缘起第三种方法
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（乙） · 原书第 587–590 页 · 54 个翻译单元
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 587 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တတိယနည်း
缘起第三种方法
(အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်)
顺缘起观法
နွယ်ခွေသော ယောကျာ်းသည် နွယ်၏ အလယ်ပိုင်းကို စတင် တွေ့ရှိ၍ အလယ်၌ ဖြတ်လျက် အထက် အဖျားပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ဆွဲငင်ယူလျက် မိမိအလိုရှိရာ လုပ်ငန်း၌ အသုံးချသကဲ့သို့ အလားတူပင် ဘုရားရှင်သည် ဘဝစက်တွင် အလယ်ဖြစ်သော ဝေဒနာမှ စ၍ --- ဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်ပုံ၊ တဏှာကြောင့် ဥပါဒါန်ဖြစ်ပုံ၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ဘဝဖြစ်ပုံ၊ ကမ္မဘဝကြောင့် ဇာတိဖြစ်ပုံ၊ ဇာတိကြောင့် ဇရာမရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူ၏။
正如盘卷藤蔓的人先找到藤蔓中段，从中截断，再向上一直牵取到末梢，随其所需而利用；同样，世尊也从有轮的中段——受——开始宣说：缘受而有爱，缘爱而有取，缘取而有有，缘业有而有生，缘生而有老死、愁、悲、苦、忧、恼，依次说明它们如何生起。
ဤနည်းအရ ပစ္စုပ္ပန်ဝေဒနာမှ စတင်သိမ်းဆည်း၍ ယင်းဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်ပုံစသည်ကို ယောဂါ- ဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍ အနာဂတ် ဇာတိ ဇရာမရဏစသည်သို့တိုင်အောင် ရှုရမည် သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်သည်။ ဤနည်းတွင် ---- ၁။ ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ - တို့ကား ပစ္စုပ္ပန်တရားစုတို့တည်း။
依此法，瑜伽行者从现在受开始摄取，以智顺次追观缘此受而有爱等，直至未来的生、老死等，并加以摄取。在此法中：一、受、爱、取、业有，属于现在法组。
၂။ ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ကား အနာဂတ်တရားစုတို့တည်း။
二、生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼，属于未来法组。
ဤနည်းကို အတိတ် အဆက်ဆက် အနာဂတ် အဆက်ဆက်သို့လည်း ရှေးရှုဆောင်ယူ၍ ရှုနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။
此法也可推展到相续的过去世与相续的未来世而作观照。
အတိတ် အဆက်ဆက်သို့
向过去相续诸世
၁။ ပထမအတိတ် --- ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、第一过去——受、爱、取、业有。
၂။ ပစ္စုပ္ပန် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、现在——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
၁။ ဒုတိယအတိတ် --- ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、第二过去——受、爱、取、业有。
၂။ ပထမအတိတ် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、第一过去——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
ဤသို့လျှင် အတိတ် အဆက်ဆက်သို့ သဘောပေါက်ပါ။
相续的其余过去世也应如此理解。
အနာဂတ် အဆက်ဆက်သို့
向未来相续诸世
၁။ ပထမအနာဂတ် --- ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、第一未来——受、爱、取、业有。
၂။ ဒုတိယအနာဂတ် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、第二未来——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
၁။ ဒုတိယအနာဂတ် --- ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、第二未来——受、爱、取、业有。
၂။ တတိယအနာဂတ် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、第三未来——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
ဤသို့စသည်ဖြင့် အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့လည်း သဘောပေါက်ပါ။
相续的其余未来世也应如此理解。
မဇ္ဈတော ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ ပဝတ္တာ ဒေသနာ ဆဠင်္ဂါ ဒွိသန္ဓိ တိသင်္ခေပါ။
巴利原文（缅文转写）：‘မဇ္ဈတော ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ ပဝတ္တာ ဒေသနာ ဆဠင်္ဂါ ဒွိသန္ဓိ တိသင်္ခေပါ။’
从中间开始直至终点而转起的教说，有六支、两连结、三层。
(မဟာဋီ-၂-၂၄၅။)
（《大复注》2-245。）
အလယ်ဖြစ်သော ဝေဒနာမှ စ၍ အဆုံးဖြစ်သော ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤပဋိစ္စ- သမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်သည် --- ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ၊ ဇာတိ၊ ဇရာမရဏဟု အင်္ဂါ (၆)ပါးရှိသော ဒေသနာတော်ဖြစ်၏။
这套缘起教说从中段的受开始，直至终点的老死，依次转起；其中有受、爱、取、有、生、老死六支。
原书第 588 页
ဝေဒနာနှင့် တဏှာ အကြားတွင် အကျိုးနှင့် အကြောင်း စပ်နေသော အစပ်တစ်ခု၊ ဘဝနှင့် ဇာတိ အကြားတွင် အကြောင်းနှင့် အကျိုး စပ်နေသော အစပ်တစ်ခုဟု အစပ်နှစ်ခုရှိသော ဒေသနာတော် ဖြစ်၏။
受与爱之间，是果与因相接的一处连结；有与生之间，是因与果相接的一处连结。因此，这是一种具有两连结的教说。
၁။ ဝေဒနာ = (ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ)ဟု အလွှာတစ်ခု၊ ၂။ (အဝိဇ္ဇာ) တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ (သင်္ခါရ)၊ ကမ္မဘဝ = ကံဟု အလွှာတစ်ခု၊ ၃။ ဇာတိ = (ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ)ဟု အလွှာတစ်ခု၊ ဤသို့လျှင် အလွှာ (၃)ခုရှိသော ဒေသနာတော် ဖြစ်၏။ (မဟာဋီ-၂-၂၄၃။)
一、受＝（识、名色、六处、触、受），为一层；二、（无明）、爱、取、（行）、业有＝业，为一层；三、生＝（识、名色、六处、触、受），为一层。如此，这是一种具有三层的教说。（《大复注》2-243。）
အစပ်တစ်ခု၊ အလွှာနှစ်ခု
一连结、两层
သံယောဇနိယေသု ဘိက္ခဝေ ဓမ္မေသု အဿာဒါနုပဿိနော ဝိဟရတော တဏှာ ပဝဍ္ဎတိ။ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ …(သံ-၁-၃၁၂-၃၁၅။) = ရဟန်းတို့ …သံယောဇဥ်ဖြစ်စရာ တရားတို့၌ သာယာဖွယ်ဟု ရှုမြင်လျက်နေထိုင်သော ရဟန်း၏ သန္တာန်၌ တဏှာသည် တိုးပွားလာ၏။ တဏှာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
巴利原文（缅文转写）：‘သံယောဇနိယေသု ဘိက္ခဝေ ဓမ္မေသု အဿာဒါနုပဿိနော ဝိဟရတော တဏှာ ပဝဍ္ဎတိ။ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ …’
‘诸比丘，住于随观可结缚诸法为可乐者，爱便增长；缘爱而有取……。’（《相应部》1-312—315。）也就是说：诸比丘，住于随观可结缚诸法为可乐的比丘，其相续中的爱便增长；缘爱而有取。
(သံ-၁-၃၁၂-၃၁၅။)
（《相应部》1-312—315。）
ဤသို့စသည်ဖြင့် ဇရာမရဏစသည့် အဆုံးသို့တိုင်အောင် ဟောကြားထားတော်မူ၏။
如此，直至老死等最后一支，世尊都作了宣说。
ဤအထက်ပါ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကား --- မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ ပဝတ္တာ ဒေသနာ၊ ဧကသန္ဓိ ဒွိသင်္ခေပါ။ (မဟာဋီ-၂-၂၄၅။) ဤမဟာဋီကာအဖွင့်နှင့် အညီ အစပ်တစ်ခု အလွှာနှစ်ခုသာ ရှိသော ဒေသနာတော်ဖြစ်၏။ ကမ္မဘဝနှင့် ဇာတိအကြားတွင် အကြောင်းနှင့်အကျိုး ဆက်စပ်နေသော အစပ်တစ်ခုသာ ရှိ၏။ (အဝိဇ္ဇာ) တဏှာ၊ ဥပါဒါန် (သင်္ခါရ) ကမ္မဘဝဟူသော အလွှာတစ်ခု၊ ဇာတိ၊ ဇရာမရဏဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ ဟူသော အလွှာတစ်ခု - ဤအလွှာနှစ်ခုရှိ၏။
巴利原文（缅文转写）：‘မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနာ ပဝတ္တာ ဒေသနာ၊ ဧကသန္ဓိ ဒွိသင်္ခေပါ။’
从中间开始直至终点而转起的教说，有一连结、两层。（《大复注》2-245。）依《大复注》的这一解释，上述缘起教说只有一连结、两层。业有与生之间，只有一处因果相接的连结；（无明）、爱、取、（行）、业有所成的是一层；称为生、老死的识、名色、六处、触、受是另一层，共有两层。
ဤသို့လျှင် အစပ်တစ်ခု အလွှာနှစ်ခုသာ ရှိသော ဒေသနာတော်ဖြစ်၏။ ယင်းသို့ပင် အစပ်တစ်ခု အလွှာ နှစ်ခုသာ ရှိသော်လည်း ပြည့်စုံသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်သာ ဖြစ်သည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြထားသည့် အတိုင်း အတိတ်အဆက်ဆက်သို့လည်းကောင်း၊ အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့လည်းကောင်း ဉာဏ်ကိုစေလွှတ်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ပါက အစပ် (၃)ပါး၊ အလွှာ (၄)ပါးရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်များနှင့် တရားကိုယ်အရချင်း၊ ရှုကွက်ချင်း အားလုံး တူညီသွားသောကြောင့် ပြည့်စုံသော ဒေသနာတော်သာ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။
如此，这套教说虽只有一连结、两层，却仍是完整的缘起教说。若依上文所述，把智导向相续的过去世与相续的未来世，摄取诸因法与果法，那么，其所摄法体与观照方式都与具有三连结、四层的缘起教说完全相同。因此，应知这确实也是一套完整的教说。
လောကသုတ္တန်
《世间经》
ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ ဒုတိယတွဲ စာမျက်နှာ (၂၃၃-၂၃၄)တို့၌ (၆)ဒွါရ၊ (၄၂)ကောဋ္ဌာသတို့၌ ရှိသော ကံ-စိတ်-ဥတု-အာဟာရ တည်းဟူသော အကြောင်းတရား အသီးအသီးကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်တရားတို့ကို အကြောင်းနှင့် အကျိုး ဆက်စပ်လျက် ရုပ်တရားတို့၏ အကြောင်းတရားများကို သိမ်းဆည်းပြီးသောအခါ နာမ်- တရားများ၏ အကြောင်းတရားများကိုလည်း သိမ်းဆည်းရန် ဤသို့ ညွှန်ကြားထား၏ ---
《清净之道》第二册第233—234页指示：在六门与四十二身分中，对于由业、心、时节、食素等各自因法所生的诸色法，已经依因果相联摄受色法的诸缘以后，还应继续摄受名法的诸缘，方法如下——
原书第 589 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဧဝံ ရူပကာယဿ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟံ ကတွာ၊ ပုန ''စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ''န္တိအာဒိနာ နယေန နာမကာယဿ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟံ ကရောတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၄။) စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော။ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာ- ပစ္စယာ တဏှာ၊ အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခဿ သမုဒယော။ (သံ-၁-၃ဝဝ။) = စက္ခာယတနနှင့် ရူပါယတနကို အစွဲပြု၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ စက္ခာယတန ရူပါယတန စက္ခုဝိညာဏ် ဤ (၃)ပါး ပေါင်းဆုံခြင်းကြောင့် ဖဿသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏၊ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဏှာ ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ …ဤသည်ကား ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသမုဒယ- တရားတည်း။ (သံ-၁-၃ဝဝ။) ကြွင်းကျန်သော အာယတနဒွါရတို့၌ နည်းတူသဘောပေါက်ပါ။ ဤအထက်ပါ နာမ်တရားတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံကို ညွှန်ပြသော သုတ္တန်မှာ ဒုက္ခသုတ္တန် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် လောကသုတ္တန်
巴利原文（缅文转写）：‘ဧဝံ ရူပကာယဿ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟံ ကတွာ၊ ပုန ''စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ''န္တိအာဒိနာ နယေန နာမကာယဿ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟံ ကရောတိ။’
巴利原文（缅文转写）：‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော။ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာ- ပစ္စယာ တဏှာ၊ အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခဿ သမုဒယော။’
巴利《清净之道》原文之义是：如此对色身作缘摄受以后，又以‘缘眼与色而生眼识’等方法，对名身作缘摄受。（《清净之道》2-234。）巴利《相应部》原文之义是：缘眼与色而生眼识，三者和合为触；缘触而有受，缘受而有爱。诸比丘，这就是苦之集。（《相应部》1-300。）也就是说：缘眼处与色处，眼识生起；眼处、色处与眼识三者和合，触便生起；缘触而有受；缘受而有爱。诸比丘，这就是苦的集起之法。（《相应部》1-300。）其余诸处、诸门也应准此理解。上述指示摄取名法诸因的经文是《苦经》。又，《世间经》——
တွင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သံသရာစက်ရဟတ် လည်ပတ်ပုံကို အလယ်မှ အဆုံးသို့တိုင်အောင် အောက်ပါအတိုင်း ဟောထား တော်မူ၏ ---
——从缘起轮回之轮的中段开始，顺说至终点，说明如下——
လောကဖြစ်ပုံ
世间集（世间的生起）
စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ၊ အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ လောကဿ သမုဒယော။ (သံ-၁-၃ဝ၁။) = စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ရူပါရုံတို့ကိုလည်းကောင်း အစွဲပြု၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ် လာ၏။ စက္ခုအကြည် ရူပါရုံ စက္ခုဝိညာဏ် သုံးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် ဖဿသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
巴利原文（缅文转写）：‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ၊ အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ လောကဿ သမုဒယော။ (သံ-၁-၃ဝ၁။)’
巴利《相应部》原文之义是：缘眼与色而生眼识，三者和合为触；缘触而有受，缘受而有爱，缘爱而有取，缘取而有有，缘有而有生，缘生而有老死、愁、悲、苦、忧、恼。诸比丘，这就是世间集。（《相应部》1-301。）也就是说：缘眼净色与色所缘，眼识生起；眼净色、色所缘与眼识三者和合，触便生起。
ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်၏၊ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဏှာဖြစ်၏။ တဏှာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန် ဖြစ်၏၊ ဥပါဒါန် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝဖြစ်၏၊ ဘဝ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိဖြစ်၏၊ ဇာတိ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇရာမရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ ရဟန်းတို့ …ဤသည်ကား လောက၏ ဖြစ်ခြင်းတည်း။ (ကြွင်းကျန်သော အာယတနဒွါရတို့၌လည်း နည်းမှီး၍ သဘောပေါက်ပါ။)
缘触而有受，缘受而有爱，缘爱而有取，缘取而有有，缘有而有生，缘生而有老死、愁、悲、苦、忧、恼。诸比丘，这就是世间集。其余诸处、诸门也应准此理解。
(သံ-၁-၃ဝ၁။)
（《相应部》1-301。）
လောကချုပ်ပုံ
世间的灭没
စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ။ တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါန နိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ၊ အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ လောကဿ အတ္ထင်္ဂမော။
巴利原文（缅文转写）：‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ။ တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ ဥပါဒါန နိရောဓော၊ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော၊ ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော၊ ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ၊ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ၊ အယံ ခေါ ဘိက္ခဝေ လောကဿ အတ္ထင်္ဂမော။’
巴利《相应部》原文之义是：缘眼与色而生眼识，三者和合为触；缘触而有受，缘受而有爱。唯由此爱无余离贪、止息，取灭；缘取灭，有灭；缘有灭，生灭；缘生灭，老死、愁、悲、苦、忧、恼皆灭。如此，整个苦蕴便止息。诸比丘，这就是世间的灭没。
(သံ-၁-၃ဝ၂။)
（《相应部》1-302。）
= စက္ခုအကြည်ဓာတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ရူပါရုံတို့ကိုလည်းကောင်း အစွဲပြု၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ စက္ခုအကြည်ဓာတ် ရူပါရုံ စက္ခုဝိညာဏ် (၃)ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် ဖဿသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏၊ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဏှာ ဖြစ်၏။ ထိုတဏှာ၏
也就是说：缘眼净色与色所缘，眼识生起；眼净色、色所缘与眼识三者和合，触便生起；缘触而有受，缘受而有爱。唯由那爱——
原书第 590 页
သာလျှင် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန် ချုပ်၏၊ ဥပါဒါန် ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ ချုပ်၏၊ ဘဝ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ ချုပ်၏၊ ဇာတိ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇရာမရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့သည် ချုပ်ကုန်၏။ ဤသို့လျှင် အလုံးစုံသော ဝဋ်ဆင်းရဲအစု၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏။
——通过阿罗汉道无余止息，取便止息；缘取止息，有止息；缘有止息，生止息；缘生止息，老死、愁、悲、苦、忧、恼皆止息。如此，整个轮回苦蕴便止息。
ရဟန်းတို့ …ဤသည်ကား လောက ချုပ်ခြင်းတည်း။ (သံ-၁-၃ဝ၂။) ဤအထက်ပါ ဒေသနာတော်များနှင့် အညီ အသင်သူတော်ကောင်းသည် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်၏ အလယ်ပိုင်းဖြစ်သော သဠာယတနမှစ၍ အဆုံးဖြစ်သော ဇာတိ ဇရာမရဏစသည်သို့တိုင်အောင် အကြောင်း တရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ကြောင်း-ကျိုးဆက်နွယ်မှုသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်း တရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ပေသည်။ အလားတူပင် အတိတ်အဆက်ဆက် အနာဂတ်အဆက်- ဆက်သို့လည်း ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင် ရှုပွားနိုင်ပေသည်။
诸比丘，这就是世间的灭没。（《相应部》1-302。）依照上述教说，善士可以从缘起教说中段的六处开始，直至终点的生、老死等，以智观见诸因法与果法的因果关联，摄取因法与果法；同样，也可以把智导向相续的过去世与相续的未来世，摄取并观修因法与果法。
ရှုကွက်ပုံစံ
观照模式
၁။ ပစ္စုပ္ပန် --- သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、现在——六处、触、受、爱、取、业有。
၂။ ပထမအနာဂတ် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、第一未来——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
၁။ ပထမအတိတ် --- သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、第一过去——六处、触、受、爱、取、业有。
၂။ ပစ္စုပ္ပန် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、现在——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
၁။ ဒုတိယအတိတ် --- သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、第二过去——六处、触、受、爱、取、业有。
၂။ ပထမအတိတ် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、第一过去——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
ဤသို့စသည်ဖြင့် အတိတ်အဆက်ဆက်သို့ ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင် ရှုနိုင်ပေသည်။
如此，也能把智导向相续的其余过去世，摄取、观照其中的因法与果法。
၁။ ပထမအနာဂတ် --- သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ ဘဝ။
一、第一未来——六处、触、受、爱、取、业有。
၂။ ဒုတိယအနာဂတ် --- ဇာတိ၊ ဇရာမရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ။
二、第二未来——生、老死，以及愁、悲、苦、忧、恼。
ဤသို့စသည်ဖြင့် အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့လည်း ဉာဏ်ကိုစေလွှတ်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား တို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင် ရှုနိုင်ပေသည်။ ဤသို့ အတိတ်အဆက်ဆက် အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့ ဉာဏ်ကိုစေလွှတ်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင် ရှုပွားနိုင်ခဲ့သော် ဤ လောကသုတ္တန် ဒေသနာတော်- မှာလည်း ပြည့်စုံသော ဒေသနာတော်သာ ဖြစ်ပေသည်။
如此，也能把智导向相续的其余未来世，摄取、观照其中的因法与果法。若能这样把智导向相续的过去世与相续的未来世，摄取、观修因法与果法，那么《世间经》的这套教说也确实是一套完整的教说。