特相、作用与现起
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（甲） · 原书第 14–15 页 · 18 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：“缘起”一词的含义。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 14 页
လက္ခဏ - ရသ - ပစ္စုပဋ္ဌာန်
特相、作用与现起
၁။ ဇရာမရဏာဒီနံ ဓမ္မာနံ ပစ္စယလက္ခဏော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ၊ ၂။ ဒုက္ခာနုဗန္ဓနရသော၊ ၃။ ကုမ္မဂ္ဂပစ္စုပဋ္ဌာနော။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၄၉။) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သည် --- ၁။ ဇရာမရဏ အစရှိကုန်သော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ် ဟူသော မှတ်ကြောင်း သဘောလက္ခဏာ ရှိ၏။
巴利《清净之道》引文（缅文转写）：“၁။ ဇရာမရဏာဒီနံ ဓမ္မာနံ ပစ္စယလက္ခဏော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ၊ ၂။ ဒုက္ခာနုဗန္ဓနရသော၊ ၃။ ကုမ္မဂ္ဂပစ္စုပဋ္ဌာနော။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၄၉။)”译并释如下：‘一、缘起以作为老死等诸法之缘为特相；二、以使苦相续为作用；三、以邪道为现起。’（《清净之道》二，149。）一、缘起具有作为缘、能助成老死等缘所生法生起的特相。
၂။ အကြောင်းနှင့် အကျိုး ဆက်စပ်လျက် မပြတ်မစဲဖြစ်ခြင်းဟူသော ပဝတ္တိဒုက္ခသို့ အစဥ်လိုက်စေခြင်း ကိစ္စရသ ရှိ၏။
二、它的作用，是使因果相连而不间断发生，也就是令流转苦相续。
၃။ စက်ဆုပ်အပ်သော သံသရာခရီး၏အဖြစ်ဖြင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်အား ရှေးရှူထင်တတ်၏။
三、它在瑜伽行者的智慧中，现起为可厌的轮回旅程。
တစ်နည်း --- နိဗ္ဗာန်သို့သွားရာ မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်းခရီး၏ အလွဲခရီးဖြစ်၍ ခရီးလွဲ ခရီးကောက်၏အဖြစ်ဖြင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်အား ရှေးရှူထင်တတ်၏။
另一种解释是：它在瑜伽行者的智慧中，现起为偏离通往涅槃之中道、与中道相违的邪路与曲路。
တေသံ တေသံ ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မာနံ သမ္ဘဝတော ဥပ္ပဇ္ဇနတော သဿတုစ္ဆေဒသင်္ခါတံ အန္တဒွယံ အနုပဂ္ဂမ္မ ယထာသကံ ပစ္စယေဟိ အနုရူပဖလုပ္ပတ္တိ ဣဓ မဇ္ဈိမပဋိပဒါတိ အဓိပ္ပေတာ။ (မဟာဋီ-၂ -၂၃၆။) ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်နှင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဟူသော ဉာဏ်နှစ်ပါးတို့ကို ရရှိ- သောအခါ ထိုထို အဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းတရားတို့၏ ညီညွတ်မှုကို အစွဲပြု၍ ထိုထို သင်္ခါရစသော အကျိုး တရားတို့၏ အကြောင်းနှင့် အကျိုး ဆက်နွယ်လျက် မပြတ်မစဲ ဖြစ်နေမှုကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်လာ၏။ ယင်းသို့ သိမြင်သောအခါ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်သည် သဿတဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော အစွန်းနှစ်ဖက်သို့ မကပ်ရောက်တော့ဘဲ မိမိ မိမိတို့၏ ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားအပေါင်းတို့ကြောင့် ယင်းအကြောင်းတရားတို့နှင့် လျော်ညီသော အကျိုးတရားတို့၏
巴利《大复注》引文（缅文转写）：“တေသံ တေသံ ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မာနံ သမ္ဘဝတော ဥပ္ပဇ္ဇနတော သဿတုစ္ဆေဒသင်္ခါတံ အန္တဒွယံ အနုပဂ္ဂမ္မ ယထာသကံ ပစ္စယေဟိ အနုရူပဖလုပ္ပတ္တိ ဣဓ မဇ္ဈိမပဋိပဒါတိ အဓိပ္ပေတာ။ (မဟာဋီ-၂ -၂၃၆။)”译并释如下：‘彼彼缘所生法由各自诸缘生起相应之果，并不趋近所谓常与断的两端；这里所谓中道，正是指此。’（《大复注》二，236。）当瑜伽行者获得名色分别智与缘摄受智这两种智时，便以正见之智，亲自现见并通达：依彼彼无明等因法的和合，彼彼行等果法在因果关联中持续发生。如此知见时，他的智慧便不再趋近常见与断灭见这两个极端；而由各自相应的众因，生起与这些因相应的诸果——
ဖြစ်ခြင်းကို ဖော်ပြနေသော ဘုရားရှင် ညွှန်ကြားထားတော်မူသည့် မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်းပေါ်သို့ ရောက်ရှိသွားပေ၏။
——这一事实，正由佛陀所指示的中道揭示出来；他的智慧遂进入这条中道。
နိဗ္ဗာန်သို့သွားရာ မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်း ဟူသည်ကား --- ၁။ အဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းတရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ၂။ သင်္ခါရစသော အကျိုးတရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ၃။ အဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းတရားနှင့် သင်္ခါရစသော အကျိုးတရားတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု သဘောတရားကိုလည်းကောင်း --- သိရှိလာသောအခါ ယင်းအကြောင်းတရားအပေါင်း၊ အကျိုးတရားအပေါင်းတို့ကို လက္ခဏာယာဥ်သုံးချက် သို့ တင်၍ တွင်တွင်ကြီး ဝိပဿနာရှုရသော လမ်းတည်း။
所谓通往涅槃的中道，是这样的观修之路：一、知见无明等因法；二、知见行等果法；三、知见无明等因法与行等果法之间的因果关系；继而把所有这些因法与果法置于无常、苦、无我三相之下，反复有力地修习毗婆舍那。
原书第 15 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ယင်းသို့ ဝိပဿနာ မရှုခဲ့သော် မရှုခဲ့နိုင်သော် ယင်းအကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သည် မပြတ် ဆက်စပ်လျက် အထပ်ထပ် ဖြစ်မြဲ ဖြစ်နေမည်သာ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းသို့ ဖြစ်နေမှုကို ပဝတ္တိဒုက္ခဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။
若没有如此修习毗婆舍那，或没有能力如此修习，因法与果法便会持续相连，一再生起。这种持续发生，称为流转苦（pavatti-dukkha）。
ယင်းပဝတ္တိဒုက္ခ အမည်ရသော အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့၏ မပြတ်ဖြစ်နေမှုသည် သို့မဟုတ် မပြတ် ဖြစ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်မှုသည် ကုမ္မဂ္ဂအမည်ရသော နိဗ္ဗာန်သို့သွားရာ မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်းမှ တိမ်းစောင်း လွဲချော်နေသော မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်းနှင့် ထိ်ပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော ခရီးကောက် ခရီးလွဲပင်တည်း။ သံသရာ၏ အစီးအပွား အပါယ်၏ အစီးအပွားသာတည်း။
这种称为流转苦的因果持续发生——或者说，不断促成其持续发生——就是所谓邪道（kummagga）：它偏离通往涅槃的中道，与中道正相违背，是一条邪曲歧途；它只会使轮回与恶趣增盛。
အကယ်၍ အသင် ယောဂီသူတော်ကောင်းသည် အတိတ်အဆက်ဆက်မှသည် အနာဂတ်ဆုံးသည့် တိုင်အောင် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် ကာလသုံးပါးတို့၏ အတွင်း၌ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရစသော အကြောင်းတရား အဆက်ဆက် အကျိုးတရားအဆက်ဆက်တို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ တွင်တွင်ကြီး ဝိပဿနာ ရှုနိုင်ပါ- မူကား ယင်းအကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ အပေါ်၌ ''ငါ့ဟာ၊ ငါ ၊ ငါ၏ အတ္တ''ဟု အစွဲကြီး စွဲနေသည့် တဏှာစွဲ မာနစွဲ ဒိဋ္ဌိစွဲတို့သည် ပြိုကွဲပျက်စီးသွားကြမည် ဖြစ်၏။ မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်းပေါ်သို့ ဣန္ဒြေရရ သိက္ခာရှိရှိ ဂုဏ်ရှိရှိဖြင့် လျှောက်သွားနေခြင်းပင် ဖြစ်၏။
贤善的禅修者，如果你能从一连串过去世开始，直至未来的终点，把过去、未来、现在三时中相续生起的无明、行等因法与果法安立于三相之下，反复有力地修习毗婆舍那，那么，对于这些因法与果法执为‘这是我的、这是我、这是我的自我’的爱执、慢执与见执，都会崩解消失。此时你正诸根受调、修学具足而有尊严地行于中道。
ထိုသို့ မဇ္ဈိမပဋိပဒါလမ်းပေါ်သို့ ကောင်းကောင်းကြီး တွင်တွင်ကြီး မနေမနား လျှောက်သွားနိုင်ပါမူကား အသင်သူတော်ကောင်း လိုလားတောင့်တနေသော နိဗ္ဗာန်သို့ကား ဣန္ဒြေ ရင့်ကျက်စုံညီသော တစ်နေ့တွင် ဆိုက်ရောက်ရမည်သာ ဧကန် ဖြစ်ပေသတည်း။
如果能这样稳健、有力而不间断地走在中道上，那么，当诸根成熟具足的那一天，贤善的你必定会抵达所向往的涅槃。
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဟူသည်
“缘起”一词的含义
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဟူသော ပုဒ်၏ (= စကားလုံး၏) အဓိပ္ပါယ်ကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာတွင် (၃)မျိုး ဖွင့်ပြထား၏။
《清净之道》以三种方式解释“缘起”一词的含义。
ယင်း (၃)မျိုးသော အဓိပ္ပါယ်တို့မှာ ကြောင်း-ကျိုးဆက် = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားတို့ကို လက်ထက်ဥသျှစ်သို့ လင်းလင်းထင်ထင် ထိထိမိမိ ဉာဏ်မျက်စိဖြင့် ကိုယ်တိုင်သိအောင် ရှုမြင်လိုသော ယောဂါဝစရသူတော်ကောင်း- တို့၏ အသိဉာဏ် သန့်ရှင်းရေးအတွက် ကြိုတင်သိထားသင့်သဖြင့် ရှုကွက်ကို မဖော်ပြမီ ယင်းဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို ဤတွင် ဆက်လက်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
想以慧眼亲自观见因果相续——缘起法——如掌中木橘般清楚鲜明、确切不虚的瑜伽行者，应当预先了解这三种解释，以使自己的知见清净。因此，在说明具体观法以前，先于此继续说明这些释义。
ပထမနည်း အဖွင့်
第一种释法
ယော ဟိ အယံ ပစ္စယတာယ ပဝတ္တော ဓမ္မသမူဟော၊ တတ္ထ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါတိ ဣဒံ ဝစနံ ဒွိဓာ ဣစ္ဆန္တိ။
“对于依缘性而流转的这一法聚，‘缘起’一语有两种解释。”
သော ဟိ ယသ္မာ ပတီယမာနော ဟိတာယ သုခါယ စ သံဝတ္တတိ၊ တသ္မာ ပစ္စေတုမရဟန္တိ နံ ပဏ္ဍိတာတိ ပဋိစ္စော။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော စ သဟ သမ္မာ စ ဥပဇ္ဇတိ၊ န ဧကေကတော၊ နာပိ အဟေတုတောတိ သမုပ္ပါဒေါ။ ဧဝံ ပဋိစ္စော စ သော သမုပ္ပါဒေါ စာတိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ။ အပိစ သဟ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ သမုပ္ပါဒေါ၊ ပစ္စယသာမဂ္ဂိံ ပန ပဋိစ္စ အပစ္စက္ခာယာတိ ဧဝမ္ပိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ။ တဿ စာယံ ဟေတုသမူဟော ပစ္စယောတိ တပ္ပစ္စယတ္တာ အယမ္ပိ၊ ယထာ လောကေ သေမှဿ ပစ္စယော ဂုဠော သေမှော ဂုဠောတိ ဝုစ္စတိ၊ ယထာ စ သာသနေ သုခပ္ပစ္စယော ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပါဒေါ ''သုခေါ ဗုဒ္ဓါနံ ဥပ္ပါဒေါ''တိ ဝုစ္စတိ၊ တထာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဣစ္စေဝ ဖလဝေါဟာရေန ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၁-၁၅၂။) ယသ္မာ အတ္တနော ပစ္စယဝသေန ပဝတ္တော ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မသမူဟော ပစ္စေတဗ္ဗတော ပဋိစ္စော စ သော သဟ ဥပ္ပဇ္ဇနတော သမုပ္ပါဒေါ စ၊ ပဋိစ္စ ဝါ ကာရဏသာမဂ္ဂိံ အပစ္စက္ခာယ သဟ ဥပ္ပဇ္ဇနတော ဧဝါတိ စ ဧဝံ
“这一法聚被通达时，能导向利益与安乐，所以智者应当通达它，故称 paṭicca；当它生起时，是如理而共同地生起，并非各自逐一生起，也不是无因生起，故称 samuppāda。如此，它既是 paṭicca，又是 samuppāda，故称 paṭiccasamuppāda（缘起）。又，因为共同生起，故称 samuppāda；因为依靠而不舍弃诸缘和合，故称 paṭiccasamuppāda。再者，这一因聚是那些缘所生法的缘，所以这一因聚也可以沿用果法的称呼而称为缘起。譬如世间把能引生痰的糖称为‘痰糖’，又如佛陀出世是安乐之缘，教法中便说‘诸佛出世乐’；同样，应知这里也是沿用果法的称呼而说为缘起。（《清净之道》二，151—152。）又，因为依自身诸缘而流转的缘所生法聚应被通达，故为 paṭicca；因为它共同生起，故为 samuppāda。或者说，它不舍弃诸因和合，依之共同生起；因此，以这两种方式——”