缘起第一种方法（之六）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（乙） · 原书第 454–473 页 · 221 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：缘起篇（乙）、缘起第一种方法。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 454 页
ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာ အဖွင့်များနှင့်အညီ အတိတ်ဘဝက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော သင်္ခါရကံတို့သည် ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်ဝိညာဏ် ပဝတ္တိ ဝိပါက်ဝိညာဏ်တို့အား နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိ ဥပနိဿယပစ္စယ သတ္တိတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
依上述义注的解释，过去生所培育的行之业，以异刹那业缘力与亲依止缘力，资助结生异熟识与转起异熟识生起。
အဝိဇ္ဇာကြောင့် သင်္ခါရဖြစ်ရာ သင်္ခါရကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်ရာတို့၌ အဝိဇ္ဇာနှင့် သင်္ခါရတို့၏ သဘာဝသတ္တိ စွမ်းအင်များ ထင်ရှားရှိမှု အတ္ထိဘာဝသဘောကို ဆိုလိုသည်။ အဝိဇ္ဇာနှင့် သင်္ခါရတို့မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ္တက္ခဏပေါင်းများစွာ ဝီထိစိတ်အစဥ်ပေါင်းများစွာ ကွာခြားလျက် ရှိကြ၏။ ရံခါ အဝိဇ္ဇာနှင့် အကုသိုလ် သင်္ခါရတို့မှာ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုအတွင်း ဝီထိစိတ်အစဥ် တစ်ခုတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်သည်လည်း ရှိ၏။
在缘无明而有行、缘行而有识这两层关系中，所谓现存之性，是指无明与行的自然效力明显现存。无明与行通常相隔许多心刹那、许多条心路；但有时无明与不善行也会在同一心刹那、同一条心路中相应俱生。
သို့သော် လူသားတို့၏ လက်ရှိဘဝ ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်ဝိညာဏ်စသော ကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များကို ဖြစ်စေတတ်သော ကုသိုလ်သင်္ခါရနှင့်ကား ယင်းအဝိဇ္ဇာသည် ဝီထိပေါင်းများစွာသော်လည်း ဝေးကွာလျက် ရှိနိုင်ပေသည်။
不过，无明与能生起今生人类结生异熟识等善异熟识的善行之间，可能相隔许多条心路。
အလားတူပင် သင်္ခါရကြောင့် ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ ဖြစ်ပွားလာရာ၌လည်း သင်္ခါရနှင့် ဝိပါက်ဝိညာဏ် တို့မှာ ဘဝခြားလျက်ပင် ရှိနေပေ၏။ သို့အတွက် အကျိုးတရားများသည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှား ဖြစ်ပွားလာချိန်တွင် အကြောင်းတရားများမှာ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိကြတော့သော အချိန်ဖြစ်၏။ သို့အတွက် အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရတို့က မိမိတို့ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားမရှိကြသော အခါကျမှ အကျိုး ဝိပါကဝဋ်တရားများကို ဖြစ်စေနိုင်ကြသဖြင့် အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဆိုင်ရာ အကျိုးဝိပါကဝဋ်တရားတို့ ဖြစ်ကြ၏ -- ဟူရာဝယ် အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရတို့၏ ဆိုင်ရာ အကျိုးတရားတို့ကို ဖြစ်စေ- နိုင်သော သဘာဝသတ္တိစွမ်းအင်များ = ကမ္မသတ္တိထူးများ ထင်ရှားရှိနေမှုကိုသာ ဆိုလိုသည်။
同样，异熟识缘行而生时，行与异熟识甚至分属不同生命。因此，当果法以生、住、灭三小刹那明显生起时，因法早已不再以三小刹那现前存在。无明与行正是在自身不再以生、住、灭现前存在以后，仍能令果报轮诸果法生起。所以，“因为无明、行生起，相应的果报轮诸果法生起”这一说法，所指的只是无明与行能够生起相应果法的自然效力——特殊业力——仍然明显现存。
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့ ခြံရံထားအပ်သည့် ယင်းသင်္ခါရစေတနာတို့သည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် သက်တမ်း စေ့၍ ချုပ်ပျက်သွားကြသော်လည်း ဝိပါက်စေတနာတို့ကဲ့သို့ စွမ်းအင်သတ္တိ တစ်စုံတစ်ရာမထားခဲ့ဘဲ ချုပ်ပျက် သွားကြသည်ကား မဟုတ်၊ နောင်တစ်ချိန်တွင် ရင့်ကျက်လာသောအခါ လူ့ဘဝ နတ်ဘဝ ဗြဟ္မာဘဝစသည့် ထိုထို ဘဝတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် စွမ်းအင် ကမ္မသတ္တိထူးကို ရုပ်နာမ်အစဥ်တွင် မြှုပ်နှံပြီးမှသာလျှင် ချုပ်ပျက် သွား၏။ အသင်သူတော်ကောင်းသည်၊ ထိုက်တန်သော အကျိုးကို မပေးရသေးလျှင် ယေဘုယျအားဖြင့် ရုပ်နာမ် အစဥ်တွင် ထင်ရှား တည်ရှိနေသော ယင်းကမ္မသတ္တိထူးကို ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်အောင် ရှာဖွေ၍ ယင်းကမ္မ- သတ္တိထူးကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်ဝိညာဏ်စသည့် ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ ထင်ရှားဖြစ်ပွားလာပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
被无明、爱、取围绕的行思，虽然在生、住、灭的寿限完结后坏灭，却不像异熟思那样不留下任何力量便坏灭。它们先在色名相续中埋下特殊业力——一种在未来成熟时能生起人有、天有、梵天有等相应生命的力量——然后才灭去。贤善者，在该业尚未给予相应果报时，应以智慧寻找、看见这项通常仍明显存于色名相续中的特殊业力；再以智慧看见结生异熟识等异熟识如何由这项特殊业力生起，并按下列方式摄取因法与果法。
အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ ပုံစံများ
摄取因果的范例
၁။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
一、因为行生起，所以结生识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，结生识是果法。
၂။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝင်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
二、因为行生起，所以有分识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ဘဝင်ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，有分识是果法。
၃။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် စုတိဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
三、因为行生起，所以死亡识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ စုတိဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，死亡识是果法。
原书第 455 页
ခြုံ၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ
总摄因果的方法
၁။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။ (စက္ခုဒွါရဝီထိ) ၂။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် သောတဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။ (သောတ- ဒွါရဝီထိ) ၃။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဃာနဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။ (ဃာနဒွါရဝီထိ) ၄။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇိဝှါဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရက အကြောင်းတရား ဇိဝှါဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။ (ဇိဝှါဒွါရဝီထိ)
一、因为行生起，所以作为异熟识的眼识、领受、推度与彼所缘生起；行是因法，眼识、领受、推度与彼所缘异熟识是果法。〔眼门心路。〕二、因为行生起，所以作为异熟识的耳识、领受、推度与彼所缘生起；行是因法，耳识、领受、推度与彼所缘异熟识是果法。〔耳门心路。〕三、因为行生起，所以作为异熟识的鼻识、领受、推度与彼所缘生起；行是因法，鼻识、领受、推度与彼所缘异熟识是果法。〔鼻门心路。〕四、因为行生起，所以作为异熟识的舌识、领受、推度与彼所缘生起；行是因法，舌识、领受、推度与彼所缘异熟识是果法。〔舌门心路。〕
၅။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကာယဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။ (ကာယ- ဒွါရဝီထိ) ၆။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏။ သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ ဝိပါက် ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။ (မနောဒွါရဝီထိ။) ဤရှုကွက်မှာ ဉာဏ်ထက်မြက်သူ သူတော်ကောင်းများအတွက် ဖြစ်၏။ ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်သူ များကား စက္ခုဒွါရဝီထိစသည့် ဝီထိစဥ်တစ်ခုတစ်ခု၏ အတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိကြသော စက္ခုဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံဟူသော ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ အားလုံးကိုပင် အတိတ်က သင်္ခါရကြောင့် ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် ခြုံငုံ၍ ရှုနိုင်ကြ၏။ သို့သော် ဉာဏ်နုံ့သူများကား ထိုသို့ ခြုံငုံ၍ ရှုရာ၌ မငုံမိ ရှိတတ်၏။ ဉာဏ်မငုံမိ ပါက တစ်လုံးစီ ခွဲ၍လည်း ရှုနိုင်ပါသည်။ များသောအားဖြင့် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်အများစုတို့၌ ခွဲ၍ ရှုပါက အသိဉာဏ်
五、因为行生起，所以作为异熟识的身识、领受、推度与彼所缘生起；行是因法，身识、领受、推度与彼所缘异熟识是果法。〔身门心路。〕六、因为行生起，所以彼所缘异熟识生起；行是因法，彼所缘异熟识是果法。〔意门心路。〕这种观法适合智慧敏锐者。他们能够总摄眼门心路等每一条心路中所有眼识、领受、推度与彼所缘异熟识，以智慧观见它们如何缘过去行而生。智慧较钝者却可能无法这样总摄；若不能总摄，也可逐一分别观照。对多数瑜伽行者来说，分别观照时，智慧通常会——
ပို၍ သန့်ရှင်းသည်ကို တွေ့ရပေ၏။
——更加清晰。
တစ်ဖန် အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဝိပါက်ဝိညာဏ်များမှာ ဣဋ္ဌာရုံ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရုံ ဖြစ်သည့် အာရုံ (၆)ပါးကို ထိုက်သလို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော အတိတ်က ကုသိုလ်သင်္ခါရကြောင့်ဖြစ်သည့် ကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ အနိဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရုံ ဖြစ်သည့် အာရုံ (၆)ပါးကို ထိုက်သလို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် အကုသိုလ်သင်္ခါရကြောင့် ဖြစ်သည့် အကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များကို အကြောင်းအကျိုးစပ်လျက် သိမ်းဆည်းပုံအပိုင်းကိုကား အကုသိုလ်သင်္ခါရ တို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သောအခါ ထပ်မံရှုပါ။ ယခု ဤအပိုင်းတွင်ကား အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် ကုသိုလ်သင်္ခါရကြောင့် ဖြစ်သည့် ကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များကိုသာ ဦးစားပေး၍ ရှုကွက်ကို တင်ပြထားပါသည်။
再者，上述异熟识只是由过去善行所生、依其所应取可意或中等可意六所缘而生起的善异熟识。至于由过去所培育的不善行而生、依其所应取不可意或中等不可意六所缘的不善异熟识，应在能够摄取不善行时，再把它们与因法相联而摄取。本节暂且优先说明过去善行所生善异熟识的观法。
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း၌ ကျွမ်းကျင်ပြီးဖြစ်သော အသင်သူတော်ကောင်းသည် အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်မိ ခဲ့သည့် အကုသိုလ် သင်္ခါရကြောင့် အကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ ဖြစ်ပုံကိုလည်း ရှုထားပြီး ရှုနိုင်ပြီး ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်သော် ယင်းအကုသိုလ်သင်္ခါရကြောင့် ပဝတ္တိ အကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ ဖြစ်ပုံကိုလည်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ တစ်ပါတည်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
已经熟练缘起第五种方法的贤善者，或许已经观见、也能够观见过去所培育的不善行如何令不善异熟识生起。若是如此，也应以智慧看见这些不善行如何令转起不善异熟识生起，并同时摄取其中的因法与果法。
原书第 456 页
ဇော --- ဝိပါက်ဝိညာဏ်များမှာ ဣဋ္ဌာရုံ၊ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရုံ ဖြစ်က ကုသလ ဝိပါက်၊ အနိဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌမဇ္ဈ- တ္တာရုံ ဖြစ်က အကုသလ ဝိပါက်များ ထိုက်သလို ဖြစ်ကြသော်လည်း၊ အာရုံမှာ ဣဋ္ဌာရုံ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရုံ ဖြစ်ချင် ဖြစ်ပါစေ၊ အနိဋ္ဌာရုံ အနိဋ္ဌမဇ္ဈတ္တာရုံ ဖြစ်ချင်လည်း ဖြစ်ပါစေ၊ ဇောမှာ ယောနိသောမနသိကာရဖြစ်က ကုသိုလ်ဇော၊ အယောနိသောမနသိကာရဖြစ်က အကုသိုလ်ဇော ထိုက်သလို စောပေသည်။ ထိုကြောင့် ကုသိုလ်ဇော စောသည့် ပဉ္စဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိ၊ အကုသိုလ်ဇောစောသည့် ပဉ္စဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိ အားလုံးတို့၌ပင် တည်ရှိကြသော ဝိပါက်ဝိညာဏ် အားလုံးကိုပင် နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းဇယားများတွင် ဖော်ပြထား သည့်အတိုင်း တစ်တန်းပြီး တစ်တန်း အတန်းလိုက် ကုန်စင်အောင် ရှုပါ။
速行——异熟识随所缘而异：所缘可意或中等可意时，善异熟依其所应生起；所缘不可意或中等不可意时，不善异熟依其所应生起。速行却不由所缘可意、不可意决定，而由作意决定：如理作意时，善速行生起；不如理作意时，不善速行依其所应生起。所以，对善速行与不善速行的五门、意门一切心路中所有异熟识，都应依第二册《名业处》诸表，逐行彻底观照。
တဒါရုံ --- တဒါရုံအရ ပဉ္စဒွါရဝီထိများအတွင်း၌ တည်ရှိသော တဒါရုံ၊ နောက်လိုက် မနောဒွါရဝီထိ စသော မနောဒွါရဝီထိများ၌ တည်ရှိသော တဒါရုံတို့ကို အားလုံးခြုံငုံ၍ ရှုပါ။
彼所缘——应总摄、观照五门心路中的彼所缘，以及随转意门心路等意门心路中的彼所缘。
အာဝဇ္ဇန်း-ဝုဋ္ဌော-ဇော --- သင်္ခါရကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်ပုံ အပိုင်းတွင် ပဉ္စဒွါရဝီထိများ၌ တည်ရှိကြသော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ မနောဒွါရဝီထိများ၌ တည်ရှိကြသော မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဇောတို့သည် ဝိပါက် ဝိညာဏ်များ မဟုတ်ကြသဖြင့် အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းရာဝယ် ကြွင်းကျန်နေပေသည်။ သင်္ခါရကြောင့် ဖြစ်သည့် ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ မဟုတ်သောကြောင့် ကြွင်းကျန်နေခြင်း ဖြစ်၏။ သို့သော် ဝိပဿနာရှုရာ၌ကား ပရမတ္ထဓာတ်သားများကို မကြွင်းမကျန်စေလိုသော ရည်ရွယ်ချက် ဦးတည်ချက်ဖြင့် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇောတို့ကိုပါ ရောနှော၍ ဝိပဿနာရှုပါက အပြစ်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ရှေးက ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဟူသော အာဝဇ္ဇန်းမပါဘဲ စက္ခုဝိညာဏ်စသော ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ မဖြစ်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ရှေးက ဇောမပါဘဲ တဒါရုံ မကျနိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း သဘောပေါက်ပါ။ မနောဒွါရဝီထိများ၌လည်း အလားတူပင်
转向、确定与速行——在观“缘行而有识”时，五门心路中的五门转向、确定、速行，以及意门心路中的意门转向与速行，因为不是异熟识，所以在关联、摄取因果时会被排除；它们之所以排除，是因为并非缘行而生的异熟识。不过，在毗婆舍那观中，为了不遗漏任何究竟界，若把五门转向、确定、速行与意门转向、速行也一并作为观所缘，并无过失。应当明白：前面若没有五门转向，眼识等异熟识就不能生起；前面若没有速行，彼所缘就不能生起。意门心路中也同样——
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မပါဘဲ ဝီထိစိတ်များ မဖြစ်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း ဇောမကျဘဲ တဒါရုံ မကျနိုင်ပုံကို လည်းကောင်း သဘောပေါက်ပါ။
——若没有意门转向，诸路心便不能生起；若速行不生起，彼所缘也不会生起。
တစ်နည်း ခွဲ၍ အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ
另一种逐项摄取因果的方法
၁။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
一、因为行生起，所以眼识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ စက္ခုဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，眼识是果法。
၂။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
二、因为行生起，所以领受识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，领受识是果法。
၃။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် သန္တီရဏဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
三、因为行生起，所以推度识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，推度识是果法。
၄။ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ ဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
四、因为行生起，所以彼所缘识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，彼所缘识是果法。
〔မှတ်ချက် --- တဒါရုံ၌ ပဉ္စဒွါရဝီထိ၌ (၂)ကြိမ် ခွဲရှုပါ။ မနောဒွါရဝီထိ၌လည်း (၂)ကြိမ်ပင် ခွဲရှုပါ။ အားလုံး (၄)ကြိမ် ရှုပါ။ မနောဒွါရဝီထိပေါင်းများစွာ၌ တဒါရုံပေါင်း များစွာကိုလည်း ဆက်ရှုနိုင်ပါသည်။ အထက်တွင် တင်ပြထားသည့်အတိုင်း စက္ခုဒွါရဝီထိ တစ်ဝီထိတွင် စက္ခုဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ပထမတဒါရုံ၊ ဒုတိယတဒါရုံဟု (၅)ကြိမ်၊ နောက်လိုက်မနောဒွါရဝီထိစသော မနောဒွါရဝီထိတို့၌ ပထမတဒါရုံ၊ ဒုတိယ တဒါရုံဟု နှစ်ကြိမ်၊ အားလုံးပေါင်းသော် (၇)ကြိမ် ရှုပါ။ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းဇယားများကို ပြန်ကြည့်ပါ။ တစ်တန်း၌
〔注——在彼所缘这一项中，五门心路里的两次彼所缘应分别观照，意门心路里的两次彼所缘也应分别观照，共观四次；许多条意门心路中的许多彼所缘，还可继续观照。依上文所示，在一条眼门心路中，眼识、领受、推度、第一彼所缘、第二彼所缘共观五次；在随转意门心路等意门心路中，第一彼所缘、第二彼所缘共观两次；总计观七次。请重看《名业处》诸表。每一行——
原书第 457 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) (၇)ခါစီ ရှုပါ။ အတန်းတိုင်း အတန်းတိုင်း၌ အကြောင်းအကျိုးကို သိမ်းဆည်းပါ။ အကောင်းအုပ်စု၊ မကောင်း- အုပ်စု ကုန်စင်အောင် ရှုပါ။ သောတဒွါရဝီထိ စသည်တို့၌လည်း နည်းမှီး၍ ရှုပါ။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက် ဝိညာဏ်တို့မှာ ရှုကွက် (၆)လိုင်းလုံး၌ တူညီပေသည်။ မတူရာကိုသာ အနည်းငယ် ဆိုပေအံ့။〕 ၁။ သောတဒွါရဝီထိ၌ --- သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် သောတဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
——都应各观七次，并逐行摄取因果；善组、不善组都应彻底观照。耳门心路等也依此类推。六条门路中的领受、推度与彼所缘异熟识，观法完全相同；这里只略说其差异。〕一、在耳门心路中：因为行生起，所以耳识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，耳识是果法。
၂။ ဃာနဒွါရဝီထိ၌ --- သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဃာနဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
二、在鼻门心路中：因为行生起，所以鼻识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，鼻识是果法。
၃။ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ၌ --- သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
三、在舌门心路中：因为行生起，所以舌识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，舌识是果法。
၄။ ကာယဒွါရဝီထိ၌ --- သင်္ခါရ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကာယဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
四、在身门心路中：因为行生起，所以身识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，身识是果法。
၅။ မနောဒွါရဝီထိ၌ --- သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပထမတဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ဖြစ်၏။
五、在意门心路中：因为行生起，所以第一彼所缘异熟识生起。
သင်္ခါရက အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်က အကျိုးတရား။
行是因法，第一彼所缘异熟识是果法。
ဤမျှဆိုလျှင် သဘောပေါက်သင့်ပေပြီ။ အတန်းတိုင်း အတန်းတိုင်း၊ ဝီထိတိုင်း ဝီထိတိုင်း၌ ဝိပါက် ဝိညာဏ်များကို နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ကုန်စင်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။
说到这里，义理应已明了。每一行、每一条心路中的一切异熟识，都应依《名业处》诸表彻底摄取。
နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိ၊ ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိ
异刹那业缘力与亲依止缘力
ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၇။) ကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၁၄၇။) အကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၁၅ဝ။) ဤပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များနှင့် အညီ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံသည် ဝိပါက်ဝိညာဏ်အား နာနာက္ခ- ဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိ ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
“善业与不善业，以业缘成为异熟诸蕴及所作色（业生色）的缘。”（《发趣论》1-7。）二、“ကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”译：“善业以亲依止缘成为异熟的缘。”（《发趣论》1-147。）三、“အကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”译：“不善业以亲依止缘成为异熟的缘。”（《发趣论》1-150。）依这些《发趣论》教说，善业与不善业以异刹那业缘力和亲依止缘力，资助异熟识生起。
နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိ --- ယင်းပုညာဘိသင်္ခါရ (အပုညာဘိသင်္ခါရ)ကံတို့နှင့် လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန် ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များမှာ စိတ္တက္ခဏပေါင်းများစွာ ဝီထိပေါင်းများစွာ ကွာခြားကြ၏။
异刹那业缘力——这些福行〔非福行〕之业与今生结生、转起异熟识，相隔许多心刹那、许多条心路——
ကမ္ဘာနှင့် ချီ၍သော်လည်း ကွာခြားနိုင်၏။ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သည် ဖြစ်သည့်ခဏချင်း မတူသောကြောင့် ယင်းအကြောင်းတရားကို နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စည်းတရားဟု ခေါ်ဆို၍ အကျိုးတရား များကိုလည်း နာနာက္ခဏိက ကမ္မပစ္စယုပ္ပန်ဟု ခေါ်ဆို၏။
——甚至可能相隔许多世界期。因为因法与果法生起于不同刹那，该因法称为异刹那业缘法，果法则称为异刹那业缘所生法。
ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိ ---- ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိ ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပွားလာရခြင်းမှာ ယင်းကုသိုလ်သင်္ခါရ အကုသိုလ်သင်္ခါရတို့ကို အားကြီးသော အမှီရ၍ ဖြစ်ပွားလာနိုင်ကြခြင်း ဖြစ်၏။ ပင်ကိုယ် ပကတိ သဘောအားဖြင့် ယင်းသင်္ခါရတို့သည် ဝိပါက်ဝိညာဏ်တို့၏ အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်းတရား များပင် ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းသင်္ခါရတို့ကို မှီတွယ်ခွင့် မရရှိပါက ယင်းသင်္ခါရကံတို့သည် ပြုပြီးမဟုတ်ပါက ဝိပါက်ဝိညာဏ်များသည် ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပွားလာနိုင်ခွင့် မရှိပေ။ ထိုကြောင့် သင်္ခါရက ဝိပါက်ဝိညာဏ်အား
亲依止缘力——结生与转起异熟识之所以明显生起，是因为这些善行或不善行成为它们的强力依处。从自然本性来说，这些行正是异熟识的强力依处因。若不能依止这些行，若这些行之业没有造作，异熟识便没有明显生起的机会。所以说，行以——
原书第 458 页
ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုခြင်း ဖြစ်၏။ ဤကဲ့သို့သော ဥပနိဿယအရာ၌လည်း အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သည် စိတ္တက္ခဏပေါင်းများစွာ ဝီထိပေါင်းများစွာ ကမ္ဘာပေါင်းများစွာ သော်လည်း ကွာခြားလျက်သာ ရှိကြသည်ဟု မှတ်ပါ။
——亲依止缘力资助异熟识。应知，在这种亲依止关系中，因法与果法同样可能相隔许多心刹那、许多条心路，乃至许多世界期。
ပြုပြီးခြင်းသည်သာလျှင် လိုရင်းဖြစ်သည်
唯有已经造作才是要义
ကတတ္တာယေဝ ဟိ သင်္ခါရာ အတ္တနော ဖလဿ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ န ဝိဇ္ဇာမာနတ္တာ၊ အဝိဇ္ဇာမာနတ္တာ ဝါ။
“诸行唯因已经造作，才成为自身果的缘；不是因为现前存在，也不是因为现前不存在。”
ယထာဟ -- ''ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတီ''တိအာဒိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၆။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၈၉။) သင်္ခါရတရားတို့သည် ပြုအပ်ကုန်ပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်သာလျှင် (= ပြုပြီးမှသာလျှင်) မိမိ၏ အကျိုး တရား၏ အကြောင်းတရားတို့ ဖြစ်နိုင်ကုန်၏။ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်- ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားမရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မိမိအကျိုးတရား၏ အကြောင်း တရားတို့ ဖြစ်ကြသည်ကား မဟုတ်ကြလေကုန်။ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်ပင်လျှင် ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (အဘိ-၁-၁ဝ၄၊၊)၌ ---''ကာမာဝစရကုသိုလ်ကံကို ပြုအပ်ပြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်သာလျှင် ဆည်းပူးအပ်ပြီး- သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်သာလျှင် အကျိုး ဝိပါက် စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏတ္တယသို့ ရောက်ဆဲ ဖြစ်လျက် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။'' --- ဤသို့စသည့် ဒေသနာတော်များကို ဟောကြားထားတော်မူခဲ့ပေသည်။
引文续：“ယထာဟ -- ''ကာမာဝစရဿ ကုသလဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပါကံ စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတီ''တိအာဒိ။”译：“正如所说：‘由于欲界善业已经造作、已经积集，异熟眼识生起’等等。”（《阿毗达磨义注》2-156；《清净之道》2-189。）诸行唯因已经造作——只有造作以后——才能成为自身果法的因；它们并非因为以生、住、灭三小刹那现前存在，也不是因为不再现前存在，而成为自身果的因。世尊本人在巴利《法集论》中也作了这样的教说：“唯因欲界善业已经造作、已经积集，异熟眼识才在生、住、灭三小刹那中生起。”
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၆။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၈၉။)
（《阿毗达磨义注》2-156；《清净之道》2-189。）
ထိုကြောင့် သင်္ခါရကံကို ပြုစုပျိုးထောင်ပြီးခြင်းသည်သာလျှင် ဤသင်္ခါရက ဝိပါက်ဝိညာဏ်ကို ဖြစ်စေ- ရာ၌ လိုရင်းပဓာနဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားပါ။ ယင်းသင်္ခါရမှာ လူသားတစ်ဦးသာ ဖြစ်နေသော အသင် သူတော်ကောင်းအတွက် ကွက်၍ဆိုရမူ ကာမာဝစရ မဟာကုသိုလ်စိတ် (၈)မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသာ ဖြစ်သည်။
因此，应当记住：当行令异熟识生起时，最主要、最要紧的只是行之业已经培育、造作。若只就身为人类的贤善者而言，该行只是八种欲界大善心中的一种。
ဤကျမ်း၌ကား မဟာကုသိုလ် ပထမစိတ် အမျိုးအစားဖြစ်သည့် သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက မဟာကုသိုလ်စိတ်ကို ပုံစံထား၍ ဖော်ပြထားပါသည်။ ယင်းသင်္ခါရ၌ စေတနာဦးဆောင်သည့် နာမ်တရားစု (၃၄)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မနောဒွါရိကဇောဝီထိစိတ်အစဥ်ပင်တည်း။
本书以第一种大善心——悦俱、智相应、无行大善心——作为范例。其中有以思为首的三十四种名法；这就是意门速行心路的心相续。
原书第 459 页
ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ
缘识而有名色
ဝိညာဏ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်၏။
因为识生起，所以名色生起。
ဝိညာဏ်အရ - တရားကိုယ်ကောက်ယူပုံ
依识摄取法体的方法
နာမရူပဿ ယံ ဟေတု၊ ဝိညာဏံ တံ ဒွိဓာ မတံ။
‘名色之因即是识；此识被说为二种。’
ဝိပါကမဝိပါကဉ္စ၊ ယုတ္တမေဝ ယတော ဣဒံ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၄။)
引文续：‘ဝိပါကမဝိပါကဉ္စ၊ ယုတ္တမေဝ ယတော ဣဒံ။’译：‘即异熟与非异熟；因此这里的说明恰当。’（《阿毗达磨义注》2-163；《清净之道》2-194。）
ဝိညာဏ် --- နာမ်ရုပ်၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော ဝိညာဏ်မှာ ဝိပါကဝိညာဏ်၊ အဝိပါကဝိညာဏ်ဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုတွင် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်၊ ဘဝင်ဝိညာဏ်၊ စုတိဝိညာဏ်တို့မှာ ဝီထိမှ အလွတ်ဖြစ်သော ဝီထိ- မုတ်စိတ် ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ ဖြစ်ကြ၏။ ပဉ္စဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ တဒါရုံ ဝိပါက်ဝိညာဏ်တို့မှာ ဝီထိစိတ်အစဥ်အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ဝိပါက်ဝိညာဏ်တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ကုသိုလ်ဝိညာဏ်၊ အကုသိုလ် ဝိညာဏ်၊ ကြိယာဝိညာဏ်တို့ကား အဝိပါကဝိညာဏ်တို့ ဖြစ်ကြ၏။
识——作为名色之因的识有两种：异熟识与非异熟识。其中，结生识、有分识、死亡识，是脱离心路的离路心异熟识；五识、领受、推度和彼所缘异熟识，则是处在心路相续中的心路心异熟识。善识、不善识与唯作识，都是非异熟识。
ယင်းအဝိပါကဝိညာဏ်တို့တွင် ကုသိုလ်ဝိညာဏ် အကုသိုလ်ဝိညာဏ်တို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ ယင်း ကုသိုလ်ဝိညာဏ် အကုသိုလ်ဝိညာဏ်တို့ကို အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်ဟုလည်း ခေါ်ဆို၏။ ကမ္မဝိညာဏ်ဟုလည်း ခေါ်ဆို၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ မူလဋီ-၂-၁၁၅။) ယင်းအဘိသင်္ခါရဝိညာဏ် = ကမ္မဝိညာဏ်မှာလည်း အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဘိသင်္ခါရ ဝိညာဏ် = ကမ္မဝိညာဏ်၊ ပစ္စုပ္ပန်တွင် ပြုစုပျိုးထောင်နေသော အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ် = ကမ္မဝိညာဏ်ဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။ အကယ်၍ အနာဂတ်ဘဝများ ထင်ရှားရှိနေသေးသော သူတော်ကောင်းဖြစ်မူကား အနာဂတ်တွင် ပြုစုပျိုးထောင်လတ္တံ့သော အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ် = ကမ္မဝိညာဏ်လည်း ရှိနိုင်ပေသည်။
在这些非异熟识中，也包括善识与不善识。善识与不善识又称为行作识，也称为业识。（《阿毗达磨义注》2-163；《根本复注》2-115。）这种行作识，也就是业识，又分为两种：过去已经培育的行作识（业识），以及现在正在培育的行作识（业识）。若贤善者未来仍有生命相续，未来也可能有将要培育的行作识（业识）。
ပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ တေရသဝိဓပုညာဘိသင်္ခါရသမ္ပယုတ္တံ ကမ္မဝိညာဏံ။ အပုညာဘိ- သင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ ဒွါဒသဝိဓအပုညာဘိသင်္ခါရသမ္ပယုတ္တံ ကမ္မဝိညာဏံ။ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ကမ္မဝိညာဏံ။ (စူဠနိ-ဋ္ဌ-၂၄။) မဟာကုသိုလ်စေတနာ (၈)မျိုး၊ ရူပါဝစရကုသိုလ်စေတနာ (၅)မျိုး ပေါင်း (၁၃)မျိုးသော ပုညာဘိသင်္ခါရ အမည်ရသော ကုသိုလ်စေတနာနှင့်ယှဥ်သော ကမ္မဝိညာဏ်သည် ပုညာဘိသင်္ခါရနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ပုညာဘိသင်္ခါရဝိညာဏ် မည်၏။ အကုသိုလ်စေတနာ (၁၂)မျိုးဟူသော အပုညာဘိသင်္ခါရနှင့် ယှဥ်သော ကမ္မဝိညာဏ်သည် အပုညာဘိသင်္ခါရနှင့် အတူတကွဖြစ်သော အပုညာဘိသင်္ခါရဝိညာဏ် မည်၏။ အရူပါဝစရ ကုသိုလ်စေတနာ (၄)မျိုးဟူသော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ကမ္မဝိညာဏ်သည် အာနေဉ္ဇာဘိ သင်္ခါရနှင့် အတူတကွဖြစ်သော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရ ဝိညာဏ် မည်၏။ (စူဠနိ-ဋ္ဌ-၂၄။)
‘所谓与福行俱行的识，是与十三种福行相应的业识；所谓与非福行俱行的识，是与十二种非福行相应的业识；所谓与不动行俱行的识，是与四种不动行俱行的业识。’（《小义释义注》24。）八种大善思与五种色界善思，合为十三种名为福行的善思；与这些善思相应的业识，称为与福行一同生起的福行识。与十二种名为非福行的不善思相应的业识，称为与非福行一同生起的非福行识。与四种名为不动行的无色界善思一同生起的业识，称为与不动行一同生起的不动行识。（《小义释义注》24。）
ယင်းကမ္မဝိညာဏ်သည် လူ့ဘုံ နတ်ဘုံ၌ ဖြစ်ခြင်း အစရှိသော အထူးထူး အပြားပြားသော ပဋိသန္ဓေကို လည်းကောင်း၊ ဖြစ်ရာဘုံဘဝ၌ အသွင်သဏ္ဌာန် တင့်တယ်ခြင်း မတင့်တယ်ခြင်း အမျိုးမြတ်ခြင်း အမျိုးယုတ်ခြင်း စသော အထူးထူး အပြားပြားသော အကျိုးဝိပါက်ကိုလည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်စေရန် = ဝိပါက်ဝိညာဏ်နှင့် ကမ္မဇရုပ်တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် စီမံခန့်ခွဲမှုကို အလွန်ပြုတတ်၏၊ ထိုကြောင့် ယင်းကမ္မဝိညာဏ်ကို အဘိသင်္ခါရ- ဝိညာဏ်ဟု လည်း ခေါ်ဆို၏။ (စူဠနိ-ဋ္ဌ-၁၆၇။ အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၁ဝ၇။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၃၄။ အံ-ဋ္ဌ-၂-၂ဝ၄။ အံ-ဋီ- ၂-၁၈၃။)
这种业识为了生起人界、天界等各式各样的结生，也为了在所得生命中生起容貌美丑、种姓尊卑等各种异熟，也就是为了生起异熟识与业生色，能作强有力的筹划与组织。因此，业识也称为行作识。（《小义释义注》167；《阿毗达磨义注》1-107、2-134；《增支部义注》2-204；《增支部复注》2-183。）
原书第 460 页
တစ်နည်းအားဖြင့် ယင်းဝိပါကဝိညာဏ်၊ အဝိပါကဝိညာဏ်တို့ကို ကမ္မဝိညာဏ်၊ သဟဇာတဝိညာဏ်၊ ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ်ဟုလည်း ခေါ်ဆို၏။ (မူလဋီ-၂-၁၁၅။) အတိတ်ဘဝ သံသရာက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော ပုညာဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်၊ အပုညာဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်တို့သည် ကမ္မဝိညာဏ်မည်၏။ ပဋိသန္ဓေမှစ၍ ဘဝတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်- နေသော စေတသိက်နာမ်နှင့် စိတ္တဇရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သော အကျိုးနာမ်ရုပ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော = ပြိုင်တူ ဖြစ်သော ကုသိုလ်ဝိညာဏ်၊ အကုသိုလ်ဝိညာဏ်၊ ဝိပါက်ဝိညာဏ်၊ ကြိယာဝိညာဏ်တို့သည် သဟဇာတဝိညာဏ် မည်၏။ ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်တို့ကား စေတသိက်နာမ်ကိုသာ ဖြစ်စေနိုင်၍ စိတ္တဇရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင်သော သဟဇာတဝိညာဏ်များတည်း။ ရှေးရှေးသော စိတ်တို့နှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်တရားတို့ကို သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသည့်တိုင်အောင် အရှည်ခိုင်ခံ့ တည်တံ့အောင် အားပေးထောက်ပံ့တတ်သော = ပစ္ဆာဇာတပစ္စယ
换一种说法，这些异熟识与非异熟识也称为业识、俱生识与后生识。（《根本复注》2-115。）过去轮回生命中所培育的福行识、非福行识与不动行识，称为业识。自结生开始，在一生之中生起的善识、不善识、异熟识与唯作识，能够生起相应心所名法与心生色，并与这些果名色同时生起，故称为俱生识。双五识是只能生起相应心所、不能生起心生色的俱生识。与先前诸心同时生起的色法，由后来生起的一切心识以——
သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော နောက်နောက်သော စိတ်ဝိညာဏ်ဟူသမျှသည် ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ် မည်၏။
——后生缘力资助，使它们在自身色法寿限终了以前得以坚固住立；这些后来生起的心识，称为后生识。
ဤကမ္မဝိညာဏ် သဟဇာတဝိညာဏ် ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ် သုံးမျိုးတို့တွင် ကမ္မဝိညာဏ်နှင့် ပစ္ဆာဇာတ ဝိညာဏ်ကို အသဟဇာတဝိညာဏ်ဟုလည်း ခေါ်၏။ အကျိုးနာမ်ရုပ်နှင့် အတူမဖြစ်သော ဝိညာဏ်ဟု ဆိုလိုသည်။ (အနုဋီ-၂-၁၂၈။) ဤ၌ အကျိုးနာမ်ရုပ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော သဟဇာတဝိညာဏ်အုပ်စုတွင် ကြိယာဝိညာဏ်များလည်း ပါဝင်နေ၏။ ပုထုဇန်အဆင့်တွင် တည်ရှိနေသော အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်နိုင်သော ကြိယာစိတ် တို့မှာ အာဝဇ္ဇန်းကိစ္စ ဝုဋ္ဌောကိစ္စတို့ကို ရွက်ဆောင်တတ်သော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝိညာဏ် တို့ပင် ဖြစ်ကြသည်။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းသည် ပဉ္စဒွါရဝီထိ၌ ဝုဋ္ဌောကိစ္စ၊ မနောဒွါရဝီထိ၌ အာဝဇ္ဇန်းကိစ္စကို ရွက်ဆောင်သည်။
业识、俱生识与后生识三者之中，业识和后生识又称为非俱生识，意思是它们不与果名色同时生起。（《随复注》2-128。）这里，能生起果名色的俱生识一组也包括唯作识。在仍是凡夫的贤善行者相续中，可能生起的唯作心就是五门转向与意门转向识；它们履行转向和确定作用。意门转向在五门心路中履行确定作用，在意门心路中履行转向作用。
တစ်ဖန် ယင်းသဟဇာတဝိညာဏ်အုပ်စုတွင် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်လည်း ပါဝင်နေ၏။ ယင်းပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏ်သည် မိမိနှင့် အတူဥပါဒ်သည့် စေတသိက်နာမ်တရားကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်လာအောင် သဟဇာတစသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ယင်းပဋိသန္ဓေစိတ်သည် စိတ္တဇရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင်သော်လည်း မိမိနှင့် အတူဥပါဒ်သည့် ကမ္မဇရုပ်ကိုကား သဟဇာတစသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး နိုင်၏။ ထိုကြောင့် ပရိယာယ်တစ်မျိုးအားဖြင့် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်သည်လည်း နာမ်ရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်၏ဟု မှတ်ပါ။ အကြောင်းဖြစ်သော ဝိညာဏ်အရ တရားကိုယ်ကောက်ယူပုံကို ပြပြီး၍ အကျိုးဖြစ်သော နာမ်ရုပ်အရ တရားကိုယ်ကောက်ယူပုံကို ဆက်လက်တင်ပြအပ်ပါသည်။
此外，俱生识一组也包括结生识。结生识以俱生缘等缘力，资助与自己同时生起的相应心所名法生起。结生心虽然不能生起心生色，却能以俱生缘等缘力资助与自己同时生起的业生色。所以，从一种转义的说法来看，也可以说结生识能生起名色。以上已经说明作为因的识应如何摄取法体；下面继续说明作为果的名色应如何摄取法体。
ရုပ်-အရ တရားကိုယ်ကောက်ယူပုံ
依色法摄取法体的方法
တတ္ထ ကတမံ ရူပံ၊ စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပံ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ရူပံ။
‘其中，什么是色？四大种，以及依四大种而有的所造色；这称为色。’
(အဘိ-၂-၁၄၂-၁၄၃။ သံ-၁-၂၄၅။ မ-၁-၆၅-၆၆။)
（《阿毗达磨藏》2-142—143；《相应部》1-245；《中部》1-65—66。）
ဤအထက်ပါ အဘိဓမ္မာပါဠိတော်နှင့် သုတ္တန်ပါဠိတော်တို့၌ နာမရူပံပုဒ်ဝယ် ပါဝင်သော ရုပ်တရားအရ ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်တို့ကိုပင် တရားကိုယ်ကောက်ယူရန် တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း အကွဲအပြားမရှိ ဟောကြား ထားတော်မူ၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆ဝ။)
在上述阿毗达磨与经藏巴利原文中，对于“名色”一词所含的色法，都一致而无差别地教示：应摄取大种色与所造色作为法体。（《阿毗达磨义注》2-160。）
原书第 461 页
နာမ်-အရ တရားကိုယ်ကောက်ယူပုံ
依名法摄取法体的方法
တတ္ထ ကတမံ နာမံ၊ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဖဿော မနသိကာရော။ (သံ-၁-၂၄၅။ မ-၁-၆၅-၆၆။) တတ္ထ ကတမံ နာမံ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နာမံ။ (အဘိ-၂-၁၄၃။) သုတ္တန်ပါဠိတော်တို့၌ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံပုဒ်တွင် ပါဝင်သော နာမ်အရ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဖဿ မနသိကာရတို့ကို အရကောက်ယူရန် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ဤအဘိဓမ္မာဝိဘင်းပါဠိတော်၌ကား နာမ်အရ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာတို့ကို အရကောက်ယူရန် ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏။
‘其中，什么是名？受、想、思、触与作意。’（《相应部》1-245；《中部》1-‘其中，什么是名？受蕴、想蕴与行蕴；这称为名。’（《阿毗达磨藏》2-143。）经藏对“缘识而有名色”所含的名，教示应摄取受、想、思、触与作意作为法体；《分别论》则指示应摄取受蕴、想蕴与行蕴作为名的法体。
စိတ္တဿ ဌိတိ --- စိတ်၏ တည်ကြောင်းဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေနာမ်တရား၊ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ အာယု = နာမ်တရားတို့၏ အသက်ဇီဝိတိန္ဒြေ --- ဤ၌ စိတ်၏ တည်ကြောင်းဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေနာမ်သည် စိတ်ဟူသော အခြားတရားကို မှီ၍ ဟောပါမှ ထင်ရှား၏။ တည်ကြောင်းတရား တည်ကြောင်းတရားဟု ဆို၏။ အဘယ်- တရား၏ တည်ကြောင်းတရားပါနည်းဟု မေးရန် ရှိလာ၏။ စိတ်၏တည်ကြောင်းတရားဟု ဤသို့ ဟောပါမှ ထင်ရှား၏။ အလားတူပင် --- နာမ်တရားတို့၏ အသက်ဟူရာ၌ အာယု = အသက်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေနာမ်သည် အခြားသော အရူပီမည်သော နာမ်တရားတို့ကို မှီ၍ ဟောပါမှ ထင်ရှား၏။ အာယု = အသက်ဟူသည် အဘယ်တရားတို့၏ အသက်ပါနည်းဟု မေးရန်ရှိလာ၏၊ နာမ်တရားတို့၏ အသက်ဟု ဖြေခဲ့သော် ပြည့်စုံ သွား၏။ အာယု = ဇီဝိတိန္ဒြေမှ အခြားတစ်ပါးသော နာမ်တရားတို့ကို မှီ၍ ဟောပါမှ ထင်ရှား၏။ ''မှီ''ဟူရာ၌ အခြားတရားတို့နှင့် ဆက်သွယ်၍ ဟောတော်မူခြင်းတည်း။
“စိတ္တဿ ဌိတိ”——令心住立的命根名法；“အရူပီနံ ဓမ္မာနံ အာယု”——诸非色法之寿命，即命根。这里，作为心之住立因素的命根名法，只有依“心”这一其他法来说明才显明。若只说“住立的因素”，便会问：是什么法的住立因素？说成“心之住立因素”，意义才显明。同样，说“诸名法之寿命”时，作为寿命的命根名法，只有依其他称为非色法的名法来说明才显明。若问“寿命”是什么法的寿命，回答“诸名法的寿命”便完整了。作为寿命的命根，只有依命根以外的其他名法来说明才显明。这里所谓“依”，就是关联其他法而作说明。
စက္ခုဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော (စေတသိက်)နာမ်တရားသည် ဤသို့ အခြားတရားကို မမှီဘဲ ဉာဏ်ဖြင့် ယူအပ်သောကြောင့် ယူနိုင်သောကြောင့် ဝေဒနာ သညာ စေတနာ ဖဿ မနသိကာရအားဖြင့် ထင်ရှား၏။
由眼识而生的相应心所名法，却不必像这样依其他法才能由智摄取；它们可以受、想、思、触与作意而显明。
ထိုထင်ရှားသော တရားတို့ကို ပြတော်မူလိုသောကြောင့် သုတ္တန်ပါဠိတော်၌ စေတနာ ဖဿ မနသိကာရ အားဖြင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို သုံးပါးခွဲခြား၍ ဝေဒနာ၊ သညာ ဟူသော ခန္ဓာနှစ်ပါးနှင့် အတူတကွ ဟောတော် မူသည်။ (သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ ဖဿ စေတနာ မနသိကာရတို့ကား ထင်ရှား၏။ ပြဓာန်းသည့် ပဓာနနည်း၊ ထင်ရှားသည့် ပါကဋနည်းအားဖြင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတရားတို့ကို ယင်းသုံးပါး၌ စုပေါင်း၍ ဟောတော်မူခြင်း ဖြစ်၏။ အားလုံးပေါင်းသော် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ခန္ဓာသုံးပါးပင် ဖြစ်သည်။) ဤအဘိဓမ္မာဝိဘင်းပါဠိတော်၌ကား ထိုသုတ္တန်ပါဠိတော်၌ ဟောအပ်ပြီးသော နာမ်တရားကို လည်းကောင်း၊ မဟောအပ်သော နာမ်တရားကိုလည်းကောင်း အလုံးစုံသော နာမ်တရားကို သိမ်းယူတော် မူလိုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် --- ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးတို့ကို နာမ်တရားဟူ၍ ဟောတော်မူ၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂- ၁၆ဝ။)
为了显示这些显明之法，经藏把行蕴分为思、触、作意三法，与受、想二蕴一同宣说。〔在行蕴中，触、思、作意十分显明；依主要法与显明法的说法，把行蕴诸法总摄在这三者之中。合起来仍只是受蕴、想蕴与行蕴三蕴。〕《分别论》则为了把经藏已经说及和未曾说及的一切名法全部收摄，所以把受蕴、想蕴与行蕴这三个名蕴称为名法。（《阿毗达磨义注》2-160。）
ဤတရားကိုယ်ကောက်ယူပုံ၌ အကြောင်းဖြစ်သော ဝိညာဏ်နှင့် အကျိုးဖြစ်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော စေတသိက်နာမ်တရားတို့သည် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်ကြသည့် သဟဇာတတရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ပဋိသန္ဓေမှစ၍ စုတိတိုင်အောင် ဘဝတစ်လျှောက်အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သွားကြသော ဝီထိစိတ် ဝီထိမုတ်စိတ်အားလုံး ပါဝင်၏။ သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် သဟဇာတ နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းတရား၊ အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။
在这种摄取法体的方法中，作为因的识与作为果的受蕴、想蕴、行蕴等相应心所名法，是在同一心刹那内相应俱起的俱生法；这里包括从结生直到死亡，一生中所生起的一切心路心与离路心。应以智慧看见俱生名色如何缘俱生识而生，并摄取其中的因法与果法。
原书第 462 页
မေးမြန်းဖွယ် အချက်တစ်ရပ်
一个可问的问题
ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဟူသော ခန္ဓာသုံးပါးတို့သည်သာလျှင် နာမ်မည်လေသလော၊ ဝိညာဏ်သည်လည်း နာမ်မမည်လေသလော --- ဤကား အမေးတည်း --- ။
只有受蕴、想蕴、行蕴三蕴才称为名吗？识难道不也称为名吗？这就是问题。
အဖြေ --- စိတ် စေတသိက်တရားအားလုံးတို့သည် အာရုံသို့ ညွတ်တတ်သော သဘောရှိသောကြောင့် နာမ်ဟူသော အမည်ကို ရနိုင်သည်ချည်းသာတည်း။ ထိုကြောင့် ဝိညာဏ်သည်လည်း နာမ်မမည်သည်ကား မဟုတ်၊ နာမ်မည်သည်သာ ဖြစ်၏။ ထိုသို့ပင် ဝိညာဏ်သည် နာမ်တရား ဖြစ်ပါသော်လည်း ထိုဝိညာဏ်ကို နာမရူပဝယ် နာမ = နာမ်အရ၌ ထည့်သွင်း၍ ကောက်ယူခဲ့သော် နာမဝိညာဏ = နာမအရတွင် ပါဝင်သော အကျိုးဝိညာဏ်နှင့် ဝိညာဏပစ္စယာတွင် အကျုံးဝင်သော အကြောင်းဝိညာဏ်ဟူသော နှစ်မျိုးသော ဝိညာဏ် တို့၏ အတူတကွ ဖြစ်ခြင်း = ပြိုင်တူ ဖြစ်ခြင်းဟူသော အပြစ်သည် ရောက်ရှိလာလေရာ၏။ ထိုကြောင့် ဝိညာဏ်ကို အကြောင်းတရားနေရာ၌ ထားပြီး၍ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော စေတသိက် နာမ်ကို ညွှန်ကြားပြသတော် မူခြင်းငှာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါး တို့ကိုသာလျှင် ဟောတော်မူအပ်ကုန်ပြီဟု မှတ်ပါ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆ဝ။)
答——一切心与心所都具有倾向所缘的本性，因此都可以称为名；识并非不能称为名，它当然也是名。然而，识虽然是名法，若又把它摄入名色中的“名”，便会产生一种过失：摄在“名”中的果识与“缘识”所含的因识，两种识须同时生起。为了避免这一过失，应把识置于因法的位置；为了指示由识这一因而生的相应心所名法，这里只宣说受蕴、想蕴与行蕴三个名蕴。（《阿毗达磨义注》2-160。）
ပဋိသန္ဓေအခိုက် ရှုကွက်
结生时的观法
အသင်သူတော်ကောင်းသည် သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက ပထမ မဟာဝိပါက် စိတ်ဖြင့် ပဋိသန္ဓေတည်နေခဲ့သူ ဖြစ်အံ့။ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ နာမ်တရား (၃၄) ကမ္မဇရုပ် (၃ဝ)ရှိမည် ဖြစ်၏။
假设贤善者以悦俱、智相应、无行的第一大异熟心结生；在结生刹那，会有三十四种名法与三十种业生色。
ပဋိသန္ဓေနာမ်တရား (၃၄)တွင် ပါဝင်သော ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကို အကြောင်းတရား နေရာ၌ ထား၍ ယင်းပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကြောင့် စေတသိက်နာမ်တရား (၃၃)နှင့် ကမ္မဇရုပ် (၃ဝ)တို့ ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ --- ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
把三十四种结生名法中的结生识置于因法的位置，以智慧看见由该结生识而有三十三种相应心所名法和三十种业生色，并作如下观照：因为结生识生起，所以结生名色生起。
ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
结生识是因法，结生名色是果法。
ဤသို့ အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။ ပဋိသန္ဓေ၏ ဌီကာလ၌ကား ဥတုဇရုပ်များ စတင်၍ ဖြစ်ကြပြီ ဖြစ်၏။ စိတ္တဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်တို့ကား မဖြစ်နိုင်ကြသေးပေ။ သို့အတွက် ယင်းဥတုဇရုပ်တို့ကိုပါ ရောနှော၍ ရှုလိုက ရှုပါ။ အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဘဝတစ်ခုတွင် ဘာဝရုပ် ချို့တဲ့သူဖြစ်လျှင် ထိုဘဝ၌ ကမ္မဇရုပ်မှာ (၃ဝ)မရှိဘဲ (၂ဝ)သာ ရှိပေမည်။
应当这样摄取因果。在结生的住时，温度生色已经开始生起；心生色和食生色还不能生起。若想把温度生色也混合观照，可以这样做。若贤善者在某一生缺少性色，该生便只有二十种业生色，而不是三十种。
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အတိတ်ဘဝတစ်ခုတွင် ဣန္ဒြေပြည့်စုံသည့် သြပပါတိက နတ်သား ဖြစ်ခဲ့ဖူးလျှင် ထိုဘဝ၌ ထိုသြပပါတိက ပဋိသန္ဓေအခိုက်ဝယ် (တိဟိတ် သောမနဿ ပဋိသန္ဓေ ဖြစ်လျှင်) နာမ်တရား (၃၄)၊ ရုပ် (၇ဝ)တို့ ရှိကြမည် ဖြစ်သည်။ စက္ခု၊ သောတ၊ ဃာန၊ ဇိဝှါ၊ ကာယ၊ ဘာဝ၊ ဟဒယ ဟူသော ဒသကကလာပ် (၇)စည်း ရှိသဖြင့် ရုပ် (၇ဝ) ဖြစ်သည်။ ထိုတွင် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနာမ်တရား (၃၃)၊ ရုပ် (၇ဝ) ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား တို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
若贤善者过去某一生曾是诸根具足的化生天子，并且以悦俱三因心结生，则该化生结生刹那有三十四种名法与七十种色法。眼、耳、鼻、舌、身、性与心所依处七种十法聚，共有七十种色法。应以智慧看见由结生识而有三十三种结生相应心所名法和七十种色法，并摄取其中的因法与果法。
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အတိတ်ဘဝတစ်ခုတွင် ရူပဗြဟ္မာပြည်သို့ ရောက်ခဲ့ဖူးလျှင် ဃာန၊ ဇိဝှါ၊ ကာယ၊ ဘာဝဟူသော ဒသကကလာပ် (၄)မျိုး လျော့သွားမည် ဖြစ်၏။ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌
若贤善者过去某一生曾投生色界梵天，鼻、舌、身、性四种十法聚便不存在；在结生刹那——
原书第 463 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) စက္ခုဒသကကလာပ် သောတဒသကကလာပ် ဟဒယဝတ္ထုဒသကကလာပ် ဇီဝိတနဝကကလာပ်ဟူသော ရုပ်ကလာပ်အမျိုးအစား (၄)မျိုး ရုပ်အမျိုးအစား (၃၉)၊ ပထမစျာန် ဝိပါက် ပဋိသန္ဓေဖြစ်လျှင် နာမ်တရား (၃၄) ရှိကြမည် ဖြစ်၏။ (ကရုဏာစျာန်၌ ကရုဏာ ထပ်တိုးပါ။ မုဒိတာစျာန်၌ မုဒိတာ ထပ်တိုးပါ။ အကယ်၍ ဒုတိယစျာန် ဝိပါက် ပဋိသန္ဓေဖြစ်လျှင် ဝိတက် ဝိစာရ မပါ၊ တတိယစျာန် ဝိပါက် ပဋိသန္ဓေဖြစ်လျှင် ပီတိမပါ ဤသို့စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါ။) ယင်းပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် အသီးအသီးကြောင့် ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ် အသီးအသီး ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။
——有眼十法聚、耳十法聚、心所依处十法聚与命根九法聚四类色聚，共三十九种色法。若是初禅异熟结生，则有三十四种名法。〔悲禅须加悲心所，喜禅须加随喜心所；若是第二禅异熟结生，则没有寻与伺；若是第三禅异熟结生，则没有喜，如此类推。〕应以智慧看见各个结生识如何生起各自的结生名色，并摄取因果。
ထိုထို ဘဝ၌ ထိုထို ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကြောင့် ထိုထို ထိုက်သင့်ရာ နာမ်ရုပ် ဖြစ်ခဲ့ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။ အနာဂတ်၌လည်း နည်းတူပင် သဘောပေါက်ပါ။
应以智慧看见在各个生命中，由各自的结生识如何生起相应的名色，并摄取因果。未来也同样理解。
အရူပဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးသာ ဖြစ်၏။ အသညသတ်သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ ကား အသညသတ်ဘုံသို့ မရောက်မီဘဝက ထူထောင်ခဲ့သော အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ် = ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဇီဝိတနဝကကလာပ်ဟူသော ရုပ်ပဋိသန္ဓေသာ ဖြစ်၏။
在无色界中，缘结生识只生起三个名蕴。在无想有情的相续中，则缘投生无想有情界以前一生所培育的行作识，也就是业识，只生起称为命根九法聚的色结生。
ပဝတ္တိအခါ၌ကား ဥတုဇရုပ်များ ဖြစ်သည့်အချိန် စိတ္တဇရုပ်များ ဖြစ်သည့်အချိန် အာဟာရဇရုပ်များ ဖြစ်သည့်အချိန်မှ စ၍ ကမ္မဇရုပ် စိတ္တဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်ဟူသော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ် အားလုံး ကိုပင် ခြုံငုံ၍ ရှုနိုင်ပါသည်။ သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော ရုပ်တရားတို့မှာ ---- စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊ (ပဋ္ဌာန-၁-၅။) --- ဟူသည်နှင့်အညီ စိတ္တဇရုပ်တို့သာ ဖြစ်ကြ၏။ သို့သော် --- ယံ ပနေတမေတ္ထ ကမ္မဇရူပံ၊ တံ ဘဝယောနိဂတိဝိညာဏဋ္ဌိတိသတ္တာဝါသေုသ သဗ္ဗပထမံ ပတိဋ္ဌဟန္တမ္ပိ တိသမုဋ္ဌာနိကရူပေန အနုပတ္ထဒ္ဓံ န သက္ကောတိ သဏ္ဌာတုံ၊ နာပိ တိသမုဋ္ဌာနိကံ တေန အနုပတ္ထဒ္ဓံ။
转起时，从温度生色、心生色与食生色开始生起以后，可以把业生色、心生色、温度生色与食生色等四因生色全部总摄观照。缘俱生识能够生起的色法，依《发趣论》所说：‘စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊’译：‘心与心所诸法，以俱生缘成为心生诸色的缘。’（《发趣论》1-5。）因此，严格说来只是心生色。可是，巴利义注又说：‘ယံ ပနေတမေတ္ထ ကမ္မဇရူပံ၊ တံ ဘဝယောနိဂတိဝိညာဏဋ္ဌိတိသတ္တာဝါသေုသ သဗ္ဗပထမံ ပတိဋ္ဌဟန္တမ္ပိ တိသမုဋ္ဌာနိကရူပေန အနုပတ္ထဒ္ဓံ န သက္ကောတိ သဏ္ဌာတုံ၊ နာပိ တိသမုဋ္ဌာနိကံ တေန အနုပတ္ထဒ္ဓံ။’
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၂။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၄။)
（《阿毗达磨义注》2-162；《清净之道》2-194。）
ဤ ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရတို့ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တို့တွင် ကမ္မဇရုပ်ကား ဘဝ ယောနိ ဂတိ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ သတ္တာဝါသတို့၌ အလုံးစုံသော ရုပ်တို့၏ ရှေးဦးစွာ တည်ရပါသော်လည်း စိတ္တဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်ဟူသော တိသမုဋ္ဌာနိကရုပ်သည် မထောက်ပံ့အပ်သည် ဖြစ်လတ်သော် ကောင်းစွာ တည်ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်၊ တိသမုဋ္ဌာနိကရုပ်သည်လည်း ထိုကမ္မဇရုပ်သည် မထောက်ပံ့အပ်သည် ဖြစ်လတ်သော် ကောင်းစွာ တည်ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်။ စင်စစ်သော်ကား --- ထိပ်ချင်းဆိုင်၍ အောက်ခြေဘက်က ကား၍ ထောင်ထားအပ်သော ကျူစည်း (၄)စည်းတို့သည် လေတိုက်ခတ်မှုဒဏ်ကို ခံရသော်လည်း အချင်းချင်း ထောက်ပံ့ထားသဖြင့် မလဲမပြိုနိုင်သကဲ့သို့၊ လှေတစ်စင်းနှင့် တစ်စင်း တွဲဖက်၍ ဆိပ်ကမ်း တစ်နေရာ၌ စုပြုံတည်နေရာဝယ် လေတိုက်ခတ်သဖြင့် လှိုင်းပုတ်ခတ်စေကာမူ လှေတို့သည် အချင်းချင်း တစ်စင်းနှင့် တစ်စင်း ထောက်ပံ့ထားသဖြင့် ကွဲကွာ၍ မသွားနိုင်သကဲ့သို့ ---- ထို့အတူ ကမ္မဇရုပ်နှင့် တိသမုဋ္ဌာနိက
译：‘在这四因生色中，业生色虽然在诸有、胎生等生类、诸趣、识住与有情居中最先住立，但若没有心生、温度生、食生三因生色支持，便不能善加住立；三因生色若没有业生色支持，也不能善加住立。’事实上，正如四束芦苇顶端相对、底部张开地竖立，即使受风吹袭，也因彼此支持而不会倒塌；又如多艘船彼此相系、聚集停泊一处，即使风吹浪打，也因相互支持而不会离散；同样，业生色与——
ရုပ်များသည် ခန္ဓာကိုယ် တစ်ကိုယ်တည်းဝယ် အချင်းချင်း ထောက်မှီ၍ တစ်သက်တာပတ်လုံး တည်နေကြ ပေသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၂။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၄။) ထိုကြောင့် သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်တရားအရ စိတ္တဇရုပ်ကိုသာ မကောက်ယူဘဲ မကင်းစကောင်းသော အဝိနာဘာဝနည်းအရ စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ် အားလုံးကိုပင် အရကောက်ယူပါ။
——三因生色在同一身体中彼此依靠，一生相续住立。（《阿毗达磨义注》2-162；《清净之道》2-194。）因此，对于缘俱生识而生的色法，不应只摄取心生色；依不可分离的方法，应把四因生色全部摄取。
စတုသမုဋ္ဌာနိက ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်အားလုံးကိုပင် ရုပ်ဟု ဆိုလိုသည်။ ရောနှော၍ ဝိပဿနာရှုပါက အပြစ် မဖြစ်ပါ။
这里的色，是指一切四因所生的大种色与所造色。把它们混合起来作毗婆舍那观，并无过失。
原书第 464 页
သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော ယှဥ်ဖက် စေတသိက်နာမ်အရ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းဇယားများတွင် တင်ပြထားသည့်အတိုင်း ထိုထို စိတ္တက္ခဏ၌ ထိုက်သလို ကောက်ယူပါ။
对于缘俱生识而生的相应心所名法，应依《名业处篇》诸表，在各个心刹那摄取相应的心所。
၁။ စတုဝေါကာရအမည်ရသော အရူပလေးဘုံတို့၌ ပဝတ္တိအခါ ပဋိသန္ဓေအခါ အားလုံးတို့၌ သဟဇာတ ဝိညာဏ်ကြောင့် စေတသိက်နာမ်သာလျှင် ဖြစ်၏။ ရုပ်မဖြစ်ပေ။
一、在称为四蕴有的四无色界中，无论结生时还是转起时，缘俱生识都只生起相应心所名法，不生起色法。
၂။ ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ပဝတ္တိအခါဝယ် ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်တို့သည် စိတ္တဇရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင်ကုန်။ မူလဋီကာ ဆရာတော်၏ အလိုအားဖြင့် စုတိစိတ်အားလုံးသည်လည်း စိတ္တဇရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင်။ (မူလဋီ-၁-၁၅၂။) ထိုကြောင့် ဒွေပဉ္စဝိညာဏ်ဟူသော သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် စေတသိက်နာမ်သာ ဖြစ်၏၊ ရုပ်မဖြစ်။
二、在五蕴有的转起时，双五识不能生起心生色。依《根本复注》论师的见解，一切死亡心也不能生起心生色。（《根本复注》1-152。）所以，缘作为俱生识的双五识，只生起相应心所名法，不生起色法。
မူလဋီကာဆရာတော် အလိုအားဖြင့် စုတိစိတ်ဟူသော သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့်လည်း စေတသိက်နာမ်သာ ဖြစ်၏၊ ရုပ်မဖြစ်နိုင်။ သို့သော် ပဉ္စဝိညာဏ်အခိုက်၌ စိတ္တဇရုပ်မဖြစ်သော်လည်း ကမ္မဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်တို့ကား ဖြစ်လျက်ပင် ရှိ၏။ မကင်းစကောင်းသော အဝိနာဘာဝနည်းအရ ထိုရုပ်တို့ကိုပါ ရောနှော၍ သိမ်းဆည်းရှုပွားလျှင်လည်း အပြစ် မဖြစ်နိုင်ပါ။ (ပဉ္စဝိညာဏ်တို့သည် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းဟူသော မိမိတို့၏ ရှေးစိတ္တက္ခဏက ဖြစ်ခဲ့သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေကြသော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တို့အား ပစ္ဆာဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုလျက်ကား ရှိ၏။) ၃။ အသညသတ်ဘုံတို့၌ ပဝတ္တိအခါ ပဋိသန္ဓေအခါ အားလုံးတို့၌ အသညသတ်ဘုံသို့ မရောက်မီဘဝက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော ရူပါဝစရပုညာဘိသင်္ခါရဟူသော စတုက္ကနည်းအရ စတုတ္ထစျာန်၊ ပဉ္စကနည်းအရ ပဉ္စမစျာန် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဇီဝိတနဝကကလာပ်ဟူသော ရုပ်သာလျှင် ဖြစ်၏။ နာမ်မဖြစ်ပေ။
依《根本复注》论师的见解，缘作为俱生识的死亡心，也只生起相应心所名法，不能生起色法。不过，五识刹那虽不生心生色，业生色、温度生色与食生色仍在生起；依不可分离的方法，把这些色法混合起来摄取、观修也没有过失。〔五识也以自身的后生缘力，资助已进入住时的四因生色；这些色法是在前一心刹那五门转向时生起的。〕三、在无想有情界，无论结生时还是转起时，都缘投生该界以前一生所培育的色界福行——四分法的第四禅或五分法的第五禅业识——只生起称为命根九法聚的色法，不生起名法。
၄။ ပဉ္စဝေါကာရဘုံဝယ် ပဝတ္တိအခါ၌ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေနောင် ပထမဘဝင်အစရှိသော ဝိပါက် နာမ်တရား ဝိပါက် ကမ္မဇရုပ်တရားတို့သည် အတိတ်ဘဝက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော ကံကြောင့် = ကမ္မ- ဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ကြရ၏။ ယင်းဘဝင်စသော ဝိပါက် ရုပ်နာမ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံမှ အခြားတစ်ပါးသော ကံကြောင့်လည်း ကမ္မဇရုပ်တရားများ ဖြစ်နိုင်၏။ ဤသို့လျှင် ဘဝင်စသော ဝိပါက်ဝိညာဏ်များ ဖြစ်ခိုက်ဝယ်-- (က) ဘဝင်စသော ဝိပါက်ဝိညာဏ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်၊ ( ခ ) ယင်းကံမှ အခြားတစ်ပါးသော ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်ဟု ကမ္မဇရုပ် နှစ်မျိုးရှိနိုင်၏။
四、在五蕴有的转起时，结生之后最初有分等异熟名法与作为业果的业生色，都缘过去生所培育的业，也就是业识而生。除了能生起有分等异熟名色的那项业以外，其他业也能生起业生色。因此，在有分等异熟识生起时，可能同时有两类业生色：一、由能生起有分等异熟识的业所生之色；二、由该业以外的其他业所生之色。
ဥပမာ - ဘုရားရှင်၏ ဝိပါက်တော်များကိုပင် ပြန်လည်၍ အာရုံယူကြည့်ပါ။
例如——可再取佛陀所受的各种异熟作为所缘来观察。
တတ္ထ သဗ္ဗေပိ သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တာ ပစ္ဆိမပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏေ ပဌမေန သောမနဿသဟဂတ တိဟေတုက အသင်္ခါရိက မဟာဝိပါကစိတ္တေန ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှန္တိ။ တံ ပန မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂစိတ္တဿ ဝိပါကံ ဟောတိ။
‘一切一切智菩萨取得最后结生时，都以第一悦俱、三因、无行大异熟心结生；该心是以慈为前导之心的异熟。’
(အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၃ဝ၇။)
（《阿毗达磨义注》1-307。）
သဗ္ဗညုဘုရားအလောင်းတော် မှန်သမျှတို့သည် မေတ္တာလျှင် ရှေ့သွားရှိသော မေတ္တာပြဓာန်းသော သောမနဿဝေဒနာနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ပထမ မဟာကုသိုလ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိကစေတနာကံ- ကြောင့် ပထမ သောမနဿသဟဂုတ် တိဟိတ် အသင်္ခါရိက မဟာဝိပါက်စိတ်ဖြင့် ပဋိသန္ဓေယူတော်မူကြ၏။
一切一切智菩萨都由于慈为前导、慈占主导，并与悦受同生的第一大善智相应无行思之业，而以第一悦俱、三因、无行大异熟心结生。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၃ဝ၇။)
（《阿毗达磨义注》1-307。）
တစ်ဖန် ဘုရားရှင်သည် ခေါင်းခဲတော်မူရ၏၊ ခါးနာတော်မူရ၏။ ဦးခေါင်းတော်ခဲရသည့်အခိုက်၊ ခါးနာတော်မူရသည့်အခိုက်တို့၌ ဒုက္ခသဟဂုတ် အကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်နှင့် အကုသိုလ်ကမ္မဇရုပ်တို့လည်း ဖြစ်ပေါ်နေကြ၏။ ဦးခေါင်းတော်ခဲရခြင်းမှာ တံငါသည်ရွာတွင် အလောင်းတော်ဘဝက လူဖြစ်ခဲ့စဥ်က
另一方面，佛陀也曾头痛、背痛。在头痛、背痛时，苦俱不善异熟识与不善业生色也在生起。头痛源自菩萨过去生为渔村中的人时，见亲族捕得许多鱼而心生欢喜的不善业；背痛则源自菩萨某一生身为拳师时——
原书第 465 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဆွေမျိုးတို့ ငါးများများရသည်ကို မြင်ရ၍ ဝမ်းသာဖူးသည့် အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်ရ၏။ ခါးနာတော် မူရခြင်းမှာ အလောင်းတော် ဖြစ်စဥ်က တစ်ခုသောဘဝဝယ် လက်ဝှေ့သမားဖြစ်စဥ် လက်ဝှေ့သမားချင်း ခါးကို ကျိုးအောင် ရိုက်ချိုးခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်ရ၏။
——打断另一位拳师背部的不善业。
ယင်းအကုသိုလ်ကံများကြောင့် အကုသလ ဝိပါက် နာမ်တရားစုနှင့် အကုသိုလ်ကမ္မဇရုပ်တို့ ဖြစ်နေ- ချိန်ဝယ် အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော မေတ္တာပြဓာန်းသည့် မဟာကုသိုလ်ကံကြောင့်လည်း ကမ္မဇရုပ်တို့ကား ထင်ရှား ဖြစ်နေကြသည်သာ ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် (၃၂)ပါးသော ယောကျာ်းမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်များ မပျောက်ကွယ်ဘဲ ထင်ရှားရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်ကို သတိပြုပါ။
当这些不善业令不善异熟名法组与不善业生色生起时，上述慈占主导的大善业也仍在生起业生色。应注意：当时大人三十二相并未消失，仍然明显存在。
တစ်ဖန် ယင်းမေတ္တာပြဓာန်းသည့် မဟာကုသိုလ်ကံကြောင့် = ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဘဝင်စသော ဝိပါက် နာမ်တရားစုနှင့် ကမ္မဇရုပ်တို့ ဖြစ်နေချိန်ဝယ် ခါးနာသော အခြင်းအရာ၊ ခေါင်းခဲသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေကြသော ကမ္မဇရုပ်တို့လည်း ထင်ရှား ဖြစ်နေကြဆဲသာ ဖြစ်ကြ၏။ ဘဝင်စသော ဝိပါက်နာမ် တရားစုတို့ ဖြစ်ချိန်ဝယ် ဒုက္ခသဟဂုတ် အကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ်နာမ်တရားစုတို့ ဖြစ်ခွင့် မရကြသော်လည်း အကုသိုလ် ကမ္မဇရုပ်တို့ကား ဖြစ်ခွင့်ရနေကြ၏။
另一方面，当慈占主导的大善业，也就是业识，令有分等异熟名法组与业生色生起时，以背痛、头痛形态出现的业生色也仍然明显生起。有分等异熟名法组生起时，苦俱不善异熟识名法组虽然没有机会生起，不善业生色却仍有机会生起。
ထိုကြောင့် ဘဝင်စသော ကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ် နာမ်တရားစုတို့ ဖြစ်ခိုက်ဝယ် ဖြစ်ခွင့်ရနေသော အကုသလ ဝိပါက် ကမ္မဇရုပ်များသည်လည်းကောင်း၊ အကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ် နာမ်တရားစုတို့ ဖြစ်ခိုက် ဖြစ်ခွင့်ရနေသော ကုသိုလ် ဝိပါက် ကမ္မဇရုပ်တို့သည်လည်းကောင်း ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရား များသာ ဖြစ်ကြ၏။ ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သက်သက် ဖြစ်ပုံတည်း။
所以，在有分等善异熟识名法组生起时能够生起的、由不善业成熟所生的业生色，以及在不善异熟识名法组生起时能够生起的、由善业成熟所生的业生色，都只是缘业识而生的色法。这就是缘业识只生起色法的情形。
တစ်ဖန် ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်တော်၌ မေတ္တာပြဓာန်းသည့် မဟာကုသိုလ် စေတနာကံကြောင့် = ကမ္မ- ဝိညာဏ်ကြောင့် ဘဝင်စသော ဝိပါက်နာမ်တရားစုများနှင့် ကုသိုလ်ကမ္မဇရုပ်များ ဖြစ်ကြရသကဲ့သို့ အလားတူပင် အခြားအခြားသော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကံများကြောင့်လည်း ပဝတ္တိအခါဝယ် အခြားအခြားသော ကုသလ ဝိပါက်ဝိညာဏ် နာမ်တရားစုများနှင့် ကုသိုလ်ကမ္မဇရုပ်များလည်း သို့မဟုတ် ကမ္မပစ္စယဥတုဇရုပ် များလည်း ထိုက်သလို ဖြစ်နိုင်ကြ၏။
再者，在佛陀相续中，慈占主导的大善思之业，也就是业识，能令有分等异熟名法组与善业生色生起；同样，在转起时，其他各种善业也能依其所应生起其他善异熟识名法组与善业生色，或者生起以业缘为助力的温度生色。
ဥပမာ - အရှင်သုသိမပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်၏ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဓာတုစေတီတော်၌ မြက်နှုတ်ခြင်း၊ သဲဖြူခင်းခြင်း၊ ရေဖျန်းခြင်း၊ ထီးတံခွန်လှူခြင်းတည်းဟူသော ကုသိုလ်ကံ ကြောင့် = ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ရတနသုတ္တန်ကို ဟောကြားတော်မူရန် ရာဇဂြိုဟ်မှ ဝေသာလီသို့ ကြွတော်မူရာ လမ်းခရီးတစ်လျှောက်၌ နဂါး လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ အပူဇော်ကို ခံယူတော်မူရခြင်းကဲ့သို့ မှတ်ပါ။
例如——苏尸摩辟支佛般涅槃以后，菩萨曾在其舍利塔拔草、铺白沙、洒水、供养伞盖与幢幡。缘这一善业，也就是业识，佛陀后来为宣说《宝经》从王舍城前往毗舍离时，沿途受到龙、人、天与梵天的供养。
ထိုကဲ့သို့ ဘဝင်စသော ဝိပါက်ဝိညာဏ် နာမ်တရားစုများနှင့် ကမ္မဇရုပ်များကို ဖြစ်စေတတ်သော မေတ္တာပြဓာန်းသည့် မဟာကုသိုလ်ကံမှ တစ်ပါးသော အခြားအခြားသော ကံများကြောင့် ဝိပါက်နာမ်တရားစုနှင့် ကမ္မဇရုပ်တို့ ဖြစ်ချိန်ဝယ် ယင်းမေတ္တာပြဓာန်းသည့် မဟာကုသိုလ်ကံဟူသော ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ကမ္မဇရုပ် များသာ ဖြစ်ခွင့်ရနိုင်၏။ အလားတူပင် ဘဝင်စသော ဝိပါက်နာမ်တရားစုတို့ ဖြစ်ချိန်ဝယ် ယင်းအခြားအခြား သော ကုသိုလ်ကံများကြောင့် ဝိပါက်နာမ်တရားစုတို့ ဖြစ်ခွင့်မရကြဘဲ ကမ္မဇရုပ်တို့သာ ဖြစ်ခွင့်ရကြ၏။
同样，当有分等异熟识名法组与业生色缘慈占主导的大善业以外的其他业而生时，缘该慈占主导的大善业这一业识，可能只生起业生色。反过来，在有分等异熟名法组生起时，其他各种善业所应生的异熟名法组虽没有机会生起，由那些业所生的业生色却有机会生起。
ယင်းကမ္မဇရုပ်တို့မှာလည်း အတိတ်က ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သည့် ရုပ်တရားတို့သာ ဖြစ်ကြသည်။
这些业生色也只是缘过去业识而生的色法。
ဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သက်သက် ဖြစ်ပုံတည်း။
这就是缘识只生起色法的情形。
原书第 466 页
အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌လည်း အထက်ပါ ပုံစံများကို နည်းမှီး၍ ဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ် သက်သက် ဖြစ်ပုံကို သဘောပေါက်ပါ။
在贤善者自己的相续中，也应依循上述范例，理解缘识只生起色法的情形。
တစ်ဖန် နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူရာ အချိန်အခါကာလ၌ စိတ်+စေတသိက်+စိတ္တဇရုပ် တို့ကား ချုပ်နေ၏။ ကမ္မဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်တို့သာ ဖြစ်နေကြ၏။ ထိုအချိန်အခါဝယ် ပဉ္စဝေါကာရ ဘုံ၌ ပဝတ္တိအခါ အတိတ်က ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သက်သက်သာ ဖြစ်နေသည့် အချိန်အခါဖြစ်သည်။
再者，进入灭尽定时，心、心所与心生色都暂时灭尽，只有业生色、温度生色与食生色仍在生起。这时，在五蕴有的转起阶段，缘过去业识只生起色法。
(မူလဋီ-၂-၁၁၅။ မဟာဋီ-၂-၃၁၉။)
（《根本复注》2-115；《大复注》2-319。）
တစ်ဖန် ဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန်မစံမီ (၁ဝ)လမြောက် ဝါဆိုလပြည့်နေ့မှ စ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော မရဏန္တိက ဒုက္ခဝေဒနာကို ပယ်ခွာတော်မူရန် ဦးတည်ချက်ဖြင့် ရူပသတ္တကရှုနည်း အရူပသတ္တကရှုနည်း ဟူသော ဝိပဿနာရှုနည်းတို့ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူ၏။ ယင်းဝိပဿနာဇောများ စောခိုက်၌လည်း အတိတ်က မေတ္တာပြဓာန်းသည့် မဟာကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်နေသည့် ကမ္မဇရုပ်များသည် လည်းကောင်း၊ အခြားအခြားသော ကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်သည့် ကုသိုလ် ကမ္မဇရုပ်များသည်လည်းကောင်း၊ ခါးနာသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသိုလ် ကမ္မဇရုပ်များသည်လည်းကောင်း ဖြစ်နေ ကြသည်သာ ဖြစ်၏။ ယင်းကမ္မဇရုပ်တို့မှာလည်း အတိတ်က ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ကြရသည့် ရုပ်တရား တို့သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သက်သက် ဖြစ်ပုံပင်တည်း။
再者，佛陀在般涅槃前十个月，从入雨安居月圆日开始，为了解除临终前的剧烈苦受，依色七法与非色七法的毗婆舍那观法进入阿罗汉果定。在这些毗婆舍那速行生起时，缘过去慈占主导的大善业而生的业生色、缘其他善业而生的善业生色，以及以背痛形态生起的不善业生色，仍都在生起。这些业生色也只是缘过去业识而生的色法。这仍是缘识只生起色法的情形。
၅။ ယဉ္စ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ သဗ္ဗတ္ထ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၄။) သဗ္ဗတ္ထာတိ ပဋိသန္ဓိယံ ပဝတ္တေ စ။ သဟဇာတဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ ကမ္မဝိညာဏပစ္စယာ စ နာမရူပဉ္စ ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ။ (မူလဋီ-၂-၁၁၅။) ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေအခါ ပဝတ္တိအခါ အားလုံးတို့၌ --- (က) ဤဘဝ သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် စေတသိက်နာမ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏၊ စိတ္တဇရုပ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။
‘在五蕴有中，一切处皆缘识而有名色。’（《阿毗达磨义注》2-163；《清净之道‘所谓一切处，是指结生时与转起时。依其可能，应相应配合：缘俱生识而有名色，缘业识而有名与色。’（《根本复注》2-115。）在五蕴有中，无论结生时还是转起时：一、缘今生的俱生识，可能生起相应心所名法，也可能生起心生色；
( ခ ) အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဝိပါက်နာမ်တရားလည်း ဖြစ်နိုင်၏၊ ကမ္မဇရုပ်- လည်း ဖြစ်နိုင်၏။
二、缘过去所培育的业识，可能生起异熟名法，也可能生起业生色。
သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော နာမ်တရားမှာ စေတသိက်နာမ်တရားသာ ဖြစ်၏၊ ရုပ်တရားမှာ စိတ္တဇရုပ်သာ ဖြစ်၏။ ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော နာမ်တရားမှာ ဝိပါက်-စိတ်+စေတသိက် နာမ်တရား အားလုံး ဖြစ်၏၊ ရုပ်မှာ ကမ္မဇရုပ် ဖြစ်၏။ ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော တရားများမှာ ရှေးရှေးသော စတုသမုဋ္ဌာနိက ရုပ်တရားများသာ ဖြစ်ကြပေသည်။ (မူလဋီ-၂-၁၁၅- ကြည့်ပါ။) ဤအထက်ပါ ရှင်းလင်းချက်များနှင့် အညီ --- ၁။ ဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သက်သက် ဖြစ်သည်လည်း ရှိ၏။
缘俱生识而生的名法只是相应心所名法，色法只是心生色。缘业识而生的名法，是异熟心与相应心所等一切异熟名法；色法则是业生色。缘后生识而有的法，只是先前生起的四因生色。（参见《根本复注》2-115。）依照以上说明：一、缘识而只生起色法的情形也有。
၂။ ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်သက်သက် ဖြစ်သည်လည်း ရှိ၏။
二、缘识而只生起名法的情形也有。
၃။ ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်+ရုပ် ဖြစ်သည်လည်း ရှိ၏။
三、缘识而同时生起名法与色法的情形也有。
ထိုကြောင့် -- နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပဉ္စ နာမရူပံ --- ဟူသော ဧကဒေသသရူပေကသေသ နည်းအားဖြင့် (= တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် တူသော ရုပ်သွင်ရှိသော ပုဒ်တို့၏ တစ်ပုဒ်တည်း ကြွင်းကျန်သော နည်းအားဖြင့် သိမ်းယူ၍) ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ --- ဟု ဟောတော်မူသည်ဟု သိရှိပါလေ။
因此，通过“一分同形一存法”（ekadesa-sarūpa-ekasesa），也就是把部分形态相同的词只保留一词而总摄的方式，‘နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပဉ္စ နာမရူပံ’——‘名、色以及名色，合称为名色’；所以经中宣说‘缘识而有名色’。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၄။)
（《阿毗达磨义注》2-163；《清净之道》2-194。）
原书第 467 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဧကဒေသသရူပေကသေသ = နာမဉ္စ+ရူပဉ္စ+နာမရူပဉ္စ --- ဟူသော ပုဒ်သုံးမျိုးတို့တွင် တတိယဖြစ်သော နာမရူပံ၏ မိမိနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဒေသတူသော (၁) နံပါတ် နာမံသို့လည်းကောင်း၊ (၂) နံပါတ် ရူပံသို့ လည်းကောင်း ပေါင်း၍ မိမိဟူသော နာမရူပံ ပုဒ်က ကျေခြင်းကို ''ဧကဒေသသရူပေကသေသ''ဟု ဆိုသည်။
一分同形一存法（ekadesa-sarūpa-ekasesa）——在‘nāmañca（名）、rūpañca（色）、nāmarūpañca（名色）’三个词中，前两个分别与第三个 nāmarūpa 的一部分同形，所以并入第三词，只保留 nāmarūpa 一词；这称为“一分同形一存法”。
ယခုအခါ၌ အထက်ပါ ရှင်းလင်းချက်များနှင့် အညီ (၁) ကမ္မဝိညာဏ်၊ (၂) သဟဇာတဝိညာဏ်၊ (၃) ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ် --- ဤ ဝိညာဏ်သုံးမျိုးကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံ ရှုကွက်ကို ဆက်လက်၍ တင်ပြအပ်ပါသည်။
现在依照上述说明，继续介绍如何观照：缘一、业识，二、俱生识，三、后生识这三种识而有名色。
ရှေးဦးစွာ အသင်သူတော်ကောင်း၏ လက်ရှိ လူဘဝနာမ်ရုပ်သည် ဝိညာဏ်အသီးအသီးကြောင့် ဖြစ်ပုံကိုသာ ရှုနှင့်ပါဦး။ အတိတ်အဆက်ဆက် အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ ရှုနိုင်သောအခါ၌မူကား အပါယ်ဘဝ၊ လူ့ဘဝ၊ နတ်ဘဝ၊ ဗြဟ္မာဘဝစသည့် ထိုထိုဘဝ၌ ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ဝိညာဏ်ကြောင့် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ရုပ်ဖြစ်ပုံ၊ နာမ်ဖြစ်ပုံ၊ ရုပ်နာမ်ဖြစ်ပုံတို့ကို ထိုက်သလို ရှုပါ။ အသညသတ်ဘုံ ရောက်ခိုက်ဖြစ်လျှင် အဘိသင်္ခါရ ဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ အရူပဘုံသို့ရောက်ခိုက် ဖြစ်လျှင် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ် ဖြစ်ပုံ သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ -- လူ့ပြည် နတ်ပြည် ရူပဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ခိုက်ဖြစ်လျှင် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံ၊ သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံ၊ ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်ဖြစ်ပုံတို့ကိုလည်းကောင်း -- ဤသို့စသည်ဖြင့် ထိုက်သလို အကြောင်းတရား
贤善者，起初只须观照你今生的名色如何缘各类识而生。当你能把智投向相续的过去生与未来生时，应依其所应，观照在恶趣、人界、天界、梵天界等每一种生命中，缘各自相应的识如何生起色法、名法或名色。例如，生在无想有情界时，应观照缘行作识如何生起色法；生在无色界时，应观照缘业识与俱生识如何生起名法；生在人界、天界或色界梵天时，应观照缘业识如何生起名色、缘俱生识如何生起名色，以及缘后生识如何生起色法。如此，应依各生命的实际情况——
အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားရမည် ဖြစ်ပေသည်။
——摄取、观修相应的因法与果法。
၁။ ဝိညာဏပစ္စယာ - နာမရူပံ
一、缘识而有名色
(က) ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံ
（一）缘业识而有名色
ကမ္မဝိညာဏ်အရ အတိတ်ဘဝက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဘိသင်္ခါရ = ပုညာဘိသင်္ခါရ+အပုညာဘိ- သင်္ခါရနှင့် ယှဥ်တွဲနေသော အသိစိတ်ဝိညာဏ်ကို အရကောက်ယူပါ။ နာမ်အရ ယင်းပုညာဘိသင်္ခါရ ဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော ကုသလ ဝိပါက် စိတ်+စေတသိက် = နာမ်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အပုညာဘိ- သင်္ခါရ ဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော အကုသလ ဝိပါက် စိတ်+စေတသိက် = နာမ်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း ထိုက်သလို ကောက်ယူပါ။ ရုပ်အရ ပုညာဘိသင်္ခါရကြောင့်ဖြစ်သော ကုသိုလ် ကမ္မဇရုပ်၊ အပုညာဘိသင်္ခါရ ကြောင့်ဖြစ်သော အကုသိုလ် ကမ္မဇရုပ်တို့ကို ထိုက်သလိုကောက်ယူပါ။ ရှေးဦးစွာ ကုသိုလ် ပုညာဘိသင်္ခါရ ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံ ရှုကွက်ကို တင်ပြအပ်ပါသည် --- အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဝိပါက် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။
所谓业识，应摄取过去世所培育、与福行及非福行相应的识。就名而言，应分别摄取由福行业识所生的善异熟心与心所名法，以及由非福行业识所生的不善异熟心与心所名法；就色而言，应分别摄取福行所生的善业生色与非福行所生的不善业生色。先说明缘善福行业识而有名色的观法：以智慧看见异熟名色如何缘过去业识而生，并如下摄取因果。
၁။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
一、因为过去业识生起，所以结生名色生起。
အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
过去业识是因法，结生名色是果法。
၂။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝင်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
二、因为过去业识生起，所以有分名色生起。
အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ဘဝင်နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
过去业识是因法，有分名色是果法。
၃။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စုတိနာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
三、因为过去业识生起，所以死亡名色生起。
အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ စုတိနာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
过去业识是因法，死亡名色是果法。
〔မှတ်ချက် --- ဤကား ဝီထိမုတ်စိတ် (၃)မျိုးအတွက် ရှုကွက် ဖြစ်ပါသည်။ ကမ္မဝိညာဏ်၌ တိဟိတ် ဥက္ကဋ္ဌ သောမနဿ မဟာကုသိုလ် ဖြစ်သော် နာမ်တရား (၃၄) ရှိ၏။ မနောဒွါရဝီထိ ဖြစ်၏။ ယင်းနာမ်တရားတို့ကို ဃနအသီးအသီး ပြိုအောင် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။ ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိ
〔注——以上是三种离路心的观法。若业识是悦俱、三因、殊胜大善心，则其中有三十四种名法，属于意门心路；应破除每一种名法的密集，以智慧照见究竟法。若结生、有分、死亡也都是悦俱三因心，则这三处——
原书第 468 页
တို့၌လည်း တိဟိတ် သောမနဿ ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိ ဖြစ်လျှင် နာမ်တရား (၃၄)လုံးစီ အသီးအသီး ရှိ၏။
——也各有三十四种名法。
ယင်းနာမ်တရားတို့ကိုလည်း ဃနပြိုအောင် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။ ရုပ်မှာ ကမ္မဇရုပ်တို့ပင် ဖြစ်ကြ၏၊ မကင်းစကောင်းသော အဝိနာဘာဝနည်းအရ စတုသမုဋ္ဌာနိက ရုပ်အားလုံးကိုပါ ရောနှော ခြုံငုံ၍ ရှုပါ။ ပရမတ်အချင်းချင်း ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု သဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ အထက်ပါအတိုင်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ အရာရာတွင် နည်းတူပင် သဘောပေါက်ပါ။ ယခုအခါ ဝီထိစိတ်အစဥ်များ အတွင်း၌ ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပါက် နာမ်ရုပ်တို့ကို သိမ်းဆည်းပုံကို အရိပ်အမြွက်မျှ တင်ပြအပ်ပါသည်။〕
也应破除这些名法的密集，以智慧照见究竟法。色法本是业生色；依不可分离的方法，也可把四因生色全部混合总摄观照。应以智慧看见究竟法之间的因果关系，并如上摄取因法与果法；其余各处亦同。下面仅举例说明：在心路相续中，应如何摄取缘业识而生的异熟名色。〕
ခြုံ၍ရှုသော ရှုကွက်ပုံစံ အချို့
总摄观照的若干范例
၁။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏၊ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ စက္ခုဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက် နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
一、因为过去业识生起，所以眼识、领受、推度、彼所缘的异熟名色生起；过去业识是因法，眼识、领受、推度、彼所缘的异熟名色是果法。
၂။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သောတဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏၊ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက် နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
二、因为过去业识生起，所以耳识、领受、推度、彼所缘的异熟名色生起；过去业识是因法，耳识、领受、推度、彼所缘的异熟名色是果法。
၃။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဃာနဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက် နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
三、因为过去业识生起，所以鼻识、领受、推度、彼所缘的异熟名色生起；过去业识是因法，鼻识、领受、推度、彼所缘的异熟名色是果法。
၄။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇိဝှါဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏၊ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက် နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
四、因为过去业识生起，所以舌识、领受、推度、彼所缘的异熟名色生起；过去业识是因法，舌识、领受、推度、彼所缘的异熟名色是果法。
၅။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကာယဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏၊ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ ဝိပါက် နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
五、因为过去业识生起，所以身识、领受、推度、彼所缘的异熟名色生起；过去业识是因法，身识、领受、推度、彼所缘的异熟名色是果法。
၆။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
六、因为过去业识生起，所以彼所缘异熟名色生起。
အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ ဝိပါက်နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
过去业识是因法，彼所缘异熟名色是果法。
〔မှတ်ချက် --- အနာဂတ် ဘဝတစ်ခုခုအတွက် ရည်ရွယ်၍ ပြုစုပျိုးထောင်နေသော ပစ္စုပ္ပန် သင်္ခါရကံ တို့နှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခုအတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်နေသော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ဝိညာဏ်သည်လည်း ကမ္မဝိညာဏ်ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပစ္စုပ္ပန် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် အနာဂတ်ဘဝတွင် ပဋိသန္ဓေ နာမ်ရုပ်စသော ဝိပါက်နာမ်ရုပ်များ ဖြစ်ပုံကိုလည်း ရှုရမည်သာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းရှုကွက်ကား ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ --- ဟူသော ရှုကွက်တွင် အကျုံးဝင်ပေသည်။ ဤသို့ ခြုံ၍ ရှုရာ၌ စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိစသည်တို့၌ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများအတိုင်း အတန်းတိုင်းတွင် အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စုများကို ကုန်စင် အောင် ရှုပါ။ ထိုသို့ရှုရာ၌ စက္ခုဒွါရ ဝီထိ၌ တည်ရှိသော တဒါရုံ၊ နောက်လိုက်မနောဒွါရဝီထိ စသော မနော-
〔注——与为了未来某一有而在现世培育的行与业同时生起的善识、不善识，也都是业识。也应观照未来有的结生名色等异熟名色，如何缘这些现在业识而生；不过，这一观法属于“缘业有而有生”的范围。总摄观照时，应依《名业处篇》诸表，在眼门心路、意门心路等每一列中遍观善组与不善组。此时，眼门心路中的彼所缘，以及随后意门心路中的——
原书第 469 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဒွါရဝီထိ၌ တည်ရှိသော တဒါရုံ --- ဟူသော တဒါရုံ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်ပါစေ။ အရာရာတွင် နည်းတူမှတ်ပါ။
——彼所缘，两种都应包括；其余各门亦同。
သို့သော် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲ၍ ရှုခြင်းက ပို၍ အသိဉာဏ်သန့်ရှင်းပေသည်။〕
不过，若依下列方式分别观照，智慧会更加清晰。〕
ခွဲ၍ရှုပုံ ပုံစံအချို့
分别观照的若干范例
၁။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ် နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
一、因为过去业识生起，所以眼识名色生起。
အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်း တရား၊ စက္ခုဝိညာဏ် နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
过去业识是因法，眼识名色是果法。
၂။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
二、因为过去业识生起，所以领受名色生起。
အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
过去业识是因法，领受名色是果法。
၃။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သန္တီရဏ နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
三、因为过去业识生起，所以推度名色生起。
အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏနာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
过去业识是因法，推度名色是果法。
၄။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏၊ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
四、因为过去业识生起，所以彼所缘名色生起；过去业识是因法，彼所缘名色是果法。
ဤမျှဆိုလျှင် နည်းမှီးနိုင်လောက်ပေပြီ။ အတန်းတိုင်း၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စုများကို ကုန်စင်အောင် ရှုပါ။ သောတဒွါရဝီထိစသည်တို့၌လည်း နည်းမှီး၍သာ ရှုပါ။ အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် ကုသိုလ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား တို့ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားသကဲ့သို့ အလားတူပင် အတိတ်ဘဝက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့မိသည့် အကုသိုလ် ကမ္မ- ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံကိုလည်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားပါ။ အလားတူပင် ပဋိသန္ဓေ ဘဝင်စသော ဝိပါက်နာမ်ရုပ်တို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံမှ အခြားတစ်ပါးသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် ဝိပါက်နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံကိုလည်း ဤအပိုင်းတွင် ထည့်သွင်း၍ ရှုနိုင်- ပါသည်။ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ပါသည်။
到这里，观法应已容易类推。每一列中的善组与不善组都要遍观；耳门心路等也依此类推。正如应以智慧看见过去所培育的善业识如何生起名色并摄取因果，也应同样看见过去所培育的不善业识如何生起名色并摄取因果。在这一阶段，也可观照：结生、有分等异熟名色如何缘其他能够生果的善业而生；应完整摄取其因法与果法。
(ခ) ဝိညာဏပစ္စယာ ရူပံ
（二）缘识而有色
ယံ အသညေသု သဗ္ဗတ္ထ၊ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ စ ပဝတ္တိယံ ဝိညာဏပစ္စယာ ရူပမေဝ။
‘在无想有情中一切时处，以及五蕴有的转起时，缘识只生起色。’
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၄။)
（《阿毗达磨义注》2-163；《清净之道》2-194。）
အသညေသူတိအာဒိ ကမ္မဝိညာဏပစ္စယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ စ ပဝတ္တိယန္တိ ဘဝင်္ဂါဒိ- ဇနကကမ္မတော အညေန ရူပုပ္ပတ္တိကာလံ၊ နိရောဓသမာပတ္တိကာလံ၊ ဘဝင်္ဂါဒိဥပ္ပတ္တိကာလတော အညကာလဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ယုတ္တံ။ (မူလဋီ-၂-၁၁၅။ မဟာဋီ-၂-၃၁၉။) အထက်တွင် ရှင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း ပဋိသန္ဓေ ဘဝင်စသော နာမ်ဝိပါက်ကို ဖြစ်စေတတ်သော ရှေးကံမှ တစ်ပါးသော အခြားအခြားသော ရှေးအတိတ်ကုသိုလ်ကံကြောင့် သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ကံကြောင့် ရုပ်ကိုသာ ဖြစ်စေရာအခါ၌ --- အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သာလျှင် ဖြစ်၏။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားရာအခါ၌လည်း ရှေးကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သာဖြစ်၏။ ပဉ္စဝေါကာရဘုံဝယ် ပဝတ္တိအခါ၌ ဘဝင်စသော ဝိပါက်စိတ်ဖြစ်ရာ အခါမှ တစ်ပါးသော ပဉ္စဒွါရဝီထိများ၌ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ မနောဒွါရဝီထိများ၌ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဇောဟူသော စိတ်တို့ ဖြစ်ရာအခါ၌လည်း အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သာ (ကမ္မဇရုပ်သာ) ဖြစ်၏။
‘“在无想有情中”等，是就以业识为缘而说；“在五蕴有的转起时”，宜理解为：由不同于能生有分等的业而生色之时、入灭尽定之时，以及有分等生起以外的时间。’如上所说，当过去其他善业或不善业——不同于能生结生、有分等异熟名法的业——生起果报时，缘过去业识只生起色；入灭尽定时也是如此。在五蕴有的转起时，当五门转向、确定、速行、意门转向及速行等心生起，而不是有分等异熟心生起时，缘过去业识也只生起色，也就是业生色。
(မူလဋီ-၂-၁၁၅။ မဟာဋီ-၂-၃၁၉။)
（《根本复注》2-115；《大复注》2-319。）
原书第 470 页
နိရောဓသမာပတ်အခိုက် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်ဖြစ်ပုံအပိုင်းကား အသင်သူတော်ကောင်းနှင့် မသက်ဆိုင်သေးသဖြင့် (ပုထုဇန်များနှင့် မသက်ဆိုင်သေးသဖြင့် ခေတ္တ ချန်လှပ်ထားပါ။) သို့အတွက် အသင် သူတော်ကောင်းအဖို့ ဝိညာဏ်ကြောင့် ရုပ်သက်သက် ဖြစ်ပုံကို ရှုရမည့် အပိုင်းမှာ (၂)ပိုင်း ရှိပေသည်။
灭尽定中缘业识而有色的部分，尚与贤善者无关〔凡夫尚不能入灭尽定，暂且略去〕。因此，贤善者应观缘识只生起色，共有两部分：
၁။ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် တစ်ခုကြောင့် ဘဝင် (စုတိ) ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ စသည့် ဝိပါက်နာမ်ရုပ်တို့ ဖြစ်ခိုက်ဝယ်၊ ယင်းကမ္မဝိညာဏ်မှ အခြားတစ်ပါးသော အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည့် ကုသိုလ်ကံ၊ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ကံကြောင့် ကမ္မဇရုပ်တို့လည်း ဖြစ်နိုင်ကြ၏။ ယင်းအခြားတစ်ပါးသော ကံကြောင့် ကမ္မဇရုပ် ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ --- ကမ္မဝိညာဏ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ)ရုပ် ဖြစ်၏။
一、当某一过去业识使有分〔死亡〕、五识、领受、推度、彼所缘等异熟名色生起时，由不同于该业识的其他过去善业或不善业，也可能生起业生色。应以智慧看见业生色如何缘那项其他业而生，并观：因为业识生起，所以业生色生起。
ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ (ကမ္မဇ)ရုပ်က အကျိုးတရား။ ဤသို့ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား တို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
业识是因法，业生色是果法。应如此摄取因法与果法。
၂။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဇော ဟူသော ကြိယာစိတ် ကုသိုလ်စိတ် အကုသိုလ်စိတ်တို့ ဖြစ်ခိုက်၌လည်း ပဋိသန္ဓေ ဘဝင်စသော ဝိပါက် နာမ်ရုပ်တို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော ပုညာဘိသင်္ခါရအမည်ရသော ကုသိုလ်ဝိညာဏ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ယင်းပဋိသန္ဓေ ဘဝင်စသည့် ဝိပါက်နာမ်ရုပ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံမှ အခြားတစ်ပါးသော ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ = ကုသိုလ်ကမ္မဝိညာဏ် အကုသိုလ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် လည်းကောင်း ကမ္မဇရုပ်တို့သည် ဖြစ်နေကြ၏။ (ဤရှုကွက်ကို ရှုရာ၌ ပဋိသန္ဓေမှစ၍ စုတိစိတ်မှ ပြန်၍ ရေတွက်သော် (၁၇)ချက်မြောက်သော စိတ်သို့တိုင်အောင် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး၌ စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏ- တိုင်း၏ ဥပါဒ်ကာလတိုင်း၊ ဌီကာလတိုင်း၊ ဘင်ကာလတိုင်း၌ ကမ္မဇရုပ်တို့သည် အမြဲ ဖြစ်နေကြသည်ဟူသော ကျမ်းဂန်အဆိုအမိန့်များကို မမေ့ပါနှင့်။) ယင်းကမ္မဝိညာဏ်တို့ကြောင့် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊
二、当五门转向、确定、速行、意门转向及速行等唯作心、善心、不善心生起时，由能生结生、有分等异熟名色的福行业识，以及不同于该业的其他善业识、不善业识，也都在生起业生色。〔观照时不可忘记经论所说：从结生起，直到从死亡心倒数第十七个心刹那，一生中每一心刹那的生时、住时、灭时，业生色都不断生起。〕应以智慧看见：在五门转向、确定、速行——
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဇောစိတ်တို့ အခိုက်၌ ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ --- အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇ)ရုပ် ဖြစ်၏၊ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ (ကမ္မဇ)ရုပ်က အကျိုးတရား။
——意门转向及速行心生起时，业生色如何缘这些业识而生，并观：因为过去业识生起，所以业生色生起；过去业识是因法，业生色是果法。
ဤသို့ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ ဤအမှတ် (၁)နှင့် အမှတ် (၂) ရှုကွက် နှစ်ခုကို ဆက်စပ်ကြည့်ပါက ပဉ္စဝေါကာရဘုံဝယ် ပဝတ္တိအခါ၌ --- ဘဝင်စိတ်တို့ ဖြစ်ခိုက်၌သော်လည်းကောင်း ဝီထိစိတ်တို့ ဖြစ်ခိုက်၌သော်လည်းကောင်း အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်ပုံကို သိမ်းဆည်း ရှုပွား နိုင်၏ဟု အဖြေထွက်နေပေသည်။ သို့သော် ကမ္မဝိညာဏ်ကို အရကောက်ယူပုံနှင့် ကမ္မဇရုပ်ကို အရကောက် ယူပုံတို့ကို အထက်တွင် ရှင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း ခွဲခြား၍ကား မှတ်သားပါ။
应如此摄取因果。把上述第一、第二两种观法联系起来，便可知道：在五蕴有的转起时，无论有分心还是心路心正在生起，都可以观照过去业识如何生起业生色。不过，作为因的业识和作为果的业生色，仍须依前述方法分别摄取。
ထိုကြောင့် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ကမ္မဇရုပ် သက်သက်ဖြစ်ပုံကို အာရုံယူ၍ အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းရာ၌ မှတ်သားလွယ်ကူစေရန် ဘဝင်အခိုက်၌ ကမ္မဇရုပ်သက်သက် ဖြစ်ပုံကို သိမ်းဆည်းပြီးသောအခါ စက္ခုဒွါရဝီထိစသော ထိုထို ဝီထိစိတ္တက္ခဏတို့၌လည်း ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် ကမ္မဇရုပ်ဟူသော ရုပ်သက်သက်ဖြစ်ပုံကိုလည်း ဝီထိစိတ် ဖြစ်စဥ်အတိုင်း အစဥ် အတိုင်း သိမ်းဆည်းနိုင်ပါသည်။ တစ်ဖန် အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အတိတ်ဘဝတစ်ခုခုတွင် အသညသတ်ဘုံသို့ ရောက်ခဲ့ဖူးသည်ကို ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်သည် ဖြစ်အံ့ ---- ထိုအခါတွင်လည်း ရူပါဝစရ စတုတ္ထစျာန် သို့မဟုတ် ပဉ္စမစျာန်ဟူသော ရူပါဝစရ ပုညာဘိသင်္ခါရကြောင့် ဇီဝိတနဝကကလာပ်ဟူသော
为了便于摄取各个过去业识与其相应业生色之间的因果，应先在有分时观照只生起业生色；随后依心路次第，在眼门心路等各心刹那中，依次观照各自过去业识如何只生起相应业生色。又若贤善者以智慧看见过去某生曾投生无想有情界，也应观照：缘色界第四禅或第五禅的福行，生起称为命根九法聚的——
原书第 471 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ရုပ်သက်သက် ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းအကျိုးတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
——纯色法；以智慧看见只生起色，并摄取因果。
(ဂ) ဝိညာဏပစ္စယာ နာမံ
（三）缘识而有名
ယံ အာရုပ္ပေ ပဝတ္တိပဋိသန္ဓီသု၊ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ စ ပဝတ္တိယံ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမမေဝ။
‘在无色界的结生与转起时，以及五蕴有的转起时，缘识只生起名。’
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၄။)
（《阿毗达磨义注》2-163；《清净之道》2-194。）
အသင်သူတော်ကောင်းသည် အတိတ်ဘဝတစ်ခုဝယ် အရူပဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေခဲ့ဖူးအံ့၊ အာနေဉ္ဇာ- ဘိသင်္ခါရ အမည်ရသော ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ခန္ဓာလေးပါးဟူသော နာမ်သာ ထိုအခါ၌ ဖြစ်နိုင်၏။
若贤善者过去某生曾结生无色界，当时缘称为不动行的业识，只能生起四名蕴这一纯名法。
ယင်းကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်သာ ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား တို့ကို သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်ပါသည်။
应以智慧看见缘该业识只生起名，并摄取因法与果法。
သို့သော် ယခု ဤဘဝတွင်ကား ပဉ္စဝိညာဏ်ကြောင့် သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ စေတသိက် (၇)လုံးဟူသော စေတသိက်နာမ်သာ ဖြစ်ပုံကို သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်သည်။ ပဉ္စဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်ဖက်စေတသိက် နာမ်တရားတို့မှာ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခု၏ အတွင်း၌ ပြိုင်တူဖြစ်ကြသော တရားများဖြစ်ကြ၏။ ထိုကြောင့် ယင်းပဉ္စဝိညာဏ်တို့ကို အကျိုး စေတသိက်နာမ်နှင့် ပြိုင်တူဖြစ်သောကြောင့် သဟဇာတဝိညာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏။ ထိုကြောင့် ဤရှုကွက်ကို သဟဇာတဝိညာဏ်ပိုင်းတွင် ရောနှော၍ ရှုပါ။ ယင်းပဉ္စဝိညာဏ်တို့သည် စိတ္တဇရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင်ဘဲ စေတသိက် နာမ်ကိုသာ ဖြစ်စေနိုင်ကြသည်။ စုတိစိတ်၌လည်း နည်းတူမှတ်ပါ။ ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ကား ကမ္မဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် နှစ်မျိုးလုံးပင် အခါခပ်သိမ်း ဖြစ်၏ဟု ဆိုသင့်ပေသည်။ (မူလဋီ-၂-၁၁၅။)
但在今生，应观照缘五识只生起七个遍一切心心所的心所名法。五识与这些相应心所于同一心刹那同时生起，故五识相对于果心所名法称为俱生识；这一观法应并入俱生识部分。五识不能生心生色，只能生起心所名法；死亡心也依此理解。不过，在五蕴有中，缘业识总会生起名与色二者。（《根本复注》2-115。）
သင်္ခါရနှင့် ကမ္မဘဝ = ကံ
行与业有（即业）
အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနေသည့် ဤပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ပိုင်း၌ကား နာနာက္ခ- ဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိနှင့် ဝိပါက်နာမ်ရုပ်တို့၏ အကြောင်းနှင့်အကျိုး ဆက်နွယ်မှုသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရ၏။ သို့သော် ဝိပဿနာရှုရာ၌ကား ယင်းကမ္မသတ္တိကို လက္ခဏာယာဥ် သုံးချက်တင်၍ ဝိပဿနာမရှုကောင်းသဖြင့် ဝိပဿနာရှု၍ ရကောင်းသော သင်္ခါရနှင့် ကမ္မဘဝ = ကံတို့၏ အထူးကိုလည်း မှတ်သားထားသင့်၏။
在摄取因果的缘摄受智阶段，应以智慧看见异刹那业缘力与异熟名色的因果关系。然而，修毗婆舍那时，不应把那种业力本身作为所缘提到三相上；所以还应辨明可作为毗婆舍那所缘的行与业有（即业）之间的差别。
၁။ ထိုထို ကုသိုလ်ဖြစ်ကြောင်းအမှု အကုသိုလ်ဖြစ်ကြောင်းအမှုတို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌ အထမမြောက်မီ ရှေးအဖို့၌ ဖြစ်သော စေတနာသည် သင်္ခါရမည်၏၊ အထမြောက်သော မုဉ္စစေတနာသည် သို့မဟုတ် သိန္နဋ္ဌာပကစေတနာ သည် ကမ္မဘဝမည်၏။
一、造作各种善事、不善事时，在事情尚未完成之前生起的思称为行；事情完成时的释放思（muñca-cetanā），或使业确定之思（sanniṭṭhāpaka-cetanā），称为业有。
၂။ တစ်နည်း ---- ထိုထို ကောင်းမှု မကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်နေစဥ် အချိန်ကာလများအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ် နေကြသော ဝီထိစိတ်အစဥ်များစွာတို့တွင် ဝီထိအသီးအသီး၌ ပါရှိသော ဇော (၇) ကြိမ်အနက် ရှေးဇော (၆) ကြိမ်တို့နှင့် ယှဥ်သော စေတနာသည် သင်္ခါရမည်၏။ သတ္တမဇောနှင့် ယှဥ်သော စေတနာသည် ကမ္မဘဝမည်၏။
二、另一种说法：造作善事、不善事期间生起许多心路；每一心路七个速行中，与前六速行相应的思称为行，与第七速行相应的思称为业有。
၃။ တစ်နည်း ---- ထိုဇောအသီးအသီးဟူသော ဇောစိတ္တက္ခဏတိုင်း ဇောစိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ပါရှိသော ကုသိုလ်စေတနာ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်စေတနာနှင့် ယှဥ်သော စိတ် စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားဟူသမျှသည် သင်္ခါရမည်၏၊ ကုသိုလ်စေတနာ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်စေတနာ ဟူသမျှသည် ကမ္မဘဝမည်၏။ ဤကား သင်္ခါရနှင့် ကမ္မဘဝ အထူးတည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၈၂-၁၈၃။)
三、再一种说法：在每一速行心刹那，与善思或不善思相应的一切心与心所相应法称为行；每一善思或不善思本身称为业有。这就是行与业有的区别。（《阿毗达磨义注》2-182—183。）
原书第 472 页
ဤသတ်မှတ်ချက်အရ -- ထိုထိုကောင်းမှု သို့မဟုတ် မကောင်းမှုကို မပြုမီ၊ ပြုဆဲ၊ ပြုပြီးကာလတို့၌ ဖြစ်ပြီး ဖြစ်ဆဲ ဝီထိစိတ်အစဥ်တို့ကို နာမ်တုံး နာမ်ခဲဟူသော နာမ်ဃန အသီးအသီးကို ပြိုအောင် ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲ- ဖျက်ဆီးလျက် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းနိုင်လျှင် ဝိပဿနာရှုနိုင်လျှင်ကား သင်္ခါရနှင့် ကမ္မဘဝ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်ပြီးပင် ဖြစ်တော့သည်။ ဤသင်္ခါရနှင့် ကမ္မဘဝတို့ကိုကား ဝိပဿနာရှုကောင်း၏။
依此界定，若能把造善或造恶之前、正在造作及造作之后所生的心路相续，逐一破除名团、名块等名密集，以智慧照见究竟法而摄取并修毗婆舍那，行与业有二者便都包括在内。行与业有都可以作为毗婆舍那所缘。
၂။ သဟဇာတဝိညာဏ်ကြောင့် သဟဇာတနာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံ ရှုကွက်ပုံစံအချို့
二、缘俱生识而有俱生名色的若干观法
ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ - ဝယ် ဝိညာဏ်အရ အတိတ် ကမ္မဝိညာဏ်ကို အရကောက်ယူလျှင် နာမရူပံ၌ ပါဝင်သော နာမ်တရားအရ ဝိပါက်ဝိညာဏ် စိတ်+စေတသိက် = နာမ်တရားအားလုံးကို ကောက်ယူရ၏။
在“缘识而有名色”中，若“识”摄取过去业识，那么“名色”中的名，应摄取异熟识之心与心所，也就是全部异熟名法。
ဝိညာဏ်အရ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝတွင် အကျုံးဝင်သော အကျိုးဖြစ်သော နာမ်တရားနှင့် အတူယှဥ်တွဲဖြစ်သော သဟဇာ- တဝိညာဏ်ကို အရကောက်ယူလျှင် အကျိုးနာမ်အရ ယင်းသဟဇာတဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရား ဖြစ်သော စေတသိက်ကိုသာ ကောက်ယူရ၏။ အကျိုးရုပ်တရားအရ စိတ္တဇရုပ်ကိုသာ ပဓာနနည်းအားဖြင့် ကောက်ယူရ၏။ မကင်းစကောင်းသော အဝိနာဘာဝနည်းအားဖြင့်ကား စတုသမုဋ္ဌာနိက ရုပ်အားလုံးကိုပင် သိမ်းကျုံး၍ ဝိပဿနာ ရှုနိုင်၏။ စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်ကြသော စိတ်နှင့်စေတသိက် တို့တွင် စိတ်က စေတသိက်အားလည်းကောင်း စိတ္တဇရုပ်အားလည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုပုံကို ဟောကြား တော်မူသည့်အပိုင်း ဖြစ်၏။ သို့အတွက် သဟဇာတဝိညာဏ်ပိုင်း၌ ဝိပါက်ဝိညာဏ်ကိုသာ မကောက်ယူဘဲ ကုသိုလ် အကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာဝိညာဏ် အားလုံးကိုပင် အရကောက်ယူ၍ နာမ်အရ ယှဥ်ဖက်စေတသိက် အားလုံးကိုပင် ထိုက်သလို ကောက်ယူပါ။ တစ်ဖန် ပဉ္စဝိညာဏ်တို့သည် ရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် ပဉ္စဝိညာဏ်
若“识”摄取今生与果名法同时生起的俱生识，则果名只摄取与该俱生识相应的心所；果色依主要说只摄取心生色，依不可分离的方法则可总摄一切四因生色而修毗婆舍那。本段说明：在一个心刹那内，同时生起的心与心所中，心如何资助心所及心生色。因此，俱生识不只摄取异熟识，而应摄取善、不善、异熟、唯作等一切识；名则依其情况摄取全部相应心所。又因五识不能生色，所以缘五识——
ကြောင့် နာမ်သာ ဖြစ်၏ဟု မှတ်ပါ။ ရှေးဦးစွာ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုအတွင်း၌ အတူဖြစ်ကြသော စိတ်စေတသိက် စိတ္တဇရုပ်များကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ ထိုတွင် အသိစိတ်ဝိညာဏ်၏ ဦးဆောင်မှုကြောင့် ယှဥ်ဖက် စေတသိက် နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် ယင်းစိတ်စေတသိက်တို့ကြောင့် စိတ္တဇရုပ်များ ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် တစ်ဖန် ထပ်ကြည့်ပါ။ ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် ကိုယ်တိုင် သိမြင်သောအခါတွင် အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
——只生起名。先以智慧看见同一心刹那内俱生的心、心所与心生色；再看见相应心所如何因识的主导而生，以及心生色如何缘这些心与心所而生。亲自以慧眼知见之后，如下摄取因法与果法。
၁။ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
一、因为结生识生起，所以结生名色生起。
ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
结生识是因法，结生名色是果法。
(နာမ် = စေတသိက် - ၃၃။ ရုပ် = ကမ္မဇရုပ် - ၃ဝ။) ၂။ ဘဝင်ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝင်နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
〔名＝三十三个心所；色＝三十种业生色。〕二、因为有分识生起，所以有分名色生起。
ဘဝင်ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ဘဝင်နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
有分识是因法，有分名色是果法。
(နာမ် = စေတသိက် - ၃၃။ ရုပ် = စိတ္တဇရုပ်။) ၃။ စုတိဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ စုတိနာမ် ဖြစ်၏။
〔名＝三十三个心所；色＝心生色。〕三、因为死亡识生起，所以死亡名生起。
စုတိဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ စုတိနာမ်က အကျိုးတရား။
死亡识是因法，死亡名是果法。
(ဝါဒကွဲ၌ စုတိစိတ်ကလည်း စိတ္တဇရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်၏။) ဤကား ဝီထိမုတ်စိတ်တို့၌ ရှုကွက် ဖြစ်သည်။ ဝီထိစိတ်တို့၌ ရှုကွက်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။
〔另一派认为死亡心也能生心生色。〕以上是离路心的观法；心路心的观法如下。
၁။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
一、因为五门转向识生起，所以五门转向名色生起。
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
五门转向识是因法，五门转向名色是果法。
(နာမ် = စေတသိက် - ၁ဝ။ ရုပ် = စိတ္တဇရုပ်။)
〔名＝十个心所；色＝心生色。〕
原书第 473 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ၂။ စက္ခုဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ စက္ခုဝိညာဏ် နာမ် ဖြစ်၏။
二、因为眼识生起，所以眼识名生起。
စက္ခုဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ စက္ခုဝိညာဏ် နာမ်က အကျိုးတရား။
眼识是因法，眼识名是果法。
(နာမ် = စေတသိက် - ၇။) သောတဝိညာဏ်၊ ဃာနဝိညာဏ်၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်၊ ကာယဝိညာဏ်တို့၌လည်း နည်းတူရှုပါ။
〔名＝七个心所。〕耳识、鼻识、舌识、身识也同样观照。
၃။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
三、因为领受识生起，所以领受名色生起。
သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
领受识是因法，领受名色是果法。
(နာမ် = စေတသိက် - ၁ဝ။ ရုပ် = စိတ္တဇရုပ်။) ၄။ သန္တီရဏ ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သန္တီရဏ နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
〔名＝十个心所；色＝心生色。〕四、因为推度识生起，所以推度名色生起。
သန္တီရဏ ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
推度识是因法，推度名色是果法。
(နာမ် = ၁၁ သို့မဟုတ် - ၁ဝ။ ရုပ် = စိတ္တဇရုပ်။) ၅။ ဝုဋ္ဌော ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝုဋ္ဌော နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
〔名＝十一个或十个心所；色＝心生色。〕五、因为确定识生起，所以确定名色生起。
ဝုဋ္ဌော ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ဝုဋ္ဌော နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
确定识是因法，确定名色是果法。
(နာမ် = စေတသိက် - ၁၁။ ရုပ် = စိတ္တဇရုပ်။) ၆။ ဇော ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇော နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
〔名＝十一个心所；色＝心生色。〕六、因为速行识生起，所以速行名色生起。
ဇော ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ဇော နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
速行识是因法，速行名色是果法。
(နာမ် = ယှဥ်ဖက်စေတသိက်များကို ထိုက်သလို ကောက်ယူပါ။ ရုပ် = စိတ္တဇရုပ်။) ၇။ တဒါရုံ ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။
〔名＝依情况摄取相应心所；色＝心生色。〕七、因为彼所缘识生起，所以彼所缘名色生起。
တဒါရုံ ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ နာမ်ရုပ်က အကျိုးတရား။
彼所缘识是因法，彼所缘名色是果法。
(နာမ် = ယှဥ်ဖက်စေတသိက်ကို ထိုက်သလို ကောက်ပါ။ ရုပ် = စိတ္တဇရုပ်။) (၆)လိုင်းလုံး၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စုများကို ကုန်စင်အောင် ရှုပါ။ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း သန္တီရဏ ဇော တဒါရုံတို့၌ ယှဥ်ဖက်စေတသိက် အရေအတွက်ကို ထိုက်သလို ကောက်ယူပါ။ ဇော၌ (၇)ကြိမ်၊ တဒါရုံ၌ (၂)ကြိမ် အကွက်စေ့အောင် ရှုပါ။ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းနိုင်အောင် ဇယားအတိုင်း ရှုပါ။
〔名＝依情况摄取相应心所；色＝心生色。〕六门中所有善组、不善组都应遍观，并摄取因果。依《名业处篇》诸表，推度、速行、彼所缘的相应心所数目须按实际情况摄取；七个速行与两个彼所缘都要逐一观足。应依表在每一心刹那摄取因果。
၃။ ပစ္ဆာဇာတ ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်ပုံ
三、缘后生识而有色
ပထမဘဝင်မှစ၍ ဝီထိစိတ် ဝီထိမုတ်စိတ်အားလုံးတို့သည် မိမိ မိမိတို့၏ ရှေးရှေးစိတ်တို့နှင့် အတူ ဥပါဒ်၍ ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေသော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တို့အား ဘင်မတိုင်မီ တည်တံ့ ခိုင်ခံ့အောင် အားပေး ထောက်ပံ့တတ်၏။ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ဤသဘောတရားကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ --- အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
从最初有分开始，一切心路心与离路心，都以后生缘力扶助与各自先前之心同时生起、现已进入住时的四因生色，使其在灭时以前坚固住立。应以智慧看见这一法则，并如下摄取因果。
၁။ ပစ္ဆာဇာတ ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖြစ်၏။
一、因为后生识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生识是因法，色是果法。
နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း တစ်တန်း တစ်တန်း၌ စက္ခုဒွါရဝီထိ၌ တစ်ချက်၊ နောက်လိုက် မနောဒွါရဝီထိ၌ တစ်ချက် ---- ဤသို့ အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ်စီခွဲ၍ အကြောင်း အကျိုး
依《名业处篇》诸表，每一列至少应分两次摄取因果：眼门心路一次，随后意门心路一次。如此——