缘起第一种方法（之九）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（乙） · 原书第 506–527 页 · 225 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：缘起篇（乙）、缘起第一种方法。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 506 页
ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ
缘触而有受
ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
由于触生起，受生起。
ဝေဒနာသု ပနေတာသု၊ ဣဓ ဗာတ္တိံ သ ဝေဒနာ။
在诸受之中，此处所说的是三十二种受；
ဝိပါကစိတ္တယုတ္တာဝ၊ အဓိပ္ပေတာတိ ဘာသိတာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၉။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁။)
‘ဝိပါကစိတ္တယုတ္တာဝ၊ အဓိပ္ပေတာတိ ဘာသိတာ။’译：所意指的，只是与异熟心相应之受。（《阿毗达磨义注》2-169；《清净之道》2-201。）
ဝေဒနာ ---- စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာဟု ဒွါရအားဖြင့် ဝေဒနာ (၆)ပါးတည်း။ အပြားအားဖြင့် စိတ် တစ်ခုယုတ် (၉ဝ)၌ ယှဥ်သော ဝေဒနာတည်း။ သို့သော် ဤ၌ကား လောကီ ဝိပါက်စိတ် (၃၂)ပါး၌ ယှဥ်သော ဝိပါကဝေဒနာကိုသာ ဝေဒနာအရ တရားကိုယ် ကောက်ယူပါ။
受——依门略说有六种：眼触所生受、耳触所生受、鼻触所生受、舌触所生受、身触所生受与意触所生受。详说则是与八十九种心相应的八十九种受；但在这里，只应把与三十二种世间异熟心相应的异熟受摄取为‘受’的法体。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၉။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁။)
（《阿毗达磨义注》2-169；《清净之道》2-201。）
စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ
眼触所生受
စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ။ ပ ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာတိ ဧတံ ''စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ အတ္ထိ ကုသလာ၊ အတ္ထိ အကုသလာ၊ အတ္ထိ အဗျာကတာ''တိ ဧဝံ ဝိဘင်္ဂေ အာဂတတ္တာ စက္ခုဒွါရာဒီသု ပဝတ္တာနံ ကုသလာကုသလာဗျာကတဝေဒနာနံ ''သာရိပုတ္တော မန္တာဏိပုတ္တော''တိ ဧဝမာဒီသု မာတိတော နာမံ ဝိယ မာတိသဒိသတော ဝတ္ထုတော နာမံ။ ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ --- စက္ခုသမ္ဖဿဟေတု ဇာတာ ဝေဒနာ စက္ခု- သမ္ဖဿဇာဝေဒနာတိ။ ဧသေဝ နယော သဗ္ဗတ္ထ။ အယံ တာဝေတ္ထ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကာ ကထာ။ ဝိပါကဝသေန ပန စက္ခုဒွါရေ ဒွေ စက္ခုဝိညာဏာနိ၊ ဒွေ မနောဓာတုယော၊ တိဿော မနောဝိညာဏဓာတုယောတိ ဧတာဟိ သမ္ပယုတ္တဝသေန ဝေဒနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဧသေဝ နယော သောတဒွါရာဒီသု။ မနောဒွါရေ မနောဝိညာဏဓာတု- သမ္ပယုတ္တာဝ။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၁၅။ မ-ဋ္ဌ-၁-၂၂၆။) (ဆိုလိုရင်း) --- အဘိဓမ္မာ ဝိဘင်းပါဠိတော် (အဘိ-၂-၁၆။)၌ --- စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာသည် ကုသိုလ်လည်း ရှိ၏၊ အကုသိုလ်လည်း ရှိ၏၊ အဗျာကတလည်း ရှိ၏ --- ဟု ဟောကြားထားတော်မူသောကြောင့်
巴利原文（缅文转写）：‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ။ ပ ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာတိ ဧတံ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ အတ္ထိ ကုသလာ၊ အတ္ထိ အကုသလာ၊ အတ္ထိ အဗျာကတာတိ ဧဝံ ဝိဘင်္ဂေ အာဂတတ္တာ စက္ခုဒွါရာဒီသု ပဝတ္တာနံ ကုသလာကုသလာဗျာကတဝေဒနာနံ သာရိပုတ္တော မန္တာဏိပုတ္တောတိ ဧဝမာဒီသု မာတိတော နာမံ ဝိယ မာတိသဒိသတော ဝတ္ထုတော နာမံ။ ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ --- စက္ခုသမ္ဖဿဟေတု ဇာတာ ဝေဒနာ စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာတိ။ ဧသေဝ နယော သဗ္ဗတ္ထ။ အယံ တာဝေတ္ထ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကာ ကထာ။ ဝိပါကဝသေန ပန စက္ခုဒွါရေ ဒွေ စက္ခုဝိညာဏာနိ၊ ဒွေ မနောဓာတုယော၊ တိဿော မနောဝိညာဏဓာတုယောတိ ဧတာဟိ သမ္ပယုတ္တဝသေန ဝေဒနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဧသေဝ နယော သောတဒွါရာဒီသု။ မနောဒွါရေ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ပယုတ္တာဝ။’（《相应部义注》2-15；《中部义注》1-226。）释义：《分别论》说，眼触所生受有善、不善与无记三类。因此——
စက္ခုဒွါရ၌ ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ဝေဒနာ အကုသိုလ်ဝေဒနာ အဗျာကတဝေဒနာတို့သည် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ မည်ကုန်၏။ သာရီပုဏ္ဏေးမ၏သား = သာရိပုတ္တ၊ မန္တာဏီပုဏ္ဏေးမ၏သား = မန္တာဏိပုတ္တ --- ဟူသော အမည်များသည် အမိမှ ဆင်းသက်လာသော အမည်ဖြစ်သကဲ့သို့ အလားတူပင် မိခင်နှင့် တူသော စက္ခုဝတ္ထု ဟူသော မှီရာဝတ္ထုရုပ်မှ ဆင်းသက်လာသော အမည်ဖြစ်သည်။ ဝစနတ္ထအားဖြင့်ကား --- စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာသည် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ မည်၏။ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာစသည့် ဝေဒနာ အားလုံးတို့၌ နည်းတူမှတ်ပါ။ ဤကား စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည့် ဝေဒနာမှန်သမျှကို အားလုံးသိမ်းကျုံး၍ ရေတွက်သော နည်းတည်း။ ဤ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်၌ကား ဝိပါက်ဝေဒနာကိုသာ အလိုရှိအပ်ပေသည်။
——在眼门生起的善受、不善受与无记受，都称为眼触所生受。如‘舍利弗’、‘满慈子’等名字由母名而来，这一名称也从如母亲一般作为所依的眼所依处而来。依词义说，由眼触为因而生的受，就是眼触所生受；耳触所生受等也同样理解。这是总摄一切可能由眼触而生之受的说法；在本缘起教法中，则只取异熟受。
စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်သော ဝိပါက်ဝေဒနာများကိုသာ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအရ ကောက်ယူပါ။ ကုသလဝိပါက် ဝေဒနာ၊ အကုသလဝိပါက် ဝေဒနာ နှစ်မျိုးလုံး ဖြစ်နိုင်သည်။
因此，只把与眼识、领受、推度和彼所缘相应的异熟受摄取为眼触所生受；它们可以是善异熟受或不善异熟受。
သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စသည်တို့၌လည်း ဤနည်းပင်တည်း။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအရ မနော- ဝိညာဏဓာတ်နှင့်ယှဥ်သော ဝေဒနာအားလုံးကို ကောက်ယူပါ။ အထူးသဖြင့် ဤ၌ ဝိပါက် မနောဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာတို့ကိုသာ ကောက်ယူပါ။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၁၅။ မ-ဋ္ဌ-၁-၂၂၆။)
耳触所生受等也依此理解。意触所生受，总摄一切与意识界相应的受；但在这里，特别只摄取与异熟意识界相应的受。（《相应部义注》2-15；《中部义注》1-226。）
原书第 507 页
စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ
缘眼触而有受
စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတန္တိ စက္ခုသမ္ဖဿံ မူလပစ္စယံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ သမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏ- ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဇဝနဝေဒနာ။ စက္ခုဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ သောတဒွါရာဒိဝေဒနာပစ္စယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၅။) စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ --- ဟူသည် စက္ခုသမ္ဖဿကို မူလအကြောင်းရင်းခံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော (တဒါရုံ) ဝေဒနာတို့တည်း။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၌ စက္ခု- သမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ အမည်ရမှုမှာ ဆိုဖွယ်ရာပင် မရှိတော့ပြီ။ သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ - စသည် တို့၌လည်း ဤနည်းပင်တည်း။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၅။) ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာများ၏ ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့်အညီ - စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ၊ စက္ခုသမ္ဖဿ ပစ္စယာ ဝေဒနာဟူသည် စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ များတည်း။ စက္ခုဒွါရဝီထိနောင် ဆက်လက်၍ ဖြစ်ကြသည့် ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက်၍ အာရုံယူကြသည့်
巴利原文（缅文转写）：‘စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတန္တိ စက္ခုသမ္ဖဿံ မူလပစ္စယံ ကတွာ ဥပ္ပန္နာ သမ္ပဋိစ္ဆနသန္တီရဏဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဇဝနဝေဒနာ။ စက္ခုဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ သောတဒွါရာဒိဝေဒနာပစ္စယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။’（《相应部义注》3-5。）‘缘眼触而生之受’，是以眼触为根本因而生、与领受、推度、确定、速行及彼所缘相应的受。与眼识相应之受当然更不待言；缘耳触而生之受等也同样理解。依这些义注解释，眼触所生受与缘眼触而生之受，都是与眼识、领受、推度、确定、速行及彼所缘相应的受。眼门心路之后继续缘取同一色所缘的——
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇော တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်ကြသည့် မနောဒွါရိက ဝေဒနာတို့အားလည်း စက္ခုသမ္ဖဿက ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်သောကြောင့် ယင်းဝေဒနာတို့သည်လည်း စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စက္ခု- သမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာတို့ပင် ဖြစ်ကြသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။) (ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း ၅၁၁-၅၁၂ - စသည်တို့၌လည်း ကြည့်ပါ။) ဝိပဿနာရှုရာ၌ကား --- ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ၊ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါတိ။ အနိစ္စံ ဘန္တေ။ (မ-၃-၃၂၄-၃၂၅။) --- ဤသို့ စသည့် စူဠရာဟုလော- ဝါဒသုတ္တန်များ၌ ဘုရားရှင် ညွှန်ကြားထားတော်မူသည်နှင့်အညီ စက္ခုသမ္ဖဿကို အကြောင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာ ကြကုန်သော စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ဝေဒနာကို အဦးမူ၍ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာဟူသော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားအားလုံးကိုပင် သိမ်းကျုံး၍ ဝိပဿနာရှုပါ။
——意门转向、速行与彼所缘所相应的意门受，也能受眼触以亲依止缘力资助，故同样可说是眼触所生受、缘眼触而生之受。（《阿毗达磨义注》3-368；亦见本册第511—512页等。）修毗婆舍那时，应依凡缘眼触而生、属于受、想、行、识的诸法，是常还是无常？尊者，是无常。因此，每一由眼触为因而生的心刹那，都应以受为首，总摄受蕴、想蕴、行蕴、识蕴等一切相应法而观毗婆舍那。
အကြောင်းနှင့် အကျိုး ဆက်စပ်လျက် အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းရာ၌သာ ဝေဒနာကို ပဓာနထား၍ ရှုပါ၊ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာစသည်တို့၌လည်း နည်းတူပင် သဘောပေါက်ပါ။
只有在摄取因果关系时，才以受为主摄取因法与果法；耳触所生受等也应同样理解。
ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ဆက်သွယ်ပုံ
《发趣论》诸缘的关联方式
၁။ စက္ခုသမ္ဖဿသည် မိမိနှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော စက္ခုဝတ္ထုကိုပင် မှီ၍ ဖြစ်သော စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ အား၊ ၂။ သောတသမ္ဖဿသည် မိမိနှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော သောတဝတ္ထုကိုပင် မှီ၍ ဖြစ်သော သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား၊ ၃။ ဃာနသမ္ဖဿသည် မိမိနှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဃာနဝတ္ထုကိုပင် မှီ၍ ဖြစ်သော ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား၊ ၄။ ဇိဝှါသမ္ဖဿသည် မိမိနှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဇိဝှါဝတ္ထုကိုပင် မှီ၍ ဖြစ်သော ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား၊ ၅။ ကာယသမ္ဖဿသည် မိမိနှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ကာယဝတ္ထုကိုပင် မှီ၍ ဖြစ်သော ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား၊ သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပါက အာဟာရ သမ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ၏ အစွမ်းဖြင့် ပစ္စယသတ္တိ
一、眼触资助依眼所依处而生、与自己相应的眼触所生受；二、耳触资助依耳所依处而生的耳触所生受；三、鼻触资助依鼻所依处而生的鼻触所生受；四、舌触资助依舌所依处而生的舌触所生受；五、身触资助依身所依处而生的身触所生受。每一种触都分别以俱生缘、相互缘、依止缘、异熟缘、食缘、相应缘、有缘及不离去缘——
原书第 508 页
ရှစ်မျိုးစီဖြင့် အသီးအသီး ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁။) ၁။ စက္ခုသမ္ဖဿသည် စက္ခုဒွါရဝီထိ၌ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ကာမာဝစရ ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား၊ ၂။ သောတသမ္ဖဿသည် သောတဒွါရဝီထိ၌ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကုန် သော ကာမာဝစရ ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား၊ ၃။ ဃာနသမ္ဖဿသည် ဃာနဒွါရဝီထိ၌ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ကာမာဝစရ ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား၊ ၄။ ဇိဝှါသမ္ဖဿသည် ဇိဝှါဒွါရဝီထိ၌ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ကာမာဝစရ ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား၊ ၅။ ကာယသမ္ဖဿသည် ကာယဒွါရဝီထိ၌ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့်ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ကာမာဝစရ ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား၊ --- ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိ တစ်မျိုးဖြင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာအောင်
——八种缘力令相应之受生起。（《阿毗达磨义注》2-170；《清净之道》2-201。）此外：一、眼触对眼门心路中与领受、推度和彼所缘相应的欲界异熟受；二、耳触对耳门心路中的同类受；三、鼻触对鼻门心路中的同类受；四、舌触对舌门心路中的同类受；五、身触对身门心路中的同类受，都只以亲依止缘力令其生起——
ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁။) ဤ၌ စက္ခုသမ္ဖဿစသော (၅)မျိုးသော အသီးအသီးသော ဖဿသည် မိမိ မိမိ၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းနှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဝိပါက်ဝေဒနာ အသီးအသီးအား အနန္တရ သမနန္တရ အနန္တရူပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့်ကား အကယ်၍ ကျေးဇူးပြုပါပေ၏။ နတ္ထိ ဝိဂတပစ္စည်းတို့သည် အနန္တရ သမနန္တရ ပစ္စည်း၌၊ အနန္တရ သမနန္တရပစ္စည်းတို့သည် အနန္တရူပနိဿယ၌ အတွင်းဝင်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ သန္တီရဏ တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာအားမူ ဖဿသည် ပကတူပနိဿယပစ္စယသတ္တိ တစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြုသဖြင့် သန္တီရဏ တဒါရုံတို့နှင့် ဆက်ဆံသော ထိုဥပနိဿယပစ္စည်း၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုပုံကို ဖော်ပြလိုသဖြင့် အဋ္ဌကထာက ဥပနိဿယသတ္တိတစ်မျိုးဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြု၏ဟု ဖွင့်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ (မူလဋီ-၂-၁၂ဝ။ မဟာဋီ-၂-၃၂၅။ အနုဋီ-၂-၁၃၂။)
——（《阿毗达磨义注》2-170；《清净之道》2-201。）这里，眼触等五触各以无间缘、等无间缘、无间亲依止缘、无有缘与离去缘资助紧随其后、与领受相应的异熟受。由于无有缘和离去缘摄入无间缘与等无间缘，而后两者又摄入无间亲依止缘；至于与推度、彼所缘相应的受，触只以自然亲依止缘资助。义注为显示这种资助方式，概括说‘只以亲依止缘力’。（《根本复注》2-120；《大复注》2-325；《随复注》2-132。）
''သဟဇာတဖဿ''
俱生触
မနောဒွါရေပိ သော တထာတိ မနောဒွါရေပိ ဟိ တဒါရမ္မဏဝသေန ပဝတ္တာနံ ကာမာဝစရဝိပါက- ဝေဒနာနံ သော သဟဇာတမနောသမ္ဖဿသင်္ခါတော ဖဿော တထေဝ အဋ္ဌဓာ ပစ္စယော ဟောတိ။
在意门中也是如此；对于意门中以彼所缘作用生起的欲界异熟受，称为俱生意触的相应触同样以八种缘资助。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁။)
（《阿毗达磨义注》2-170；《清净之道》2-201。）
ဧကေကသ္မိံ ဒွါရေ ဟိ စက္ခုဒွါရာဒီသု ဥပ္ပန္န စက္ခုဝိညာဏာဒီဟိ သဟဇာတာ ဖဿာ သက သက ဝီထီသု သမ္ပဋိစ္ဆနာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တဝေဒနာနံ၊ မနောဒွါရေ တဒါရမ္မဏဝသေနေဝ ပဝတ္တာနံ တေဘူမက- ဝိပါကဝေဒနာနမ္ပိ သဟဇာတမနောသမ္ဖဿသင်္ခါတော သော ဖဿော အဋ္ဌဓာ ပစ္စယော ဟောတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ (မဟာဋီ-၂-၃၂၅။) မနောဒွါရဝီထိ၌လည်း တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ကုန်သော ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား ထိုတဒါရုံနှင့် အတူ ဖြစ်သော သဟဇာတမနောသမ္ဖဿဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော သမ္ပယုတ် ဖဿသည် ထို့အတူပင် ပစ္စယသတ္တိ (၈)မျိုး တို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁။)
在眼门等每一门中，与眼识等俱生的触，以八种缘资助各自心路中与领受等相应的受；意门中以彼所缘作用生起的三地异熟受，也由称为俱生意触的彼所缘触以八种缘资助。换言之，意门彼所缘异熟受，由与彼所缘心俱生的相应触以八种缘资助。（《阿毗达磨义注》2-170；《清净之道》2-201。）
原书第 509 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) စက္ခုဒွါရဝီထိ အစရှိကုန်သော တစ်ခုတစ်ခုသော ဒွါရ၌ စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်စိတ်တို့နှင့် အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်ကုန်သော ဖဿ အသီးအသီးတို့သည် မိမိ မိမိတို့၏ ဝီထိအတွင်း၌ ရှိကုန် သော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံဝိပါက်တို့နှင့် သမ္ပယုတ်ဖြစ်ကုန်သော ဝေဒနာ အသီးအသီးတို့အားလည်း ပစ္စယသတ္တိ (၈)မျိုးတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ မနောဒွါရ၌ တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့်သာလျှင် ဖြစ်ကုန်သော ဝိပါက် ဝေဒနာတို့အားလည်း တဒါရုံနှင့် အတူ ယှဥ်တွဲဖြစ်သော သဟဇာတမနောသမ္ဖဿဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ထိုတဒါရုံဖဿသည် ပစ္စယသတ္တိ (၈)မျိုးဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ဤသို့ အဓိပ္ပါယ်ကို ယှဥ်စပ် ယူပါ။
〔省略运行页眉〕在眼门等每一门中，与眼识、领受、推度、彼所缘等异熟心俱生的各触，都以八种缘力资助各自心路中与这些异熟心相应的受。意门心路中以彼所缘作用生起的异熟受，也由与彼所缘心俱生、称为俱生意触的彼所缘触以八种缘力资助。应这样配合其义。
(မဟာဋီ-၂-၃၂၅။)
（《大复注》2-325。）
စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်ကြကုန်သော စိတ်စေတသိက်တရားစုတို့တွင် ဖဿက ဝေဒနာအား ကျေးဇူးပြုပုံကို ဖွင့်ဆိုခြင်း ဖြစ်၏။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းနှင့် ယှဥ်သော ဖဿသည် မိမိနှင့် အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်သော သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဝေဒနာအား ပစ္စယသတ္တိ (၈)မျိုးဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ သန္တီရဏနှင့် ယှဥ်သော ဖဿသည် မိမိနှင့် အတူယှဥ်တွဲဖြစ်သော သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော သန္တီရဏဝေဒနာအား ပစ္စယသတ္တိ (၈)မျိုးဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ တဒါရုံနှင့် ယှဥ်သော ဖဿသည် မိမိနှင့် အတူယှဥ်တွဲဖြစ်သော သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော တဒါရုံ ဝေဒနာအား ပစ္စယသတ္တိ (၈)မျိုးဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ မနောဒွါရဝီထိ၌ ပါဝင်သော တဒါရုံ၌လည်း နည်းတူမှတ်ပါ။ ဤသို့ ဆိုလိုပေသည်။ ဤဖွင့်ဆိုချက်များအရ --- ၁။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာအား စက္ခုသမ္ဖဿနှင့် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿက၊ ၂။ သန္တီရဏ ဝေဒနာအား စက္ခုသမ္ဖဿနှင့် သန္တီရဏ မနောသမ္ဖဿက၊
这是解释同一心刹那中俱生心与心所之内，触如何资助受：与领受相应的触以八种缘力资助同一刹那的领受受；与推度相应的触同样资助推度受；与彼所缘相应的触同样资助彼所缘受，意门心路的彼所缘也如此。因此应知：一、眼触与领受意触资助领受受；二、眼触与推度意触资助推度受；
၃။ တဒါရုံ ဝေဒနာအား စက္ခုသမ္ဖဿနှင့် တဒါရုံ မနောသမ္ဖဿက အသီးအသီး ကျေးဇူးပြု၏ဟု မှတ်သားပါ။
——三、眼触与彼所缘意触分别资助彼所缘受。
သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာအား စက္ခုသမ္ဖဿက ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿက ပစ္စယ သတ္တိ (၈)မျိုးဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ သန္တီရဏ တဒါရုံတို့၌လည်း နည်းတူမှတ်ပါ။
眼触以亲依止缘力资助领受受，领受意触则以八种缘力资助同一受；推度与彼所缘心刹那也同样理解。
အာရမ္မဏူပနိဿယ - ပကတူပနိဿယ
所缘亲依止缘与自然亲依止缘
အာရမ္မဏူပနိဿယပကတူပနိဿယေသု နာနာဝီထိဝသေန ပုရိမတရာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။) ဤအထက်ပါ ပဋ္ဌာန်းအဋ္ဌကထာအဖွင့်အရမူ အာရမ္မဏူပနိဿယ၊ ပကတူပနိဿယတို့၌ ဝီထိတစ်ခုနှင့် ဝီထိတစ်ခုလည်း ကျေးဇူးပြုနိုင်၏ဟု မှတ်ပါ။ သို့အတွက် စက္ခုသမ္ဖဿသည် စက္ခုဒွါရဝီထိအတွင်း၌ ရှိသော ဝေဒနာနှင့် တကွသော နာမ်တရားစုတို့အားသာ ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည် မဟုတ်သေး၊ ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံယူကြသည့် နောက်လိုက် မနောဒွါရဝီထိစသည့် မနောဒွါရဝီထိ နာမ်တရားစု တို့အားလည်း ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်သာဟု မှတ်ပါ။ မျက်စိအမြင်ရှိသူ၏ သန္တာန်၌ ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတတရားတို့ တိုးပွားလာနိုင်သည်မှာ စက္ခုသမ္ဖဿ၏ ကျေးဇူး ပြုမှု မကင်းသည်ကို သဘောပေါက်လေရာသည်။
巴利原文（缅文转写）：‘အာရမ္မဏူပနိဿယပကတူပနိဿယေသု နာနာဝီထိဝသေန ပုရိမတရာ။’（《阿毗达磨义注》3-368。）依《发趣论义注》的解释，在所缘亲依止缘与自然亲依止缘中，一个心路也能资助另一个心路。因此，眼触不但以亲依止缘力资助眼门心路内与受俱生的名法组，也资助继续缘取同一色所缘的后续意门心路等名法组。具眼者的相续中，缘色所缘而增长善、不善与无记法，离不开眼触的资助。
ပဋိသန္ဓေ - ဘဝင် - စုတိ
结生、有分与死亡
ကာမ ရူပ အရူပတည်းဟူသော ဘုံသုံးပါးအတွင်း၌ ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေဝိပါက်နှင့် ယှဥ်သော ဖဿသည် မိမိနှင့် သဟဇာတဖြစ်သော = အတူဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်ဝေဒနာအား၊ ဘဝင်ဝိပါက်နှင့် ယှဥ်သော
欲界、色界、无色界三地中，与结生异熟相应的触，以八种缘力资助和它俱生的结生异熟受；与有分异熟相应的——
原书第 510 页
ဖဿသည် မိမိနှင့် သဟဇာတဖြစ်သော ဘဝင် ဝိပါက်ဝေဒနာအား၊ စုတိဝိပါက်နှင့်ယှဥ်သော ဖဿသည် မိမိနှင့် သဟဇာတဖြစ်သော စုတိ ဝိပါက်ဝေဒနာအား ပစ္စယသတ္တိ (၈)မျိုးတို့ဖြင့်ပင် ကျေးဇူးပြု၏။
——触，以八种缘力资助和它俱生的有分异熟受；与死亡异熟相应的触，也以八种缘力资助和它俱生的死亡异熟受。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁။)
（《阿毗达磨义注》2-170；《清净之道》2-201。）
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း - မနောသမ္ဖဿ
意门转向意触
ယာ ပနေတာ မနောဒွါရေ တဒါရမ္မဏဝသေန ပဝတ္တာ ကာမာဝစရဝေဒနာ၊ တာသံ မနောဒွါရေ အာဝဇ္ဇနသမ္ပယုတ္တော မနောသမ္ဖဿော ဥပနိဿယဝသေန ဧကဓာ ပစ္စယော ဟောတိ။
对于意门中以彼所缘作用生起的欲界异熟受，与意门转向相应的意触，只以亲依止缘一种方式资助。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁-၂ဝ၂။)
（《阿毗达磨义注》2-170；《清净之道》2-201—202。）
ပစ္စယံ အနုပါဒိန္နမ္ပိ ကေစိ ဣစ္ဆန္တီတိ ''ယာ ပနာ''တိအာဒိနာ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနဖဿဿ ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော၊ တဉ္စ မုခမတ္တဒဿနတ္ထံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧတေန နယေန သဗ္ဗဿ အနန္တရဿ အနာနန္တရဿ စ ဖဿဿ တဿာ တဿာ ဝိပါကဝေဒနာယ ဥပနိဿယတာ ယောဇေတဗ္ဗာ။ (မူလဋီ-၂-၁၂ဝ။) သဗ္ဗဿာတိ ဝိပါကဿ၊ အဝိပါကဿ စ။ ပ ။ အနန္တရော အနန္တရာဒိနာ၊ အနာနန္တရော ဥပနိဿယ- ဝသေနေဝ ပစ္စယော ဟောတိ။ သမ္ဘဝဒဿနံ စေတံ။ န တာသံ မနောဒွါရိကဘာဝဒဿနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
巴利原文（缅文转写）：‘ပစ္စယံ အနုပါဒိန္နမ္ပိ ကေစိ ဣစ္ဆန္တီတိ ယာ ပနာတိအာဒိနာ မနောဒွါရာဝဇ္ဇနဖဿဿ ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော၊ တဉ္စ မုခမတ္တဒဿနတ္ထံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧတေန နယေန သဗ္ဗဿ အနန္တရဿ အနာနန္တရဿ စ ဖဿဿ တဿာ တဿာ ဝိပါကဝေဒနာယ ဥပနိဿယတာ ယောဇေတဗ္ဗာ။’（《根本复注》2-120。）又说，一切异熟或非异熟触，若紧邻其后，便以无间等缘资助；若不紧邻，则只以亲依止缘资助。此说只是显示可能成立的因果关系，不是判定它们属于意门心路。
(အနုဋီ-၂-၁၃၂။)
（《随复注》2-132。）
မနောဒွါရဝီထိ၌ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် ယှဥ်သော မနောသမ္ဖဿသည် ယင်းမနောဒွါရဝီထိအတွင်း၌ ရှိသော တဒါရုံ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာမာဝစရ ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိ၏ အစွမ်းဖြင့် တစ်မျိုးတည်းသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
意门心路中与意门转向相应的意触，只以亲依止缘力资助同一心路内以彼所缘作用生起的欲界异熟受。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၁-၂ဝ၂။)
（《阿毗达磨义注》2-170；《清净之道》2-201—202。）
တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်ရောက်အပ်သော ခြံရံထားအပ်သော ကံသည် ''ငါ၏ အကျိုး''ဟု အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့် စွဲယူအပ်သော အကျိုးဝိပါက်တရားများကို ဥပါဒိန္န = ဥပါဒိဏ္ဏတရားဟု ခေါ်၏။ တစ်နည်း ဆိုရသော် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်ဟူသော ကိလေသဝဋ်ကို အကြောင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော သင်္ခါရ-ကံ ဟူသော ကမ္မဝဋ်သည် ရှိ၏။ ယင်းအဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်တည်းဟူသော ကိလေသဝဋ်တို့ ခြံရံထားအပ်သော သင်္ခါရ-ကံဟူသော ကမ္မဝဋ်ကြောင့် ဖြစ်သော ဝိပါကဝဋ်တရားစုသည် ဥပါဒိန္နတရားစု မည်၏။ ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာတရားစုတို့ကား ဥပါဒိန္နတရားများ မဟုတ်ကြပေ။ အနုပါဒိန္နတရားများသာ ဖြစ်ကြ၏။
被爱与见趋近、围绕的业，以‘这是我的果’之方式执受其异熟果法，这些果法称为已被执受法（upādinna）。换句话说，以无明、爱、取等烦恼轮转为缘，行与业的业轮转生起；由烦恼轮转所围绕的这一业轮转，又生起异熟轮转法组，这些就是已被执受法。善、不善和唯作法不是已被执受法，而是无执受法（anupādinna）。
ကေစိဆရာတော်တို့ကား ယင်းအနုပါဒိန္နဖြစ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာတို့နှင့် ယှဥ်သော ဖဿသည် ဝိပါက်ဝေဒနာတို့အား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ပစ္စည်းတရားဖြစ်ကြောင်းကို အလိုရှိကြကုန်၏။
有些导师主张，与这些无执受的善、不善及唯作心相应的触，也可以成为资助异熟受的缘法。
ထိုကြောင့် အဋ္ဌကထာဆရာတော်က မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿသည် တဒါရုံ ဝိပါက်ဝေဒနာအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော ပစ္စည်းတရား ဖြစ်ကြောင်းကို ဖွင့်ဆိုအပ်ပေသည်။ ထိုစကားကိုလည်း မုခမတ္တဒဿန = အကျဥ်းအရိပ်အမြွက်မျှကို ဖော်ပြသော စကားဟု မှတ်ပါ။ ဤနည်းကို နည်းမှီး၍ အခြားမဲ့၌ တည်သော အနန္တရဖြစ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာ ဖဿ မှန်သမျှသည် ဝိပါက်ဝေဒနာအား အနန္တရ သမနန္တရ ဥပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိ (၅)မျိုးဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏ဟုလည်း ကောင်း၊ အနန္တရမဟုတ်သော = အခြားမဲ့မဟုတ်သော စိတ္တက္ခဏချင်း ကွာခြားနေသော ဝေးကွာနေသော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာ ဖဿသည် ဝိပါက် ဝေဒနာအား ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ဟု လည်းကောင်း ယှဥ်စေထိုက်၏။ ဤစကားရပ်ကိုလည်း --- ''ဖဿနှင့် ဝေဒနာတို့၏ ကြောင်း-ကျိုးဆက်နွယ်- လျက် ဖြစ်ပေါ်ပုံကို ညွှန်ပြကြောင်း စကားရပ်သာ ဖြစ်သည်၊ ထိုဖဿ ဝေဒနာတို့၏ မနောဒွါရိက အဖြစ်ကို
所以义注说明意门转向意触能资助彼所缘异熟受；这只是略举一端。依此类推，一切紧邻的善、不善、异熟或唯作触，以无间缘、等无间缘、亲依止缘、无有缘、离去缘五种缘力资助异熟受；不相邻、隔着心刹那的善、不善、异熟或唯作触，则以亲依止缘力资助异熟受。应把这段话理解为说明触与受如何因果相连而生，不是说明这些触与受——
原书第 511 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ညွှန်ပြကြောင်း စကားရပ် မဟုတ်'' --- ဟု မှတ်သားပါ။ (မူလဋီ-၂-၁၂ဝ။ မဟာဋီ-၂-၃၂၅။ အနုဋီ-၂-၁၃၂။) ဤဋီကာဆရာတော်တို့၏ ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပဉ္စဒွါရဝီထိတို့၌လည်း နည်းတူပင် မှတ်ရာ၏။
〔省略运行页眉〕——一定属于意门心路。（《根本复注》2-120；《大复注》2-325；《随复注》2-132。）复注诸师的这一解释，在五门心路中也应同样理解。
ကြိုတင်သိထားသင့်သော လိုရင်းအချက်များ
预先应知的要点
ဤအပိုင်းတွင် ရှေးဦးစွာ အောက်ပါအချက်များကို ကြိုတင် မှတ်သားထားပါ။
在这一部分，应先记住以下要点。
၁။ စက္ခုသမ္ဖဿ --- စက္ခုဝိညာဏသဟဇာတော ဟိ ဖဿော စက္ခုသမ္ဖဿော နာမ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၁၃၈။) = စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် အတူယှဥ်တွဲဖြစ်သော ဖဿသည် စက္ခုသမ္ဖဿ မည်၏။
与眼识俱生的触，称为眼触。
၂။ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ --- အားလုံးကို သိမ်းကျုံး၍ ဆိုရသော် - စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာများသည် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ မည်၏။
二、眼触所生受——总说时，与眼识、领受、推度、确定、速行及彼所缘相应的受，都称为眼触所生受。
(မ-ဋ္ဌ-၁-၂၂၆၊ သံ-ဋ္ဌ-၂-၁၅။)
（《中部义注》1-226；《相应部义注》2-15。）
၃။ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ --- စက္ခုသမ္ဖဿကို မူလအကြောင်းရင်းခံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော စက္ခု- ဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော (တဒါရုံ) ဝေဒနာတို့သည် စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာတို့ မည်၏။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၅။) ပဋ္ဌာန်းအဋ္ဌကထာအရမူ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။) ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက်၍ အာရုံပြုကြသည့် မနောဒွါရ ဝီထိ၌ ရှိသော ဝေဒနာတို့အားလည်း (နာမ်တရားစုတို့အားလည်း) စက္ခုသမ္ဖဿက (စက္ခုဝိညာဏ် နာမ် တရားစုက) ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသောကြောင့် ယင်းမနောဒွါရိက ဝေဒနာတို့သည်လည်း စက္ခု- သမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာတို့ပင်ဟူ၍လည်း ဆိုနိုင်ပါ၏၊ သို့သော် မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ = မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာဟူသော အမည်ထူးကို ရရှိထားသဖြင့် မနောဒွါရိက ဝေဒနာတို့ကို စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာဟု မခေါ်ဆို မှတ်ပါ။ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူပင် မှတ်ပါ။
三、缘眼触而生之受——以眼触为根本因而生、与眼识、领受、推度、确定、速行及彼所缘相应的受，都称为缘眼触而生之受。（《相应部义注》3-5。）依《发趣论义注》（《阿毗达磨义注》3-368），眼触即眼识名法组还能以亲依止缘力资助继续缘取色所缘的意门心路受即名法组，所以这些意门受也可说是眼触所生受、缘眼触而生之受。但因它们已有意触所生受、缘意触而生之受的专名，通常不把意门受称作眼触所生受或缘眼触而生之受；耳触所生受等也同样理解。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။) ပဋ္ဌာန်းအဋ္ဌကထာ စကားမှာ ရှေးရှေးသော ကုသိုလ်တရားက နောက်နောက်သော ကုသိုလ်တရား၊ အကုသိုလ်တရား၊ အဗျာကတတရားအား၊ ရှေးရှေးသော အကုသိုလ်တရားက နောက်နောက်သော အကုသိုလ်တရား၊ ကုသိုလ်တရား၊ အဗျာကတရားအား၊ ရှေးရှေးသော အဗျာကတတရားက နောက်နောက်သော အဗျာကတတရား၊ ကုသိုလ်တရား၊ အကုသိုလ်တရားအား ကျေးဇူးပြုပုံနှင့် ဆက်စပ်၍ ဖွင့်ဆိုထားသော စကား ဖြစ်၏။ ထိုတွင် အကြောင်းနှင့် အကျိုးတို့သည် နာနာဝီထိ = ဝီထိချင်းကွာခြားမှု ရှိကြောင်း ဖွင့်ဆိုထား၏။
《发趣论义注》的话，是说明先前善法如何资助后起的善、不善、无记法；先前不善法如何资助后起的不善、善、无记法；先前无记法又如何资助后起的无记、善、不善法。其中明确指出，因与果可以属于不同心路。
စက္ခုဒွါရဝီထိ နာမ်တရားစုတို့က မနောဒွါရဝီထိ နာမ်တရားစုတို့အား ထိုက်သလို ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်၏။ တစ်နည်းဆိုသော် စက္ခုဒွါရဝီထိ၌ရှိသော ကုသိုလ် သို့မဟုတ် အကုသိုလ် အဗျာကတ တရားတို့က မနောဒွါရဝီထိ၌ရှိသော ကုသိုလ် သို့မဟုတ် အကုသိုလ် အဗျာကတတရားတို့အား ထိုက်သလို ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်၏။ စက္ခုဒွါရဝီထိ အဗျာကတတရားစုတွင် စက္ခုသမ္ဖဿလည်း အကျုံးဝင်၍ မနောဒွါရဝီထိတွင် ဝေဒနာလည်း ပါဝင်နေသဖြင့် စက္ခုသမ္ဖဿက ရူပါရုံကို ဆက်လက် အာရုံယူသည့် မနော- ဒွါရိက ဝေဒနာတို့အား ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်ကြောင်းကို ဆိုခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌကထာယံ ပန သမာနဝီထိယံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာဒိကတာ ဧကန္တိကာတိ ကတွာ ဧတ္ထ လဗ္ဘမာနတာ ဒဿိတာ၊ န ပန အသမာနဝီထိယံ လဗ္ဘမာနတာ ပဋိက္ခိတ္တာ။ (မူလဋီ-၂-၃ဝ။) --- ဤမူလဋီကာ အဆိုကို ထောက်ရှုပါ။
眼门心路的名法组能依情况以亲依止缘力资助意门心路的名法组；也就是说，眼门心路中的善、不善或无记法，能依情况资助意门心路中的善、不善或无记法。眼触摄在眼门心路的无记法组中，而受也摄在意门心路中，故说眼触能以亲依止缘力资助继续缘取色所缘的意门受。巴利原文（缅文转写）：‘အဋ္ဌကထာယံ ပန သမာနဝီထိယံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာဒိကတာ ဧကန္တိကာတိ ကတွာ ဧတ္ထ လဗ္ဘမာနတာ ဒဿိတာ၊ န ပန အသမာနဝီထိယံ လဗ္ဘမာနတာ ပဋိက္ခိတ္တာ။’（《根本复注》2-30。）义注确定说明同一眼门心路中眼触的资助必然成立；
စက္ခုဒွါရဝီထိအတွင်း၌ စက္ခုသမ္ဖဿ၏ ကျေးဇူးပြုမှုကား ဧကန် ဖြစ်၍ အဋ္ဌကထာက သတ်မှတ်ဖွင့်ဆိုခြင်း
——但这并不排除眼触也资助与眼门心路不同的意门心路。
原书第 512 页
ဖြစ်သည်။ စက္ခုဒွါရဝီထိနှင့် ဝီထိချင်း မတူညီသော မနောဒွါရဝီထိ၌ ကျေးဇူးပြုမှုကိုလည်း မပယ်မြစ်ဟု မှတ်ပါ။
——所以应知，义注并未否定不同心路之间也可成立这种资助。
ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတ ဝေဒနာ
善、不善与无记受
စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော အတ္ထိ ကုသလောတိ ကာမာဝစရအဋ္ဌကုသလစိတ္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော။ အတ္ထိ အကုသလောတိ ဒွါဒသအကုသလစိတ္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော။ အတ္ထိ အဗျာကတောတိ တိဿော မနောဓာတုယော၊ တိဿော အဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတုယော၊ အဋ္ဌ မဟာဝိပါကာနိ၊ ဒသ ကာမာဝစရကိရိယာတိ စတုဝီသတိယာ စိတ္တာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော။
巴利原文（缅文转写）：‘စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော အတ္ထိ ကုသလောတိ ကာမာဝစရအဋ္ဌကုသလစိတ္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော။ အတ္ထိ အကုသလောတိ ဒွါဒသအကုသလစိတ္တဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော။ အတ္ထိ အဗျာကတောတိ တိဿော မနောဓာတုယော၊ တိဿော အဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတုယော၊ အဋ္ဌ မဟာဝိပါကာနိ၊ ဒသ ကာမာဝစရကိရိယာတိ စတုဝီသတိယာ စိတ္တာနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော။’
တတ္ထ အဋ္ဌ ကုသလာနိ ဒွါဒသ အကုသလာနိ စ ဇဝနဝသေန လဗ္ဘန္တိ။ ကိရိယမနောဓာတု အာဝဇ္ဇန- ဝသေန လဗ္ဘတိ။ ဒွေ ဝိပါကမနောဓာတုယော သမ္ပဋိစ္ဆနဝသေန၊ တိဿော ဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတုယော သန္တီရဏတဒါရမ္မဏဝသေန၊ ကိရိယာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတု ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဝသေန၊ အဋ္ဌ မဟာဝိပါက- စိတ္တာနိ တဒါရမ္မဏဝသေန၊ နဝ ကိရိယစိတ္တာနိ ဇဝနဝသေန လဗ္ဘန္တိ။ သောတဃာနဇိဝှါကာယဒွါရေသုပိ ဧသေဝ နယော။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၆။) စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ ဟူသည် --- ၁။ ကာမာဝစရ မဟာကုသိုလ်ဇောစိတ် (၈)မျိုးနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ ၂။ အကုသိုလ်ဇောစိတ် (၁၂)မျိုးနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ •၃။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ ၄။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဒွေနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ ၅။ အဟိတ် သန္တီရဏစိတ် (၃)မျိုးနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ ၆။ အဟိတ် ကိရိယာ မနောဝိညာဏဓာတ်ဟူသော (မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း) ဝုဋ္ဌောနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ ၇။ တဒါရုံကိစ္စကို ရွက်ဆောင်သော မဟာဝိပါက်စိတ် (၈)မျိုးနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ။
‘တတ္ထ အဋ္ဌ ကုသလာနိ ဒွါဒသ အကုသလာနိ စ ဇဝနဝသေန လဗ္ဘန္တိ။ ကိရိယမနောဓာတု အာဝဇ္ဇန- ဝသေန လဗ္ဘတိ။ ဒွေ ဝိပါကမနောဓာတုယော သမ္ပဋိစ္ဆနဝသေန၊ တိဿော ဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတုယော သန္တီရဏတဒါရမ္မဏဝသေန၊ ကိရိယာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတု ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဝသေန၊ အဋ္ဌ မဟာဝိပါက- စိတ္တာနိ တဒါရမ္မဏဝသေန၊ နဝ ကိရိယစိတ္တာနိ ဇဝနဝသေန လဗ္ဘန္တိ။ သောတဃာနဇိဝှါကာယဒွါရေသုပိ ဧသေဝ နယော။’（《阿毗达磨义注》2-36。）据此，缘眼触而生之受包括：一、与八种欲界大善速行心相应的受；二、与十二种不善速行心相应的受；三、与五门转向相应的受；四、与两种领受心相应的受；五、与三种无因推度心相应的受；六、与无因唯作意识界即意门转向、确定相应的受；七、与执行彼所缘作用的八种大异熟心相应的受；
၈။ ဟသိတုပ္ပါဒ်ဇောစိတ် မဟာကြိယာဇောစိတ် ဟူသော ကြိယာဇောစိတ် (၉)မျိုးနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ - ဤ (၄၄)မျိုးသော စိတ်တို့နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာတို့တည်း။ စက္ခုဝိညာဏ်ဒွေ၌ ယှဥ်သော ဝေဒနာတို့တည်း။
八、与生笑心和大唯作速行心等九种唯作速行心相应的受。以上共是与四十四种心相应的受。
စက္ခုဝိညာဏ်ဒွေ၌ ယှဥ်သော ဝေဒနာကိုပါ ပေါင်းသော် (၄၆)မျိုးသော ဝေဒနာတို့တည်း။ သောတဒွါရ ဃာနဒွါရ ဇိဝှါဒွါရ ကာယဒွါရတို့၌လည်း နည်းတူပင်တည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၆။)
若再加上与两种眼识相应的受，总共有与四十六种心相应的受。耳门、鼻门、舌门与身门也同样理解。（《阿毗达磨义注》2-36。）
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ
与五门转向相应的受
အာဝဇ္ဇနဝေဒနံ ဝိနာ စက္ခုသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပတ္တိ နတ္ထီတိ တဒုပ္ပါဒိကာ သာ တပ္ပယောဇနတ္တာ ပရိယာယေန စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တာတိ၊ နိပ္ပရိယာယေန ပန စက္ခုသမ္ဖဿဿ ပရတောဝ ဝေဒနာ လဗ္ဘန္တိ။
巴利原文（缅文转写）：‘အာဝဇ္ဇနဝေဒနံ ဝိနာ စက္ခုသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပတ္တိ နတ္ထီတိ တဒုပ္ပါဒိကာ သာ တပ္ပယောဇနတ္တာ ပရိယာယေန စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တာတိ၊ နိပ္ပရိယာယေန ပန စက္ခုသမ္ဖဿဿ ပရတောဝ ဝေဒနာ လဗ္ဘန္တိ။’
(မူလဋီ-၂-၃ဝ။)
（《根本复注》2-30。）
အထက်ပါ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ၌ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာကို စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာဟု ဖွင့်ဆိုခြင်းမှာ ပရိယာယ်အားဖြင့် ဆိုခြင်းဟု မှတ်ပါ --- ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပါယ်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏ --- ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းဟူသော အာဝဇ္ဇန်းဝေဒနာနှင့် ကင်း၍ စက္ခုသမ္ဖဿ၏ ဖြစ်ခြင်းမည်သည်ကား မရှိနိုင်၊ ထိုကြောင့် ထိုစက္ခုသမ္ဖဿကို ဖြစ်စေတတ်သော ထိုပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းဝေဒနာကို ထိုစက္ခုသမ္ဖဿဟူသော အကျိုးတရားနှင့် ယှဥ်သောကြောင့် ပရိယာယ်အားဖြင့် စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့် ဖြစ်၏ဟု ဆိုခြင်းငှာ သင့်သောကြောင့် ထိုသို့ ဖွင့်ဆို
《除痴义注》把与五门转向相应的受也说成缘眼触而生之受，这是间接说。其意是：若没有五门转向的转向受，眼触不可能生起；该受促成眼触，又与眼触这一结果相联，所以可依间接说称为缘眼触而生。至于不借间接说的直接义，只应摄取在眼触之后生起的受为缘眼触而生之受——
原书第 513 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပရိယာယ်မဖက် မုချသက်သက်အားဖြင့်မူကား စက္ခုသမ္ဖဿ၏ နောက်ပိုင်း၌ ဖြစ်သော ဝေဒနာ ကိုသာလျှင် စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာအဖြစ် အရကောက်၍ ယူအပ်ကုန်၏ဟု မှတ်ပါ။ (မူလဋီ-၂-၃ဝ။)
〔省略运行页眉〕——（《根本复注》2-30。）
ဝိဘင်းပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာ အဆို
《分别论》、义注与复注之说
အဘိဓမ္မဝိဘင်းပါဠိတော် (အဘိ-၂-၂၅။)၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၆။)၊ မူလဋီကာ (မူလဋီ-၂-၃ဝ။) တို့၌ကား စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာနှင့် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာတို့ကို ဤသို့ ခွဲထား၏။
《阿毗达磨分别论》（《阿毗达磨》2-25）、《除痴义注》（《阿毗达磨义注》2-36）和《根本复注》（2-30），把缘眼触而生之受与眼触所生受区别如下。
စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ --- စက္ခုသမ္ဖဿကို အကြောင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာသည် စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာမည်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၆။) စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ --- စက္ခုသမ္ဖဿကို အကြောင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံတို့နှင့်ယှဥ်သော ဝေဒနာသည် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာမည်၏။
缘眼触而生之受——以眼触为因而生、与领受、推度、确定、速行及彼所缘相应的受。眼触所生受——以眼触为因而生、与眼识、领受、推度、确定、速行及彼所缘相应的受。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၉။)
（《阿毗达磨义注》2-169。）
စက္ခုဝိညာဏ်နှင့်ယှဥ်သော ဝေဒနာသည် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာဟူသော အမည်တစ်မျိုးသာ ရ၏။
与眼识相应的受只有‘眼触所生受’这一个名称。
သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာသည် စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာဟူသော အမည် နှစ်မျိုးကို ရရှိပေသည်။
与领受、推度、确定、速行及彼所缘相应的受，则兼有‘缘眼触而生之受’和‘眼触所生受’两个名称。
ဝိပဿနာရှုရာ၌ကား --- ဝေဒနာကို အဦးမူ၍ ဆိုင်ရာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားတို့ကိုပါ ရောနှောသိမ်းဆည်းလျက် လက္ခဏာယာဥ်သုံးချက် တစ်လှည့်စီတင်၍ ဝိပဿနာရှုပါ။ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စု ကုန်စင်အောင် ရှုပါ။ သောတဒွါရဝီထိစသည်တို့၌လည်း သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာစသည်ဖြင့် အမည်ရရှိပုံကိုလည်းကောင်း ဝိပဿနာရှုပုံကိုလည်းကောင်း နည်းတူ သဘောပေါက်ပါလေ။
修毗婆舍那时，应以受为首，把与相应受俱生的一切相应法混合摄取，轮番安立于无常、苦、无我三相之下而观照；善组与不善组都要观尽。耳门心路等也应同样理解耳触所生受、缘耳触而生之受等名称和观法。
အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ
摄取因法与果法的方法
၁။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
一、由于眼触生起，眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，眼触所生受是果法。
〔မှတ်ချက် --- အကြောင်းတရားဘက်၌ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်သော ဖဿ ရှိ၏။ အကျိုးတရားဘက် ၌ကား - (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း) စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံဝေဒနာဟူသော စက္ခုဒွါရိက ဝေဒနာ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇော တဒါရုံဝေဒနာဟူသော ရူပါရုံကို ဆက်လက် အာရုံယူသည့် မနောဒွါရိက ဝေဒနာများ အားလုံးပါဝင်သည်ဟု မှတ်ပါ။ ယင်းစက္ခုသမ္ဖဿသည် စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်သော စက္ခု- သမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပါက အာဟာရ သမ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၈)ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဝေဒနာအား အနန္တရ သမနန္တရ ဥပနိဿယ နတ္ထိ ဝိဂတဟူသော (၅)ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇော တဒါရုံဝေဒနာတို့အား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
〔注意——因法一边是与眼识相应的触；果法一边则包括眼门心路中的五门转向、眼识、领受、推度、确定、速行、彼所缘受，以及继续缘取色所缘的意门心路中意门转向、速行、彼所缘等一切受。眼触以俱生缘、相互缘、依止缘、异熟缘、食缘、相应缘、有缘及不离去缘八种缘力，资助与眼识相应的眼触所生受；以无间缘、等无间缘、亲依止缘、无有缘与离去缘五种缘力资助领受受；以亲依止缘力资助推度、确定、速行、彼所缘以及意门转向、速行、彼所缘等受。
သောတသမ္ဖဿစသည်တို့က သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စသည်တို့အား ကျေးဇူးပြုရာ၌လည်း နည်းတူ မှတ်ပါ။ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အတန်းတိုင်း အတန်းတိုင်း၌ တစ်ချက်စီ ခြုံ၍ ရှုပါ။〕
耳触等资助耳触所生受等也同样理解。应依名业处篇诸表，在每一行中各总观一次。〕
原书第 514 页
၂။ သောတသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
二、由于耳触生起，耳触所生受生起。
သောတသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
耳触是因法，耳触所生受是果法。
၃။ ဃာနသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာဖြစ်၏။
三、由于鼻触生起，鼻触所生受生起。
ဃာနသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
鼻触是因法，鼻触所生受是果法。
၄။ ဇိဝှါသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
四、由于舌触生起，舌触所生受生起。
ဇိဝှါသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
舌触是因法，舌触所生受是果法。
၅။ ကာယသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
五、由于身触生起，身触所生受生起。
ကာယသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
身触是因法，身触所生受是果法。
၆။ မနောသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
六、由于意触生起，意触所生受生起。
မနောသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
意触是因法，意触所生受是果法。
မနောသမ္ဖဿ --- မနောသမ္ဖဿအရ မနောဒွါရဝီထိများတွင် အကျုံးဝင်သော တဒါရုံဝိပါက်နှင့် ယှဥ်သော ဖဿကို အရကောက်ယူပါ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအရ ယင်းတဒါရုံဝိပါက်နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာကိုပင် အရကောက်ယူပါ။ ယင်းမနောသမ္ဖဿက ယင်းမနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား အထက်ပါ (၈)ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့်ပင်လျှင် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။) တစ်နည်း --- မနောသမ္ဖဿအရ မနောဒွါရဝီထိ၌ ပါဝင်သော မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် ယှဥ်သော ဖဿကို ကောက်ယူပါ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအရ ယင်းမနောဒွါရဝီထိ၌ရှိသော တဒါရုံဝိပါက်နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာကို ကောက်ယူပါ။ ယင်းမနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿက တဒါရုံ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိ တစ်မျိုးတည်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ။) ရှုကွက်မှာ အထက်ပါ ရှုကွက်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
意触——第一种解释，把意门心路中与彼所缘异熟心相应的触摄取为意触，把与同一彼所缘异熟心相应的受摄取为意触所生受；该意触以八种缘力令该受生起。（《阿毗达磨义注》2-170。）另一种解释，把意门心路中与意门转向相应的触摄取为意触，把该心路中与彼所缘异熟心相应的受摄取为意触所生受；意门转向意触只以亲依止缘力资助彼所缘意触所生受。观法仍同上。
၆။ မနောသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
六、由于意触生起，意触所生受生起。
မနောသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
意触是因法，意触所生受是果法。
တစ်နည်း --- ဇောမနောသမ္ဖဿတို့ကလည်း တဒါရုံ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအား ဥပနိဿယ ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (မူလဋီ-၂-၁၂ဝ။) ရှုကွက်မှာ အထက်ပါ ရှုကွက်အတိုင်း ဖြစ်သည်။
又一种解释：速行意触也以亲依止缘力资助彼所缘意触所生受。（《根本复注》2-120。）观法仍同上。
၆။ ဇော မနောသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
六、由于速行意触生起，彼所缘意触所生受生起。
ဇော မနောသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ မနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာက အကျိုးတရား။
速行意触是因法，彼所缘意触所生受是果法。
တစ်နည်း မနောသမ္ဖဿ = ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ
另一种方法：意触即有分意触
မနောသမ္ဖဿောတိ ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၅။) မနောသမ္ဖဿအရ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၏ ရှေး၌ရှိသော ဘဝင် မနောသမ္ဖဿကို အရကောက်ယူပါ။
巴利原文（缅文转写）：‘မနောသမ္ဖဿောတိ ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော။’（《相应部义注》3-5。）这里的意触，是意门转向之前与有分俱生的有分意触。
ဝေဒယိတန္တိ ဇဝနသဟဇာတာ ဝေဒနာ၊ သဟာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂသဟဇာတာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ။(သံ-ဋ္ဌ-၃-၅၊၊)
巴利原文（缅文转写）：‘ဝေဒယိတန္တိ ဇဝနသဟဇာတာ ဝေဒနာ၊ သဟာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂသဟဇာတာပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ။’（《相应部义注》3-5。）
原书第 515 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာအဖွင့်နှင့်အညီ -- ဘဝင်နှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ၊ ဇောနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ (တဒါရုံနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာ)တို့ကို ဝေဒနာအရ အရကောက်ယူပါ။
〔省略运行页眉〕依上述义注，‘受’应摄取与有分、意门转向、速行以及彼所缘相应的受。这里的速行包括一切善、不善、唯作、世间与出世间速行。
ရှုကွက်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏ -- (ဇောအရ ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာ လောကီ လောကုတ္တရာဇော အားလုံးကိုယူပါ၊၊) ၆။ ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
观法如下。六、由于有分意触生起，意触所生受生起。
ဘဝင် မနောသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
有分意触是因法，意触所生受是果法。
(ဘဝင်နှင့်တကွ မနောဒွါရဝီထိ တစ်ခုလုံး၌ရှိသော ဝေဒနာအားလုံးကို ခြုံရှုပါ။) ဤအထက်တွင် ဖော်ပြထားသော ရှုကွက်တို့မှာ ---- ၁။ ရူပါရုံလိုင်း၌ စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌ရှိသော ဝေဒနာ၊ ၂။ သဒ္ဒါရုံလိုင်း၌ သောတဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌ရှိသော ဝေဒနာ၊ ၃။ ဂန္ဓာရုံလိုင်း၌ ဃာနဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌ရှိသော ဝေဒနာ၊ ၄။ ရသာရုံလိုင်း၌ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌ရှိသော ဝေဒနာ၊ ၅။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း၌ ကာယဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌ရှိသော ဝေဒနာ၊ ၆။ ဓမ္မာရုံလိုင်း၌ ဘဝင်နှင့်တကွသော မနောဒွါရဝီထိတို့၌ရှိသော ဝေဒနာ၊ ဆိုင်ရာဖဿကြောင့် ဤအကျိုးဝေဒနာအားလုံး ဖြစ်ပုံကို ခြုံငုံ၍ ရှုသော စနစ် ဖြစ်၏။ အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်း၏ ဉာဏ်သည် မခြုံနိုင် မငုံနိုင် ဖြစ်နေပါက အောက်ပါအတိုင်း စိတ္တက္ခဏတစ်ခုချင်း၌ ခွဲ၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
〔应把有分连同整个意门心路中的一切受总摄而观。〕上述观法是总观下列果受如何由各自的触而生：一、色所缘线的眼门与意门心路受；二、声所缘线的耳门与意门心路受；三、香所缘线的鼻门与意门心路受；四、味所缘线的舌门与意门心路受；五、触所缘线的身门与意门心路受；六、法所缘线中连同有分的意门心路受。若贤善者的智慧还不能如此总摄，便应如下按每一心刹那分别摄取因法与果法。
စိတ္တက္ခဏခွဲ၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ
逐心刹那摄取因法与果法
၁။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
一、由于眼触生起，（五门转向）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（五门转向）眼触所生受是果法。
၂။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (စက္ခုဝိညာဏ်) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
二、由于眼触生起，（眼识）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (စက္ခုဝိညာဏ်) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（眼识）眼触所生受是果法。
၃။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
三、由于眼触生起，（领受）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（领受）眼触所生受是果法。
၄။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (သန္တီရဏ) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
四、由于眼触生起，（推度）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (သန္တီရဏ) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（推度）眼触所生受是果法。
၅။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ဝုဋ္ဌော) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
五、由于眼触生起，（确定）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (ဝုဋ္ဌော) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（确定）眼触所生受是果法。
၆။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ဇော) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
六、由于眼触生起，（速行）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (ဇော) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（速行）眼触所生受是果法。
(ဇော-၇- ကြိမ် စေ့အောင် ရှုပါ။)
〔七次速行都要逐一观照。〕
原书第 516 页
၇။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (တဒါရုံ) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
七、由于眼触生起，（彼所缘）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (တဒါရုံ) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（彼所缘）眼触所生受是果法。
(တဒါရုံ၌ နှစ်ကြိမ်စေ့အောင် ရှုပါ။) ၈။ စက္ခုသမ္ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်၏။
〔两次彼所缘都要观照。〕八、由于眼触生起，（意门转向）眼触所生受生起。
စက္ခုသမ္ဖဿက အကြောင်းတရား၊ (မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း) စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကျိုးတရား။
眼触是因法，（意门转向）眼触所生受是果法。
ဇော တဒါရုံတို့၌ အထက်ပါ စက္ခုဒွါရိက ဇော တဒါရုံအတိုင်း နည်းမှီး၍ရှုပါ။ ပဉ္စဒွါရဝီထိ၌ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝုဋ္ဌော ဇော၊ မနောဒွါရဝီထိ၌ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇောတို့ကို ပရမတ္ထဓာတ်သားများ မကြွင်းမကျန်စေလို၍ ရှုပါက အပြစ် မဖြစ်ပါ။ တစ်ဖန် အကြောင်းဖဿဘက်၌ ယှဥ်ဖက် စိတ်စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရား အားလုံးကိုလည်းကောင်း၊ အကျိုး စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာဘက်၌လည်း စိတ္တက္ခဏတိုင်းဝယ် ထိုက်သလို ယှဥ်တွဲဖြစ်ကြသည့် စိတ်စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့ကိုလည်းကောင်း ရောနှောခြုံငုံ၍ ဝိပဿနာပိုင်းသို့ ရောက်သောအခါ ဝိပဿနာရှုပါ။ ဃနပြိုရေး ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်ရေး အတွက်ပင် ဖြစ်သည်။
意门心路中的速行与彼所缘，应仿照上述眼门心路的速行与彼所缘观照。为不遗漏究竟界法，在五门心路中也可观五门转向、确定与速行，在意门心路中也可观意门转向与速行。到毗婆舍那阶段，还应把因触一边的一切相应心、心所，以及果受一边每一心刹那中相应的心、心所混合总摄而观，这是为了破除密集、使智见直达究竟法。
သောတသမ္ဖဿ၊ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စသည်တို့၌လည်း နည်းမှီး၍ ရှုပါ။ (၆)လိုင်းလုံး၌ နာမ် ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများအတိုင်း အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စုများ၌ စိတ္တက္ခဏတိုင်းဝယ် အကြောင်း တရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်းတွင် --- ၁။ စက္ခုသမ္ဖဿ (၈) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
耳触与耳触所生受等也仿此观照。六条线的善组与不善组，都应依名业处篇诸表按每一心刹那摄取因法与果法。这与缘起第五法的观法相同：一、由于八种眼触生起，受蕴生起。
စက္ခုသမ္ဖဿ (၈)က အကြောင်းတရား၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八种眼触是因法，受蕴是果法。
ဟူသော ရှုကွက်များနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
即是上述同一观法。
ဖဿတို့၏ စွမ်းအင်များ
诸触的作用力
စက္ခုသမ္ဖဿသည် ဥပနိဿယကောဋိအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ သမတိက္ကမ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘာဝနာ၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း စတုဘူမိက = ကာမ-ရူပ-အရူပ-လောကုတ္တရာတည်းဟူသော ဘုံလေးပါး အတွင်း၌ ရှိသော ဝေဒနာအား မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တိုင်အောင် = မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တဝေဒနာ ဖလသမ္ပယုတ္တဝေဒနာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်တိုင်အောင် ကျေးဇူးပြုပေးတတ်၏ --- ၁။ ဥပနိဿယကောဋိ ---- သံသရာမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယ အဇ္ဈာသယဓာတ်ခံနှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် ကသိုဏ်းဝန်းတစ်ခုကို တွေ့မြင်ခဲ့သော် ဤကသိုဏ်းပရိကံကို ပွားများ၍ စျာန်တို့ကို ဖြစ်စေ၍ စျာန်သမာပတ်လျှင် အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းရင်းရှိသော ဝိပဿနာ ဉာဏ်ကို တိုးပွားစေနိုင်သော် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင်၏ဟူသော သတင်းကောင်းကိုပါ ကြားသိရသဖြင့်-- သီလကို စင်ကြယ်အောင် ဆေးကြောသုတ်သင်ခြင်း စသည်ဖြင့် သီလဝိသုဒ္ဓိဖြစ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်၍
眼触能由亲依止缘门、超越烦恼与修习三方面，资助欲界、色界、无色界、出世间四地中的受，直至生起与道智、果智相应的受。一、亲依止缘门——具足趣向解脱轮转之内在倾向的禅修者，见到一处遍相，又听闻若修习遍的遍作而生起禅那，再以禅那等至为近因培育观智，便能证得阿罗汉果，于是先净化戒而成就戒清净，继而——
ထိုကသိုဏ်းဝန်း၌ ပရိကမ္မဘာဝနာ လုပ်ငန်းရပ်ကို ကြိုးစားအားထုတ်လျက် အစဥ်အတိုင်း သမာပတ် (၈)ပါးတို့ကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုသမာပတ်တို့ကို ဝိပဿနာ၏ အခြေခံအကြောင်းရင်း = ပါဒကပြု၍ ဝိပဿနာဉာဏ်ကို တိုးပွား စေသည်ရှိသော် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်၏။ ထိုပရိကမ္မဘာဝနာစသည့် လုပ်ငန်းရပ်တို့၌ အလုံးစုံသော ပရိကမ္မဝေဒနာတို့ကား ကာမာဝစရတရားတို့တည်း။ သမာပတ် (၈)ပါး၌ ယှဥ်သော ဝေဒနာတို့ကား ရူပါဝစရ အရူပါဝစရတရားတို့တည်း။ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့နှင့်ယှဥ်သော ဝေဒနာတို့ကား လောကုတ္တရာတရားတို့တည်း။
——在该遍相上勤修遍作，依次成就八等至；再以这些等至为毗婆舍那的基础，培育观智而证得阿罗汉果。在遍作等修行中生起的一切遍作受属于欲界法；八等至相应的受属于色界与无色界法；与道智、果智相应的受属于出世间法。
ဤသို့လျှင် ကသိုဏ်းဝန်းကို တွေ့မြင်သော စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကာမ ရူပ အရူပ လောကုတ္တရာတည်းဟူသော ဘုံလေးပါးအတွင်း၌ ရှိသော စတုဘူမိကဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်း၏ အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်းတရား =
因此，最初看见遍相的眼识，是欲界、色界、无色界、出世间四地受生起的强力依止因，即亲依止缘——
原书第 517 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဥပနိဿယ ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ယင်းစတုဘူမိကဝေဒနာသည် ရှေ့ဦးအစ ကသိုဏ်းဝန်းကို တွေ့မြင်သော စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်သော စက္ခုသမ္ဖဿဟူသော အကြောင်းတရားရှိသော ဝေဒနာ ဖြစ်ပေသည်။ ကသိုဏ်း- ဝန်းကို မြင်တွေ့ရခြင်းဟူသော စက္ခုသမ္ဖဿကို အကြောင်းရင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသော ဝေဒနာများ ဖြစ်သောကြောင့် စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာများ ဖြစ်ကြရသည်။ ဤသို့လျှင် ရှေးဦးစွာ ညွှန်ပြအပ်သော ပကတူပနိဿယ၏ အစွမ်းဖြင့် စတုဘူမိကစိတ်တို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၆-၃၇။) ၂။ သမတိက္ကမ --- စက္ခုဒွါရ၌ ရူပါရုံသည် ထင်လာလတ်သော် --- ''ငါ၏ သန္တာန်ဝယ် ဣဋ္ဌဖြစ်သော အာရုံ၌ ရာဂသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ၊ အနိဋ္ဌဖြစ်သော အာရုံ၌ စိတ်ထိခိုက်မှု ဒေါသသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ။
〔省略运行页眉〕——所以这些四地受，都以最初看见遍相的眼识所相应之眼触为因；它们由看见遍相这一眼触为根本因而生，故称缘眼触而生之受。由此，四地心可依先前所说的自然亲依止缘而得。（《阿毗达磨义注》2-36—37。）二、超越烦恼——色所缘在眼门显现时，禅修者审察：‘我的相续中，对可意所缘生起了贪；对不可意所缘生起了瞋。’
ထင်လာသော အာရုံ၏ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝအမှန်ကို တိတိကျကျ သိအောင် မရှုနိုင်ခြင်းကြောင့် မောဟသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ။ ရုပ် ဝေဒနာစသည်တို့၌ ငါဟု စွဲလမ်းထင်မှတ်တတ်သော ငါ၏ သန္တာန်ဝယ် မာနသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ။ ရုပ် ဝေဒနာစသည်တို့၌ အတ္တဟု မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော ငါ၏ သန္တာန်ဝယ် ဒိဋ္ဌိသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ။ ရုပ် ဝေဒနာစသည့် အာရုံတို့၌ စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းသို့ ရောက်သော ငါ၏ သန္တာန်ဝယ် ဥဒ္ဓစ္စသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ။ ဆုံးဖြတ်ချက် မချနိုင်သော ယုံမှားသံသယရှိနေသော ငါ၏ သန္တာန်ဝယ် ဝိစိကိစ္ဆာ သည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ။ အားရှိသည်၏ အဖြစ်သို့ရောက်သော ကိလေသာရှိသော ငါ၏ သန္တာန်ဝယ် အနုသယ ကိလေသာသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေပြီ၊၊'' ဤသို့ ရာဂ ဒေါသ မောဟ မာန ဒိဋ္ဌိ ဥဒ္ဓစ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ စသော ကိလေသာများ ဖြစ်မှုကို ပိုင်းခြား၍ ယူတတ်သော ဉာဏ်၌တည်သော အမျိုးကောင်းသားသည် မိမိ၏ သန္တာန်၌ ကိလေသာတို့၏ ဖြစ်ခြင်းကို သိ၍
‘因为不能准确观见现前所缘的究竟法实性，生起了痴；在色、受等上执为“我”，生起了慢；把色、受等错误思量为自我，生起了见；心散乱于色、受等所缘，生起了掉举；不能决断，生起了疑；烦恼势力增强，潜伏烦恼现起。’如此，以智能辨别贪、瞋、痴、慢、见、掉举、疑等烦恼生起的善家子，知道自己相续中烦恼已生——
ကိလေသာကြောင့် အကျိုးမဲ့ ပျက်စီးခြင်းသို့ မရောက်လိုရကား --- ''ငါ၏ သန္တာန်၌ ဤကိလေသာတို့သည် တိုးပွားကုန်လတ်သော် အကျိုးမဲ့ ပျက်စီးခြင်းငှာ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ ယခုချက်ခြင်း ထိုကိလေသာတို့ကို နှိပ်ကွပ် ပေတော့အံ့'' --- ဤသို့ စဥ်းစားပြီး၍ --- ''အိပ်၍သာနေသော ငါသည် ကိလေသာတို့ကို နှိပ်ကွပ်ခြင်းငှာ မစွမ်း- နိုင်လေရာ၊ ရှေးဦးစွာ သီလစင်ကြယ်အောင် ဝီရိယကို ပြုသင့်၏''ဟု ကြံစည် စိတ်ကူးပြီးလျှင် သီလကို စင်ကြယ်အောင် သုတ်သင်၏၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်ယူ၍ ကသိုဏ်းပရိကံကို ပြု၍ သမာပတ်တို့ကို ဖြစ်စေ၍ သမာပတ်လျှင် အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းရင်းရှိသော ဝိပဿနာကို တိုးပွားစေလျက် ကျင့်လေသော် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်၏။ ထိုသို့ ကျင့်ရာ၌ ပရိကမ္မဝေဒနာတို့ကား ကာမာဝစရတရားတို့တည်း၊ (၈)ပါးကုန်သော စျာန်သမာပတ် ဝေဒနာတို့ကား ရူပါဝစရ အရူပါဝစရတရားတို့တည်း။ မဂ္ဂဝေဒနာ ဖလ
——不愿因烦恼而遭受无益与败坏，便思惟：‘若这些烦恼在我的相续中增长，必将带来无益与败坏；现在就应镇伏它们。’又想：‘只顾睡眠不可能镇伏烦恼，首先应精进令戒清净。’于是净化戒，学习业处，修遍作而成就等至，再以等至为近因培育毗婆舍那，终于证得阿罗汉果。修行中，遍作受属于欲界法；八禅等至受属于色界与无色界法；道受与果——
ဝေဒနာတို့ကား လောကုတ္တရာတရားတို့တည်း။ ဤသို့လျှင် ရူပါရုံ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိလေသာကို ကျော်လွှား လွန်မြောက်၍ ဖြစ်သောကြောင့် ဤစတုဘူမိက ဝေဒနာသည် စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာပင် အမည်ရသည် ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့လျှင် ဤစတုဘူမိကစိတ်တို့သည် သမတိက္ကမ၏ အစွမ်းဖြင့် ရအပ်ပေကုန်သည်။ (အဘိ- ဋ္ဌ-၂-၃၇။) ကိလေသာတို့ကို ကျော်လွှားလွန်မြောက်ရန် ကျင့်ခြင်းကို သမတိက္ကမဟု ဆိုသည်။
——受属于出世间法。这些四地受是在超越由色所缘生起的烦恼之后出现，故也称缘眼触而生之受；四地心由超越烦恼而得。（《阿毗达磨义注》2-37。）为超越烦恼而修行，称为超越（samatikkama）。
၃။ ဘာဝနာစွမ်းအား --- စက္ခုဒွါရ၌ ရူပါရုံသည် ထင်လာလတ်သော် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကား ''ဤရူပါရုံသည် အဘယ်ကို မှီ၍ ဖြစ်သနည်း''ဟု ပိုင်းခြား၍ ယူတတ်သောဉာဏ်ကို ရှေးရှု ဖြစ်စေ၏။ ထိုနောင် ထိုရူပါရုံကို ''ဤရူပါရုံကား ဘူတရုပ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို မှီ၍ ဖြစ်၏။''ဟု သိ၍ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့ကို လည်းကောင်း၊ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့ကို စွဲမှီ၍ ဖြစ်သော ဥပါဒါရုပ်ကိုလည်းကောင်း ''ရုပ်တရား''ဟု သိမ်းဆည်း၏။ ထိုရုပ်တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သော ထိုရုပ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော စက္ခုဝိညာဏ်စသော တရားတို့ကို ''နာမ်တရား''ဟူ၍ သိမ်းဆည်း၏။ ထိုနောင် အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော နာမ်ရုပ်ကို သိမ်းဆည်း၍ လက္ခဏာယာဥ်သုံးချက်သို့တင်၍ ဝိပဿနာဉာဏ်စဥ် အဆင့်ဆင့်အားဖြင့် ရုပ်နာမ်
三、修习力——色所缘在眼门显现时，禅修者先令辨别智生起，审察：‘这一色所缘依什么而生？’继而了知它依四大种而生，把四大种及依四大种所生的所造色摄取为色法；又把缘取这些色法而生的眼识等摄取为名法。随后摄取具有因法的名色，把它们安立于无常、苦、无我三相之下，依次培育诸观智，观照名色因果即诸行——
原书第 518 页
ကြောင်းကျိုး = သင်္ခါရတရား တို့ကို ဝိပဿနာရှုပွားသုံးသပ်သဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်၏။ ထိုသို့ အားထုတ်ရာ၌ ကာမာဝစရ ပရိကမ္မဝေဒနာ၊ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရဖြစ်သော သမာပတ္တိဝေဒနာ၊ လောကုတ္တရာ ဖြစ်သော မဂ္ဂဝေဒနာ ဖလဝေဒနာ ဤစတုဘူမိကဝေဒနာ အားလုံးတို့သည် ရူပါရုံကို = (ရူပါရုံနှင့်တကွသော သင်္ခါရတရားကို) လက္ခဏာယာဥ်တင်ကာ သုံးသပ်၍ ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာဖြစ်ရကား စက္ခုသမ္ဖဿ- ပစ္စယာ ဝေဒနာ အမည်ရသည်ပင် ဖြစ်ပေသည်။ ဤသို့လျှင် ဘာဝနာ ၏ အစွမ်းဖြင့် ဤစတုဘူမိကစိတ်တို့ကို ရအပ်ပေကုန်သည်။ (အကျယ်ကို-အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၆-၃၇-၃၈-တို့၌ ကြည့်ပါ။) သောတဒွါရ မနောဒွါရတို့၌ စက္ခုဒွါရနည်းတူပင် ဥပနိဿယကောဋိ - သမတိက္ကမ - ဘာဝနာ အစွမ်းဟူသော သုံးမျိုးသောအခြင်းအရာတို့ဖြင့် စတုဘူမိကဝေဒနာတို့သည် သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာဟူသော အမည်ကို ရကြကုန်၏။ ဃာနဒွါရ ဇိဝှါဒွါရ ကာယဒွါရတို့၌ကား သမ-
——而证得阿罗汉果。在这一修行中，欲界的遍作受、色界与无色界的等至受、出世间的道受与果受等一切四地受，都是把色所缘以及与色所缘俱存的诸行安立于三相之下观照而生的受，所以称为缘眼触而生之受；四地心由修习力而得。（详见《阿毗达磨义注》2-36—38。）耳门和意门也像眼门一样，四地受由亲依止缘门、超越烦恼与修习三方面，分别得名为缘耳触而生之受、缘意触而生之受；鼻门、舌门与身门则只由超越烦恼与修习两方面——
တိက္ကမနှင့် ဘာဝနာ၏ အစွမ်းဖြင့်သာ စတုဘူမိကဝေဒနာတို့သည် ဃာနသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿ ပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ကာယသမ္ဖပစ္စယာ ဝေဒနာဟူသော အမည်ကို ရကြကုန်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၈- ၃၉။) ဤ၌ အကြောင်းဖြစ်သော စက္ခုသမ္ဖဿနှင့် အကျိုးဖြစ်သော စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ (= စတု ဘူမိက နာမ်ခန္ဓာလေးပါး)တို့သည် ဝီထိပေါင်းများစွာ ကွာခြားနေသည်ကိုကား အထူး သတိပြုပါလေ။
——使四地受分别得名为缘鼻触而生之受、缘舌触而生之受、缘身触而生之受。（《阿毗达磨义注》2-38—39。）这里尤其应注意，作为因的眼触与作为果的缘眼触而生之受，即四地名蕴，彼此相隔许多心路。〔原版‘缘身触’巴利缅写缺一音节，中文依平行结构校正。〕
ထိုကြောင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း ရှုကွက်တွင် --- ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက်၍ အာရုံယူကြသည့် မနောဒွါရ ဝီထိတို့၌လည်း - စက္ခုသမ္ဖဿကိုလည်း အကြောင်းတရားတစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ထည့်သွင်း၍ ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ သောတ သမ္ဖဿနှင့် သောတသမ္ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူပင် သဘော- ပေါက်ပါလေ။
因此，在缘起第五法的观法中，对于继续缘取同一色所缘的诸意门心路，也把眼触列作一个因法。耳触与缘耳触而生之受等也同样理解。
原书第 519 页
ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ
缘受而有爱
ဝေဒနာဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဏှာဖြစ်၏။
由于受生起，爱生起。
ဤဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်ပုံ အကျယ်ကို ညွှန်ပြရာ၌ --- သေဋ္ဌိပုတ္တ = သူဌေးသား၊ ဗြာဟ္မဏပုတ္တ = ပုဏ္ဏား၏ သား --- ဤသို့လျှင် အဖဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော နာမည်၏ အစွမ်းဖြင့် သားကို ထင်ရှားအောင် ပြသကဲ့သို့ အလားတူပင် --- ၁။ ရူပတဏှာ = ရူပါရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ၊ ၂။ သဒ္ဒတဏှာ = သဒ္ဒါရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ၊ ၃။ ဂန္ဓတဏှာ = ဂန္ဓာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ၊ ၄။ ရသတဏှာ = ရသာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ၊ ၅။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ = ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ၊ ၆။ ဓမ္မတဏှာ = ဓမ္မာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ --- ဟု အာရုံမှ ဆင်းသက်လာသော နာမည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဝိဘင်းပါဠိတော်၌ တဏှာ (၆)ပါးတို့ကို ဘုရားရှင်သည် ထင်ရှားပြသ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
为了详细说明受如何令爱生起，譬如‘长者子’、‘婆罗门子’等名称，是依父系而来的名字，用以标明儿子；同样，世尊在《分别论》中也依所缘而立名，开示六种爱：一、贪著色所缘的爱，称为色爱；二、贪著声所缘的爱，称为声爱；三、贪著香所缘的爱，称为香爱；四、贪著味所缘的爱，称为味爱；五、贪著触所缘的爱，称为触爱；六、贪著法所缘的爱，称为法爱。
ထိုတဏှာတို့တွင် တစ်မျိုး တစ်မျိုးသော တဏှာသည် ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာအားဖြင့် ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာဟူ၍ သုံးမျိုးစီ ပြား၏။
这六爱中的每一种，又依其生起方式分为欲爱、有爱与无有爱三种。
၁။ ကာမတဏှာ --- စက္ခုပသာဒဝယ် ရူပါရုံ ထင်လာသောအခါ ထိုရူပါရုံတည်းဟူသော လိုချင်စရာ ဝတ္ထု- ကာမကို လွန်စွာသာယာခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် လွန်စွာသာယာလျက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရူပတဏှာသည်ပင် ကာမ- တဏှာ မည်၏။
一、欲爱——色所缘显现在眼净色时，以强烈享受该色所缘这一可欲事物的方式生起的色爱，称为欲爱。
၂။ ဘဝတဏှာ --- ထိုရူပါရုံကိုပင် ''မြဲ၏၊ အခါခပ်သိမ်း ထင်ရှား တည်ရှိ၏'' --- ဟု ဖြစ်ပေါ်လာသော သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရူပတဏှာသည် ဘဝတဏှာမည်၏။ မှန်ပေသည် --- သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရာဂကို ဘဝတဏှာဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။
二、有爱——对同一色所缘执为‘它恒常，永远显现、存在’，与常见俱生的色爱，称为有爱。确实，与常见俱生的贪称为有爱。
၃။ ဝိဘဝတဏှာ --- ထိုရူပါရုံကိုပင် ''ပြတ်၏ = သေလျှင် ပြတ်၏၊ ပျက်စီး၏'' --- ဟု ဖြစ်ပေါ်လာသော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရူပတဏှာသည်ပင် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။ မှန်ပေသည် --- ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရာဂကို ဝိဘဝတဏှာဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။ သဒ္ဒတဏှာ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူ ပင်တည်း။ ဤသို့လျှင် တဏှာသည် (၃×၆ = ၁၈)မျိုး ဖြစ်၏။
三、无有爱——对同一色所缘执为‘它断灭，即死后断灭、毁坏’，与断灭见俱生的色爱，称为无有爱。确实，与断灭见俱生的贪称为无有爱。声爱等也同样理解。这样，爱共有三乘六，即十八种。
အဇ္ဈတ္တအာရုံ (၆)ပါး၌ (၁၈)မျိုး၊ ဗဟိဒ္ဓအာရုံ (၆)ပါး၌ (၁၈)မျိုး ဖြစ်ရကား တဏှာ (၃၆)မျိုးတည်း။
对于六种内所缘有十八爱，对于六种外所缘也有十八爱，因此共有三十六爱。
အတိတ်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး၊ အနာဂတ်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး၊ ပစ္စုပ္ပန်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး ပြားသဖြင့် ကာလသုံးပါးလုံး၌ ပေါင်းလိုက်သော် တဏှာ (၁ဝ၈)မျိုးတည်း။ ယင်းတို့ကို အကျဥ်းချုံးလိုက်သော် ရူပတဏှာ စသည်ဖြင့် (၆)မျိုး၊ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာဟု (၃)မျိုး ဖြစ်သည်။
过去有三十六爱，未来有三十六爱，现在也有三十六爱，合计三时便有一百零八爱。略摄则是色爱等六种，或欲爱、有爱、无有爱三种。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇ဝ-၁၇၁။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၂။)
（《阿毗达磨义注》2-170—171；《清净之道》2-202。）
ရူပါရုံကို ဖြစ်စေ၊ သဒ္ဒစသော အာရုံတစ်ပါးပါးကို ဖြစ်စေ အတ္တဟု စွဲယူ၍ ထိုအတ္တသည် ''မြဲ၏''ဟု စွဲယူတတ်သော သဿတဒိဋ္ဌိကို ''ဘဝ''ဟု ခေါ်၏။ ထိုဘဝအမည်ရသော သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော
把色所缘或声等任一所缘执取为我，又执取该我‘恒常’，这样的常见称为‘有’；与称为‘有’的常见俱生的——
原书第 520 页
တဏှာသည် ဘဝတဏှာ မည်၏။ အာရုံ (၆)ပါး တစ်ပါးပါးကိုပင် အတ္တဟု စွဲယူ၍ ''အတ္တသည် အမြဲ မဖြစ် သေလျှင် ပြတ်၏'' ---- ဟု စွဲယူတတ်သော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိကို ''ဝိဘဝ''ဟု ခေါ်၏။ ထိုဝိဘဝအမည်ရသော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော တဏှာသည် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
——爱，称为有爱。把六所缘中的任一所缘执取为我，又执取‘我不是恒常的，死后便断灭’，这样的断灭见称为‘无有’；与称为‘无有’的断灭见俱生的爱，称为无有爱。
ဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်ပုံ
受如何令爱生起
ဤသတ္တဝါတို့ကား သားကို လွန်စွာသာယာခြင်းကြောင့် သား၌ ငါ့သားဟု မြတ်နိုးတတ်ရကား နို့ချိုတိုက်- ကျွေးကာ မွေးပေးတတ်သော နို့ထိန်းအား များစွာ အဖိုးအခပေးမှုကို ပြုရကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ရူပါရုံစသည်ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော သားနှင့်တူသော ဝေဒနာကို လွန်စွာ သာယာခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ၌ ငါ့ဝေဒနာ ငါ့ဥစ္စာဟု မြတ်နိုးတတ်ရကား နို့ထိန်းနှင့်တူစွာ ရူပါရုံ အစရှိသည့် အာရုံကို ပေးတတ်ကုန်သော --- ၁။ ရူပါရုံလှလှကို ရေးဆွဲတတ် ထုလုပ်တတ်သော ပန်းချီဆရာ ပန်းပုဆရာ၊ ၂။ အသံကောင်းကောင်း တီးပြတတ်သော စောင်းသမား၊ ၃။ အနံ့ကောင်းကောင်း ပြုလုပ်တတ်သော နံ့သာသည်၊ ၄။ အရသာကောင်းကောင်း ချက်ပြုတ်တတ်သော စားဖိုသည်၊ ၅။ အတွေ့အထိကောင်းသော အဝတ်တို့ကို ရက်လုပ်ပေးတတ်သော ရက်ကန်းသည်၊ ၆။ သြဇာရုပ် ကောင်းကောင်းပါသော ရသာယနဆေးကို စီမံဖော်စပ်တတ်သော သမားတော် --- ဤသို့ စသူတို့အား များစွာသော အဖိုးအခပေးမှုကို ပြုလုပ်ကြရကုန်၏။ ထိုကြောင့် ဤတဏှာသည်
众生极其喜爱儿子，珍爱地称他为‘我的儿子’，所以会付给哺乳、养育他的乳母许多酬劳。同样，因为极其喜爱那如儿子般、缘色等所缘而生的受，并珍爱地执为‘我的受、我的所有’，众生便付给如乳母般提供色等所缘的人许多报酬，例如：一、能绘制、雕塑美好色相的画师和雕刻师；二、能演奏悦耳声音的琴师；三、能制作芬芳香料的调香师；四、能烹调美味的厨师；五、能织造触感舒适衣物的织工；六、能调制含优良食素之滋补药的医师。因此应知，这一爱——
ဝေဒနာကြောင့် ဖြစ်၏ဟု သိရှိပါလေ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၁။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၂-၂ဝ၃။) ဝေဒနာ --- တဏှာ၏ အကြောင်းရင်းခံဖြစ်သော ဝေဒနာမှာ ဝိပါက်ဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်သော သုခဝေဒနာ- တည်း။ ယင်းဝိပါက သုခဝေဒနာသည် တဏှာအား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိ တစ်မျိုးတည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
——由受而生。（《阿毗达磨义注》2-171；《清净之道》2-202—203。）受——作为爱之原因的受，是与异熟识相应的乐受；这一异熟乐受只以亲依止缘力资助爱。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၁။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၃။)
（《阿毗达磨义注》2-171；《清净之道》2-203。）
အာရမ္မဏနှင့် ဥပနိဿယ --- အာရမ္မဏပစ္စည်းသည် ဖြစ်ဆဲ ပစ္စယုပ္ပန်တရား၏ အာရုံမျှသည်သာ ဖြစ်၏။
所缘与亲依止——所缘缘只作为正在生起的缘所生法之所缘，
ဥပနိဿယပစ္စည်းကဲ့သို့ အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေတတ်သည်ကား မဟုတ်ပေ။ ထိုကြောင့် ဖြစ်စေတတ်သော ဥပနိဿယပစ္စည်း၏ အစွမ်းဖြင့် တစ်မျိုးတည်းသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြု၏ဟု အဋ္ဌကထာက ဖွင့်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုသော် ဥပနိဿယပစ္စည်းဟု ဆိုလိုက်သဖြင့် အာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းကိုလည်း သိမ်းယူ- ပြီးပင် ဖြစ်၏၊ ထိုအာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းဖြင့် အာရုံအဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော သဘောရှိသော အာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းမှ တစ်ပါးသော အာရမ္မဏပစ္စည်းကိုလည်း ပြအပ်ပြီး ဖြစ်ရကား ဥပနိဿယပစ္စည်း၏ အဖြစ်ဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကို အဋ္ဌကထာဆရာတော်က မိန့်ဆိုတော်မူအပ်သည်ဟု သိရှိပါလေ။
——并不像亲依止缘那样能使果法生起。因此，义注说它只以能令果法生起的亲依止缘这一种缘力资助。换一种说法，提到亲依止缘时，也已经摄入所缘亲依止缘；而所缘亲依止缘本身具有以所缘方式资助的性质，除此之外的所缘缘也已显示，所以义注师才说它只以亲依止缘的身份资助。应当这样理解。
(မူလဋီ-၂-၁၂ဝ၊ မဟာဋီ-၂-၃၂၅-၃၂၆။)
（《根本复注》2-120；《大复注》2-325—326。）
တစ်နည်း ဝေဒနာ (၃) မျိုးလုံးကို ကောက်ယူပုံ
另一种方法：摄取三种受
ဆင်းရဲခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ချမ်းသာသုခကို တောင့်တတတ်၏၊ ချမ်းသာခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း အလွန်တိုး၍ တိုး၍သာ ချမ်းသာသုခကို အလိုရှိတတ်၏။ ဥပေက္ခာဝေဒနာသည် ဖြစ်ပုံငြိမ်သက်ရကား သုခဟုပင် ဆိုရ၏။
受苦的人渴望安乐；已有安乐的人，还想得到更多、更大的安乐；舍受的生起方式平静，所以也称为乐。
原书第 521 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ထိုကြောင့် ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ ဟူ၍ ဘုရားရှင်တို့သည် ဟောတော်မူအပ်ကုန်၏။ ဝေဒနာသုံးမျိုးလုံးတို့ သည်ပင်လျှင် တဏှာ၏ အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြကုန်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၁။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၃။) ၁။ ဆင်းရဲခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ချမ်းသာသုခကို တောင့်တတတ်၏ ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် ဒုက္ခဝေဒနာက သုခကိုတောင့်တတတ်သော တဏှာအား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပုံကို ဖော်ပြ၏။
因此，诸佛开示‘缘受而有爱’。三种受全都能成为爱的原因。（《阿毗达磨义注》2-171；《清净之道》2-203。）一、‘受苦的人渴望安乐’，显示苦受以亲依止缘力资助渴求安乐的爱。
၂။ ချမ်းသာခြင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း အလွန် တိုး၍ တိုး၍သာ ချမ်းသာသုခကို အလိုရှိတတ်၏ - ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် သုခဝေဒနာက နဂိုရ်ရအပ်ပြီးသော သုခထက် တိုး၍ တိုး၍ တောင့်တတတ်သော တဏှာအား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပုံကို ပြ၏။
二、‘已有安乐的人，还想得到更多、更大的安乐’，显示乐受以亲依止缘力资助渴求超过原有安乐的爱。
၃။ ဥပေက္ခာဝေဒနာသည် ဖြစ်ပုံ ငြိမ်သက်ရကား သုခဟုပင် ဆိုရ၏ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် ဥပေက္ခာ ဝေဒနာကလည်း သုခကဲ့သို့ပင် သုခကို သာလွန်၍ လိုလားတောင့်တတတ်သော တဏှာအား ဥပနိဿယ ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပုံကို ပြ၏။
三、‘舍受的生起方式平静，所以也称为乐’，显示舍受也如乐受一样，以亲依止缘力资助更加渴求安乐的爱。
၄။ ဤတွင် ဥပေက္ခာဟူရာ၌ အကုသလ ဝိပါက် ဥပေက္ခာဝေဒနာမှ တစ်ပါးသော အခြားသော ကုသလ ဝိပါက် ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် လောကီ ကုသိုလ် အကုသိုလ်၌ယှဥ်သော ဥပေက္ခာဝေဒနာကိုသာ သုခဝေဒနာ၌ သွတ်သွင်းယူပါ၊ အကုသလ ဝိပါက် ဥပေက္ခာ ဝေဒနာကိုကား အနိဋ္ဌစင်စစ် ဖြစ်သောကြောင့် ဒုက္ခဝေဒနာ၌ သွတ်သွင်းယူပါ။ ထိုကြောင့် ဒုက္ခ၌ သွင်းယူထားသော ဥပေက္ခာဝေဒနာသည် ဒုက္ခဝေဒနာကဲ့သို့၊ သုခဝေဒနာ၌ သွင်းယူထားသော ဥပေက္ခာ ဝေဒနာသည် သုခဝေဒနာကဲ့သို့ ချမ်းသာသုခကို တောင့်တတတ်သော တဏှာအား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ဟု ဆိုသင့်ပေသည်။ (မူလဋီ-၂-၁၂ဝ-၁၂၁။ မဟာဋီ-၂-၃၂၆။) ၅။ သတ္တဝါတို့ကား ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကျိုးတရားကို အလွန် လိုလား တောင့်တသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ကံတို့ကိုလည်း ကြိုးစားပမ်းစား အားထုတ်တတ်ကြကုန်၏၊ သို့ရကား ဝိပါကဝေဒနာသည်သာလျှင် လွန်လွန်ကဲကဲ တဏှာအား ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်၏။ အထူးမမ သာမညအားဖြင့် ဆိုရမူ
四、这里所说的舍受，应把不善异熟舍受以外的善异熟舍受，以及与世间善、不善相应的舍受，归入乐受；不善异熟舍受因确实属于不可意，归入苦受。因此，归入苦的舍受如苦受一般，归入乐的舍受如乐受一般，都以亲依止缘力资助渴求安乐的爱。（《根本复注》2-120—121；《大复注》2-326。）五、众生极其渴望由业将产生的果，也会为造业而努力，所以异熟受尤其强力地以亲依止缘力资助爱。若不作特别限定而只依通常情形来说——
ကုသိုလ်ဝေဒနာ အကုသိုလ်ဝေဒနာတို့ကား ဝိပါက်ဝေဒနာကဲ့သို့ လွန်လွန်ကဲကဲ တဏှာအား ဥပနိဿယ ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြုပေ။ သာမညအားဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြုသည်ဟု မှတ်ပါ။
——善受与不善受不像异熟受那样强力地以亲依止缘力资助爱，只作一般性的资助。应当这样记住。
(မူလဋီ-၂-၁၂ဝ။ မဟာဋီ-၂-၃၂၆။ အနုဋီ-၂-၁၃၂၊၊)
（《根本复注》2-120；《大复注》2-326；《随复注》2-132。）
အနုသယဓာတ်ရှိသူ၌သာ
唯有随眠界者
ဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်ရာ၌ ခန္ဓာအစဥ်ဝယ် အနုသယဓာတ်အဖြစ်ဖြင့် ကိန်းဝပ်နေသော တဏှာ- ရှိသူသန္တာန်၌သာ ဝေဒနာကြောင့် ပရိယုဋ္ဌာနတဏှာ = စိတ်အစဥ်ဝယ် ဥပါဒ် ဌီ ဘင် အနေအားဖြင့် ထကြွ ဖြစ်ပေါ်လာသော တဏှာ ဖြစ်နိုင်၏။ ပင်ကိုယ်က အနုသယတဏှာ ကုန်ပြီးသော မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံး ပြီးသော မကောင်းမှု အကုသိုလ်မှန်သမျှမှ အပပြုအပ်ပြီးသော မကောင်းမှု အကုသိုလ်မှန်သမျှကို မျှောပြီးသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ သန္တာန်၌ကား ဝေဒနာကြောင့် တဏှာ မဖြစ်နိုင်ပေ။ အနုသယဓာတ်မှ ကင်းသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ အနာဂတ် သံသရာဝဋ်ဒုက္ခ၏ မရှိခြင်းကြောင့် အနုသယဓာတ်နှင့် ရုပ်နာမ်သန္တတိ အစဥ်တစ်ခု၌ အတူတကွ ဖြစ်ပွား ကျရောက်လျက်ရှိသော ဝေဒနာသည်သာလျှင် တဏှာ၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်၏။ ဤသို့ စွမ်းအင်သဘောအားဖြင့် ဤအနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဆိုလို၏ဟု မှတ်ပါ။
在缘受而生爱时，只有相续中仍有以随眠界潜伏的爱者，受才会令现行爱（pariyuṭṭhāna-taṇhā）生起——也就是在心相续中经历生、住、灭而现起的爱。至于随眠爱本已灭尽、已经修习道梵行、舍弃并洗尽一切不善的阿罗汉，其相续中不可能因受而生爱。阿罗汉没有随眠界，也没有未来轮转之苦；因此，只有与随眠界处在同一色名相续中的受，才是爱的原因。这里所说的是这种作用能力。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၁။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၃။)
（《阿毗达磨义注》2-171；《清净之道》2-203。）
原书第 522 页
ကြိုတင်သတိပြုရန်
预先应当注意
အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၁။)နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၃။)တို့၌ စက္ခုဒွါရ ဝီထိစသော ထိုထိုဝီထိများ၏ အတွင်း၌ရှိသော ပဉ္စဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံတို့နှင့် ယှဥ်သော ဝိပါက်ဝေဒနာတို့ကသာလျှင် လောဘမူစိတ္တုပ္ပါဒ်များ ပါဝင်သော တဏှာ = လောဘအား ဥပနိဿယပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ထူးထူးကဲကဲ ကျေးဇူးပြု၍ အာဝဇ္ဇန်း ဝုဋ္ဌော ဇော ဝေဒနာတို့က သာမညအားဖြင့်သာ ဥပနိဿယ ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ဟု ဆို၏။ အကြောင်းတရားဘက်၌ ဝိပါက်ဝေဒနာကိုသာ ပဓာနကောက်ယူရ သဖြင့် အကြောင်းဝေဒနာနှင့် အကျိုးတဏှာတို့မှာ များသောအားဖြင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ မဖြစ်ဘဲ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုသော်လည်းကောင်း၊ စိတ္တက္ခဏ များစွာသော်လည်းကောင်း၊ ဝီထိပေါင်းများစွာသော် လည်းကောင်း ဝေးကွာမှု ကွာခြားမှု ရှိကောင်းရှိနိုင်မည်ကို သတိပြုပါ။ ယေဘုယျအားဖြင့်ကား ဥပနိဿယ
《阿毗达磨义注》（2-171）与《清净之道义注》（《清净之道》2-203）说：在眼门心路等各心路中，只有与五识、领受、推度和彼所缘相应的异熟受，才特别强力地以亲依止缘力资助包含诸贪根心生起的爱即贪；与转向、确定和速行相应的受，则只作一般性的亲依止缘资助。由于原因一边主要摄取异熟受，应注意：作为因的受与作为果的爱，多数不在同一心刹那中生起，彼此可能相隔一个、许多个心刹那，乃至许多心路。一般来说，亲依止——
ပစ္စည်းတို့၏ သဘောသည် နာနာဝီထိ = ဝီထိ အသီးအသီး ဖြစ်တတ်သဖြင့် အကြောင်းဝေဒနာနှင့် အကျိုး တဏှာတို့မှာ ဝီထိခြားလျက်ပင် ရှိနေတတ်သည်က များ၏။
——缘法往往分别属于不同心路，所以作为因的受与作为果的爱，多半隔着心路。
ထိုကြောင့် အကြောင်းတရားဘက်တွင် တည်ရှိသော စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာအရ စက္ခုဒွါရဝီထိ အတွင်းဝယ် စိတ္တက္ခဏ အသီးအသီး၌ ယှဥ်သော ဝေဒနာနှင့် နောက်လိုက် မနောဒွါရဝီထိစသော ရူပါရုံကို အာရုံပြုသည့် မနောဒွါရဝီထိများ၏ အတွင်းဝယ် စိတ္တက္ခဏ အသီးအသီး၌ ယှဥ်သော ဝေဒနာများကိုပင် ရူပါရုံကို တွယ်တာ တပ်မက်သည့် ရူပတဏှာ၏ အကြောင်းတရားအဖြစ် ထိုက်သလို ကောက်ယူရ၏။
因此，作为因法的眼触所生受，应依其所应，摄取眼门心路中每一心刹那相应的受，以及随后继续缘取色所缘的诸意门心路中每一心刹那相应的受，作为贪著色所缘之色爱的原因。
သဒ္ဒတဏှာစသည်၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူမှတ်ပါ။
作为声爱等原因的耳触所生受等，也同样理解。
အနာဂတ် ဝဋ္ဋကထာပိုင်း
未来轮转论
အသင်သူတော်ကောင်း၏ ဘဝတစ်လျှောက်တွင် အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌ ဝေဒနာ (၆)မျိုးကို အကြောင်းပြု၍ တဏှာ (၆)မျိုးပေါင်း အကြိမ်များစွာ ထိုက်သလို ဖြစ်ခဲ့မည်သာ ဖြစ်၏။ ထိုတဏှာတို့ကို ကုန်စင်အောင်ကား မသိမ်းဆည်းနိုင် ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားကာ မယူနိုင်ပေ။
在贤善者一生之中，六种受会依其所应，令六种爱在相续中生起许多次。这一切爱不可能逐一完全摄取，也不能全部用智辨别。
ဣဒါနိ ဟေတဝေါ ပဉ္စ၊ အာယတိံ ဖလပဉ္စကံ --- ဟူသော (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၈၂။) အဋ္ဌကထာများနှင့်အညီ ဤဘဝတွင် ပြုစုပျိုးထောင်နေသော အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်- သင်္ခါရ-ကံ တို့ကား နောက်အနာဂတ်ဘဝတွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဝိညာဏ် နာမ်ရုပ် သဠာယတန ဖဿ ဝေဒနာတို့၏ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုကြောင့် ဤအပိုင်းကား ဝဋ္ဋကထာ = သံသရာဝဋ် လည်ပတ်ပုံကို ပြသော အပိုင်းဖြစ်သဖြင့် အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် အနာဂတ်ဘဝတစ်ခုခုအတွက် ရည်ရွယ်၍ ပြုစုပျိုးထောင်နေသော စီမံကိန်းများနှင့်သာ သက်ဆိုင် သောအပိုင်း ဖြစ်သည်။ သို့အတွက် ဝေဒနာကြောင့် အနာဂတ်ဘဝသစ်ကို တွယ်တာတပ်မက်သည့် တဏှာ ဖြစ်ပုံကိုသာ ပဓာနထား၍ ရှုပါ။ ဤတဏှာနှင့်တကွ နောက်တွင် ဆက်လက်ဖော်ပြမည့် ဥပါဒါန် ကမ္မဘဝ တို့မှာ နိဗ္ဗာန်ကို မရမီစပ်ကြား၌ ရရှိနိုင်မည့် အနာဂတ်ဘဝတစ်ခုခုကို ရည်မြော်၍ ပြုစုပျိုးထောင်နေသော အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ ဟူသော ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်းတရားပိုင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် မိမိ
依义注所说的巴利原文（缅文转写）：‘ဣဒါနိ ဟေတဝေါ ပဉ္စ၊ အာယတိံ ဖလပဉ္စကံ’，译为‘现在五因，未来五果’（《阿毗达磨义注》2-182）。今生所培育的无明、爱、取、行、业，是未来生识、名色、六处、触、受这五果的原因。本段是显示生死轮转如何运行的轮转论，所以只关系到贤善者为某一未来生而培育的计划。因此，应主要观受如何令贪著未来新生的爱生起。这里的爱，以及随后将说的取、业有，都只是为涅槃之前可能获得的某一未来生而培育的无明、爱、取、行、业——也就是现在因法一边。因此，应主要观自己——
အနာဂတ်အတွက် ပြုစုပျိုးထောင်နေသော (အဝိဇ္ဇာ) တဏှာ၊ ဥပါဒါန် (သင်္ခါရ) ကံတို့ကိုသာ ပဓာနထား၍ရှုပါ။
——为未来所培育的无明、爱、取、行和业。
အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ
摄取因法与果法的方法
၁။ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရူပတဏှာ ဖြစ်၏။
一、由于眼触所生受生起，色爱生起。
စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကြောင်းတရား၊ ရူပတဏှာက အကျိုးတရား။
眼触所生受是因法，色爱是果法。
原书第 523 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ၂။ သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သဒ္ဒတဏှာ ဖြစ်၏။
二、由于耳触所生受生起，声爱生起。
သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကြောင်းတရား၊ သဒ္ဒတဏှာက အကျိုးတရား။
耳触所生受是因法，声爱是果法。
၃။ ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဂန္ဓတဏှာ ဖြစ်၏။
三、由于鼻触所生受生起，香爱生起。
ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကြောင်းတရား၊ ဂန္ဓတဏှာက အကျိုးတရား။
鼻触所生受是因法，香爱是果法。
၄။ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရသတဏှာ ဖြစ်၏။
四、由于舌触所生受生起，味爱生起。
ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကြောင်းတရား၊ ရသတဏှာက အကျိုးတရား။
舌触所生受是因法，味爱是果法。
၅။ ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဖြစ်၏။
五、由于身触所生受生起，触爱生起。
ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကြောင်းတရား၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာက အကျိုးတရား။
身触所生受是因法，触爱是果法。
၆။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဓမ္မတဏှာ ဖြစ်၏။
六、由于意触所生受生起，法爱生起。
မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာက အကြောင်းတရား၊ ဓမ္မတဏှာက အကျိုးတရား။
意触所生受是因法，法爱是果法。
ဓမ္မတဏှာ --- အဆင်း အသံ အနံ့ အရသာ အတွေ့အထိ ဟူသော အာရုံ (၅)ပါးမှ ကြွင်းသော စိတ်စေတသိက် ရုပ်တရားတို့နှင့် ပညတ်အာရုံ အမျိုးမျိုးတို့၏ အပေါ်၌ တွယ်တာတပ်မက်သည့် တဏှာသည် ဓမ္မတဏှာမည်၏။
法爱——贪著色、声、香、味、触五所缘以外的心、心所、色法，以及各种概念所缘的爱，称为法爱。
မဟာကစ္စာနဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်
《大迦旃延一夜贤者经》
ဤမျှဖြင့် ရှုကွက်ကို သဘောမပေါက်နိုင်သေးသူတို့အတွက် မဟာကစ္စာနဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်မှ ရှုကွက်ကို ကောက်နှုတ်၍ ဆက်လက် တင်ပြအပ်ပါသည်။
对于至此仍不能理解观照对象的人，下面从《大迦旃延一夜贤者经》中摘录一种观法继续说明。
ကထဉ္စ အာဝုသော အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ။ ဣတိ မေ စက္ခု သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ ဣတိ ရူပါတိ အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ၊ စေတသော ပဏိဓာနပစ္စယာ တဒဘိနန္ဒတိ၊ တဒဘိနန္ဒန္တော အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ။ (မ-၃-၂၃၇။) နောင်အနာဂတ် ကာလ၌ ငါ၏ စက္ခုအကြည်ဓာတ်သည် ဤသို့ဖြစ်ရလို၏၊ ငါ၏ ရူပါရုံတို့သည် ဤသို့ ဖြစ်ရလိုကုန်၏၊ ---- ဤသို့လျှင် မရရှိသေးသော စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံကို ရရှိခြင်းငှာ စိတ်ကို ဆောက်တည်၏ = ဆုတောင်း၏။ စိတ်ကို ဆောက်တည်ခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် = ဆုတောင်းခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ထိုအနာဂတ် စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံကို နှစ်သက်သည်မည်၏။ ထိုအနာဂတ် စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံ ကို နှစ်သက်ခဲ့သော် (= တဏှာ ဖြစ်ခဲ့သော်) အနာဂတ်ကို မြော်လင့်တောင့်တသည် မည်၏။ (မ-၃-၂၃၇။) အာယတန (၁၂)ပါးလုံး၌ ပုံစံတူပင် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်ကလည်း ဘဒ္ဒေ-
友，怎样期待未来呢？他想：‘愿我未来的眼净色如此，愿我的诸色所缘如此。’为了获得尚未获得的眼净色与色所缘，他立定其心，也就是发愿。以立定其心、发愿为缘，他欢喜那未来的眼净色与色所缘；欢喜它们，也就是爱生起时，他便期待未来。十二处都依同一格式开示。世尊本人也在《一夜——
ကရတ္တသုတ္တန်တွင် (မ-၃-၂၂၇။) ခန္ဓာငါးပါးနည်းဖြင့် ပုံစံတူပင် ဟောကြားထားတော်မူ၏။
——贤者经》中，依五蕴用同样的格式开示。（《中部》3-227。）
ဤဒေသနာတော်များနှင့် အညီ အနာဂတ်ခန္ဓာ (၅)ပါး၊ အာယတန (၁၂)ပါးတို့ကို အာရုံပြု၍ ယင်း အနာဂတ် ခန္ဓာ အာယတနတို့အပေါ်၌ တွယ်တာတပ်မက်သည့် တဏှာလည်း ဖြစ်နိုင်ပေ၏။ ဤရှုကွက်ကို ယူ၍ ရှုပါက ပို၍ သဘောပေါက် မြန်တတ်ပါသည်။
依这些教说，缘未来五蕴与十二处为所缘，对未来诸蕴、处生起贪著的爱也可能生起。采取这个观照对象来观，通常更容易理解。
အာရုံမှာ အနာဂတ်ဖြစ်သော်လည်း တဏှာမှာ (အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံတို့မှာ) ပစ္စုပ္ပန်ပင် ဖြစ်၏။ အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် နောင်အနာဂတ်၌ ရဟန်းဘဝကို ဆုတောင်းထားသည် ဖြစ်အံ့၊
所缘虽然属于未来，爱——以及无明、爱、取、行、业——仍是现在的。若贤善者已经发愿未来成为比丘，
原书第 524 页
ရဟန်းဘဝ၌ တည်ရှိသော ခန္ဓာ အာယတနတို့ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော တဏှာကို ရှုနိုင်ပါသည်။
——便可缘取存在于比丘之有中的诸蕴、处，观照由此生起的爱。
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် နောင်အနာဂတ်၌ ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝကို ဆုတောင်း ပန်ထွာ ထားသည် ဖြစ်အံ့၊ ထိုဓမ္မကထိက နတ်သားဘဝ၌ တည်ရှိသော ခန္ဓာ (၅)ပါး အာယတန (၁၂)ပါးတို့ကို အာရုံ ပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သော တဏှာတို့ကို ဤအပိုင်းတွင် ရှုနိုင်ပါသည်။
若贤善者发愿未来成为说法天子，在本段也可以缘取存在于说法天子之有中的五蕴、十二处，观照由此生起的各种爱。
ဤရှုကွက်ကိုလည်း သဘောမပေါက် ဖြစ်နေခဲ့သော် မိမိ ရုပ်နာမ်အစဥ်တွင် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသော ဝေဒနာနှင့် တဏှာကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ ရှုပါ။ တဏှာဖြစ်နေကျ အာရုံကို အာရုံပြု၍ ရှုပါက ပို၍ သဘောပေါက်မြန်နိုင်၏။
如果仍不能理解这个观照对象，就尝试以智看见自己色名相续中惯常生起的受与爱，再加以观照。缘取平常会令爱生起的所缘来观，通常更容易理解。
ဥပမာ ---- အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ အဖွင့်အတိုင်း ပထဝီကသိုဏ်း စသည့် ကသိုဏ်းဝန်း တစ်ခုကိုပင် အာရုံယူကြည့်ပါ။ အာနာပါန ကျင့်စဥ်လမ်းမှ စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ တိုင်အောင် သမာဓိထူထောင်ထားပြီးသော အသင်သူတော်ကောင်းအဖို့ ထိုကသိုဏ်းဝန်းကို အာရုံယူ၍ စတုတ္ထ စျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်အောင် သမာဓိကိုထူထောင်ဖို့ရန်မှာ ဝန်မလေးတော့ပြီ ဖြစ်၏။ ဗြဟ္မာဘဝကို တောင့်တကြည့်ပါ။ စိတ်က ဆုတောင်းကြည့်ပါ။ ကသိုဏ်းပရိကံကို စီးဖြန်းကြည့်ပါ။ စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ပါ။ ကသိုဏ်းဝန်းကို မြင်တွေ့ရခြင်း စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့် စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းစက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာကြောင့် ရူပဘဝ၌ရှိသော ရူပါရုံကို တွယ်တာ တပ်မက်သည့် ရူပတဏှာ ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား
例如，可依上文《除痴义注》的解释，缘取地遍等任一遍相。对于已经从入出息念修行建立定力直至第四禅的贤善者，缘取这个遍相并把定力建立到第四禅，已经不再困难。试着渴望梵天之有，心中发愿；修习遍作，努力达到第四禅。用智看见：由于见到遍相的眼触，眼触所生受生起；又由于这一眼触所生受，贪著色有中诸色所缘的色爱生起。如此摄取因法与果法——
တို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
——之间的关系。
စျာန်သမာပတ်တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ခဲ့သော် ရူပဘဝကို ရရှိနိုင်၏ဟု ကြားဖူးထား၏။ ထိုဗဟုဿုတဖြင့် ကသိုဏ်းဝန်းကို တွေ့မြင်သောအခါ ကသိုဏ်းပရိကံတို့ကို စီးဖြန်း၏။ ရူပဗြဟ္မာဘဝကို ရရှိရန်လည်း ဦးတည် ချက်ရှိ၏။ တွယ်တာတပ်မက်မှု ရှိ၏။ ရူပါဝစရစျာန်သမာပတ်တို့ကိုလည်း ရရှိ၏။ သောတသမ္ဖဿကို အကြောင်း ခံ၍ စက္ခုသမ္ဖဿကို အကြောင်းခံ၍ ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ကံ (ကမ္မဘဝ)တို့ ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။
你曾听闻：若能成就禅那等至，便能获得色有。以此多闻为缘，见到遍相时便修习遍作，又以获得色界梵天之有为目标，生起贪著，并成就色界禅那等至。应以智看见并摄取因果：以耳触为因、以眼触为因，受、爱、取与业即业有如何生起。
原书第 525 页
တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ
缘爱而有取
တဏှာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန် ဖြစ်၏
由于爱生起，取生起。
ပြင်းစွာ စွဲမြဲစွာ ယူတတ်သော သဘောတရားတို့သည် ဥပါဒါန် မည်ကုန်၏။ ထိုဥပါဒါန်တို့သည် ကာမုပါဒါန် ဒိဋ္ဌုပါဒါန် သီလဗ္ဗတုပါဒါန် အတ္တဝါဒုပါဒါန်ဟု (၄)မျိုး ရှိကုန်၏။
能够强烈、牢固地执取的诸法，称为取。取有四种：欲取、见取、戒禁取与我论取。
၁။ ကာမုပါဒါန် = ကာမတို့၌ စွဲမြဲစွာ ယူတတ်သော ပြင်းစွာ စွဲလမ်းတတ်သော သဘောတရား၊ ၂။ ဒိဋ္ဌုပါဒါန် = မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဝါဒကို စွဲမြဲစွာ ယူတတ်သော ပြင်းစွာ စွဲလမ်းတတ်သော သဘောတရား၊ ၃။ သီလဗ္ဗတုပါဒါန် = သီလဗ္ဗတအကျင့်ကို စွဲမြဲစွာ ယူတတ်သော ပြင်းစွာ စွဲလမ်းတတ်သော သဘောတရား၊ ၄။ အတ္တဝါဒုပါဒါန် = အတ္တဝါဒကို စွဲမြဲစွာ ယူတတ်သော ပြင်းစွာ စွဲလမ်းတတ်သော သဘောတရား၊ ၁။ ကာမုပါဒါန် ---- အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရားတို့သည် လိုချင်စရာ ဝတ္ထုကာမတို့ မည်ကုန်၏။ ယင်း ဝတ္ထုကာမတို့၌ တွယ်တာ တပ်မက်တတ်သော တဏှာသည် ကာမတဏှာ မည်၏၊ ကိလေသကာမ မည်၏။
一、欲取，是对诸欲牢固执取、强烈黏著的法；二、见取，是对邪见学说牢固执取、强烈黏著的法；三、戒禁取，是对戒禁修法牢固执取、强烈黏著的法；四、我论取，是对我论牢固执取、强烈黏著的法。一、欲取——色、声、香、味、触五欲功德是可欲事物；对这些可欲事物贪求、爱著的爱，称为欲爱，也称烦恼欲。
ရှေးရှေးသော ကာမတဏှာက အားကြီးသောမှီရာ = ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးသဖြင့် မြဲမြံ ခိုင်ခံ့သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော မြဲမြံခိုင်ခံ့သည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနေသော နောက်နောက်သော ကာမတဏှာသည် ကာမုပါဒါန် မည်၏။
先前的欲爱以强力依止即亲依止缘力资助，后起的欲爱由此变得坚定、牢固，达到坚固状态，便称为欲取。
တဏှာဒဠှတ္တံ နာမ ပုရိမတဏှာဥပနိဿယပစ္စယေန ဒဠှသမ္ဘူတာ ဥတ္တရတဏှာ ဧဝ။
巴利原文（缅文转写）：‘တဏှာဒဠှတ္တံ နာမ ပုရိမတဏှာဥပနိဿယပစ္စယေန ဒဠှသမ္ဘူတာ ဥတ္တရတဏှာ ဧဝ။’
爱坚固性，是由先前之爱作为亲依止缘而牢固生起的后起之爱。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၄။)
（《阿毗达磨义注》2-172；《清净之道》2-204。）
ရှေးရှေးသော တဏှာက အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးသဖြင့် မြဲမြံ ခိုင်ခံ့သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော နောက်နောက်သော တဏှာသည်သာလျှင် တဏှာဒဠှတ္တ မည်၏၊ ခိုင်မြဲသော တဏှာ မည်၏၊ မြဲစွာ စွဲယူတတ်သော တဏှာ မည်၏။ ယင်းခိုင်မြဲသော မြဲစွာစွဲယူတတ်သော နောက်တဏှာသည် ပင်လျှင် ကာမုပါဒါန် မည်ပေသည်။
先前之爱以亲依止缘力资助，后起之爱因此坚定、牢固；唯有这种后起之爱称为爱坚固性、坚固的爱、牢固执取的爱。正是这一后起而坚固、牢固执取的爱，称为欲取。
ထိုတဏှာ ဥပါဒါန် တရားနှစ်မျိုးတို့တွင် တဏှာကား အာရုံဘက်သို့ ရှေးရှု မျက်နှာမူတတ်သော သဘော- တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အလိုနည်းခြင်း အပ္ပိစ္ဆတာဂုဏ်၏ ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်၏။ ဥပါဒါန်ကား ခိုင်မြဲသော တဏှာအဖြစ်သို့ ရောက်သည်ဖြစ်၍ အလွန် အလိုကြီးတတ်ခြင်းသဘော ရှိရကား ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း သန္တုဋ္ဌိဂုဏ်နှင့် ထိပ်တိုက်ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်၏။
在爱与取这两法中，爱具有朝向所缘的性质，是少欲德的正相反；取已经成为坚固的爱，具有极度多欲的性质，是易知足德的正相反。
တဏှာသည် ကာမတို့ကို ရှာမှီးရခြင်း ပရိယေသနဒုက္ခ၏ အရင်းခံ မူလဖြစ်၏။ ဥပါဒါန်သည် ကာမတို့ကို စောင့်ရှောက်ရခြင်း အာရက္ခဒုက္ခ၏ အရင်းခံမူလ ဖြစ်၏။ ရှေးတွင် ဆိုခဲ့ပြီးသော (၁ဝ၈)မျိုးသော တဏှာ၏ ခိုင်မြဲမှုသည် = ခိုင်မြဲသည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနေသော နောက်နောက်တဏှာသည် ကာမုပါဒါန်ပင်တည်း။
爱是寻求诸欲之苦的根本；取是守护诸欲之苦的根本。前述一百零八爱的坚固化，即达到坚固状态的后起之爱，便是欲取。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၄။)
（《阿毗达磨义注》2-172；《清净之道》2-204。）
၂။ ဒိဋ္ဌုပါဒါန် ---- သီလဗ္ဗတုပါဒါန် အတ္တဝါဒုပါဒါန်မှ တစ်ပါးသော နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ အကိရိယဒိဋ္ဌိ စသော ကံ ကံ၏ အကျိုးတရားကို ပစ်ပယ်သော ဒိဋ္ဌိကြီးတို့နှင့် တကွ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူဝါဒ မှန်သမျှ၌ ပြင်းစွာ စွဲလမ်းသော စွဲမြဲစွာ ယူသော နောက်နောက်သော ဒိဋ္ဌိသည် ဒိဋ္ဌုပါဒါန် မည်၏။ ကံ ကံ၏ အကျိုးတရားကို လက်မခံနိုင်သော မိစ္ဆာဝါဒ မှန်သမျှ၌ စွဲလမ်းမှု စွဲမြဲစွာ ခံယူထားမှု ခံယူချက် အပြည့်အဝရှိမှု ဟူသမျှသည် ဒိဋ္ဌုပါဒါန်ချည်းပင်တည်း။
二、见取——除戒禁取与我论取之外，对虚无见、无因见、无作用见等否定业与业果的重大邪见，以及一切邪见学说强烈黏著、牢固执取的后起之见，称为见取。凡是对不承认业与业果的邪说产生黏著、牢固接受或完全认同，都是见取。
原书第 526 页
သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ။ (ဒီ-၁-၁၂။) = အတ္တသည်လည်းကောင်း လောကသည်လည်းကောင်း မြဲ၏ ---- ဟု ယူထားသော ရှေးအယူမှားကို တစ်ဖန် ထပ်၍ စွဲမြဲစွာ ယူထားသော နောက်အယူမှားသည် ဒိဋ္ဌု- ပါဒါန်ပင် ဖြစ်သည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၇၂။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂ဝ၃။) ဤအဋ္ဌကထာက ထုတ်ပြထားအပ်သော ---- သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ---- ဟူသော ပုံစံသည် ဒိဋ္ဌုပါဒါန်အတွက် ပုံစံ မဟုတ်ပေ။ ရှေးရှေးဒိဋ္ဌိကို နောက်နောက်ဒိဋ္ဌိက ခိုင်မြဲစွာယူပုံကို အရိပ်ပြ အကောင်ထင် အောင် နိဒဿနနည်းအားဖြင့် ညွှန်ပြထားသော ပုံစံသာဖြစ်သည်။ သဿတော အတ္တာ စ = အတ္တသည် မြဲ၏ = အမြဲတည်ရှိ၏ ---- စသော စကားသည် အတ္တစွဲလမ်းမှုကို ဖော်ပြသော အတ္တဝါဒုပါဒါန်သာ ဖြစ်၏။ ဒိဋ္ဌုပါဒါန်၏ ပုံစံပြစကားမဟုတ်ဟု မှတ်ပါ။ (မူလဋီ-၂-၁၂၁။) တစ်နည်းယူပုံ ---- သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ ---- ဟု အတ္တနှင့်လောက ပုံစံနှစ်မျိုးကို ဖော်ပြ
巴利原文（缅文转写）：‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ။ (ဒီ-၁-၁၂။)’
‘我与世间是常住的’（《长部》1-12）。对这一先前邪见再次牢固执取的后起邪见，才是见取。（《阿毗达磨义注》2-172；《清净之道》2-203。）义注举出的‘我与世间是常住的’，不是见取自身的定义，而是以例证显示后起之见如何牢固执取先前之见。其中‘我常住’等语只是表达我执的我论取，不是见取的例式。（《根本复注》2-121。）另一种解释是：在‘我与世间是常住的’这两个项目中，‘我’显示我论取；‘世间’则显示见取，因为若把色执为我，其余四名蕴便可执为世间。‘世间常住’意指后起之见又执取把四名蕴当作世间的先前之见——
ထားရာ၌ အတ္တာ စ ဖြင့် အတ္တဝါဒုပါဒါန်၏ ပုံစံကိုပြ၏။ လောကော စ အရ၌ အတ္တစွဲလမ်းမှုကို ရုပ်ကို အတ္တဟု ယူလျှင် နာမ်ခန္ဓာ (၄)ပါးကို လောကဟု ယူနိုင်သောကြောင့် သဿတော လောကော စ ဖြင့် ဒိဋ္ဌုပါဒါန် ပုံစံကို ပြ၏။ နာမ်ခန္ဓာ (၄)ပါးကို လောကဟု စွဲယူထားသော ရှေးဒိဋ္ဌိကို မြဲ၏ဟု နောက်ဒိဋ္ဌိဖြင့် စွဲယူပြန်သည် ဟူလိုသည်။
——应这样配合其义。也可作另一种理解：若把五蕴中的一蕴执为我，其余四蕴便执为世间。（《根本复注》2-121。）这是不违背义注的解释。
ဤသို့လည်း တစ်နည်းယူပါ။ (ဤနည်း၌ ခန္ဓာတစ်ပါးပါးကို အတ္တဟုယူလျှင် ကျန်ခန္ဓာလေးပါးကို လောကဟု ယူပါ။) (မူလဋီ-၂-၁၂၁။) အဋ္ဌကထာနှင့် မဆန့်ကျင်အောင် ယူသောနည်းတည်း။
也应依这另一种方式理解：若把任一蕴执为我，其余四蕴就执为世间。（《根本复注》2-121。）这是与义注不相违的解释。
၃။ သီလဗ္ဗတုပါဒါန် ---- နွားအကျင့် နွားအလေ့၊ ခွေးအကျင့် ခွေးအလေ့စသည်ကို ပြုကျင့်ခြင်းဖြင့် ကိလေ- သာတို့မှ စင်ကြယ်နိုင်၏၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်နိုင်၏ဟု မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော စွဲမြဲစွာ ယူတတ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည် သီလဗ္ဗတုပါဒါန် မည်၏။
三、戒禁取——错误思量并牢固执取：实行牛行、牛戒、狗行、狗戒等便能清净烦恼、脱离轮回；这种邪见称为戒禁取。
တစ်ဘက်တွင် ဘုရားအစရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို မဆည်းကပ်မိဘဲ၊ တစ်ဘက်တွင် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို အလိုရှိကြသော အချို့လူသားတို့သည် ---- ''ငါတို့သန္တာန်၌ ရှေးကပြုခဲ့မိသော အကုသိုလ်တွေ ရှိချေသေး၏၊ ထိုအကုသိုလ်များကို ယခုဘဝ၌ပင် အလုံးစုံ အကျိုးပေးပြီး ဖြစ်အောင် အကြွေး ဆပ်လျက် နောက်ထပ် အကုသိုလ်ကို မပြုလျှင် ကိလေသာမှလည်း စင်ကြယ်၍ သံသရာမှလည်း လွတ်မြောက်ဖွယ် ရှိသည်။''ဟု စဥ်းစားမိကြလေသည်။ ထိုသို့ စဥ်းစားမိသည်အားလျော်စွာ ရှေးက အကုသိုလ် အပြစ်ဒဏ်ကို ယခုဘဝ၌ ခံသောအားဖြင့် အချို့က နွားတို့၏အလေ့ နွားတို့၏အကျင့်များကို ဆောက်တည်လျက် ကြိုးကြိုးစားစား ကျင့်၏၊ အဝတ်မဝတ်ဘဲ နွားလိုသွား၏ နွားလိုစား၏ နွားလိုအိပ်၏။ အချို့က ခွေးတို့၏အလေ့ ခွေးတို့၏ အကျင့်များကို ဆောက်တည်လျက် ကြိုးကြိုးစားစား ကျင့်၏၊ အဝတ်မဝတ်ဘဲ ခွေးလိုသွား၏ ခွေးလိုစား၏
有些渴望脱离轮回的人，不亲近佛陀等圣者，却想：‘我们相续中仍有过去所造的不善；若在今生把这些不善的果全部偿清，不再造新的不善，便能净除烦恼、脱离轮回。’依这种思量，有些人为了在今生承受过去不善的惩罚，受持并努力实行牛行、牛戒，裸体而行、食、眠如牛；有些人则受持并努力实行狗行、狗戒，裸体而行、食——
ခွေးလိုအိပ်၏။ နွားအကျင့် နွားအလေ့ ခွေးအကျင့် ခွေးအလေ့ကို သာယာ၏။ အချို့က ထိုအကျင့်များဖြင့် နတ်ရွာသုဂတိကိုပင် ရနိုင်၏ဟု အယူရှိကြ၏။
——眠如狗。他们喜爱牛行、牛戒、狗行、狗戒；有些人甚至认为依这些修法可以投生天界善趣。
ခွေးအကျင့်ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ကျကျနန ကျင့်သူသည် သေလျှင် ခွေးဖြစ်၍ နွားအကျင့်ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ကျကျနန သေသေချာချာ ကျင့်သူမှာ သေလျှင် နွားဖြစ်၏။ ''ငါသည် ဤအလေ့အထ ဤဝတ် ဤအကျင့် ဤမြတ်သော အကျင့်ဖြင့် ထင်ရှားသော နတ်သည်သော်လည်းကောင်း မထင်ရှားသော နတ်သည်သော်လည်း- ကောင်း ဖြစ်ရလိမ့်မည်'' --- ဟု အကယ်၍ မိစ္ဆာအယူရှိခဲ့လျှင် ထိုမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အယူဝါဒကြောင့် ငရဲနှင့်တိရစ္ဆာန် နှစ်မျိုး တစ်မျိုးမျိုးသော ဂတိသို့ လျော်သလို ရောက်နိုင်ကြောင်းကို မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ကုက္ကုရဝတိကသုတ္တန် (မ-၂-၅ဝ-၅၁။)၌ ဟောကြားချက် လာရှိပေ၏။
完整、严谨地实行狗行者，死后会成为狗；完整、严谨地实行牛行者，死后会成为牛。若怀有邪见：‘凭这种习惯、戒条、修法与梵行，我将成为显现的天或不显现的天’，便会由于这种邪见，依其所应投生地狱或畜生趣。《中部·狗行者经》（《中部》2-50—51）有这样的开示。
原书第 527 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ၄။ အတ္တဝါဒုပါဒါန် --- အတ္တရှိသည် စသည်ဖြင့် အတ္တကို ပြောဆိုကြောင်း မိစ္ဆာအယူဝါဒ၌ စွဲမြဲစွာ ယူတတ် သော အယူသည် အတ္တဝါဒုပါဒါန် မည်၏။ တရားကိုယ်မှာ ဒိဋ္ဌိစေတသိက်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤအတ္တဝါဒုပါဒါန် အယူရှိနေသမျှ ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အနတ္တဖြစ်ပုံကို သဘောမတူနိုင်ဘဲ အတ္တရှိသည်ဟုသာ ပြောဆိုလေ့ ရှိနေမည် ဖြစ်၏။ ပုထုဇန်အများတို့ စွဲလမ်းထင်မှားအပ်သော ထိုအတ္တသည် --- ၁။ ပရမတ္တ = ပရမအတ္တ ၂။ ဇီဝအတ္တဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။
四、我论取——牢固执取‘有我’等宣说我的邪说，称为我论取；其法体就是见心所。只要这种我论取存在，便不能接受色名诸法无我的事实，只会继续宣称有我。凡夫普遍误执的我有两种：一、最高我；二、生命我。
၁။ ပရမအတ္တ --- ပရမတ္တ = ပရမအတ္တဟူသည် ကမ္ဘာလောကကြီးနှင့်တကွ သတ္တဝါတွေကို စီမံဖန်ဆင်းနိုင်သူ ဖန်ဆင်းရှင် တကယ်ထင်ရှားရှိ၏ဟု စွဲလမ်းထင်မှားအပ်သော အတ္တစွဲတည်း။
一、最高我——误执真实存在一位能创造世界与一切众生的造物者，这就是最高我执。
၂။ ဇီဝအတ္တ --- ဟူသည် သတ္တဝါတစ်ယောက် တစ်ယောက်၏ သန္တာန်၌ အသက်ဟု စွဲလမ်း ထင်မှားအပ်သော အဖန်ဆင်းခံ အတ္တတည်း။
二、生命我——误执每一有情相续中有一个称为生命的、被创造的我。
၁။ ပရမတ္တ --- ပရမအတ္တစွဲ --- ကမ္ဘာပျက်ပြီးနောက် ကမ္ဘာသစ်ပြန်တည်မိ၍ ပထမစျာန် (၃)ဘုံ စ၍ ဖြစ်သည့်အခါ အထက်ဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ကံအဟုန်ကုန်သဖြင့် စုတေ၍ ပထမစျာန်ဘုံ၌ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်သော ဗြဟ္မာကြီး သည် တစ်ယောက်တည်းနေရသည့်အတွက် ပျင်းရိလှသဖြင့် အခြားဗြဟ္မာများဖြစ်လာဖို့ရာ တောင့်တခိုက် မှာပင် အခြားဗြဟ္မာများလည်း ကံအဟုန်ကုန်သဖြင့် အထက်ဘုံမှ စုတေ၍ ပထမစျာန်ဘုံသို့ ရောက်လာကြ လေသည်။ ထိုအခါ မူလရှိရင်း ဗြဟ္မာကြီးက သူတောင့်တတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် နောက်မှရောက်ရှိ လာသည့် ဗြဟ္မာများကို သူဖန်ဆင်းတာဘဲဟု အထင်ကြီးလေ၏။ နောက်မှ ရောက်ရှိလာသော ဗြဟ္မာများကလည်း ထိုပထမဗြဟ္မာကြီးက မိမိတို့ထက် ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ အရာရာသာလွန်သည်ကို မြင်ရ၍ မိမိတို့ကို ထိုဗြဟ္မာ ကြီးက ဖန်ဆင်းပေးသည်ဟု အထင်မှားလျက် ထိုဗြဟ္မာကြီးကို ခစားကြလေသည်။ (အမှန်မှာ --- ''ထန်းသီး
一、最高我执——世界毁坏后重新形成，初禅三地等开始出现时，一位上层梵天因业力耗尽而死，最先投生初禅地。他独居而厌倦，正希望其他梵天出现时，其他梵天也因业力耗尽，从上层天死后投生初禅地。原先的梵天见他们恰在自己希望时出现，便自以为是自己创造了这些后来者；后来者见这位梵天的光明等都胜过自己，也误以为是他创造了自己，于是恭敬侍奉他。其实这只是‘棕榈果落下恰逢乌鸦停落’——
ကြွေခိုက် ကျီးနင်းခိုက်'' --- သဘောမျိုးသာ ဖြစ်သည်။) ဤသို့ ဗြဟ္မာပြည်တုန်းကပင် ထိုဗြဟ္မာကြီး၏ အပေါ်၌ အထင်အမြင်ကြီးလာခဲ့ပြီးနောက် အချို့ဗြဟ္မာ- များသည် ကံအဟုန် ကုန်သဖြင့် လူ့ပြည်သို့ ရောက်ရှိလာကြပြန်သည်။ အချို့ဗြဟ္မာများသည် သြပပါတိက လူသားအဖြစ်ဖြင့် လူ့ပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသည့်တိုင်အောင် ထိုဗြဟ္မာကြီးမှာ ဗြဟ္မာငယ်များထက် (၃)ပုံ၊ (၂)ပုံ၊ (၁)ပုံခန့် ပိုမို၍ အသက်ရှည်လျက် ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ လူ့ပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသူတို့သည် စျာန် အဘိညာဏ်များကို အားထုတ်ကြ၍ စျာန် အဘိညာဏ် ရလေလျှင် ယခင်ဗြဟ္မာကြီးကို ပြန်၍ မြင်ကြရသဖြင့် ရှေးကထက် ခိုင်မြဲစွာ အထင်အမြင်ကြီးကြလျက် -- ''ဤကမ္ဘာကြီးနှင့်တကွ သတ္တဝါတွေကို မဟာဗြဟ္မာမင်းကြီးက တည်ထောင်ဖန်ဆင်းသည်'' --- ဟူသော အယူဝါဒသည် လူ့ပြည်လောက၌ ထို ကမ္ဘာဦးကာလကပင် တစ်စ တစ်စ ပြန့်ပွားခဲ့ရလေသည်။ ထိုအယူဝါဒ အလိုအားဖြင့် မဟာဗြဟ္မာကြီးသည် ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းနိုင်သော ပရမတ္တ
——般的巧合。后来，有些梵天因业力耗尽投生人间；直到一些化生人出现于人间，那位大梵天仍比其他小梵天多活一倍、两倍或三倍。投生人间的人修得禅那与神通，再次看见昔日的大梵天，便比以往更加尊崇他，于是‘大梵王创造了世界与众生’的学说从世界初期逐渐在人间传播。依这种学说，大梵天就是能够创造世界的最高我——
= ပရမအတ္တ = အလွန်မြတ်သော မပျက်စီးနိုင်သော အတ္တတော်ကြီးပေတည်း။ ထိုဖန်ဆင်းရှင် ပရမတ္တကိုပင် စွဲမြဲစွာ ယူသော အတ္တဒိဋ္ဌိသည် အတ္တဝါဒုပါဒါန် မည်ပေသည်။ (အကျယ်ကို ဗြဟ္မဇာလသုတ်တွင် ကြည့်ပါ။) ၂။ ဇီဝအတ္တ --- ဤ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း၌ ဖန်ဆင်းရှင် ပရမတ္တက တည်ထောင် ဖန်ဆင်းထားသော ''အသက်ကောင် လိပ်ပြာကောင် ဝိညာဏ်ကောင် အတ္တကောင်''ဟု ခေါ်ဆိုသော အတ္တသည် ရှိ၏။ ထိုအတ္တသည် အလွန် သတ္တိ- ကောင်း၏။ ထိုအတ္တကား ကာရက ဝေဒက သာမီ နိဝါသီ သယံဝသီ အတ္တတည်း။
——也就是最尊贵、不可毁坏的大我。牢固执取这一造物者最高我的我见，称为我论取。（详见《梵网经》。）二、生命我——人们认为此身之内有一个由造物者最高我创造、被称作‘生命、灵魂、识、我’的我；这个我能力极强，是作者、受者、所有者、住者与自在者。
ကာရက = ထိုအတ္တသည် ပြုလုပ်ဖွယ် မှန်သမျှ ကို ပြုလုပ်တတ်၏။ သွားခြင်း လာခြင်း ကွေးခြင်း ဆန့်ခြင်း စသည့် ကိုယ်အမူအရာ မှန်သမျှကို အတ္တက ပြုလုပ်၏။ အတ္တ၏ သတ္တိကြောင့် အတ္တ၏ အလိုအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်း
作者——他们认为，一切应作之事都由我来做；行、来、屈、伸等一切身体动作都是我所作，并依我的力量、按照我的意愿而——