ရှုပါ။
一至五、五种过去因的观照方式与身识受蕴相同；请比照观照。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，推度受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝触所缘）是因法，推度受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) ကာယသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）身触（＝8）是因法，推度受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) သန္တီရဏ မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）推度意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း - ကာယဒွါရဝီထိ - ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
触所缘路线：第二善速行受蕴（身门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝触所缘）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ကာယသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）身触（＝8）是因法，第二善速行受蕴是果法。
原书第 309 页
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第二善速行意触（＝33）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= ဝုဋ္ဌော = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝确定＝12）是因法，第二善速行受蕴是果法。
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
触所缘路线：第二善速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝触所缘）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ကာယသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）身触（＝8）是因法，第二善速行受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
(ဃ) ဒုတိယဇောမနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第二善速行意触（＝33）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第二善速行受蕴是果法。
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ဒုတိယတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
触所缘路线：第二彼所缘受蕴（意门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝触所缘）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) ကာယသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）身触（＝8）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一彼所缘意触（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
原书第 310 页
(ဃ) ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第二彼所缘意触（＝33）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဤမျှဆိုလျှင် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း၌ ဝီထိစိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ ကို သဘောပေါက်သင့်ပေပြီ။ ယခုအခါတွင် ဓမ္မာရုံအမည်ရသည့် ရုပ်အစစ် ရုပ်အတုတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ် လာကြသော မနောဒွါရဝီထိတို့၌ စိတ္တက္ခဏတိုင်းဝယ် ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းဖို့ရန် အလှည့်အကြိမ်သို့ ဆိုက်ရောက်လာပြီ ဖြစ်ပေသည်။ ဤတွင် စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော ကုသိုလ်ဇော စောသည့် အကောင်းအုပ်စု မနောဒွါရဝီထိတို့၌ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ သိမ်းဆည်းပုံ အရိပ်အမြွက်မျှကို ဖော်ပြပေအံ့ ----
至此，对于触所缘路线中每一个心路心刹那如何组成五蕴并摄取因果，应当已经明白。现在轮到摄取：以称为法所缘的真实色法与非真实色法为所缘而生起的诸意门心路，在每一个心刹那中组成五蕴，并摄取其因法与果法。这里将以眼净色为所缘、善速行生起的善组意门心路为例，只略示其在每一个心刹那中组成五蕴而摄取的方法——
ဓမ္မာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
法所缘路线：意门转向受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，意门转向受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဓမ္မာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝眼净色法所缘）是因法，意门转向受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，意门转向受蕴是果法。
( ခ ) မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာ-
（乙）意门转向意触（＝11）是因法，意门转向受蕴是果——
က္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
——法。
ဓမ္မာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ပထမဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
法所缘路线：第一善速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဓမ္မာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝眼净色法所缘）是因法，第一善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，第一善速行受蕴是果法。
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一善速行意触（＝33）是因法，第一善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第一善速行受蕴是果法。
ဓမ္မာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
法所缘路线：第二善速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဓမ္မာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝眼净色法所缘）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုး- တရား။
三、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果法。
原书第 311 页
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第二善速行意触（＝33）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第二善速行受蕴是果法。
ဓမ္မာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ဒုတိယဇော - ဝိညာဏက္ခန္ဓာ
法所缘路线：第二善速行识蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၂) ပါး ၁။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုး- တရား။
二种现在因。一、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，第二善速行识蕴是果法。
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက
（乙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二善速行识蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၂။ ဒုတိယဇော နာမ်ရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、第二善速行名色是因法，第二善速行识蕴是果法。
နာမ် --- ဟူသည် မဟာကုသိုလ် ဒုတိယဇောနှင့် ယှဥ်သော စေတသိက် (၃၃)တည်း။
名——即与第二大善速行相应的三十三个心所。
ရုပ် --- ဟူသည် မှီရာဝတ္ထုရုပ် (၅၄)နှင့် စက္ခုအကြည်ဓာတ် အာရုံတည်း။
色——即所依处一侧的五十四种色法与眼净色所缘。
ဓမ္မာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - (မဟာဝိပါက်) ဒုတိယတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
法所缘路线：第二大果报彼所缘受蕴（意门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五种过去因。一、由于无明（＝20）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
无明（＝20）是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
二、由于爱（＝20）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
爱（＝20）是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三、由于取（＝20）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
取（＝20）是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四、由于行（＝34）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
行（＝34）是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五、由于业（＝34）的业力生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
业（＝34）的业力是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三种现在因。六、由于心所依处（＝心脏＝6＝54）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
心所依处是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဓမ္မာရုံ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
七、由于所缘（＝眼净色法所缘）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
အာရုံက အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所缘是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果法。
原书第 312 页
၈။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
八、触：（甲）由于有分意触（＝34）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
有分意触（＝34）是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ခ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
（乙）由于第一彼所缘意触（＝34）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
第一彼所缘意触（＝34）是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
（丙）由于第二彼所缘意触（＝33）生起，第二大果报彼所缘受蕴生起。
ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
第二彼所缘意触（＝33）是因法，第二大果报彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းရာ၌ သတိပြန်၍ ရစေရန် ထပ်မံ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဤမျှဆိုလျှင် အကောင်းအုပ်စု၌ နည်းမှီး၍ ရှုနိုင်လောက်ပေပြီ။ ယခုအခါ၌ အကုသိုလ်ဇော စောသည့် မကောင်းအုပ်စု မနောဒွါရဝီထိတို့၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား သိမ်းဆည်းပုံ ပုံစံတစ်ခုကို ဆက်လက်၍ ဖော်ပြအပ် ပါသည်။ သဒ္ဒါရုံလိုင်း ဂန္ဓာရုံလိုင်း ရသာရုံလိုင်း ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်းတို့၌လည်း အကုသိုလ်ဇောဝီထိ စိတ္တက္ခဏတို့၌ နည်းမှီး၍ အလားတူပင် အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။
为了使摄取因果的方法容易重新忆起，这里再次加以说明。至此，对于善组，应已足以依例观照。现在继续举一个范例，说明不善速行生起的不善组意门心路中摄取因法与果法的方法。在声所缘、香所缘、味所缘与触所缘各路线的不善速行心路心刹那中，也应依此类推，以同样方式摄取因果。
ဓမ္မာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စု - လောဘမူ ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လောဘမူ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
法所缘路线：贪—邪见组第二贪速行受蕴（意门心路）。四种现在因。一、由于心所依处（＝心脏＝6＝54）生起，第二贪速行受蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ လောဘမူ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
心所依处是因法，第二贪速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဓမ္မာရုံ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လောဘမူ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
二、由于所缘（＝眼净色法所缘）生起，第二贪速行受蕴生起。
အာရုံ (= စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဓမ္မာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ လောဘမူ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所缘（＝眼净色法所缘）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လောဘမူ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
三、触：（甲）由于有分意触（＝34）生起，第二贪速行受蕴生起。
ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ လောဘမူ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
有分意触（＝34）是因法，第二贪速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ခ ) လောဘမူ ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လောဘမူ ဒုတိယဇော
（乙）由于贪根第一速行意触（＝20）生起，第二贪速行——
ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
——受蕴生起。
လောဘမူ ပထမဇော မနောသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ လောဘမူ ဒုတိယဇော
贪根第一速行意触是因法，第二贪速行——
ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
——受蕴是果法。
( ဂ ) လောဘမူ ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၁၉) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လောဘမူ ဒုတိယဇော
（丙）由于贪根第二速行意触（＝19）生起，第二贪速行——
ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
——受蕴生起。
လောဘမူ ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၁၉)က အကြောင်းတရား၊ လောဘမူ ဒုတိယဇော
贪根第二速行意触（＝19）是因法，第二贪速行——
ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
——受蕴是果法。
၄။ အယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် လောဘမူ ဒုတိယဇော
四、由于不如理作意（＝意门转向＝12）生起，第二贪速行——
原书第 313 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။ အယောနိသောမနသိကာရက အကြောင်းတရား၊ လောဘမူ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
——受蕴生起。不如理作意是因法，第二贪速行受蕴是果法。
ဤမျှဆိုလျှင် ဓမ္မာရုံလိုင်း မကောင်းအုပ်စုတို့၌ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံကို နည်းမှီးနိုင်လောက် ပေပြီ။ ဘဝနိကန္တိက လောဘဇောဝီထိ၌ ဝီထိစိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ဤဓမ္မာရုံလိုင်း လောဘ-ဒိဋ္ဌိအုပ်စုကိုပင် နည်းမှီး၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုဘဝနိကန္တိက လောဘဇော၏ အာရုံမှာ --- ၁။ အမျိုးသား ယောဂီသူတော်ကောင်းဖြစ်က အမျိုးသားဘဝသစ် အာရုံ၊ ၂။ အမျိုးသမီး ယောဂီသူတော်ကောင်းဖြစ်က အမျိုးသမီးဘဝသစ် အာရုံပင် ဖြစ်ပေသည်။ အာရုံသာ အပြောင်း အလဲရှိသည်။ ကြွင်းကျန်သော အကြောင်းတရားတို့ကား တူညီလေပြီ။
至此，对于法所缘路线诸不善组摄取因果的方法，应已足以依例而知。在新有贪速行心路的每一心路心刹那中，都应依照本法所缘路线的贪—邪见组，摄取因果。该新有贪速行的所缘是：一、若这位贤善瑜伽行者为男性，即男性新有所缘；二、若这位贤善瑜伽行者为女性，即女性新有所缘。只有所缘有所变化，其余因法完全相同。
ယခုတစ်ဖန် ဆက်လက်၍ ဓမ္မာရုံလိုင်းတွင် အကျုံးဝင်သော စျာနသမာပတ္တိဝီထိတို့၌ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ အရိပ်အမြွက်ကို တင်ပြပေအံ့ --- အာနာပါနပဋိဘာဂ- နိမိတ်ကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အာနာပါန ပထမစျာနသမာပတ္တိဝီထိတွင် -- မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း တစ်ကြိမ်၊ ပရိကံ၊ ဥပစာ၊ အနုလုံ၊ ဂေါတြဘုဟူသော ကာမာဝစရ ဥပစာရသမာဓိဇော (၄)ကြိမ်၊ ထိုနောင် စျာန်ဇော အကြိမ်များစွာ ကျ၏။ ယင်းစျာန်ဇောတို့တွင် အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော ဇောခန္ဓာ (၅)ပါး၌ ပုံစံတစ်ခုကို ထုတ်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ယင်းဇောကို နောက်နောက်ဇောဟု ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြု၍ ယင်းဇော၏ ရှေး၌ရှိသော အနန္တရသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသော ဇောကို ရှေးရှေးဇောဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပါသည်။
现在继续说明法所缘路线所摄的禅那等至心路：如何在每一心刹那分成五蕴，摄取因果。以入出息似相为所缘而生起的入出息初禅等至心路中，意门转向生起一次；称为遍作、近行、随顺、种姓的欲界近行定速行生起四次；此后禅那速行连续生起许多次。在这些禅那速行中，现取任一未标定的速行五蕴作为范例。这里把所取速行称为后后速行；把在它前面、以无间缘力资助它的速行称为前前速行。
ဓမ္မာရုံလိုင်း - ပထမစျာနသမာပတ္တိ မနောဒွါရဝီထိ၌ အမှတ်မရှိသော စျာန်ဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
法所缘路线：初禅等至意门心路中未标定的禅那速行受蕴
(နောက်နောက်သော စျာန်ဇော)
（后后禅那速行）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四种现在因。一、由于心所依处（＝心脏＝6＝54）生起，禅那速行受蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
心所依处是因法，禅那速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= အာနာပါနပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
二、由于所缘（＝入出息似相所缘）生起，禅那速行受蕴生起。
အာနာပါနပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံက အကြောင်းတရား၊ စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
入出息似相所缘是因法，禅那速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
三、触：（甲）由于有分意触（＝34）生起，禅那速行受蕴生起。
ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
有分意触（＝34）是因法，禅那速行受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
(ခ) ရှေးရှေးဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
（乙）由于前前速行意触（＝34）生起，禅那速行受蕴生起。
ရှေးရှေးဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
前前速行意触（＝34）是因法，禅那速行受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
(ဂ) နောက်နောက်သော စျာန်ဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နောက်နောက်
（丙）由于后后禅那速行意触（＝33）生起，后后——
စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
——禅那速行受蕴生起。
နောက်နောက်သော စျာန်ဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ (စိတ္တက္ခဏတူ) နောက်နောက် စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
后后禅那速行意触（＝33）是因法，同一心刹那的后后禅那速行受蕴是果法。
原书第 314 页
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四、由于如理作意（＝意门转向＝12）生起，禅那速行受蕴生起。
ယောနိသောမနသိကာရက အကြောင်းတရား၊ စျာန်ဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
如理作意是因法，禅那速行受蕴是果法。
မှတ်ချက် ---- ကြွင်းကျန်သော စျာန်ဇောခန္ဓာတို့၌လည်း သဘောပေါက်နိုင်လောက်ပေပြီ၊ ဒုတိယစျာန် စသည်၌ ဝိတက် ဝိစာရစသည့် စေတသိက်အရေအတွက် အနည်းငယ်လျော့သွား၏။ ဤမျှသာထူး၏။
注——其余禅那速行诸蕴也已足以依例理解。第二禅等只是在寻、伺等心所的数量上稍有减少，差别仅此。
ကသိုဏ်းစျာန် ဗြဟ္မဝိဟာရစျာန် စသည်တို့၌လည်းကောင်း၊ စတုရာရက္ခကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌လည်းကောင်း နည်းမှီး ၍ ရှုပါလေ။
对于遍禅、梵住禅等，以及四护卫禅，也应依照上述范例观照。
ရူပါရုံလိုင်း၊ သဒ္ဒါရုံလိုင်း၊ ဂန္ဓာရုံလိုင်း၊ ရသာရုံလိုင်း၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း၊ ဓမ္မာရုံလိုင်းဟု (၆)လိုင်း သတ်မှတ်၍ ဖော်ပြထားသော နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများအတိုင်း (၁)လိုင်း (၁)လိုင်း၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စုများကို ကုန်စင်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။ ဝီထိတိုင်း ဝီထိတိုင်းဝယ် စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏ- တိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။
依名业处篇诸表所列的六条路线——色所缘、声所缘、香所缘、味所缘、触所缘与法所缘——应在每一条路线中穷尽地摄取善组与不善组。对于每一心路的每一心刹那，都应组成五蕴而摄取因果。
ရုပ်နာမ်ကို သိမ်းဆည်းခဲ့စဥ် ရုပ်နာမ်ကို ပိုင်းခြား မှတ်သားခဲ့စဥ်က အာယတနဒွါရအလိုက် (၆)လိုင်း လုံး၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စုများကို ကုန်စင်အောင် စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ရုပ်နာမ်ကို ခွဲခဲ့၏။
此前摄取色名、辨别色名时，已按六处门的六条路线，在每一心刹那穷尽地辨析善组与不善组的色名。
ယင်းရုပ်နာမ်တို့ကိုပင် ခန္ဓာ (၅)ပါးနည်းအရ (၅)ပုံ ပုံ၍ အကြောင်းနှင့် အကျိုးတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု သဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်း အကျိုးစပ်လျက် အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းအာရုံ (၆)ပါးကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သော (၆)လိုင်းလုံးအတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ဝီထိတိုင်း ဝီထိတိုင်း၏ စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့ကို အကြောင်း အကျိုးစပ်လျက် နေရာတကျ သိမ်းဆည်းမိပါက ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်ပေါ်နေသော နာမ်တရားများမှာလည်း ထိုအမျိုးအစားများတွင်ပင် ပါဝင်၍ သွားပေသည်။ အမျိုးအစားများကိုကား သာဝကတို့သည် ကုန်စင်အောင် သိမ်းဆည်းနိုင်ကြ၏။ တစ်ဘဝလုံး ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်နေကြသည့် မျိုးတူ နာမ်တရားအားလုံးကို ကုန်စင်အောင် သိမ်းဆည်းနိုင်ဖို့ကား သာဝကတို့၏ ဉာဏ်အရာကား မဟုတ်ပေ။ သာဝကတို့သည် ရုပ်+နာမ်+
现在正是把这些色名依五蕴法分成五组，以智观见因与果之间的因果关联，再把因法与果法依因果相联而摄取。若能在缘取六所缘而生的全部六条路线中，于每一心路的每一心刹那，把五蕴依因果相联而如实摄取，那么一生中不断生起的名法，也都包括在这些类别之内。声闻能够穷尽地摄取类别，却不能穷尽地摄取一生中所有同类名法的每一个数量；这并非声闻智所能及，因为声闻只能摄取、观修色＋名＋——
ကြောင်း+ကျိုး = သင်္ခါရတရားတို့ကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသသာ သိမ်းဆည်းနိုင် ရှုပွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
——因＋果，即诸行法的一部分。
အမျိုးအစားကိုကား ကုန်စင်အောင် သိမ်းဆည်းနိုင်၏။ တစ်မျိုး တစ်မျိုး၌ အရေအတွက်ကိုကား ကုန်စင်အောင် မသိမ်းဆည်းနိုင်၊ မရှုပွားနိုင်၊ ဥပမာ-ပထဝီဓာတ်ကိုကား သာဝကတို့သည် ရှုနိုင်ကြ၏၊ သိမ်းဆည်းနိုင်ကြ၏။
类别可以穷尽地摄取，一类之中的数量则不能穷尽地摄取、观修。譬如，声闻能够观照、摄取地界。
အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ (၂)ဌာနတို့၌ ရုပ်ကလာပ်တိုင်း ရုပ်ကလာပ်တိုင်း၌ ပထဝီဓာတ် ပါဝင်လေရာ ယင်းရုပ်ကလာပ် တိုင်း၌ တည်ရှိသော ပထဝီဓာတ်တိုင်း ပထဝီဓာတ်တိုင်းကိုကား သာဝကတို့သည် ကုန်စင်အောင် မရှုနိုင်ကြ။
内在与外在两处的每一个色聚都含有地界；但声闻无法穷尽地观照每一色聚中的每一个地界。
ပထဝီဓာတ် အချို့အဝက်လောက်ကိုသာ ရှုနိုင်ကြ၏။ --- ဤသို့စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါလေ။
他们只能观照其中若干地界。其余情形也应如此理解。
ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုနှင့် ဘဝတစ်လျှောက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေကြသော ဘဝင်နာမ်တရားစု၊ နောက်ဆုံး ဖြစ်သည့် စုတိနာမ်တရားစုတို့ကား ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးတတ်သော = ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သော ယင်းဇနကကံကြောင့်ပင် ဖြစ်ကြ၏။ အခြားအခြားသော ပဝတ္တိ ဝိပါက်ဝိညာဏ် အမည်ရကြသော ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်တရားတို့ကား ယင်းပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သော ယင်းဇနက- ကံကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်လည်း ရှိရာ၏။ မဖြစ်သည်လည်း ရှိရာ၏။ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော ဘုရားရှင်၏ ဝိပါက်တော် (၁၂)ပါးကိုပင် ပြန်၍ အာရုံယူကြည့်ပါ။ ဘဝတစ်လျှောက် ဝိပါက် နာမ်တရားစုအားလုံးကို ဖြစ်စေ တတ်သည့် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အကြောင်းကံအားလုံးတို့ကိုကား သာဝကများသည် ကုန်စင်အောင် မသိနိုင်။
结生名法组、一生中持续生起的有分名法组以及最后的死亡名法组，都是由能够产生结生果的同一令生业所生。至于其余称为转起期果报识的五识、领受、推度、彼所缘等果报名法，有些由这一能产生结生果的令生业所生，有些则不是。请再取前文所说佛陀十二种果报的例子为所缘而审察。能够在一生中产生所有果报名法组的各项因业，声闻无法穷尽地知道。
အချို့အဝက် တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှလောက်ကိုသာ သိနိုင်သဖြင့် ဤကျမ်းတွင် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးတတ်သော
由于只能知道其中若干、一部分，所以本书只以能够产生结生果的——
原书第 315 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ဇနကကံကိုသာ ပဓာနထား၍ ပုံစံထား၍ ဖော်ပြထားပါသည်။ အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အတိတ် အဆက်ဆက်သို့ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ အကြောင်းတရားများကို ထပ်မံရှာဖွေပါက ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ တဒါရုံတို့ကဲ့သို့သော အချို့အချို့သော ပဝတ္တိ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များကို ဖြစ်စေတတ်သော ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံများကိုလည်း တွေ့ရှိကောင်း တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ထိုအခါတွင်လည်း ယင်းအကြောင်းကံနှင့် ယင်း ပဝတ္တိ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များကို အကြောင်း အကျိုးစပ်လျက် အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါလေ။ ယင်း ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံတို့ကြောင့် မည်ကဲ့သို့သော ကောင်းကျိုး ဆိုးပြစ်များကို ဤ ပစ္စုပ္ပန်တွင် ရရှိနေသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုပါ။ ဇနက အကြောင်း ဥပတ္ထမ္ဘက အကြောင်းများကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုပါ။
——令生业为主，作为范例而说明。若贤善的您把智导向过去诸生，继续寻找因法，也可能发现能生起五识、领受、推度、彼所缘等某些转起期果报识的善业与不善业。此时，也应把这些因业与转起期果报识依因果相联，继续摄取为因法与果法；并以智观见：由于这些善业、不善业，今生得到了哪些善果或恶果。应以智观见令生因与支持因。
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း
缘起第五法
ဤဖော်ပြခဲ့ပြီးသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ကြောင်း-ကျိုးဆက် ရှုကွက်ကို ဤကျမ်းတွင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း- ဟုပင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပါသည်။ ဤမျှ ရှည်လျားစွာ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံကို ဖတ်ရှုရသော အဘိဓမ္မာဉာဏ် ရင့်ကျက်သူ ယောဂီသူတော်စင်ကြီးတို့ကား ငြီးငွေ့ကြမည်ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အဘိဓမ္မာကို မသင်ကြားဖူးသူ ယောဂီသူတော်စင်တို့တွင် ဤမျှ အရိပ်အမြွက် ပြရုံဖြင့်ပင် သဘောမပေါက်နိုင်သေးသော ယောဂီသူတော်စင်များလည်း ရှိနေကြပြန်သေးသည်။ သို့အတွက် အဘိဓမ္မာကို မသင်ကြားဖူးသူ အဘိဓမ္မာ အခြေခံပညာ အားနည်းသူတို့အတွက် ငဲ့ညှာ၍ တင်ပြနေခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ခွင့်လွှတ်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်အပ် ပါသည်။
本书把以上所示的缘起因果相续观法称为“缘起第五法”。阿毗达磨知识成熟的瑜伽行者读到如此冗长的因果摄取说明，或许会感到厌倦；然而，在未曾学习阿毗达磨的瑜伽行者中，也有人即使看到这些概要仍不能理解。因此，本书顾念未学过阿毗达磨、基础薄弱的人而作这番说明，尚望诸位见谅。
အတိတ်အဆက်ဆက်သို့
向过去诸生逐生回溯
''အတီတေပိ ပစ္စယာ စေဝ ပစ္စယသမုပ္ပန္နဓမ္မာ စ၊ အနာဂတေပိ ဧတရဟိပိ ပစ္စယာ စေဝ ပစ္စယသမုပ္ပန္နဓမ္မာ စ၊ တတော ဥဒ္ဓံ သတ္တော ဝါ ပုဂ္ဂလော ဝါ နတ္ထိ၊ သုဒ္ဓ သင်္ခါရပုဉ္ဇော ဧဝါ''တိ တီသု အဒ္ဓါသု ကင်္ခံ ဝိတရတိ။
“他如此跨越对三时的疑：‘在过去，有诸缘与缘所生法；在未来和现在，也有诸缘与缘所生法。除此之外，并无有情或个人，只有纯粹的诸行之聚。’”
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၂။)
（《阿毗达磨义注》2-242。）
၁။ အတိတ်၌လည်း အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားသာ ရှိ၏။
一、过去也只有因法与果法。
၂။ ပစ္စုပ္ပန်၌လည်း အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားသာ ရှိ၏။
二、现在也只有因法与果法。
၃။ အနာဂတ်၌လည်း အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားသာ ရှိ၏။
三、未来也只有因法与果法。
ဤသို့လျှင် ကာလသုံးပါးလုံး၌ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားသာ ရှိ၏ဟု သိအောင် အသင် သူတော်ကောင်းသည် ဆက်လက်၍ ကြိုးပမ်းရဦးမည် ဖြစ်ပေသည်။
贤善的您还须继续努力，直到如实知道：三时之中都只有因法与果法。
ယခုလက်ရှိဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေစသော အကျိုးတရားတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော အတိတ်အကြောင်းတရားများ ရှိကြ၏။ ယင်းအတိတ်အကြောင်းတရားတို့မှာလည်း အကြောင်းခန္ဓာ (၅)ပါး = ရုပ်နာမ် (၂)ပါးပင် ဖြစ်ကြ၏။
有过去因法能够产生今生结生等果法；这些过去因法也就是因五蕴，即色与名。
ယင်းအကြောင်းတရား ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့သည်လည်း သင်္ခတပရမတ်တရားတို့သာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ယင်းအကြောင်းတရားတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သော ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားများလည်း ရှိကြသည်သာ ဖြစ်၏။ တစ်ဖန် ယင်းအကြောင်း ရုပ်နာမ်တို့၏ စွဲမှီ၍ ဖြစ်ခဲ့ရာ အတိတ်ခန္ဓာအိမ်၌လည်း ယင်းအကြောင်း ရုပ်နာမ်မှ တစ်ပါးသော အခြားအခြားသော ရုပ်နာမ်တို့သည်လည်း ဘဝတစ်လျှောက် အဆက်မပြတ် အထပ်ထပ် များစွာ ဖြစ်ခဲ့ကြ၏။ ယင်းရုပ်နာမ်တို့သည်လည်း သင်္ခတတရားတို့သာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားများကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်နေကြသည့် ပရမတ္ထ ဓမ္မသဘာဝတို့သာ ဖြစ်ကြရကား ယင်းဆိုင်ရာ-
这些作为因法的色法与名法，也都是有为究竟法，所以也必有各自使它们生起的因法。又在这些因色名所依生的过去蕴身中，除该因色名之外，其他色名也曾在一生中连续不断、反复大量生起。这些色名同样只是有为法，只依各自因法而生，都是究竟法的自性。因此，还应继续寻找各自的——
原书第 316 页
ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်း ထပ်မံရှာဖွေလျက် အကြောင်းနှင့် အကျိုး ဆက်စပ်ကာ အတိတ်၌လည်း အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားသာ ရှိသည်ဟု သိအောင် ထပ်မံ၍ ရှုရမည် ဖြစ်သည်။
——因法，把因与果相联，再次观至如实知道：过去也只有因法与果法。
ဗဟိဒ္ဓသို့ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်ပါ
把智导向外在
အတိတ်အဆက်ဆက်သို့ ထပ်မံ၍ အကြောင်းတရားများကို မရှာဖွေမီ ရှေးဦးစွာ အဇ္ဈတ္တ၌ အကြောင်း- တရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းသည့် ပုံစံအတိုင်းပင် ဗဟိဒ္ဓ၌လည်း ယောကျာ်း မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ မည်သူမည်ဝါ ခွဲခြားဝေဖန်မှု မပြုဘဲ ဗဟိဒ္ဓချင်း တူညီ၍ သာမန် ပေါင်းစုခြုံငုံကာ (၆)လိုင်းလုံး၌ စိတ္တက္ခဏ တိုင်းဝယ် ခန္ဓာ (၅)ပါး ဖွဲ့၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို ကုန်စင်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။ အဇ္ဈတ္တ တစ်လှည့်၊ ဗဟိဒ္ဓတစ်လှည့် သိမ်းဆည်းပါ။ ကျေညက်သောအခါ ကျေနပ်မှုရသောအခါ နောက်ထပ် အတိတ်သို့ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်နိုင်ပြီ။
继续向过去诸生寻找因法以前，首先应照内在摄取因法与果法的方式，在外在也不分别男人、女人、个人、有情或某某人，而把外在同类总体合观；于六条路线的每一心刹那组成五蕴，穷尽地摄取因法与果法。内在一轮、外在一轮，交替摄取；达到熟练、满意以后，便可把智继续导向过去。
ပထမအတိတ်မှ ဒုတိယအတိတ်သို့
从第一过去世到第二过去世
ပထမအတိတ်ဘဝဝယ် ပစ္စုပ္ပန်ပဋိသန္ဓေစသည့် ဝိပါကဝဋ်တရားတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သည့် ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် အကြောင်းတရားတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် အချိန်ကာလက ဖြစ်ခဲ့သော ရုပ်နာမ်တို့က စ၍ဖြစ်စေ၊ အတိတ်ဘဝ မရဏာသန္နအခါ ရုပ်နာမ်တို့က စ၍ဖြစ်စေ၊ အတိတ်ဘဝ ခန္ဓာအစဥ် ရုပ်နာမ်တို့ကို စတင် သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုသို့ သိမ်းဆည်းရာ၌ အခက်အခဲရှိပါမူ အတိတ် သင်္ခါရ-ကံတို့ကို အားထုတ်ခဲ့စဥ် အချိန်က (၆)ဒွါရ၊ (၄၂)ကောဋ္ဌာသတို့၌ တည်ရှိကြသော ရုပ်တရားတို့က စ၍ဖြစ်စေ၊ မရဏာသန္နအခါ (၆)ဒွါရ၊ (၄၂) ကောဋ္ဌာသတို့၌ တည်ရှိကြသော ရုပ်တရားတို့က စ၍ဖြစ်စေ ရုပ်တရားတို့ကို ရှေးဦးစွာ သိမ်းဆည်းပါ။ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို ဦးတည်၍သာ ရုပ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ ထို ရုပ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းမှု အောင်မြင်သောအခါ ဟဒယဝတ္ထုကို ထပ်မံ၍ အာရုံယူကြည့်ပါ။ ထပ်မံ၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ယင်းဟဒယဝတ္ထုကို မှီ၍ ဖြစ်နေသော
在第一过去世中，可从培育烦恼轮、业轮诸因——它们能产生今生结生等果报轮诸法——之时的色名开始，也可从该过去世临死时的色名开始，摄取该过去世蕴相续的色名。若这样摄取有困难，可先摄取过去造作行与业时六门、四十二身分中的色法，或临死时六门、四十二身分中的色法；应以四大种为先导摄取色法。色法摄取成功后，再取心所依处为所缘并加以摄取；然后观取依该心所依处而生的——
အတိတ်ဘဝ၏ အိမ်ရှင် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်ကို တစ်ဖန် ထပ်၍ မိအောင် စိုက်ရှုပါ။ သိမ်းဆည်းပါ။
——过去世有分意净界这一“主人”，并加以摄取。
ထိုမှတစ်ဆင့် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်ကို အစွဲပြု၍ ဟဒယဝတ္ထုကို မှီတွယ်၍ ဖြစ်ပေါ်သွားခဲ့ကြသော နာမ်တရားစုတို့ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ အောင်မြင်မှု ရခဲ့သော် အတိတ်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေဘက်သို့ တာစူ၍ အတိတ်ဘဝ ရုပ်နာမ်တို့ကို ဖြစ်ခဲ့သည့်အတိုင်း တဖြည်းဖြည်း တစ်စတစ်စ တိုး၍ ''ရုပ်တရား နာမ်တရား၊ ရုပ်တရား နာမ်တရား''ဟု သိမ်းဆည်းပါ။ အတိတ်ဘဝ ကလလရေကြည်သို့တိုင်အောင် ရုပ်နာမ်တို့ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။
由此继续摄取：缘有分意净界、依心所依处而生的诸名法组。若已成功，就朝该过去世的结生方向，依它们实际发生的次序，逐渐把过去世色名摄取为“色法、名法；色法、名法”，一直摄取到该过去世受胎最初的羯罗蓝。
ဝိဇ္ဇာမျိုးစေ့ - စရဏမျိုးစေ့များကို သတိပြုကြည့်ပါ
留意明种子与行种子
ထိုသို့ သိမ်းဆည်းရာ၌ နိဗ္ဗာန်ကို ရည်ရွယ်တောင့်တ၍ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် ဒါန သီလ သမထဘာဝနာ တည်းဟူသော စရဏမျိုးစေ့၊ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊ ဝိပဿနာဉာဏ်တည်းဟူသော ဝိဇ္ဇာမျိုးစေ့ကောင်းများကို ကြဲချ စိုက်ပျိုးခဲ့မှု ရှိမရှိကိုပါ သတိပြု၍ သိမ်းဆည်းပါ။ အကယ်၍ တွေ့ရှိခဲ့သော် ယင်းစရဏမျိုးစေ့ ဝိဇ္ဇာမျိုးစေ့ ကုသိုလ်တရားတို့က ယခုဘဝတွင် အသင်သူတော်ကောင်းကိုယ်တိုင် ကြိုးစား အားထုတ် ရှာဖွေနေသော သို့မဟုတ် ရှုပွားနေသော --- သိမ်းဆည်းနေသော --- ၁။ ရုပ်နာမ်ကို သိမ်းဆည်းနေသည့် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၊ ၂။ အကြောင်းတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနေသည့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊
这样摄取时，还应留意并摄取：过去是否曾为了涅槃而培育布施、持戒、止禅等行种子，以及名色分别智、缘摄受智、观智等良善明种子。若发现这些行种子与明种子的善法，应考察它们是否曾以支持业力资助今生由贤善的您努力寻求、培育、摄取的：一、摄取色名的名色分别智；二、摄取因法的缘摄受智；
原书第 317 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၃။ အကယ်၍ ဝိပဿနာပိုင်းသို့ ရောက်ခဲ့လျှင် ယင်းဝိပဿနာဉာဏ်တို့အား ဥပတ္ထမ္ဘကသတ္တိဖြင့် အားပေးထောက်ပံ့လျက် ကျေးဇူးပြုမှု ရှိမရှိကို သတိပြု၍ အကြောင်း အကျိုး စပ်ကြည့်ပါ။ ကျေးဇူးပြုမြဲဓမ္မတာသာ များသည်။
三、若已进入观禅阶段，是否资助这些观智。应予留意，检视因果关联；通常它们的确会给予资助。
ဥပပီဠကကံ = ကပ်၍ ညှဥ်းဆဲတတ်သော ကံ
阻碍业：贴近而压迫之业
ဥပတ္ထမ္ဘကကံကိုသာမက ဥပပီဠကကံကိုလည်း တွေ့ရတတ်၏။ ယောဂီတစ်ဦး၏ လက်ရှိပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေကို ဖြစ်စေတတ်သော ဇနကကံမှာ လျောင်းတော်မူတစ်ဆူအား ပန်း ရေချမ်း တံခွန်များ လှူဒါန်းသည့် ကုသိုလ်စေတနာကံ ဖြစ်၏။ ပထမအတိတ်က ထူထောင်ခဲ့သောကံ ဖြစ်၏။ ယင်းပထမအတိတ်တွင် ကလေးငယ်- ဘဝ မီးလှုံရင်း အမှိုက်များကို မီးပုံထဲသို့ ထည့်လေရာ ခါချဥ်ကောင်များ အသက်ရှင်နေသေးသည့် ခါချဥ်ထုပ် တစ်ခုကိုပါ မီးပုံထဲသို့ ထည့်မိခဲ့၏။ ယင်းအကုသိုလ်ကံက ယခုဘဝတွင် ခေါင်းကိုက်တတ်သည့်ရောဂါနှင့် အသက်ရှူမဝသည့် ရင်ကျပ်ရောဂါကို ဖြစ်စေသော ဟူ၏။ လျောင်းတော်မူအား ပန်း ရေချမ်း တံခွန်များ လှူဒါန်းခဲ့သည့် ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုး ဝိပါက် ရုပ်နာမ်အစဥ်ကို ကပ်၍ ညှဥ်းပန်း နှိပ်စက်တတ်သော ဥပပီဠကကံပင်တည်း။
不仅会见到支持业，有时也会见到阻碍业。某位瑜伽行者今生的令生业，是向一尊卧佛供养鲜花、净水与幡旗的善思业；此业在第一过去世中造作。同一过去世中，他幼年烤火时把杂物投入火堆，也误将一个里面仍有活红蚁的蚁巢投入火中。这个不善业在今生引发经常头痛与呼吸不畅的哮喘病。它贴近并压迫由供养卧佛鲜花、净水和幡旗之业所生的果报色名相续，所以正是阻碍业。
အသင်သူတော်ကောင်းသည်လည်း အတိတ်ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းရာ၌ ကံအမျိုးမျိုးကိုလည်း တွေ့ရှိ နိုင်ပေသည်၊ ထိုအခါတွင် ယင်းကံတို့နှင့် ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးဝိပါကဝဋ် အချို့တို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု ရှိမရှိကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု ရှိနေပါက ယင်းအကြောင်းတရား အကျိုး- တရားတို့ကိုလည်း ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။
贤善的您摄取过去色名时，也可能发现各种业。此时应以智观见这些业与今生某些果报轮之间是否有因果关联；若确有因果关联，也应继续摄取相应的因法与果法。
အကယ်၍ ပထမအတိတ် ကလလရေကြည်သို့တိုင်အောင်သော၊ သို့မဟုတ် ပဋိသန္ဓေသို့တိုင်အောင်သော ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းရာ၌ အောင်မြင်မှုရခဲ့သော် ကောင်း၏၊ အောင်မြင်မှု မရခဲ့သော် ဝိပဿနာ၏ အခြေ ပါဒကပြုထားသော ဥပစာရသမာဓိကို ဖြစ်စေ၊ အာနာပါန စတုတ္ထစျာန်ကဲ့သို့သော စတုတ္ထစျာန်သမာဓိကိုဖြစ်စေ မိမိရရှိထားသော သမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ထူထောင်ပါ။ သမာဓိ၏ အရှိန်အဝါ အားကောင်းလာသောအခါ ပရိသုဒ္ဓ ပရိယောဒါတဖြစ်၍ နီဝရဏအညစ်အကြေးများ ကင်းစင်သဖြင့် ယင်းသမာဓိနှင့် ယှဥ်သော ဉာဏ်ကြောင့် အရောင်အလင်းများသည် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် တောက်ပလာသောအခါ ရုပ်နာမ်တို့ကို ထပ်မံ၍ သိမ်းဆည်းပါ။
若能成功摄取第一过去世一直到羯罗蓝或结生时的色名，当然很好；若未成功，就重新建立自己已经证得、作为观禅基础的近行定，或入出息第四禅等第四禅定。当定的势力增强、极为清净皎洁，远离五盖垢秽，与定相应之智所生的光明闪耀、灿烂明亮时，再次摄取色名。
ပထမအတိတ်၏ ကလလရေကြည်အခိုက် သို့မဟုတ် ပဋိသန္ဓေအခိုက် တည်ရှိကြသော ရုပ်နာမ်သို့ တိုင်အောင် ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့သော် ထိုရုပ်နာမ်များသည် မည်သည့်အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြရပါသနည်းဟု သိလိုသော စိတ်ထား စူးစမ်းရှာဖွေတတ်သော ဉာဏ်ပညာတရားဖြင့် ဒုတိယ အတိတ်ဘက်သို့ စိုက်ရှုကြည့်ပါ။ ထိုဒုတိယအတိတ် မရဏာသန္နအချိန်အခါကို တွေ့သော် ထိုအချိန်၌ တည်ရှိ- သော ရုပ်နာမ်တို့ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ အောင်မြင်မှုမရခဲ့သော် ထိုဒုတိယအတိတ် သေခါနီးပုံ၌ ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးကို စတင်၍ ရှုပါ။ ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များကိုတွေ့သော် ရုပ်တရားတို့ကို ဆက်လက် သိမ်းဆည်းပါ။
若已能摄取第一过去世一直到羯罗蓝或结生时的色名，就带着探究智慧，想要知道这些色名依哪些因法而生，把智投向第二过去世。找到第二过去世的临死阶段后，继续摄取当时的色名。若仍未成功，就先在第二过去世临终的形象中观照四大种；见到色聚微粒后，再继续摄取色法。
ဟဒယဝတ္ထုကို ထပ်မံ၍ သိမ်းဆည်းပါ၊ တစ်ဖန် ထိုဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ ဖြစ်နေသော အိမ်ရှင် ဘဝင်မနော- အကြည်ဓာတ်ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုအိမ်ရှင် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော အခါ ထိုဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်ကိုပင် မရဏာသန္န ရှေးပိုင်းသို့လည်းကောင်း၊ သေခါနီး မရဏာသန္နပိုင်း သို့လည်းကောင်း ရှေ့တိုး နောက်ဆုတ် ပြုလုပ်၍ အကြိမ်ကြိမ် ရှုကြည့်ပါ။ ထိုအခါ သေခါနီး မရဏာသန္နအခါ၌
继而摄取心所依处，再摄取依该心所依处而生的有分意净界这一“主人”。能够摄取它以后，便以该有分意净界为线索，在临死前一段时期与真正临死阶段之间前后往返，反复观照。这样，在临死阶段——
原书第 318 页
ထိုဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်တို့၏ အကြား အကြား၌ ဖြစ်ပေါ်သွားကြသော နာမ်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သေခါနီး မရဏာသန္နအခါ၌ ယင်းဘဝင်မနောအကြည် = မနောဒွါရ၌ ထင်လာသော ကံ ကမ္မနိမိတ် ဂတိနိမိတ် ဟူသော နိမိတ် (၃)မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသော အာရုံကိုလည်းကောင်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
——便能发现那些在有分意净界之间生起的名法，也能发现临死时显现在有分意净界——意门——中的三种相之一：业、业相或趣相。
ယင်းနိမိတ်အာရုံကား အကျိုးပေးတော့မည့်ကံ၏ စွမ်းအားကြောင့် ထင်လာသော နိမိတ်ဖြစ်သဖြင့် အကျိုး ပေးတော့မည့် ကံကို ရှာဖွေရာ၌ အရေးအကြီးဆုံးသော အင်္ဂါရပ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
这一相所缘依即将给果之业的力量而显现；能找到它，就找到了追寻即将给果之业最重要的线索之一。
ယင်းနိမိတ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော် အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ- ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံတို့ကို ဆက်လက်၍ ရှာဖွေပါ။
成功找到这一相以后，应继续寻找无明、爱、取、行与业。
ကောင်းမှုပြုစဥ် သို့မဟုတ် မကောင်းမှုပြုစဥ်က ဖြစ်ခဲ့သော နာမ်တရားတို့ကို ရှေးဦးစွာ သိမ်းဆည်းပါ။ ယင်းနာမ်- တရားစုတို့တွင် အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်တို့ကို ရှေးဦးစွာ ရှာဖွေပါ။ တစ်ဖန် ယင်းအဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်တို့ ခြံရံထားသည့် သင်္ခါရ-ကံတို့ကို ဆက်လက် ရှာဖွေပါ။ တွေ့ရှိခဲ့သော် ယင်းဒုတိယအတိတ်တွင် ပြုစုပျိုးထောင် ခဲ့သော အကြောင်းတရားများကြောင့် ပထမအတိတ် ပဋိသန္ဓေ ကလလရေကြည်အခိုက် တည်ရှိကြသော ပဋိသန္ဓေ ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်၊ သို့မဟုတ် ဖြစ်ပေါ်မလာကြသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်း ရှာဖွေကြည့်ပါ။ အကြောင်း အကျိုး ဆက်စပ်မှု ရှိမရှိကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်းကြည့်ပါ။ ယင်းအကြောင်း- တရားများကြောင့်ပင် ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်ရုပ်နာမ်စသော အကျိုးတရားများ ထင်ရှားဖြစ်လာကြသည်ကို ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်လာသောအခါ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့ကို ဆက်စပ်လျက် အကြောင်းတရား
首先摄取当时造善或造恶所生的名法。在这些名法组中，先寻找无明、爱与取；再继续寻找被无明、爱、取围绕的行与业。找到以后，应以智探究：由第二过去世培育的这些因法，是否使第一过去世结生、羯罗蓝阶段的结生色法与名法生起；并考察其中有无因果关联。当如实以智知见结生果报色名等果法确由第二过去世的这些因法显著生起时，就把因法与果法依因果相联而——
အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
——摄取。
ပစ္စုပ္ပန်၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းသည့် ပုံစံအတိုင်း (၆)လိုင်းလုံး ကုန်စင်အောင် စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါလေ။ ထိုသို့ သိမ်းဆည်းရာ၌ အသင်သူတော်ကောင်းသည် ပထမအတိတ်ဘဝ၌ စျာန်များကို မရခဲ့ဖူးလျှင် ဓမ္မာရုံလိုင်းတွင် စျာန်တရားများ လျော့သွားမည် ဖြစ်၏။ စျာန်နှင့် ပတ်သက်သည့် အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရန် မလိုပါ။
应如同在现在摄取因法与果法那样，在六条路线的每一心刹那组成五蕴，穷尽地摄取因法与果法。若贤善的您在第一过去世未曾证得禅那，法所缘路线中便没有禅那法，无须摄取与禅那有关的因法与果法。
အလားတူပင် ပထမအတိတ်၌ ရုပ်နာမ်တို့ကို မသိမ်းဆည်းခဲ့ဖူးလျှင် (= ရုပ်နာမ်တို့ကို ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် မရှုခဲ့ဖူးလျှင်)ယင်းပရမတ္ထရုပ်နာမ်တို့ကို အာရုံယူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော ပရမတ္ထရုပ်နာမ်တို့ကို ထိုးထွင်း သိမြင်နေသော နာမ်တရားတို့ကိုလည်း သိမ်းဆည်းရန် မလိုတော့ပေ။ ပရမတ်ကို ထိုးထွင်း သိမြင်နေသော နာမ်တရားများသည် ပထမအတိတ်တွင် မဖြစ်ခဲ့ဖူးသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ဥပမာ --- စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို ထိုးထွင်း သိမြင်နေသော ---- ၁။ စက္ခုအကြည်ဓာတ်ဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိနာမ်တရားများ၊ ၂။ ယင်းစက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို ရုပ်တရားဟု သိမြင်နေသော မနောဒွါရဝီထိနာမ်တရားများ၊ ၃။ ယင်းစက္ခုအကြည်ဓာတ်ကို အနိစ္စဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိနာမ်တရားများ၊ ၄။ အလားတူပင် ဒုက္ခဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိနာမ်တရားများ၊ ၅။ အနတ္တဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိနာမ်တရားများ၊ ၆။ အသုဘဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိနာမ်တရားများ၊
同样，若在第一过去世未曾摄取色名，即未曾把色名观至究竟法，就不必摄取那些以究竟色名为所缘、洞察究竟色名的名法，因为这类名法在该过去世未曾生起。例如，以眼净色为所缘而洞察它的：一、了知“这是眼净色”的意门心路名法；二、了知该眼净色是色法的意门心路名法；三、了知它为无常的意门心路名法；四、同样了知它为苦的意门心路名法；五、了知它为无我的意门心路名法；六、了知它为不净的意门心路名法。
ဤသို့စသည့် ပရမတ်ကို အာရုံယူနေသည့် နာမ်တရားများကို ထည့်သွင်း၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းရန် မလိုပါ။ သို့သော် အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် ရုပ်နာမ်တို့ကို ပရမတ်သို့ဆိုက်အောင် ရှုခဲ့ဖူးလျှင်ကား ထိုရုပ်တရားတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော နာမ်တရားတို့ကိုလည်း သိမ်းဆည်းဖို့ လိုပေ- သည်။ ယင်းနာမ်တရားတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်း သိမ်းဆည်းဖို့ လိုပေသည်။
像这样以究竟法为所缘的名法，不必纳入因果摄取。然而，若贤善的您在该过去世曾经把色名观至究竟法，就必须摄取缘这些色法而生的名法，也必须摄取这些名法的因法。
原书第 319 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) အကယ်၍ ပထမအတိတ်ဝယ် ရုပ်နာမ်တို့ကို ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် မသိမ်းဆည်းခဲ့ဖူးလျှင်ကား အကောင်းအုပ်စုဝယ် --- ၁။ ရူပါရုံလိုင်း၌ အရောင်မျှကိုသာ သိသော စက္ခုဒွါရဝီထိစိတ် မနောဒွါရဝီထိစိတ်၊ ၂။ သဒ္ဒါရုံလိုင်း၌ အသံမျှကိုသာ သိသော သောတဒွါရဝီထိစိတ် မနောဒွါရဝီထိစိတ်၊ ၃။ ဂန္ဓာရုံလိုင်း၌ အနံ့မျှကိုသာ သိသော ဃာနဒွါရဝီထိစိတ် မနောဒွါရဝီထိစိတ်၊ ၄။ ရသာရုံလိုင်း၌ အရသာမျှကိုသာ သိသော ဇိဝှါဒွါရဝီထိစိတ် မနောဒွါရဝီထိစိတ်၊ ၅။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း၌ အတွေ့အထိမျှကိုသာ သိသော ကာယဒွါရဝီထိစိတ် မနောဒွါရဝီထိစိတ်၊ ၆။ ဓမ္မာရုံလိုင်း၌ ပညတ်ဓမ္မသဘောတို့ကို အာရုံပြုသော မနောဒွါရဝီထိစိတ်၊ ဤကုသိုလ်ဇော စောသည့် ဝီထိစိတ်များကိုသာ သိမ်းဆည်းပါ။ ယင်းနာမ်တရားတို့၏ အကြောင်းတရား- တို့ကိုသာ သိမ်းဆည်းပါ။ အလားတူပင် အရောင်အတုံးအခဲ အသံအတုံးအခဲ စသည်ကို အာရုံပြုကြသော
若在第一过去世未曾把色名摄取至究竟法，那么在善组中只须摄取：一、色所缘路线中只知颜色的眼门心路心与意门心路心；二、声所缘路线中只知声音的耳门心路心与意门心路心；三、香所缘路线中只知气味的鼻门心路心与意门心路心；四、味所缘路线中只知滋味的舌门心路心与意门心路心；五、触所缘路线中只知触感的身门心路心与意门心路心；六、法所缘路线中以概念法为所缘的意门心路心。只摄取这些善速行生起的心路心及其因法。同样，对于以成块的颜色、成块的声音等为所缘而有——
အကုသိုလ်ဇောစောသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိ၊ သောတဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိစသည်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ယင်းနာမ်တရားတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်းကောင်း သိမ်းဆည်းပါ။ (၆)လိုင်းလုံး၌ သိမ်းဆည်းပါ။
——不善速行生起的眼门、意门、耳门等心路，也应摄取其名法及因法；六条路线都应摄取。
အကယ်၍ ပထမအတိတ်ဘဝက စျာန်များကိုလည်း ရခဲ့ဖူးလျှင်၊ ရုပ်နာမ်တို့ကိုလည်း ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းခဲ့ဖူးလျှင် ပစ္စုပ္ပန်၌ အကြောင်းတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းသည့် ပုံစံအတိုင်းပင် နည်းမှီး၍ သိမ်းဆည်းပါ။
若在第一过去世既曾证得禅那，也曾把色名摄取至究竟法，就应依照现在摄取因法的方法，类推摄取。
ဤနည်းစနစ်ကို အခြေခံ၍ တတိယအတိတ် စတုတ္ထအတိတ်စသည့် အတိတ်အဆက်ဆက်သို့ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ အနည်းဆုံး ပမာဏအားဖြင့် ဝိဇ္ဇာမျိုးစေ့ စရဏမျိုးစေ့များကို ကြဲချစိုက်ပျိုးခဲ့ရာ ဘဝအထိ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို ဆက်စပ်လျက် သိမ်းဆည်းပါ။
以此方法为基础，把智导向第三、第四过去世等一生又一生的过去，摄取因法与果法。至少应依因果相联，摄取到曾经播下明种子、行种子的那一生。
တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ဘဝသင်ခန်းစာများ
无价的生命教训
အတိတ်ဘဝအဆက်ဆက် ခပ်များများ၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို များများ သိမ်းဆည်းနိုင်လေ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ဘဝသင်ခန်းစာများကိုလည်း ရရှိလေဖြစ်သည်။ အတိတ်ဘဝခရီးတစ်လျှောက်၌ အထက်- တန်းကျသည့်ဘဝ၊ အောက်တန်းကျသည့်ဘဝ အတွေ့အကြုံများကို၊ တောင်ထိပ် တစ်နေရာမှ တောင်အောက် တစ်နေရာသို့ လှမ်းကြည့်၍ မြင်ရသကဲ့သို့၊ ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် မြင်တွေ့နေရသောအခါ ထိုသူတော်ကောင်းသည်- ၁။ ဗြဟ္မာဘဝကိုလည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ကြောင်းကံကိုလည်းကောင်း၊ ၂။ နတ်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကြောင်းကံကိုလည်းကောင်း၊ ၃။ လူ့ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ လူ့ပြည်သို့ ရောက်ကြောင်းကံကိုလည်းကောင်း၊ ၄။ တိရစ္ဆာန်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝသို့ ရောက်ကြောင်းကံကိုလည်းကောင်း၊ ၅။ ပြိတ္တာဘဝကိုလည်းကောင်း၊ ပြိတ္တာဘဝသို့ ရောက်ကြောင်းကံကိုလည်းကောင်း၊ ၆။ ငရဲဘဝကိုလည်းကောင်း၊ ငရဲဘဝသို့ ရောက်ကြောင်းကံကိုလည်းကောင်း၊
在许多过去世中摄取得越多，所获得的无价生命教训也越多。当过去生命旅程中或高或低的种种经历，如同从山顶俯瞰山脚一般，被慧眼看见时，贤善的行者便能清楚看见：一、梵天生命以及导致梵天生命的业；二、天界生命以及导致天界生命的业；三、人类生命以及导致人类生命的业；四、畜生生命以及导致畜生生命的业；五、饿鬼生命以及导致饿鬼生命的业；六、地狱生命以及导致地狱生命的业——
ကွဲကွဲ ပြားပြား ကျကျနန ဂဃနဏ ထိထိမိမိ ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် မြင်သိနေ၏။ ထိုအခါ ထိုသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ဘဝသင်ခန်းစာများကို များစွာ ရရှိနိုင်၏။
——都能以慧眼分别清楚、确切而深入地知见。此时，贤善行者的相续中便会获得许多无价的生命教训。
原书第 320 页
''ဤမည်သော ကောင်းမှုကြောင့် ဤမည်သော ကောင်းကျိုးကို ရခဲ့၏။
“由于这样的善业，得到这样的善果；
ဤမည်သော မကောင်းမှုကြောင့် ဤမည်သော မကောင်းကျိုးကို ရခဲ့၏။'' ဤကဲ့သို့သော အသိဉာဏ်များကား တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ဘဝသင်ခန်းစာများပင် ဖြစ်ကြ၏။ သံသရာ ခရီးကို ရွံရှာစက်ဆုပ်သည့် စိတ်ဓာတ်များလည်း များစွာ ကိန်းဝပ်လာနိုင်၏။ သံဝေဂဉာဏ်များလည်း များစွာ ဖြစ်ပွားလာနိုင်၏။ ဘဝ၏ အထင်ကြီးစရာ မရှိပုံ မခိုင်မြဲပုံ အနှစ်သာရ မရှိပုံတို့ကိုလည်း ပိုမို၍ နက်ရှိုင်းစွာ သဘောပေါက်လာနိုင်၏။ သတ္တဝါတို့သည် ဘဝဟောင်းကို မေ့နေကြ၍ မိမိကိုယ်ကို မိမိ မာနကြီးတစ်ခွဲသားဖြင့် အထင်ကြီးနေကြခြင်း ဖြစ်၏။
由于这样的恶业，得到这样的恶果。”像这样的认知，正是无价的生命教训。厌恶、厌离轮回旅程的心会大为增长，悚惧智也会大量生起；对于生命不足以自豪、不牢固、没有实质的事实，也会理解得更为深刻。有情只是因为忘记过去生，才自高自大地看重自己。
ဤမည်သော မကောင်းမှုကြောင့် ဤမည်သော တိရစ္ဆာန်ဘဝ၊ ဤမည်သော ပြိတ္တာဘဝ၊ ဤမည်သော ငရဲဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရ၏ဟု သိရှိလာသော အသိဉာဏ်ကား အလွန် တန်ဖိုးကြီးလှ၏၊ ထိုသို့ သိနေသော သူတော်ကောင်းသည် နောက်ထပ် ထိုကဲ့သို့သော မကောင်းမှုမျိုးကို ပြုဝံ့တော့မည်ကား မဟုတ်ပေ။ သံသရာ ခရီးကိုလည်း အလွန်ကြောက်ရွံ့၍ နေပေလိမ့်မည်။ ဤသည်မှာလည်း တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော သင်ခန်းစာ တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
能够知道“由于这样的恶业，曾投生为这样的畜生、饿鬼或地狱众生”，这种认知极其宝贵。如此知见的贤善者，便不会再敢造作同类恶业，并会深深畏惧轮回旅程。这也是无价的一课。
နက်လည်း နက်၏ - ခက်လည်း ခက်၏
甚深而艰难
အတိတ်ဘဝ အဆက်ဆက်၌ အကြောင်းတရားများကို ရှာဖွေရာ၌ ရံခါ နိမိတ်များသည် အရောရော အနှောနှော ထင်လာတတ်၏။ ထိုအခါ၌ အကျိုးပေးသော ကံကို ရှာဖွေရာတွင် သဘောပေါက်ရန် ရှေးဦးစွာ အောက်ပါစည်းမျဥ်း ဥပဒေသကို မှတ်သားထားပါ။
逐生寻找过去因法时，有时各种相会混杂显现。为能理解如何找出给果之业，应先记住下面的规则。
အထက်တွင် အကြိမ်ကြိမ် ရှင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း တစ်ခုသောဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိ ဤသုံးမျိုးတို့၏ အာရုံသည် တူမြဲဖြစ်၏။ ထိုသုံးမျိုးတို့၏ အာရုံမှာလည်း ပဋိသန္ဓေမတိုင်မီ လွန်ခဲ့သည့် အတိတ်ဘဝက မရဏာသန္နဇောသည် ယူခဲ့သော အာရုံသာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုမရဏာသန္နဇောက ''ကံ''အာရုံကို ယူခဲ့လျှင် ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိတို့သည်လည်း ယင်းကံအာရုံကိုပင် ယူကြ၏။ အကယ်၍ မရဏာသန္နဇောက ကမ္မနိမိတ် အာရုံကို ယူခဲ့လျှင် ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိတို့ကလည်း ယင်းကမ္မနိမိတ်အာရုံကိုပင် ယူကြ၏။ အကယ်၍ မရဏာသန္နဇောက ဂတိနိမိတ်အာရုံကို ယူခဲ့လျှင် ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိတို့ကလည်း ယင်းဂတိနိမိတ်အာရုံကိုပင် ဆက်လက်၍ အာရုံယူကြသည်။ ဤစကားကို တစ်နည်းဆိုရသော် ဤသို့ ဖြစ်၏။ --- ၁။ အတိတ်ဘဝ မရဏာသန္နဇော၏ အာရုံ၊ ၂။ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ပဋိသန္ဓေ၏ အာရုံ၊ ၃။ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ဘဝင်၏ အာရုံ၊ ၄။ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ စုတိ၏ အာရုံ၊
如前文反复说明，同一生命中的结生、有分与死亡三者，所缘始终相同；而它们的所缘，就是结生以前的过去世中，临死速行所取的所缘。若临死速行取业为所缘，结生、有分、死亡也取同一业所缘；若临死速行取业相或趣相为所缘，结生、有分、死亡也继续取同一业相或趣相。换言之：一、过去世临死速行的所缘；二、现在世结生的所缘；三、现在世有分的所缘；四、现在世死亡心的所缘——
ဤ (၄)မျိုးသည် အာရုံချင်း တူညီ၏၊ တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်၏။ အလားတူပင် --- ၁။ ဒုတိယအတိတ်ဘဝ မရဏာသန္နဇော၏ အာရုံ၊ ၂။ ပထမအတိတ်ဘဝ ပဋိသန္ဓေ၏ အာရုံ၊ ၃။ ပထမအတိတ်ဘဝ ဘဝင်၏ အာရုံ၊ ၄။ ပထမအတိတ်ဘဝ စုတိ၏ အာရုံ၊
——这四者所缘相同，只是同一个所缘。同样：一、第二过去世临死速行的所缘；二、第一过去世结生的所缘；三、第一过去世有分的所缘；四、第一过去世死亡心的所缘——