“缘起”一词的含义（之十二）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（甲） · 原书第 285–297 页 · 228 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：死者与生者。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 285 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) သိမ်းဆည်းပါ။ အကယ်၍ ထိုမိမိရှုသော ဘဝင်သည် ဇောနောင် ကပ်လျက်ကျသော ဘဝင်ဖြစ်မူ အနန္တရ အကြောင်းတရားမှာ သတ္တမဇောဖြစ်၏။ တဒါရုံနောင် ကပ်လျက်ကျသော ဘဝင်ဖြစ်မူ အနန္တရအကြောင်းတရားမှာ ဒုတိယတဒါရုံ ဖြစ်၏။ အကယ်၍ ဘဝင်နောင် ထပ်၍ကျသော ဘဝင်ဖြစ်မူ ရှေးရှေး ဘဝင်သည် အနန္တရ အကြောင်းတရား ဖြစ်ပေသည်။ သတိပြု၍ သိမ်းဆည်းပါ။
——若所观的有分是紧接速行之后落入的有分，它的无间因法就是第七速行；若是紧接彼所缘之后落入的有分，无间因法就是第二彼所缘；若是有分之后又落入的有分，则前一有分是无间因法。应注意并加以摄取。
တစ်ဖန် ထိုဘဝင်များ၏ နောင်၌ စက္ခုဒွါရဝီထိက အာရုံယူခဲ့သော (အတိတ်)ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံယူသည့် တဒနုဝတ္တက မနောဒွါရဝီထိစသော မနောဒွါရဝီထိများလည်း ဖြစ်နိုင်၏။ မနောဒွါရဝီထိတို့သည် စက္ခုဒွါရဝီထိက အာရုံယူခဲ့သည့် အတိတ်ရူပါရုံကိုသာ အာရုံပြုနိုင်သည်ဟူ၍ ဤသို့ကား အယူအဆ မမှားစေ- လိုပါ။ အတိတ်ရူပါရုံကိုသာ အာရုံယူနိုင်သော မနောဒွါရဝီထိများ ရှိကြသကဲ့သို့ ပစ္စုပ္ပန်ရူပါရုံကို အာရုံပြုနိုင်သော မနောဒွါရဝီထိများလည်း ရှိကြသည်သာ ဖြစ်၏။
再者，这些有分之后，也可能生起随转意门心路等诸意门心路，继续取眼门心路所取的同一过去色所缘。不过，不应误以为意门心路只能缘取过去色所缘：既有只能缘取过去色所缘的意门心路，也确有能够缘取现在色所缘的意门心路。
ဧတံ = (ပဉ္စဒွါရိကဇဝနံ) န လက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာဝသေန ပဝတ္တတိ။ ပ ။ သဗ္ဗောပိ ပနေသ ပဘေဒေါ မနောဒွါရိကဇဝနေယေဝ လဗ္ဘတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၈၈။) ပဉ္စဒွါရိကဇောကား ရူပါရုံအဝင်အပါဖြစ်သည့် သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စလက္ခဏာ ဒုက္ခလက္ခဏာ အနတ္တ- လက္ခဏာလျှင် အာရုံရှိသော လက္ခဏာရမ္မဏိက ဝိပဿနာ၏ အစွမ်းဖြင့် မဖြစ်နိုင်။ ပ ။ မနောဒွါရိကဇော၌ သာလျှင် သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စလက္ခဏာ ဒုက္ခလက္ခဏာ အနတ္တလက္ခဏာလျှင် အာရုံရှိသော လက္ခဏာ- ရမ္မဏိက ဝိပဿနာဇောကို ရအပ်ပေ၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၈၈။) ဤအဋ္ဌကထာအဖွင့်များနှင့် အညီ မနောဒွါရိကဇောတို့သည် ရူပါရုံ အဝင်အပါဖြစ်သည့် သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တအခြင်းအရာကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ဆိုက်အောင် ထွင်းဖောက် သိမြင်နိုင်သော စွမ်းအား အပြည့် အဝ ရှိပေသည်။ သို့အတွက် အတိတ်ရူပါရုံစသည့် အတိတ်သင်္ခါရတရားတို့ကိုလည်း မနောဒွါရိကဇောတို့သည်
巴利义注原串：“ဧတံ = (ပဉ္စဒွါရိကဇဝနံ) န လက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာဝသေန ပဝတ္တတိ။ ပ ။ သဗ္ဗောပိ ပနေသ ပဘေဒေါ မနောဒွါရိကဇဝနေယေဝ လဗ္ဘတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၈၈။)”译：“这〔五门速行〕不依以三相为所缘的观而生起。……但这一切差别只可在意门速行中获得。”五门速行不能依以色所缘在内诸行法的无常相、苦相、无我相为所缘的三相所缘观而生起。……唯在意门速行中，才能获得以诸行法的无常相、苦相、无我相为所缘的三相所缘观速行〔同上出处〕。依这些义注解释，意门速行具有充分力量，能够穿透照见包括色所缘在内诸行法的无常、苦、无我性，直达刹那现在。因此，意门速行也能缘取过去色所缘等过去行法——
အာရုံယူနိုင်ကြ၏။ ပစ္စုပ္ပန်သင်္ခါရတရားတို့ကိုလည်း အာရုံယူနိုင်ကြ၏။ အနာဂတ်သင်္ခါရတရားတို့ကိုလည်း အာရုံယူနိုင်ကြ၏ဟု မှတ်ပါ။
——也能缘取现在行法，还能缘取未来行法。应当如此记取。
ယင်းမနောဒွါရဝီထိတို့မှာ ဝိဘူတာရုံဖြစ်က မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း (၁)ကြိမ်၊ ဇော (၇)ကြိမ်၊ တဒါရုံ (၂)ကြိမ်၊ အဝိဘူတာရုံဖြစ်က မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း (၁)ကြိမ် ၊ ဇော (၇)ကြိမ်တို့ ဖြစ်ကြ၏။
这些意门心路若取清晰所缘，便有意门转向一次、速行七次、彼所缘两次；若取不清晰所缘，则有意门转向一次、速行七次。
၁။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၌ စိတ်စေတသိက် = နာမ်တရား (၁၂)လုံး။
一、意门转向中的心与心所合为十二种名法。
၂။ ဇောအသီးအသီး၌ မဟာကုသိုလ်ဇောဖြစ်အံ့ (၃၄/၃၃/၃၃/၃၂)လုံး။
二、每一速行若是大善速行，分别有三十四、三十三、三十三或三十二种名法。
၃။ တဒါရုံ အသီးအသီး၌ မဟာဝိပါက်တဒါရုံ ဖြစ်အံ့ (၃၄/၃၃/၃၃/၃၂)လုံး။
三、每一彼所缘若是大果报彼所缘，分别有三十四、三十三、三十三或三十二种名法。
၄။ အဟိတ် သန္တီရဏတဒါရုံ ဖြစ်အံ့ (၁၂/၁၁)လုံး - ဤသို့ထိုက်သလို နာမ်တရားများ ဖြစ်ကြ၏။
四、若是无因推度彼所缘，则有十二或十一种名法。名法依其所应而生起。
ထိုတွင် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၌ ခန္ဓာငါးပါးဖွဲ့ပုံသည် ဝုဋ္ဌော၌ ခန္ဓာငါးပါးဖွဲ့ပုံနှင့် အားလုံးတူ၏။ မနောဒွါရာ- ဝဇ္ဇန်း၏ ရူပက္ခန္ဓာရှုကွက်သည် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၏ ရူပက္ခန္ဓာရှုကွက်နှင့် တူပြီ။
其中，意门转向组成五蕴的方法与确定组成五蕴的方法完全相同；意门转向色蕴的观法与五门转向色蕴的观法相同。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：意门转向受蕴
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，意门转向受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝色所缘）是因法，意门转向受蕴是果法。
原书第 286 页
၃။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုး တရား။
三、触：（甲）眼触（＝8）是因法，意门转向受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင်မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，意门转向受蕴——
အကျိုးတရား။
——是果法。
( ဂ ) မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း
（丙）意门转向意触（＝11）是因法，意门转向——
ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
——受蕴是果法。
စက္ခုသမ္ဖဿ --- ပုရိမာ ပုရိမာတိ အနန္တရူပနိဿယေ သမနန္တရတီတာ လဗ္ဘန္တိ၊ အာရမ္မဏူပနိဿယ- ပကတူပနိဿယေသု နာနာဝီထိဝသေန ပုရိမတရာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။) အနန္တရူပနိဿယ၌ အကြောင်းတရားကား ရှေးစိတ္တက္ခဏ တရားစုတို့တည်း၊ အကျိုးတရားတို့ကား နောက် စိတ္တက္ခဏ တရားစုတို့တည်း။ အာရမ္မဏူပနိဿယ ပကတူပနိဿယတို့၌ကား အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရား တို့သည် အသီးအသီးသော ဝီထိတို့၏ အစွမ်းဖြင့်လည်း ကျေးဇူးပြုကြ၏။ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့ သည် ဝီထိချင်းမတူသော်လည်း ဝီထိချင်းခြားသော်လည်း ဝီထိချင်းကွာခြားနေသော အကြောင်းတရားတို့က ဝီထိချင်းကွာခြားနေသော အကျိုးတရားတို့အား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပကတူပနိဿယ အာရမ္မဏူပနိဿယသတ္တိ တို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးနိုင်ကြ၏။ ထိုကြောင့် စက္ခုသမ္ဖဿ နာမ်တရားစုတို့ကိုလည်း ဝီထိခြားလျက်ရှိသော ရူပါရုံကို ဆက်လက်အာရုံယူကြသည့် တဒနုဝတ္တက မနောဒွါရဝီထိစသည်တို့၌ တည်ရှိသော နာမ်တရားစုတို့၏ အကြောင်း
眼触——巴利义注原串：“ပုရိမာ ပုရိမာတိ အနန္တရူပနိဿယေ သမနန္တရတီတာ လဗ္ဘန္တိ၊ အာရမ္မဏူပနိဿယ- ပကတူပနိဿယေသု နာနာဝီထိဝသေန ပုရိမတရာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။)”译：“所谓‘前前’，在无间亲依止中可指刚刚过去的相邻法；在所缘亲依止与自然亲依止中，则依不同心路而可指更早的法。”在无间亲依止中，因法是前一心刹那法组，果法是后一心刹那法组。在所缘亲依止与自然亲依止中，因法与果法也能依各别心路而相助。即使因果属于不同、相隔的心路，处在不同心路的因法仍能借自然亲依止与所缘亲依止之力，助成不同心路的果法。因此，眼触名法组也被列为跨越心路、继续缘取色所缘的随转意门心路等中名法组的因——
တရားအဖြစ် ဖော်ပြထားပါသည်။ အားကောင်းသော ဝိပဿနာဇောတို့ကား စက္ခုသမ္ဖဿ၏ အကူအညီ မပါဘဲလည်း ရူပါရုံကို တစ်နည်း ရူပါရုံနှင့်တကွသော သင်္ခါရတရားတို့ကို အာရုံပြုနိုင်သဖြင့် ထိုအခါမျိုး၌ စက္ခုသမ္ဖဿ၏ ကျေးဇူးပြုပေးမှု အကြောင်းတရားသည် ချို့တဲ့နိုင်ပေသည်။
——法。强力的观速行即使没有眼触的帮助，也能缘取色所缘，换言之，能缘取连同色所缘在内的诸行法；在这种情形，眼触作为助缘因法便可能缺失。
ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ
有分意触
ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ။ (သံ-၂-၂၄၈။) မနောသမ္ဖဿောတိ ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော။ ဝေဒယိတန္တိ သဟာဝဇ္ဇနဝေဒနာယ ဇဝနဝေဒနာ၊ ဘဝင်္ဂသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၅။) တံပုဗ္ဗကတ္တာ မနောဝိညာဏဖဿဝေဒနာနံ မူလပစ္စယဘူတာ သဗ္ဗေသွေဝ စက္ခုဒွါရာဒီသု ဝုတ္တိတ္တာ တဒနုရူပတော ''ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော''တိ ဝုတ္တံ။ သဟာဝဇ္ဇနဝေဒနာယ ဇဝနဝေဒနာ ''ဝေဒယိတ''န္တိ အဓိပ္ပေတာ။ ဘဝင်္ဂသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝေဒနာယ ဂဟဏေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ (သံ-ဋီ-၂-၂၈၆။) ဤပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာများနှင့်အညီ ရူပါရုံကို ဆက်လက်အာရုံယူနေကြသည့် တဒနုဝတ္တက မနော- ဒွါရဝီထိ စသည်တို့၏ ရှေး၌ ကပ်လျက် ဖြစ်သွားကြသော ဘဝင်မနောသမ္ဖဿ ဦးဆောင်သည့် ဘဝင်နာမ်တရားစု တို့သည် --- ၁။ အချင်းချင်းအားလည်းကောင်း၊ ၂။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း၊
巴利经文原串：“ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ။ (သံ-၂-၂၄၈။)”译：“凡以意触为缘所生的所受，或乐、或苦、或不苦不乐。”义注原串：“မနောသမ္ဖဿောတိ ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော။ ဝေဒယိတန္တိ သဟာဝဇ္ဇနဝေဒနာယ ဇဝနဝေဒနာ၊ ဘဝင်္ဂသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ (သံ-ဋ္ဌ-၃-၅။)”译：“所谓‘意触’，即与有分俱生的触。所谓‘所受’，即转向受与速行受；至于与有分相应的受，无须再说。”复注原串：“တံပုဗ္ဗကတ္တာ မနောဝိညာဏဖဿဝေဒနာနံ မူလပစ္စယဘူတာ သဗ္ဗေသွေဝ စက္ခုဒွါရာဒီသု ဝုတ္တိတ္တာ တဒနုရူပတော ''ဘဝင်္ဂသဟဇာတော သမ္ဖဿော''တိ ဝုတ္တံ။ သဟာဝဇ္ဇနဝေဒနာယ ဇဝနဝေဒနာ ''ဝေဒယိတ''န္တိ အဓိပ္ပေတာ။ ဘဝင်္ဂသမ္ပယုတ္တာယ ပန ဝေဒနာယ ဂဟဏေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ (သံ-ဋီ-၂-၂၈၆။)”译：“因为有分触居先，并且是意识、触与受的根本缘，而这已在眼门等一切门中说过，所以相应地说‘与有分俱生的触’。‘所受’意指转向受与速行受；至于与有分相应的受，无须再说。”依这些经、注、复注，在继续缘取色所缘的随转意门心路等紧邻之前，以有分意触为首的有分名法组能够助成：一、彼此；二、意门转向名法组；
၃။ ဇော နာမ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း၊ ၄။ အကယ်၍ ဇောနောင် တဒါရုံကျခဲ့လျှင် တဒါရုံ နာမ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း၊ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေးလျက် ရှိ၏။ သို့အတွက် ဘဝင် မနောသမ္ဖဿကိုလည်း ရူပါရုံကို
三、速行名法组；四、若速行之后生起彼所缘，还能助成彼所缘名法组。因此，有分意触也被列为继续缘取色所缘的意门心路名法组的因——
原书第 287 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ဆက်လက်၍ အာရုံယူကြသည့် မနောဒွါရဝီထိ နာမ်တရားစုတို့၏ အကြောင်းတရားအဖြစ်ဖြင့် ဖော်ပြထား- ပါသည်။ ဖဿကိုပင် ဦးတည်၍ ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
——法。这里是以触为主加以说明。
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၌ ဤဝေဒနာက္ခန္ဓာရှုကွက်ကို သဘောပေါက်ပါက သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာ- ဏက္ခန္ဓာ ရှုကွက်တို့၌လည်း ရှေး၌ ရေးသားခဲ့သော နည်းများကို အစဥ်မှီး၍ သဘောပေါက်လောက်ပေပြီ။
若已理解意门转向受蕴的这一观法，对于想蕴、行蕴与识蕴的观法，也应当能够依次比照前述方法而理解。
ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံပြုသည့် မနောဒွါရဝီထိ၏ အတွင်း၌ အကျုံးဝင်သော ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ တစ်ခု၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား သိမ်းဆည်းပုံကို နည်းမှီးနိုင်အောင် ဆက်လက် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
下面继续说明，在持续缘取色所缘的意门心路中，如何摄取第一善速行受蕴这一项的因法与果法，以便依此类推。
(ဤမနောဒွါရဝီထိအတွင်း၌ အကျုံးဝင်သော ဇောအသီးအသီး၌လည်းကောင်း၊ တဒါရုံအသီးအသီး၌ လည်းကောင်း ခန္ဓာငါးပါးဖွဲ့ပုံသည် စက္ခုဒွါရ၌ ဖော်ပြခဲ့သော ဇော တဒါရုံတို့၌ ခန္ဓာငါးပါး ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အလုံးစုံ တူလေပြီ။ ထူးခြားမှု မရှိတော့ပြီ။ နည်းမှီး၍သာ ရှုပါ။)
（此意门心路内的各个速行与各个彼所缘，其五蕴组成方式，完全等同于眼门心路中已经说明的速行与彼所缘五蕴，不再有差别；只须比照观照。）
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ကုသိုလ် ပထမဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：第一善速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝色所缘）是因法，第一善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第一善速行受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第一善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一善速行意触（＝33）是因法，第一善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第一善速行受蕴是果法。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ကုသိုလ် ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：第二善速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇောဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝色所缘）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第二善速行受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
(ဃ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇောဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第二善速行意触（＝33）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
原书第 288 页
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第二善速行受蕴是果法。
ဤမျှဆိုလျှင် ကြွင်းကျန်သော ပထမဇောခန္ဓာ၊ ဒုတိယဇောခန္ဓာတို့၌လည်းကောင်း၊ တတိယဇောစသည့် ခန္ဓာတို့၌လည်းကောင်း နည်းမှီး၍ ရှုနိုင်လောက်ပေပြီ။ တတိယဇောစသည့် နောက်နောက်ဇောအား ဒုတိယဇော စသည့် ရှေးရှေးဇောက အနန္တရစသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် အဆင့်ဆင့် ကျေးဇူးပြုပေးပုံကိုလည်း သဘောပေါက် ပါလေ။
至此，余下第一善速行、第二善速行诸蕴以及第三善速行等诸蕴，也已足以比照观照。还应理解：第二善速行等前前速行，如何以无间等缘力逐级资助第三善速行等后后速行。
ယောနိသောမနသိကာရ --- ရူပါရုံ (= အရောင်)ကို (၁) ရူပါရုံ အရောင်ဟု၊ (၂) အနိစ္စဟု၊ (၃) ဒုက္ခဟု၊ (၄) အနတ္တဟု၊ (၅) အသုဘဟု - ဆုံးဖြတ်မှုများသည် ယောနိသောမနသိကာရဖြစ်သဖြင့် ဤအပိုင်း၌ ယင်း ယောနိသောမနသိကာရ၏ တရားကိုယ်မှာ (ဇောမဟုတ်တော့ဘဲ) မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရားစု (၁၂)လုံးပင် ဖြစ်သည်။ ဇဝနပဋိပါဒကမနသိကာရ = ဇော၏ အခြေခံအကြောင်းရင်း နှလုံးသွင်းမှုပင်တည်း။ သို့အတွက် ယောနိသောမနသိကာရဟု ဆိုခြင်းနှင့် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿ (= နာမ်တရား-၁၂)ဟု ဆိုခြင်းမှာ အမည်ကွဲသော်လည်း တရားကိုယ်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားပါလေ။
如理作意——把色所缘（＝颜色）判定为：一、色所缘、颜色；二、无常；三、苦；四、无我；五、不净。这些判定都是如理作意，因此本节中如理作意的法体（已不再是速行）就是意门转向十二种名法。速行基础作意（javanapaṭipādaka-manasikāra），即作为速行基础因的作意。因此，说“如理作意”与说“意门转向意触（＝十二种名法）”，名称虽异，法体却完全相同；应如此记住。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ပထမတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：第一彼所缘受蕴（意门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝色所缘）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) သတ္တမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第七速行意触（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
(ဃ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第一彼所缘意触（＝33）是因法，第一彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
原书第 289 页
သတ္တမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄) နှင့် တဒါရုံ
第七速行意触（34种名法）与彼所缘
ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原串：“ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။”译：“前前诸善法以无间缘为缘，缘后后诸无记法。”
(ပဋ္ဌာန-၁-၃။)
缅文出处原串：“(ပဋ္ဌာန-၁-၃။)”（《发趣论》1-3。）
အဗျာကတာနန္တိ ဣဒံ ပန ကုသလာနန္တရံ တဒါရမ္မဏဘဝင်္ဂဖလသမာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ။
巴利义注原串：“အဗျာကတာနန္တိ ဣဒံ ပန ကုသလာနန္တရံ တဒါရမ္မဏဘဝင်္ဂဖလသမာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ။”译：“这里所谓‘无记’，是就善法之后依彼所缘、有分与果定而说。”
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၃။)
缅文出处原串：“(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၃။)”（《发趣论义注》，《阿毗达磨义注》3-363。）
ရှေးရှေးသော ကုသိုလ်တရားတို့သည် နောက်နောက်သော အဗျာကတတရားတို့အား အနန္တရပစ္စယသတ္တိ ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (ပဋ္ဌာန-၁-၃။) ကုသိုလ်ဇောက (= ကုသိုလ်တရားက) အဗျာကတတရားအား အနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးပုံကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခြင်းသည် --- ၁။ ကုသိုလ်ဇောနောင် တဒါရုံကျသည်ဖြစ်အံ့၊ ယင်းကုသိုလ်တရားက တဒါရုံ ဝိပါက် အဗျာကတတရားအား အနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
前前善法以无间缘力资助后后无记法。缅文重引原串：“(ပဋ္ဌာန-၁-၃။)”（《发趣论》1-3。）佛陀所宣说的善速行（即善法）以无间缘力资助无记法的方式是：一、若善速行之后有彼所缘，则该善法以无间缘力资助彼所缘这一果报无记法。
၂။ ကုသိုလ်ဇောနောင် ဘဝင်ကျသည်ဖြစ်အံ့၊ ယင်းကုသိုလ်တရားက ဘဝင် = ဝိပါက် အဗျာကတတရားအား အနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
二、若善速行之后落入有分，则该善法以无间缘力资助有分这一果报无记法。
၃။ အနုလောမံ သေက္ခာယ ဖလသမာပတ္တိယာ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော၊ အရဟတော အနုလောမံ ဖလသမာပတ္တိယာ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၁၃၈။) သေက္ခအမည်ရသော အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ ဖလသမာပတ္တိဝီထိအတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိကြသော အနုလောမ အမည်ရသော ကုသိုလ်တရားသည် ဖိုလ်ဇောဟူသော ဝိပါက် အဗျာကတတရားအား အနန္တရပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ ဖလသမာပတ္တိဝီထိ အတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိသော အနုလောမ အမည်ရသော မဟာကြိယာ အဗျာကတတရားသည် အရဟတ္တဖိုလ်ဇောဟူသော ဝိပါက် အဗျာကတတရားအား အနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၃။) ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူသဖြင့် သေက္ခအရှင်မြတ်တို့၏ ဖလသမာပတ္တိဝီထိ၌ ပါဝင်တည်ရှိသော အနုလောမအမည်ရသော မဟာကုသိုလ်တရားသည် သေက္ခအရှင်မြတ်တို့၏ သောတာပတ္တိဖိုလ် သို့မဟုတ် သကဒါဂါမိဖိုလ် သို့မဟုတ် အနာဂါမိဖိုလ်ဟူသော မိမိရရှိသည့် ဖိုလ်အား အနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
三、巴利及出处原串：“အနုလောမံ သေက္ခာယ ဖလသမာပတ္တိယာ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော၊ အရဟတော အနုလောမံ ဖလသမာပတ္တိယာ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၁၃၈။)”译：“随顺以无间缘为缘，缘有学的果定；随顺以无间缘为缘，缘阿罗汉的果定。”在有学圣者的果定心路中，随顺这一善法以无间缘力资助果速行这一果报无记法；在阿罗汉的果定心路中，随顺这一大唯作无记法以无间缘力资助阿罗汉果速行这一果报无记法。缅文义注出处原串：“(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၃။)”（《发趣论义注》，《阿毗达磨义注》3-363。）依此教说，有学圣者果定心路中的随顺大善法，以无间缘力资助其本人已证得的预流果、一来果或不来果。
ဤပါဠိတော် အဋ္ဌကထာတို့နှင့် အညီ --- ကုသိုလ်တရားများကလည်း တဒါရုံဝိပါက်အား အနန္တရပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ဟု သိရှိပါလေ။
依这些巴利正文与义注，应知善法也以无间缘力资助彼所缘果报。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ဒုတိယတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：第二彼所缘受蕴（意门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
原书第 290 页
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝色所缘）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင်မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခ-
（丙）第一彼所缘意触（＝34）是因法，第二彼所缘受——
န္ဓာက အကျိုးတရား။
——蕴是果法。
(ဃ) ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခ-
（丁）第二彼所缘意触（＝33）是因法，第二彼所缘受——
န္ဓာက အကျိုးတရား။
——蕴是果法。
ဤမျှဆိုလျှင် ကြွင်းကျန်သော နာမ်ခန္ဓာတို့၌လည်း သဘောပေါက်လောက်ပေပြီ၊ နည်းမှီး၍သာ ရှုပါလေ။
至此，余下各名蕴也应足以理解；只须比照观照。
၁။ ပီတိမယှဥ် ဉာဏ်သာယှဥ်သော စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်းကောင်း၊ ၂။ ပီတိယှဥ်၍ ဉာဏ်မယှဥ်သော စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်းကောင်း၊ ၃။ ဉာဏ် ပီတိ နှစ်မျိုးလုံး မယှဥ်သော စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်းကောင်း၊ ၄။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော ဉာဏ် ပီတိ နှစ်မျိုးလုံး ယှဥ်သည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌ လည်းကောင်း --- စိတ္တက္ခဏတိုင်းဝယ် အကြောင်းတရား အကျိုးတရား သိမ်းဆည်းပုံကို နည်းမှီး၍ ရှုပါ။ ဉာဏ်မယှဥ်က သင်္ခါရက္ခန္ဓာနှင့် ဖဿစသည်တို့၌ ဉာဏ်လျော့သွား၏၊ ပီတိမယှဥ်ပါက ပီတိလျော့သွား၏၊ ဉာဏ် ပီတိ နှစ်မျိုး- လုံး မယှဥ်ပါက နှစ်မျိုးလုံး လျော့သွား၏။ နာမ်တရား (၃၄)အရာတွင် (၃၃/၃၃/၃၂) ဖြစ်ခြင်းသာ ထူးသည်။
一、在不与喜相应、只与智相应的眼门心路与意门心路中，有三十三种名法；二、在与喜相应而不与智相应的两种心路中，有三十三种名法；三、在智、喜二者皆不相应的两种心路中，有三十二种名法；四、在上述智、喜二者皆相应的两种心路中，有三十四种名法——应比照观照每一心刹那摄取因法与果法的方式。智不相应时，行蕴及触等少去智；喜不相应时，少去喜；智、喜皆不相应时，二者都少去。按本段实际列举顺序，法数是33、33、32、34；按智喜皆有、仅有其一（两种）、二者皆无的标准组合顺序，则是34、33、33、32。
တစ်ဖန် သန္တီရဏ၌ ပီတိ ယှဥ် မယှဥ်သို့လိုက်၍ နာမ်တရားစုမှာ (၁၂/၁၁) ထိုက်သလို ဖြစ်သည်။ မဟာဝိပါက် တဒါရုံ၌ ကုသိုလ်ဇောနှင့် နာမ်တရားစု အရေအတွက် တူ၏။ သန္တီရဏတဒါရုံ၌ သန္တီရဏနှင့် နာမ်တရားစု အရေအတွက် တူ၏။ နည်းမှီး၍သာ ကုန်စင်အောင်ရှုပါ။
又在推度中，随喜相应或不相应，名法组分别为12或11。大异熟彼所缘的名法数与善速行相同；推度彼所缘的名法数与推度相同。应依此类推，彻底观照。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိများ
色所缘路线：意门心路
ရူပါရုံကိုပင်လျှင် --- (ဤ၌ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု၏ အတွင်း၌ရှိသော ရူပါရုံကိုပင်) ၁။ ရုပ်တရားဟု ရှုသော ရုပ်တရားဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိများ၊ ၂။ အနိစ္စဟု ရှုသော အနိစ္စဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိများ၊ ၃။ ဒုက္ခဟု ရှုနေသော ဒုက္ခဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိများ၊ ၄။ အနတ္တဟု ရှုနေသော အနတ္တဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိများ၊ ၅။ အသုဘဟု ရှုနေသော အသုဘဟု သိနေသော မနောဒွါရဝီထိများ၊ ဤမနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်း စိတ္တက္ခဏတိုင်းဝယ် ခန္ဓာငါးပါးဖွဲ့၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ နည်းရလောက်ပေပြီ။ ရူပါရုံကို အနိစ္စဟု ရှုလျှင် အနိစ္စဟု ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ်မှုသည်- ပင်လျှင် ယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်သည်။ ဤသို့စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါလေ။ ဉာဏ် ပီတိ ယှဥ် မယှဥ်သို့
仍以色所缘为对象——（这里是一个色聚内部的色所缘）：一、观为色法、知为色法的意门心路；二、观为无常、知为无常的意门心路；三、观为苦、知为苦的意门心路；四、观为无我、知为无我的意门心路；五、观为不净、知为不净的意门心路。也应在这些意门心路的每一心刹那中组成五蕴，继续摄取因法与果法；方法至此已足够。观色所缘为无常时，把它审察、判定为无常，正是如理作意；其余也应如此理解。再依智、喜是否相应，以及——
原书第 291 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) လိုက်၍ သောမနဿဝေဒနာနှင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာသို့လိုက်၍ စေတသိက် တစ်လုံး နှစ်လုံး အပြောင်းအလဲကို သဘောပေါက်ပါလေ။
——依悦受或舍受，应理解一两个心所的增减变化。
ယခုတစ်ဖန် ဆက်လက်၍ ရူပါရုံလိုင်း၌ပင် အကုသိုလ်ဇောများ စောသည့် မကောင်းအုပ်စု နာမ်တရားစု တို့၌လည်း တစ်နည်းဆိုသော် အကုသိုလ်ဇော စောသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရား သိမ်းဆည်းပုံ နည်းအမြွက်ကို တင်ပြအပ်ပါသည်။ ထိုတွင် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ စက္ခုဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌောတို့၌ ကုသိုလ်ဇော စောသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ အကောင်းအုပ်စုတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အတိုင်း ရှုပါ။ ဤတွင် လောဘမူ ပထမ အသင်္ခါရိကစိတ် လောဘဒိဋ္ဌိ အကုသိုလ်ဇော အလုံး (၂ဝ)အုပ်စုတွင် ပထမဇောကို ပုံစံထုတ်၍ တင်ပြပေအံ့ --- ရူပါရုံလိုင်း - စက္ခုဒွါရဝီထိ - လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စု - ပထမ လောဘဇော ခန္ဓာ (၅) ပါး ၁။ လောဘဇော၏ မှီရာ ဟဒယ (= ၆ = ၅၄-မျိုး)နှင့် ရူပါရုံသည် ရူပက္ခန္ဓာတည်း။
现在继续说明：仍在色所缘路线中，对于不善速行生起的不善组名法——换言之，在不善速行生起的眼门心路与意门心路中——如何摄取因法与果法。其五门转向、眼识、领受、推度与确定，应依善速行眼门心路善组所示的方法观照。这里以第一种贪根心，即悦俱·邪见相应·无行贪根心为基础，从贪—邪见组二十种不善速行名法中举第一速行为例。
色所缘路线：贪—邪见组第一贪速行五蕴（眼门心路）。一、贪速行所依的心脏（＝6＝54种）与色所缘，是色蕴。
၂။ လောဘဇော နာမ်တရား အလုံး (၂ဝ)မှ ဝေဒနာသည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာတည်း။
二、贪速行二十种名法中的受，是受蕴。
၃။ လောဘဇော နာမ်တရား အလုံး (၂ဝ)မှ သညာသည် သညာက္ခန္ဓာတည်း။
三、贪速行二十种名法中的想，是想蕴。
၄။ လောဘဇော နာမ်တရား အလုံး (၂ဝ)မှ စေတနာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတည်း။ (ပ) လောဘဇော နာမ်တရား အလုံး (၂ဝ)မှ ကျန်စေတသိက် (၁၇)လုံးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတည်း။ (ဒု) ၅။ လောဘဇော နာမ်တရားအလုံး (၂ဝ)မှ အသိစိတ်ဝိညာဏ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာတည်း။
四、贪速行二十种名法中的思，是行蕴（第一种方法）；贪速行二十种名法中其余十七个心所，是行蕴（第二种方法）。五、贪速行二十种名法中的能知之心，即识，是识蕴。
လောဘဇော၏မှီရာ ရူပက္ခန္ဓာ၌ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံမှာ ကုသိုလ်ဇော ရူပက္ခန္ဓာ၌ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံနှင့် အားလုံးတူသည်။ နည်းမှီး၍သာ ရှုပါ။ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ရူပက္ခန္ဓာကို နည်းမှီး၍ ရှုပါ။)
贪速行所依色蕴的因果摄取方法，与善速行色蕴的因果摄取方法完全相同；只须比照观照。（可比照五门转向色蕴观照。）
ရူပါရုံလိုင်း - စက္ခုဒွါရဝီထိ - လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စု - ပထမဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：贪—邪见组第一贪速行受蕴（眼门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝色所缘）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၁၉-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一贪速行意触（＝19）是因法，第一贪速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ အယောနိသောမနသိကာရ (= ဝုဋ္ဌော = ၁၂-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、不如理作意（＝确定＝12）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
အယောနိသောမနသိကာရဟူသည် အာရုံကို ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌစသည်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက် မှားမှုတည်း။
所谓不如理作意，是把所缘错误判定为可意、不可意等。
အကုသိုလ်ဇောများသည် ယင်းအယောနိသောမနသိကာရကို အခြေစိုက်၍ ထိုက်သလို စောကြ၏။ ရှေးပိုင်းတွင် ပဉ္စဒွါရဝီထိတို့သည် တစ်နည်း ပဉ္စဒွါရိကဇောတို့သည် အာရုံကို နိစ္စ သုခ အတ္တ သုဘဟုလည်းကောင်း အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ အသုဘဟုလည်းကောင်း မသိနိုင်ကုန်။ မနောဒွါရိကဇောတို့ကသာ ထိုသို့ သိနိုင်ကုန်၏ --- ဤသို့ စသည်ဖြင့် ရှင်းပြခဲ့၏။ (နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းကို ပြန်ကြည့်ပါ။) ဆရာစဥ်ဆက် သင်ကြားပို့ချရိုး ဝါစာနာမဂ္ဂအတိုင်းမူ ပဉ္စဒွါရဝီထိတို့၌ ဝုဋ္ဌောသည် အာရုံကို ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌစသည်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်၏ဟု ဖွင့်ဆို ရေးသားထားကြသော်လည်း
诸不善速行以这种不如理作意为基础，依其所宜而生起。前面已经说明：五门心路——换言之，五门速行——既不能知道所缘是常、乐、我、净，也不能知道它是无常、苦、无我、不净；只有意门速行才能如此知道。（请回看名业处篇。）依历代师承的口授传统，诸解释虽说在五门心路中确定心把所缘判定为可意、不可意等，然而——
原书第 292 页
အာရုံကို ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌစသည်ဖြင့် တကယ်တန်း ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်သည်ကား မဟုတ်ပေ။
——它其实不能真正准确地把所缘判定为可意、不可意等。
ဆုံးဖြတ်ချက် ချသကဲ့သို့သာ ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမူ ပဉ္စဒွါရဝီထိတို့သည် အရောင်မျှ အသံမျှ စသည်လောက် ကိုသာ သိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဣဋ္ဌ အနိဋ္ဌဟု ယင်းပဉ္စဒွါရဝီထိတို့က သိနိုင် မသိနိုင်ကိုလည်း စိစစ်သင့် ပေသည်။ (သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ-၁၆၁-၁၆၂ - ကြည့်ပါ၊၊) ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ အညတြ အဘိနိပါတမတ္တာ။ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမနန္တရာပိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ။ (အဘိ-၂-၃၂၃။) ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမနန္တရာပိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတီတိ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမနန္တရာ မနောဓာတုယာပိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ။ (အဘိ-၂-၃၃၃။) ဤ၌ ပဉ္စဝိညာဏ်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပဉ္စဝိညာဏ်နောင်၌ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောဓာတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မနောဓာတုယာပိ-၌ ပေါင်းဆည်းခြင်း သမ္ပိဏ္ဍနအနက်ရှိသော ပိ-သဒ္ဒါဖြင့် ပေါင်းယူအပ်သော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းနောင်၌ ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်လာကြသော မနောဝိညာဏဓာတ်တို့ဖြင့်
它只是仿佛作出判定；因为五门心路只能知道颜色、声音等本身。五门心路究竟能否知道‘可意／不可意’，也应审察。缅文出处原串：‘(သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ-၁၆၁-၁၆၂ - ကြည့်ပါ၊၊)’（参见《摄阿毗达磨义论》缅文复注161—162页。）巴利《分别论》原串：‘ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ အညတြ အဘိနိပါတမတ္တာ။ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမနန္တရာပိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ။’缅文出处原串：‘(အဘိ-၂-၃၂၃။)’译：‘以五识不能辨知任何法，除了仅仅落向〔各自所缘〕以外；即使紧接五识之后，也不能辨知任何法。’巴利释文原串：‘ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမနန္တရာပိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတီတိ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမနန္တရာ မနောဓာတုယာပိ န ကဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဝိဇာနာတိ။’缅文出处原串：‘(အဘိ-၂-၃၃၃။)’译：‘“即使紧接五识之后，也不能辨知任何法”：即使以紧接五识之后的意界，也不能辨知任何法。’这里说，无论以五识，还是以紧接五识之后生起的领受意界，乃至借‘manodhātuyāpi’中具有总摄义的‘pi’字所摄、在领受之后继续生起的诸意识界——
လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ပဉ္စဒွါရိကဝိညာဏ်တို့ဖြင့် တစ်စုံတစ်ခုသော ကုသိုလ်တရား အကုသိုလ်တရားကိုမျှ မသိနိုင်၊ ရူပါရုံစသည့် ပဉ္စာရုံပေါ်သို့ ရှေးရှု ကျရောက်ခြင်းသဘောမျှသာ ပဉ္စဒွါရိကဝိညာဏ်တို့၌ စွမ်းအား ရှိသည်ဟု (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၈၈။)၌ ဆက်လက်ဖွင့်ဆိုထား၏။
——总之一切五门识，都不能辨知任何一种善法或不善法；五门识的能力，仅仅在于落向色所缘等五所缘。缅文出处原串：‘(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၃၈၈။)’（《阿毗达磨义注》2-388。）
ဤပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့နှင့်ကား နှီးနှောကြည့်သင့်လှပေသည်။
应当把这些巴利圣典、义注与复注互相参照审察。
ကိစ္စဝသေန ပဉ္စဒွါရမနောဒွါရေသု ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာဝဇ္ဇနရသာ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၈၇။) ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာဝဇ္ဇနရသာတိ ပဉ္စဒွါရေ သန္တီရဏေန ဂဟိတာရမ္မဏံ ဝဝတ္ထပေန္တီ ဝိယ ပဝတ္တနတော ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနရသာ၊ မနောဒွါရေ ပန ဝုတ္တနယေန အာဝဇ္ဇနရသာ။ (မဟာဋီ-၂-၁၂၉-၁၃ဝ။) ဤမဟာဋီကာ၌ ဝဝတ္ထပေန္တီ ဝိယ ပဝတ္တနတော ---- သန္တီရဏက ခံယူထားသော အာရုံကို ဆုံးဖြတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏ဟု ဖွင့်ဆိုထား၏။ တကယ် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် အာရုံကို ဆုံးဖြတ်နိုင်သည့် စွမ်းအားမျိုးကား မဟုတ်ပေ။
巴利《清净道论》原串：‘ကိစ္စဝသေန ပဉ္စဒွါရမနောဒွါရေသု ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာဝဇ္ဇနရသာ။’缅文出处原串：‘(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၈၇။)’译：‘依作用而论，在五门与意门中，〔此意识界〕分别以确定、转向为味。’巴利《大复注》原串：‘ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာဝဇ္ဇနရသာတိ ပဉ္စဒွါရေ သန္တီရဏေန ဂဟိတာရမ္မဏံ ဝဝတ္ထပေန္တီ ဝိယ ပဝတ္တနတော ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနရသာ၊ မနောဒွါရေ ပန ဝုတ္တနယေန အာဝဇ္ဇနရသာ။’缅文出处原串：‘(မဟာဋီ-၂-၁၂၉-၁၃ဝ။)’译：‘所谓“以确定与转向为味”：在五门中，由于它转起时仿佛在确定推度所取得的所缘，故以确定为味；在意门中，则依上述方式以转向为味。’《大复注》用‘仿佛在确定’说明：它只是仿佛在确定推度所取得的所缘，并不具有真正准确判定所缘的能力。
ရူပါရုံလိုင်း - စက္ခုဒွါရဝီထိ - လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စု - ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：贪—邪见组第二贪速行受蕴（眼门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝色所缘）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (=၂ဝ-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一贪速行意触（＝20）是因法，第二贪速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (၁၉-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第二贪速行意触（＝19）是因法，第二贪速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ အယောနိသောမနသိကာရ (= ဝုဋ္ဌော = ၁၂-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、不如理作意（＝确定＝12）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
原书第 293 页
မှတ်ချက် --- ဒုတိယဇော နာမ်တရားစုအား ပထမဇော နာမ်တရားစုက အနန္တရစသော သတ္တိဖြင့်
注——正如第一贪速行名法组以无间等缘力资助第二贪速行名法组，——
ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ အလားတူပင် တတိယဇော နာမ်တရားစုစသည်အား ဒုတိယဇော နာမ်တရားစု စသည် ကလည်း အနန္တရစသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးသည်ဟု မှတ်ပါ၊ သဘောပေါက်သင့်ပြီ။
——同样，第二贪速行名法组等也以无间等缘力资助第三贪速行名法组等。应如此记取；现在应已明白。
ရူပါရုံလိုင်း - စက္ခုဒွါရဝီထိ - လောဘဇောနောင် ပထမတဒါရုံ ခန္ဓာ (၅) ပါး
色所缘路线：贪速行后第一彼所缘五蕴（眼门心路）
၁။ တဒါရုံ၏ မှီရာ ဟဒယ၌ တည်ရှိသော ရုပ် (၅၄)မျိုးနှင့် ရူပါရုံက ရူပက္ခန္ဓာတည်း။
一、第一彼所缘所依心脏内的五十四种色法与色所缘，是色蕴。
၂။ တဒါရုံ နာမ်တရား (၁၂)လုံးမှ ဝေဒနာသည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာတည်း။
二、第一彼所缘十二种名法中的受，是受蕴。
၃။ တဒါရုံ နာမ်တရား (၁၂)လုံးမှ သညာသည် သညာက္ခန္ဓာတည်း။
三、第一彼所缘十二种名法中的想，是想蕴。
၄။ တဒါရုံ နာမ်တရား (၁၂)လုံးမှ စေတနာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတည်း။ (ပ) တဒါရုံ နာမ်တရား (၁၂)လုံးမှ ကျန်စေတသိက် (၉)လုံးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတည်း။ (ဒု) ၅။ တဒါရုံ နာမ်တရား (၁၂)လုံးမှ အသိစိတ် ဝိညာဏ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာတည်း။
四、第一彼所缘十二种名法中的思，是行蕴（第一种方法）；第一彼所缘十二种名法中其余九个心所，是行蕴（第二种方法）。五、第一彼所缘十二种名法中的能知之心，即识，是识蕴。
မှတ်ချက် --- ဤ၌ အဟိတ် ကုသလဝိပါက် သောမနဿသန္တီရဏ တဒါရုံကို ပုံစံထုတ်၍ ပြထားပါသည်။
注——这里以无因善果报悦俱推度彼所缘为例。
ကုသလဝိပါက် သို့မဟုတ် အကုသလဝိပါက် ဥပေက္ခာသန္တီရဏ တဒါရုံဖြစ်သော် နာမ်တရား (၁၁)လုံး ဖြစ်သည်။
若是无因善果报或无因不善果报的舍俱推度彼所缘，则有十一种名法。
မဟာဝိပါက် တဒါရုံဖြစ်သော် နာမ်တရား (၃၄/၃၃/၃၃/၃၂) ထိုက်သလို ဖြစ်သည်။
若是大果报彼所缘，名法随其所宜为三十四、三十三、三十三或三十二种。
ရူပါရုံလိုင်း - စက္ခုဒွါရဝီထိ - လောဘဇောနောင် ပထမတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：贪速行后第一彼所缘受蕴（眼门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝色所缘）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က)စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
( ခ )သတ္တမဇော မနောသမ္ဖဿ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第七贪速行意触（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一彼所缘意触（＝11）是因法，第一彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ရူပါရုံလိုင်း - စက္ခုဒွါရဝီထိ - လောဘဇောနောင် ဒုတိယတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါး၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာနှင့် တူပြီ။
色所缘路线：贪速行后第二彼所缘受蕴（眼门心路）。五种过去因与第一彼所缘受蕴相同。
原书第 294 页
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝色所缘）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (၁၂)လုံးက အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一彼所缘意触（＝12）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (၁၁)လုံးက အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第二彼所缘意触（＝11）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဤမျှဆိုလျှင် စက္ခုဒွါရဝီထိအတွင်း၌ တည်ရှိကြသော လောဘဇော စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌လည်းကောင်း တဒါရုံ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌လည်းကောင်း ခန္ဓာ (၅)ပါးတိုင်း၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား သိမ်းဆည်းပုံကို သဘောပေါက်သင့်ပေပြီ။ ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက်၍ အာရုံယူသည့် အကုသိုလ် လောဘဇော စောသည့် မနောဒွါရဝီထိ၌ ဇောစိတ္တက္ခဏတို့၌ ခန္ဓာငါးပါးဖွဲ့၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား သိမ်းဆည်းပုံကို ဆက်လက်၍ အရိပ်အမြွက်မျှ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ယင်းမနောဒွါရဝီထိဝယ် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ခန္ဓာ (၅)ပါး၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရား သိမ်းဆည်းပုံမှာ ကုသိုလ်ဇောတို့၏ ရှေး၌ရှိသော မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့၏ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံနှင့် အားလုံးတူလေပြီ။ လောဘဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာတစ်ခုကို ပုံစံထုတ်၍ ဖော်ပြပေအံ့-
至此，关于眼门心路中每一个贪速行心刹那与每一个彼所缘心刹那的五蕴，摄取因法与果法的方法，应已明白。下面继续略示：在仍取色所缘为所缘、转起不善贪速行的意门心路中，如何在各速行心刹那组成五蕴并摄取因法与果法。在这道意门心路中，意门转向五蕴的因果摄取方法，与善速行之前的意门转向五蕴完全相同。现以贪速行受蕴为例。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ပထမလောဘဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：第一贪速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ =၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝色所缘）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)လုံးက အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第一贪速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၁၉-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一贪速行意触（＝19）是因法，第一贪速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ အယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、不如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第一贪速行受蕴是果法。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - ဒုတိယလောဘဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：第二贪速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝色所缘）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
原书第 295 页
( ခ ) ဘဝင်မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄- လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二贪速行受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (=၂ဝ-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一贪速行意触（＝20）是因法，第二贪速行受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
(ဃ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၁၉-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第二贪速行意触（＝19）是因法，第二贪速行受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
၄။ အယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、不如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第二贪速行受蕴是果法。
ဤမျှဆိုလျှင် ကျန်နာမ်ခန္ဓာတို့၌လည်း သဘောပေါက်သင့်ပြီ၊ တတိယဇော ခန္ဓာငါးပါး စသည်တို့၌လည်း သဘောပေါက်သင့်ပြီ၊ နည်းမှီး၍သာ သိမ်းဆည်းလေ။ ခန္ဓာငါးပါး အကွက်စေ့အောင်ကား သိမ်းဆည်းပါ။
到这里，其余诸名蕴也应当明白了；第三速行五蕴等也应当明白了。只须比照摄取，但五蕴必须完整无缺地摄取。
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - လောဘဇောနောင် ပထမတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
色所缘路线：贪速行后第一彼所缘受蕴（意门心路）。五种过去因。一、无明（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝色所缘）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
( ဂ ) သတ္တမဇော မနောသမ္ဖဿ (=၂ဝ-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第七速行意触（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
(ဃ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (၁၁)လုံးက အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第一彼所缘意触（＝11）是因法，第一彼所缘受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
ဤ၌ အဟိတ် ကုသလဝိပါက် သောမနဿသန္တီရဏ တဒါရုံကိုသာ ပုံစံအဖြစ် ဖော်ပြထားပါသည်။
这里只以无因善果报悦俱推度彼所缘为例。
မဟာဝိပါက် တဒါရုံနှင့် ဥပေက္ခာသန္တီရဏ တဒါရုံတို့၌ နည်းမှီး၍ ရှုပါ။ တဒါရုံ (၁၁)မျိုးမှ ကျရာတဒါရုံ တစ်မျိုးမျိုးကိုသာ ရှုရန် ဖြစ်ပါသည်။
对于大果报彼所缘与舍俱推度彼所缘，应比照观照。十一种彼所缘中，只须如实观照实际生起的某一种彼所缘。
原书第 296 页
ရူပါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - လောဘဇောနောင် ဒုတိယတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
色所缘路线：贪速行后第二彼所缘受蕴（意门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါး၊ ပထမတဒါရုံနှင့် အားလုံးတူပြီ။
五种过去因，全都与第一彼所缘相同。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရူပါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝色所缘）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) စက္ခုသမ္ဖဿ (= ၈-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）眼触（＝8）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင်မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
( ဂ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၁၂-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
（丙）第一彼所缘意触（＝12）是因法，第二彼所缘受蕴——
က အကျိုးတရား။
——是果法。
(ဃ) ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁-လုံး)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
（丁）第二彼所缘意触（＝11）是因法，第二彼所缘受蕴——
က အကျိုးတရား။
——是果法。
ယေဘုယျမှတ်သားရန်
一般应记事项
ဤအထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော စက္ခုဒွါရဝီထိ လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စု၊ ရူပါရုံကိုပင် အာရုံပြုသည့် ရူပါရုံလိုင်း နောက်လိုက် မနောဒွါရဝီထိ လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စုဟု အမည်တပ်ထားသော လောဘဇော စောသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌ ဝီထိစိတ္တက္ခဏတိုင်း ဝီထိစိတ္တက္ခဏတိုင်းဝယ် ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ အကြောင်းနှင့် အကျိုးကို ဆက်စပ်လျက် = အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်း- တရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံကို နည်းမှီး၍ ကြွင်းကျန်သော လောဘမာနစသည့် အကုသိုလ်ဇောများ စောကြသည့် ရူပါရုံကိုပင် အာရုံပြုကြသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်း ဝီထိစိတ္တက္ခဏတိုင်း ဝီထိ- စိတ္တက္ခဏတိုင်းတွင် ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ အကြောင်းနှင့် အကျိုးကို ဆက်စပ်လျက် အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို အကွက်စေ့အောင်
对于上述称为眼门心路贪邪见组，以及继续取同一色所缘的色所缘路线随转意门心路贪邪见组的、贪速行生起的眼门心路与意门心路，应在每一心路心刹那组成五蕴，把因与果连接起来，也就是以智观见果法如何因因法而生，并摄取因法与果法。比照这种方法，对于其余贪、慢等不善速行生起、同样取色所缘的眼门心路与意门心路，也应在每一心路心刹那组成五蕴，把因与果连接起来，以智观见果法如何因因法而生，并把因法与果法完整——
သိမ်းဆည်းပါ။ လောဘမာန ဖြစ်အောင်၊ ဒေါသ ဖြစ်အောင်၊ ဒေါသဣဿာ ဖြစ်အောင်၊ ဒေါသမစ္ဆရိယ ဖြစ်အောင်၊ ဒေါသကုက္ကုစ္စ ဖြစ်အောင်၊ ဝိစိကိစ္ဆာဖြစ်အောင် နှလုံးသွင်းမှု မှန်သမျှသည် အယောနိသော- မနသိကာရချည်းပင်တည်းဟု မှတ်ပါ။ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းဇယားများကို ကြည့်၍ အကွက်စေ့အောင် ရှုပါ။
——无缺地摄取。应知：任何能令贪慢、嗔、嗔嫉、嗔悭、嗔恶作或疑生起的作意，全都是不如理作意。请参照名业处篇诸表，完整无缺地观照。
အပြောင်းအလဲ
变化之处
၂။ သဒ္ဒါရုံလိုင်း၌ အာရုံအရ ရူပါရုံနေရာ၌ သဒ္ဒါရုံဟုလည်းကောင်း၊ စက္ခုသမ္ဖဿနေရာ၌ သောတသမ္ဖဿဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲသွားသည်။
二、在声所缘路线中，所缘方面把色所缘改为声所缘；把眼触改为耳触。
၃။ ဂန္ဓာရုံလိုင်း၌ အာရုံ၌ ဂန္ဓာရုံဟုလည်းကောင်း၊ ဖဿ၌ ဃာနသမ္ဖဿဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲသွားသည်။
三、在香所缘路线中，所缘改为香所缘，触改为鼻触。
၄။ ရသာရုံလိုင်း၌ အာရုံ၌ ရသာရုံဟုလည်းကောင်း၊ ဖဿ၌ ဇိဝှါသမ္ဖဿဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲသွား- သည်။
四、在味所缘路线中，所缘改为味所缘，触改为舌触。
၅။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း၌ အာရုံ၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံဟုလည်းကောင်း၊ ဖဿ၌ ကာယသမ္ဖဿဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲသွားသည်။
五、在触所缘路线中，所缘改为触所缘，触改为身触。
原书第 297 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) အဘိဓမ္မာကို ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသူ သူတော်ကောင်းတို့ကား ဤမျှဆိုလျှင် သဘောပေါက် နားလည်သွား- ကြမည် ဖြစ်၏။ ရှုတတ်ကြမည် ဖြစ်၏။ သို့သော် ဤမျှဖြင့် သဘောမပေါက်နိုင်သူ သူတော်ကောင်းတို့လည်း ရှိကြပြန်၏။ အဘိဓမ္မာအခြေခံပညာ အားနည်းသူ ထိုသူတော်ကောင်းတို့အတွက် သဒ္ဒါရုံလိုင်းစသည်တို့၌ ရှုကွက် ပုံစံ အနည်းငယ် အရိပ်အမြွက်မျှကို ဆက်လက်၍ တင်ပြပေအံ့။ အကောင်းအုပ်စု ကုသိုလ်ဇောဝီထိများကို ရှေးဦးစွာ တင်ပြပေအံ့။ ကြိုတင်သိထားရန်အချက်မှာ ---- သဒ္ဒါရုံလိုင်း သောတဒွါရဝီထိနှင့် သဒ္ဒါရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံပြုကြသည့် မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်း ဝီထိစိတ္တက္ခဏတိုင်း ဝီထိစိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါး အသီးအသီး ဖွဲ့၍ အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းနှင့် အကျိုးစပ်လျက် အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရမည်ဟူသော အချက်ပင်တည်း။
熟习阿毗达磨的善士，到这里便会领会明白，也会知道如何观照。然而，也有一些善士到这里仍不能明白。为了这些阿毗达磨基础薄弱的善士，以下再略示声所缘路线等的一些观法范例。先说明善组的善速行心路。应预先知道：在声所缘路线的耳门心路，以及继续以同一声所缘为所缘的意门心路中，也必须在每一心路心刹那各自组成五蕴，以智观见果法如何因因法而生，把因与果连接起来，并摄取因法与果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ (အကောင်းအုပ်စု) ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
声所缘路线：五门转向受蕴（耳门心路；善组）。三种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，五门转向受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝声所缘）是因法，五门转向受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，五门转向受蕴是果法。
( ခ ) ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）五门转向意触（＝10）是因法，五门转向受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ဝိညာဏက္ခန္ဓာ
声所缘路线：五门转向识蕴（耳门心路）
၁။ ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
一、有分意触（＝34）是因法，五门转向识蕴是果法。
၂။ နာမ်ရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、名色是因法，五门转向识蕴是果法。
နာမ် --- ဟူသည် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်နှင့် ယှဥ်ဖက် စေတသိက် (၁ဝ)လုံးတည်း။
所谓“名”，即与五门转向心相应的十个心所。
ရုပ် --- ဟူသည် ဟဒယဝတ္ထုနှင့် တကွသော မှီရာဝတ္ထုရုပ် (၅၄)မျိုးနှင့် ရူပါရုံတည်း။
所谓“色”，即所依处一侧、包括心所依处色在内的五十四种色法与色所缘。
ကြွင်းကျန်သော ခန္ဓာတို့၌ သဘောပေါက်လောက်ပေပြီ။
其余诸蕴到这里应已明白。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - သောတဝိညာဏ် - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
声所缘路线：耳识受蕴（耳门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，耳识受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，耳识受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，耳识受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，耳识受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，耳识受蕴是果法。