缘起第一种方法（之七）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（乙） · 原书第 474–492 页 · 225 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：缘起篇（乙）、缘起第一种方法。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 474 页
သိမ်းဆည်းပါ။ (၆)လိုင်းလုံး၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စုများကို ကုန်အောင်ရှုပါ။ ဥပမာ - စက္ခုဒွါရဝီထိ ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။ စက္ခုဒွါရဝီထိ ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား ---- ဤသို့ စသည်ဖြင့် ခြုံရှုနည်းမျိုးတည်း။ သို့သော် စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ တစ်လုံးစီ တစ်လုံးစီ ခွဲရှုခြင်းကား ပို၍ ကောင်းပါသည်။ ပို၍ အသိဉာဏ် သန့်ရှင်းပါသည်။
——摄取。六门中所有善组、不善组都要遍观。例如：因为眼门心路的后生识生起，所以色生起；眼门心路的后生识是因法，色是果法。这是总摄观法；若逐一分开每个心刹那观照，会更好、更清晰。
စိတ္တက္ခဏခွဲ၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ
逐心刹那分别摄取因果的方法
၁။ ပစ္ဆာဇာတ (ဘဝင်) ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။
一、因为后生（有分）识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ (ဘဝင်) ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生（有分）识是因法，色是果法。
(ဘဝင်မှာ ပဋိသန္ဓေနောင် ပထမဘဝင်စသော အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော ဘဝင် ဝိညာဏ်တည်း။
〔这里的有分，可以是结生之后的最初有分等任一有分识。
ရုပ်မှာ ပဋိသန္ဓေအစရှိသော အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော မိမိ၏ ရှေးစိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိ၍နေသော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တည်း။) ၂။ ပစ္ဆာဇာတ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း) ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖြစ်၏။
这里的色，是与结生等任一先前之心同时生起、现已进入住时的四因生色。〕二、因为后生（五门转向）识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း) ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生（五门转向）识是因法，色是果法。
(ရုပ် = မိမိ၏ရှေ့ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ရောက်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ် တည်း။) ၃။ ပစ္ဆာဇာတ စက္ခုဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။
〔色＝与它之前的有分断同时生起、现已进入住时的四因生色。〕三、因为后生眼识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ စက္ခုဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生眼识是因法，色是果法。
(ရုပ် = ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တည်း၊၊) ၄။ ပစ္ဆာဇာတ (သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း) ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။
〔色＝与五门转向同时生起、现已进入住时的四因生色。〕四、因为后生（领受）识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ (သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း) ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生（领受）识是因法，色是果法。
(ရုပ် = စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်နေသော ကမ္မဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်ဟူသော တိဇရုပ်တရားတည်း။ ပဉ္စဝိညာဏ်တို့သည် စိတ္တဇရုပ်ကို မဖြစ်စေနိုင် သောကြောင့် စိတ္တဇရုပ်လျော့သည်။) ၅။ ပစ္ဆာဇာတ (သန္တီရဏ) ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။
〔色＝与眼识同时生起、现已进入住时的业生色、温度生色和食生色；因为五识不能生心生色，所以少了心生色。〕五、因为后生（推度）识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ (သန္တီရဏ) ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生（推度）识是因法，色是果法。
(ရုပ် = သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တည်း။) ၆။ ပစ္ဆာဇာတ (ဝုဋ္ဌော) ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။
〔色＝与领受识同时生起的四因生色。〕六、因为后生（确定）识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ (ဝုဋ္ဌော) ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生（确定）识是因法，色是果法。
(ရုပ် = သန္တီရဏဝိညာဏ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တည်း။) ၇။ ပစ္ဆာဇာတ (ပထမဇော) ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။
〔色＝与推度识同时生起的四因生色。〕七、因为后生（第一速行）识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ (ပထမဇော) ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生（第一速行）识是因法，色是果法。
(ရုပ် = ဝုဋ္ဌောဝိညာဏ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တည်း။)
〔色＝与确定识同时生起的四因生色。〕
原书第 475 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ၈။ ပစ္ဆာဇာတ (ဒုတိယဇော) ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ် ဖြစ်၏။
八、因为后生（第二速行）识生起，所以色生起。
ပစ္ဆာဇာတ (ဒုတိယဇော) ဝိညာဏ်က အကြောင်းတရား၊ ရုပ်က အကျိုးတရား။
后生（第二速行）识是因法，色是果法。
(ရုပ် = ပထမဇော ဝိညာဏ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်တည်း။) ဤမျှဆိုလျှင် ရှုကွက်ကို သဘောပေါက်သင့်ပြီ။ မိမိ ဝိညာဏ်၏ ရှေးရှေးစိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်နေသော ရုပ်တရားမှန်သမျှကို နောက်နောက်စိတ်က ပစ္ဆာဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု သည်သာ ဖြစ်သည်။ (၆)လိုင်းလုံး၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စု ကုန်စင်အောင်ရှုပါ။
〔色＝与第一速行识同时生起的四因生色。〕至此应已理解观法：凡与自己先前诸心同时生起、现已进入住时的色法，都由后来的心以后生缘力资助。六门中所有善组、不善组都应遍观。
ပစ္စယနယ = ပစ္စယသတ္တိ
缘法的方法，即缘力
၁။ ဝိပါက်ဝိညာဏ်သည် ပဋိသန္ဓေအခါ၌သော်လည်းကောင်း၊ ပဝတ္တိအခါ၌သော်လည်းကောင်း (ပဉ္စဝေါ- ကာရဘုံ၌ ရုပ်နှင့် ရောနှောနေသော၊ စတုဝေါကာရဘုံ၌ ရုပ်နှင့် မရောနှောသော) မိမိနှင့် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ် နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးအား သဟဇာတ အညမည နိဿယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပါက အာဟာရ ဣန္ဒြိယ အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၉) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
一、无论结生时还是转起时，异熟识都以俱生、相互、依止、相应、异熟、食、根、有、不离去九种缘力，资助与自己相应的三个名蕴生起；这些名蕴在五蕴有中与色相杂，在四蕴有中不与色相杂。
၂။ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်ဝိညာဏ်သည် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်အား သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပါက အာဟာရ ဣန္ဒြိယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၉) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
二、结生时，结生异熟识以俱生、相互、依止、异熟、食、根、不相应、有、不离去九种缘力，资助心所依处色生起。
၃။ ယင်းပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်ဝိညာဏ်သည် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ဟဒယဝတ္ထုမှ တစ်ပါးသော ကျန်ရုပ်တရားတို့အား (အသင်သူတော်ကောင်းအဖို့မူ ကျန် -၂၉ - မျိုးသော ရုပ်တရားတို့အား) သဟဇာတ နိဿယ ဝိပါက အာဟာရ ဣန္ဒြိယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၈) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
三、结生时，该结生异熟识以俱生、依止、异熟、食、根、不相应、有、不离去八种缘力，资助心所依处以外的其余色法生起；对贤善者而言，即其余二十九种色法。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၅။)
（《阿毗达磨义注》2-163；《清净之道》2-195。）
၄။ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ် = ကမ္မဝိညာဏ်သည် အသညသတ် သတ္တဝါတို့၏ ရုပ်အားလည်းကောင်း၊ ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ကမ္မဇရုပ်အားလည်းကောင်း သုတ္တန်ဒေသနာတော်နည်းအားဖြင့် ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိ တစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၃။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၅။) (ဝိညာဏ်ကို နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် မဟော၊ စေတနာကိုသာ ဟောထားသည်။ သတိပြုလေ၊၊) သုတ္တန္တိကပရိယာယ --- ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်၌ ရုပ်တရားတို့အား အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်က ပကတူပ- နိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုကြောင်းကို ဟောတော်မမူ။ သုတ္တန်ဒေသနာတော်များ၌ကား --- ''ယသ္မိံ သတိ ယံ ဟောတိ၊ အသတိစ န ဟောတိ၊ သော တဿ ဥပနိဿယော နိဒါနံ ဟေတုပဘဝေါ'' = အကြင် အကြောင်းတရားသည် ရှိလတ်သော် အကြင် အကျိုးတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ အကြင် အကြောင်းတရားသည် မရှိလတ်သော် အကြင် အကျိုးတရားသည် မဖြစ်ပေါ်လာပေ။ ထိုအကြောင်းတရားသည် ထိုအကျိုးတရား၏
四、依经教方便说，行作识即业识，只以亲依止缘力资助无想有情之色及五蕴有中的业生色。（《阿毗达磨义注》2-163；《清净之道》2-195。）〔这里并不以异刹那业缘力说“识”为缘，只以这种缘力说“思”为缘，应当注意。〕经教方便说——《发趣论》并未说行作识以自然亲依止缘力资助色法；但经教中说：‘ယသ္မိံ သတိ ယံ ဟောတိ၊ အသတိစ န ဟောတိ၊ သော တဿ ဥပနိဿယော နိဒါနံ ဟေတုပဘဝေါ’——若某因存在，某果便生起；若该因不存在，该果便不生起。这样的因，就是该果强有力的——
အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယအကြောင်းတည်း၊ အကြောင်းရင်း နိဒါန်းတည်း၊ မူလအကြောင်းတည်း၊ လက်မွန် ပထမအကြောင်းတည်း -- ဤသို့ နှလုံးပိုက်တော်မူ၍ -- ''ဝိညာဏူပနိသံ နာမရူပံ = နာမ်ရုပ်သည် ဝိညာဏ်ဟူသော အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်းရှိ၏။'' --- ဟူ၍ ရုပ်တရား၏လည်း ဝိညာဏ်ဟူသော အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်း ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
——亲依止因，是缘起、根本因与首要因。作如是思惟，便说：‘ဝိညာဏူပနိသံ နာမရူပံ’——名色以识为强有力的依止因；因此也说色法以识为强有力的依止因。
သည်မျှသာမကသေး ဝနပတ္ထဒေသနာတော်၌ တောအုပ်၊ ရွာ၊ နိဂုံး၊ မြို့၊ ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော အားကြီးသော မှီရာ အကြောင်းရှိသော ဣရိယာပထဝိဟာရဟူသော ဣရိယာပုထ် (၄)ပါးဖြင့် နေခြင်းကို ဟောကြားထားတော်
不仅如此，在《林野经》的教说中，还说四威仪住依森林、村落、市镇、城市或某个人等强有力的依止因而有——
原书第 476 页
မူ၏။ ထိုဣရိယာပုထ်ဟူသော နေခြင်းကြောင့်လည်း သင်္ကန်းအစရှိကုန်သော အသက်၏ အရံအတားဖြစ်သော အသုံးအဆောင် ပရိက္ခရာ အဆောက်အဦတို့၏ ငြိုငြင် ပင်ပန်းသဖြင့်လည်းကောင်း၊ မငြိုငြင် မပင်ပန်းသဖြင့် လည်းကောင်း ကောင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်၍လာခြင်းကို ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ တစ်ဖန် တောအုပ်စသည်တို့သည် ဣရိယာပုထ်တို့၏လည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းစသည်တို့၏ ကောင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၏လည်းကောင်း အာရမ္မ- ဏူပနိဿယ ပကတူပနိဿယစသည်၏ အဖြစ်သို့ကား မကပ်ရောက်ကုန်။ မသက်ဝင်ကုန်။ ထိုကြောင့် အကြောင်းနှင့် ကင်း၍ မဖြစ်ခြင်းကိုသာလျှင် သုတ္တန်ဒေသနာတော်နည်းအားဖြင့် ဥပနိဿယ၏ အဖြစ်ဟူ၍ မှတ်ထိုက်၏။ (မူလဋီ-၂-၁၁၆။) ပဋိသန္ဓေ ဘဝင် စုတိဟူသော ဝိပါက်နာမ်တရားတို့သည် အတိတ်ဘဝက မရဏာသန္နဇောသည် ယူအပ်ခဲ့သော ကံ-ကမ္မနိမိတ်-ဂတိနိမိတ် ဟူသော အာရုံသုံးမျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးကို အာရုံပြုမြဲ ဓမ္မတာ
——并说由于这样的威仪住，袈裟等护持生命的资具设施，可能辛苦地获得，也可能不辛苦地获得。然而森林等并不成为威仪或袈裟等生起的所缘亲依止、自然亲依止等缘；所以依经教方便说，只须理解为：离开该因便不会生起。（《根本复注》2-116。）结生、有分、死亡等异熟名法，依自然法则总是缘取临死速行所取的业、业相、趣相三种所缘之一——
ဖြစ်၏။ အကယ်၍ ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရားစုသည် ကံ - အာရုံကို အာရုံပြုလျှင် အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်ကို အာရုံ ပြုသည်ဟု ဆိုသည်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်၏။ ကံဟူသော အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်ကို အာရုံပြု၍ ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရားစုတို့ ဖြစ်ရာအခါ၌ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်ဟူသော ကံသည် ပဋိသန္ဓေနာမ်အား ကျေးဇူးပြု၏။ --- ဤ အကြောင်းအရာကား ဆိုဖွယ်မရှိ အလွန်ထင်ရှား၏၊ ထိုကြောင့် ရုပ်အားသာလျှင် သုတ္တန္တိကဒေသနာတော်နည်း အားဖြင့် ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဟူသော တစ်မျိုးသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြုသည်၏ အဖြစ်ကို အဋ္ဌကထာက ဖွင့်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ မှန်ပေသည် ယုံမှားဖွယ်နှင့်တကွ ဖြစ်သော = ယုံမှားသံသယ ဖြစ်ထိုက် သော ရုပ်တရား၏ ထိုအဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်သည် အကြောင်းတရားဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုက်လျှင် သံသယရှိဖွယ် မလိုသော နာမ်တရား၏လည်း ထိုအဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်သည် အကြောင်းတရားဖြစ်၏ဟူသော ဤအနက် အဓိပ္ပါယ်သည် ဆိုဖွယ်သည်ပင် မရှိတော့ပေဟု မှတ်ပါ။ (မူလဋီ-၂-၁၁၆။)
——若结生名法缘取业所缘，就等于说缘取行作识。结生名法缘取称为业的行作识而生时，该业即行作识，当然资助结生名生起。这一点极为显然，所以义注只特别解释：依经教方便说，行作识以亲依止缘力资助色。既然尚可怀疑的色法都说以行作识为因，毫无疑问的名法也以它为因，自然更不待言。（《根本复注》2-116。）
၁။ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏ်မှ ကြွင်းသော ပဋိသန္ဓေနောင် ပထမဘဝင်မှ စ၍ အလုံးစုံသော ဝိညာဏ်ဟူသမျှ သည် (ပဉ္စဝိညာဏ်မှ တစ်ပါးသော ဝိညာဏ်ဟူသမျှသည်) = (သဟဇာတ ဝိညာဏ်ကို ဆိုလိုသည်။) ထိုထို နာမ်ရုပ်အား ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ထိုထိုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (သဟဇာတစသော ပစ္စယသတ္တိ တို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုမှုတည်း။ ပဋ္ဌာန်း ပြန်ကြည့်ပါ။) အဘယ်ကြောင့် သိနိုင်ပါသလဲ?
五、除行作识以外，从结生后的最初有分开始，一切识〔即除五识外的一切识；这里意指俱生识〕，都依实际情况，以相应的各种缘力资助各自的名色〔即俱生等缘力；可回看《发趣论》〕。这一意义如何得知？
''ပဋိသန္ဓေ နာမ်ရုပ်သည် ဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်၏''ဟူသော ဤအနက်အဓိပ္ပါယ်ကို အဘယ်နည်းဖြင့် သိထိုက်ပါသနည်း -- ဟု မေးရန် ရှိ၏။ သုတ္တ = ပါဠိတော်အားဖြင့်လည်းကောင်း အသင့်ယုတ္တိအားဖြင့် လည်းကောင်း သိထိုက်၏ ဟူပေ။
可以问：‘结生名色缘识而生’这一意义，应怎样理解？答：应依巴利圣典和合理推论两方面理解。
ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (အဘိ-၁-၁ဝ။)၌ စိတ္တာနုပရိဝတ္တိနော ဓမ္မာ = စေတသိက်တရားတို့ကို စိတ်ကို အစဥ်လိုက်တတ်သော တရားတို့ဟူ၍ ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ဤသို့စသော ဒေသနာနည်းများနှင့် အညီ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးတို့၏ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းတရား ထင်ရှားရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်သည် ပြီးစီး၏။
《法集论》巴利原文（《阿毗达磨藏》1-10）说：‘စိတ္တာနုပရိဝတ္တိနော ဓမ္မာ’——心所是随心转起之法。依这类教说，便可确定受蕴、想蕴、行蕴三个名蕴确实以识为因。
တစ်ဖန် အသင့်ယုတ္တိအားဖြင့်ကား ---- လောက၌ သတ္တဝါတစ်ဦး၏ စိတ်ဓာတ်သည် ကြည်လင် သန့်ရှင်းသော် ထိုသတ္တဝါ၏ ရုပ်တရားတို့သည်လည်း ကြည်လင်သန့်ရှင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်နေတတ်ကြကုန်၏။
再从合理推论来说：世间有情的心清净时，其色法也会清净地生起。
သတ္တဝါတစ်ဦး၏ စိတ်ဓာတ်သည် မကြည်လင် မသန့်ရှင်းသော် ထိုသတ္တဝါ၏ ရုပ်တို့သည်လည်း မကြည်မလင်
有情的心不清净时，其色法也会不清净地——
原书第 477 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဖြစ်ပေါ်လာတတ်ကြကုန်၏။ စိတ်ကြည်လင်သော် ရုပ်ကြည်လင်ခြင်း စိတ်မကြည်လင်သော် ရုပ်မကြည်လင် ခြင်းတို့ကို တိုက်ရိုက် တွေ့မြင်နိုင်ကုန်၏။ တိုက်ရိုက် တွေ့မြင်အပ်သော စိတ္တဇရုပ်ဖြင့်လည်း တိုက်ရိုက် မမြင်အပ်သော ရုပ်ကို လျော်စွာ သိတတ်သော အနုမာနဉာဏ်သည် = မှန်းဆသိခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
——生起。心清净则色清净、心不清净则色不清净，这是可以直接看见的。由直接可见的心生色，便能生起推断智，适当地了知不能直接看见的色。
ထိုကြောင့် ဤလောက၌ တိုက်ရိုက် မြင်အပ်သော စိတ္တဇရုပ်ကြောင့် တိုက်ရိုက် မမြင်အပ်သည်လည်း ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်အား ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုနိုင်၏။ ---- ဤအနက် အဓိပ္ပါယ်ကို သိနိုင်ပါ၏။
因此，由世间可直接看见的心生色，便可理解：结生识能够资助不能直接看见的结生业生色生起。
ကမ္မသမုဋ္ဌာနဿာပိ ဟိ တဿ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿေဝ ဝိညာဏပစ္စယတာ ပဋ္ဌာနေ အာဂတာ။
‘在《发趣论》中，业生色缘识而有，正如心生色缘识而有。’
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၄။)
（《阿毗达磨义注》2-164。）
ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတော ဧကော ခန္ဓော တိဏ္ဏန္နံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၁၄ဝ။) မှန်ပေသည် --- ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်ဝယ် ပဝတ္တိအခါ ဝိပါက် အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးတို့သည် လည်းကောင်း စိတ္တဇရုပ်တို့သည်လည်းကောင်း ဝိပါက် အဗျာကတ ဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဟောကြား ထားတော်မူသကဲ့သို့ အလားတူပင် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ဝိပါက်အဗျာကတ ဝိညာဏ်သည် နာမ်ခန္ဓာ သုံးပါးတို့အား လည်းကောင်း ကဋတ္တာရုပ် = ကမ္မဇရုပ်တို့အားလည်းကောင်း သဟဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ဟု လာရှိပေသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၄။) တစ်ဖန် ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဝိဘင်းပါဠိတော်၌ --- ''ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ = ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏။'' --- ဟု ဟောကြားတော်မူသော ဘုရားရှင်သည် စူးစမ်းဆင်ခြင်တတ်ကုန်သော = သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်အောင် သိမ်းဆည်းရှုပွားနိုင်ကုန်သော ပညာရှိသူတော်ကောင်း
‘结生刹那，一个异熟无记蕴以俱生缘成为其他三蕴及业所造色的缘。’（《发趣论》1-140。）《发趣论》说，在转起时，三个异熟无记名蕴与心生色缘异熟无记识而生；同样，在结生时，异熟无记识也以俱生缘力资助三个名蕴及业所造色，即业生色。（《阿毗达磨义注》2-164。）又在《缘起分别》巴利中，佛陀宣说‘缘识而有名色’；能以正见智亲自照见并摄取究竟法的智者，只见名色，不见有情或男子——
တို့၏ ဉာဏ်၌ ပရမတ်အားဖြင့် နာမ်ရုပ်မျှကိုသာ ဖြစ်သည်ကို တွေ့မြင်အပ်၏၊ သတ္တဝါကို မတွေ့မမြင်အပ်၊ ယောကျာ်းကို မတွေ့မမြင်အပ်။ ထိုကြောင့် သမဏ အမည်ရသူသည်သော်လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏ အမည် ရသူသည်သော်လည်းကောင်း၊ နတ်သည်သော်လည်းကောင်း၊ မာရ်နတ်သည်သော်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာသည် သော်လည်းကောင်း၊ လောက၌ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည်သော်လည်းကောင်း ဆန့်ကျင်ဘက် မလည် စေအပ် မလည်စေနိုင်သော = မတွန်းလှန်အပ် မတွန်းလှန်နိုင်သော အတုမရှိ မြတ်သော တရားဓမ္မစက်ကို လည်စေတော်မူအပ်ပေပြီ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၄။) ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်မျှသာ ဖြစ်သည်ကို တွေ့မြင်၏၊ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ ဖြစ်သည်ကို မတွေ့မြင်။ ထိုကြောင့် --- ''ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ = ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏'' --- ဟု ဟောတော်မူသော ဘုရားရှင်သည် ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်မျှသာ ဖြစ်၏၊ ပုဂ္ဂိုလ်
——因此，世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵或其他众生，都不能使佛陀所转的无上法轮倒转，也不能推翻它。（《阿毗达磨义注》2-164。）瑜伽行者以正见智看见：缘识只生起名色，并不生起人或有情。故佛陀宣说‘缘识而有名色’，也就是宣说缘识只有名色生起，没有人、没有——
သတ္တဝါ မဖြစ်၊ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါမရှိဟု ဟောတော်မူရာ ရောက်၏။ ထိုဟောတော်မူအပ်သော တရားတော်ကို မည်သူမျှ မတွန်းလှန် မပယ်ဖျက်နိုင်။ ထိုကြောင့် ထိုဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံကိုသာ ဟောတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် အတုမရှိ မြတ်သော တရားဓမ္မစက်ကို လည်စေတော်မူအပ်ပြီ။ မှန်ပေသည် တရားဓမ္မ- စက်ကို လည်စေခြင်း ဖြစ်စေခြင်းဟူသည် အတ္တမှ ကင်းဆိတ်သည်၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းတည်း။ ဤကား အဋ္ဌကထာ၏ ဆိုလိုရင်းတည်း။ (မူလဋီ-၂-၁၁၆။) တစ်နည်း --- ''နာမ်ရုပ်သာရှိ၏။'' --- ဟု ပြကြောင်းဖြစ်သော ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ --- ဟူသော တရားတော်ဖြင့် အဆက်မပြတ် ဖြစ်၍နေသော နာမ်ရုပ်၏ ဒုက္ခသစ္စာ ဖြစ်ကြောင်းကို ပြတော်မူ၏။ ဒုက္ခသစ္စာကို
——有情；无人能够推翻这一教说。因此，宣说缘识而有名色的世尊，转起了无上法轮。法轮的转起，正是显示空无自我；这是义注的要旨。（《根本复注》2-116。）另一种解释是：以显示‘只有名色’的“缘识而有名色”之教，指出相续不断生起的名色即苦圣谛。既已直接宣说苦圣谛——
原书第 478 页
တိုက်ရိုက်ပြတော်မူသဖြင့် ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော တဏှာ = သမုဒယသစ္စာကိုလည်း ဖလူပစာရအားဖြင့် ပြတော်မူပြီး ဖြစ်၏။ ထိုဒုက္ခ၏ ချုပ်ကြောင်း နိရောဓသစ္စာကိုလည်းကောင်း၊ ထိုနိရောဓ၏ အကြောင်း ဖြစ်သော မဂ္ဂသစ္စာကိုလည်းကောင်း အဝိနာဘာဝနည်းအားဖြင့် = မကင်းစကောင်းသော နည်းအားဖြင့် ''တစ်နွယ်ငင် တစ်စင်ပါ'' ဟူ၏သို့ ပြတော်မူပြီး ဖြစ်၏။ အဘယ်ကြောင့်နည်း --- အကြောင်း မရှိသော ဒုက္ခသစ္စာတရားဟူသည် မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ အကြောင်း သမုဒယသစ္စာ၏ ချုပ်ခြင်း ကြောင့် မချုပ်သော အကျိုးတရား ဒုက္ခသစ္စာဟူသည် မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဒုက္ခသစ္စာကို တိုက်ရိုက် ဟောပြတော်မူလိုက်သဖြင့် ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော တဏှာ = သမုဒယသစ္စာကိုလည်း ဖလူပစာရအားဖြင့် ဟောပြတော်မူပြီးပင် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ဒုက္ခ သမုဒယတို့၏ ချုပ်ရာ ချုပ်ကြောင်း ဖြစ်သည့်
——也就以果说因的借称法，间接显示作为苦因的爱，即集圣谛；又依不可分离的方法，连带显示苦的止息——灭圣谛，以及灭的原因——道圣谛。为什么？因为不存在没有因的苦圣谛，也不存在当集谛之因灭尽而仍不灭的苦谛之果。所以，直接宣说苦谛时，也已借果显示其因，即爱与集谛。再者，作为苦、集止息之处与止息之法的——
နိရောဓသစ္စာတရားဟူသည်ကို အကြောင်းဖြစ်သော မဂ္ဂသစ္စာနှင့် ကင်း၍ = မဂ္ဂသစ္စာနှင့် မပြည့်စုံဘဲ မရ- ထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် နိရောဓ-မဂ္ဂ သစ္စာနှစ်ပါးကိုလည်း ဟောပြတော်မူပြီးပင် ဖြစ်သည်။ --- ဤသို့ သစ္စာလေးပါးကို ပြတော်မူသော တရားတော်သည် ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်တော်ပင်တည်း။ မှန်ပေသည် --- ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ်၌ ''ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စန္တိ မေ ဘိက္ခဝေ'' --- စသည်ဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို ထင်ရှား ပြခြင်းကိုပင် -- ''အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ = အတုမရှိ မြတ်သော တရားဓမ္မစက်ကို လည်စေတော်မူအပ်ပြီ'' ဟု ဟောတော်မူသည်။ (မူလဋီ-၂-၁၁၆-၁၁၇။)
——灭圣谛，不可能离开作为因的道圣谛而证得；因此，灭、道二谛也已一并宣说。这样显示四圣谛的教法，正是《转法轮经》。《转法轮经》中以‘ဣဒံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စန္တိ မေ ဘိက္ခဝေ’——‘诸比丘，此是苦圣谛’等文明确显示四圣谛，所以说‘အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ’——‘无上法轮已被转起。’（《根本复注》2-116—117。）
原书第 479 页
နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ
缘名色而有六处
နာမ်ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သဠာယတန ဖြစ်၏။
因为名色生起，所以六处生起。
တတ္ထ နာမန္တိ ဝေဒနာဒိက္ခန္ဓတ္တယံ။ ရူပံ ပန သကသန္တတိပရိယာပန္နံ နိယမတော စတ္တာရိ ဘူတာနိ ဆ ဝတ္ထူနိ ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ဧဝံ ဘူတဝတ္ထာဒိကံ မတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၅။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၆။) နာမ် --- အရ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော နာမ်ခန္ဓာ သုံးပါးကို အရကောက်ယူပါ။
‘其中，所谓名，是从受开始的三个蕴；至于色，应知是摄属自身相续、恒常作为助缘的四大种、六种所依处与命根，即以大种、所依处等为主的诸色。’（《阿毗达磨义注》2-165；《清净之道》2-196。）依“名”，应摄取受蕴、想蕴与行蕴三个名蕴。
ရုပ် --- အရ သဠာယတနအား ဧကန် အမြဲအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော မိမိ၏ ခန္ဓာအစဥ်၌ အကျုံးဝင် သော မဟာဘုတ်လေးပါး၊ ဝတ္ထုရုပ် (၆)ပါး၊ ဇီဝိတိန္ဒြေတို့ကို ကောက်ယူပါ။
依“色”，应摄取摄属自身蕴相续、必定恒常资助六处的四大种、六种所依处色与色命根。
သဠာယတန --- အရ စက္ခာယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဇိဝှါယတန ကာယာယတနယ မနာယတန ဟူသော အာယတန (၆)ပါးကို ကောက်ယူပါ။
依“六处”，应摄取眼处、耳处、鼻处、舌处、身处与意处六处。
''နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပဉ္စ နာမရူပံ -- ဟု ဧကသိသ် (ဧကသေသ်) ပြုထားသော နာမ်ရုပ်သည် --- ဆဋ္ဌာယတနဉ္စ သဠာယတနဉ္စ သဠာယတနံ --- ဟု ဧကသိသ် (ဧကသေသ်) ပြုထားသော သဠာယတနအား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေးတတ်၏။ အရူပဘုံ၌ တည်ရှိသော နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးသည် ခြောက်ခုမြောက် အာယတန ဖြစ်သော ဆဋ္ဌာယတန = မနာယတနအား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြု၏။ ထိုကြောင့် သဠာယတနကို ဧကသေသ် ပြုထားသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၅။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၆။)
巴利语式为：‘နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပဉ္စ နာမရူပံ’——‘名、色以及名色，合称名色’；又为：‘ဆဋ္ဌာယတနဉ္စ သဠာယတနဉ္စ သဠာယတနံ’——‘第六处以及六处，合称六处’。前者依一分同形一存法合称的名色，能资助后者依一分同形一存法合称的六处生起。在无色界，三个名蕴资助作为第六处的意处生起；正因此，六处采用上述合称。（《阿毗达磨义注》2-165；《清净之道》2-196。）
ရှင်းလင်းချက်များ
说明
၁။ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့သည် မိမိတို့နှင့် ကလာပ်တူ စက္ခာယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဇိဝှါယတန ကာယာယတနတို့အား သဟဇာတ နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
一、四大种以俱生缘、依止缘、有缘及不离去缘之力，资助同一色聚中的眼处、耳处、鼻处、舌处与身处。
၂။ ဝတ္ထုရုပ် (၆)မျိုးတို့တွင် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ပဋိသန္ဓေ မနာယတနအား သဟဇာတ နိဿယ အညမည ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
二、六种所依处色之中，结生时的心所依处色，以俱生缘、依止缘、相互缘、不相应缘、有缘及不离去缘之力，资助结生意处。
၃။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်သည် ပဝတ္တိအခါ၌ ဘဝင် အဝင်အပါဖြစ်သော မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်တို့အား ပုရေဇာတ နိဿယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ (ပဝတ္တိအခါ၌ မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်တို့သည် မိမိတို့နှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မမှီ၊ မိမိတို့၏ရှေ့ အခြားမဲ့စိတ်က ဥပါဒ်ခဲ့သော ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကိုသာ မှီ၍ ဖြစ်ကြသည်။ သို့အတွက် သဟဇာတပစ္စည်းကို မရ။) ၄။ စက္ခုဝတ္ထု သောတဝတ္ထု ဃာနဝတ္ထု ဇိဝှါဝတ္ထု ကာယဝတ္ထုတို့သည် မိမိတို့ ဆိုင်ရာ ပဉ္စဝိညာဏ်ဟူသော မနာယတနအား ဝတ္ထုပုရေဇာတိန္ဒြိယ ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
三、在转起时，心所依处色以前生缘、依止缘、不相应缘、有缘及不离去缘之力，资助包括有分在内的意界与意识界。〔在转起时，意界与意识界并不依止与自己同时生起的心所依处色，而只依止在自己之前紧邻心的生时已经生起的心所依处色；所以这里没有俱生缘。〕四、眼、耳、鼻、舌、身五种所依处，分别以依处前生缘和根缘之力，资助作为相应五识的意处。
၅။ ရုပ်ဇီဝိတသည် ကလာပ်တူ ကမ္မဇရုပ်အား ဣန္ဒြိယ အတ္ထိ အဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
五、色命根以根缘、有缘及不离去缘之力，资助同一色聚中的业生色。
(အနုဋီ-၂-၁၃ဝ။)
（《随复注》2-130。）
ဤသို့လျှင် မဟာဘုတ် (၄)ပါး၊ ဝတ္ထုရုပ် (၆)ပါး ဇီဝိတရုပ်တို့သည် ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ သဟဇာတ နိဿယ ပုရေဇာတ ဣန္ဒြိယစသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ဧကန်အားဖြင့် ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြု၏။
由此，四大种、六种所依处色与色命根，分别以俱生缘、依止缘、前生缘、根缘等缘力，必定资助正在生起的六处。
原书第 480 页
ရူပါယတနစသော အာရုံတို့သည်လည်း အာရမ္မဏ ပုရေဇာတစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် မနာယတန အား ကျေးဇူးပြုကြပါပေ၏။ သို့သော် အာရမ္မဏပစ္စည်းတရားများ ဖြစ်ကြသော ယင်းရူပါရုံစသည်တို့သည် အာရမ္မဏိက ပစ္စယုပ္ပန်တရားများ ဖြစ်ကြသော ဆိုင်ရာမနာယတနနှင့် အတူဖြစ်မှုဟူသော သဟဇာတ အဖြစ်လည်း မရှိ။ စက္ခုဝတ္ထုစသည့် ဝတ္ထုရုပ်တို့ကဲ့သို့ မနာယတန၏ မှီရာနိဿယ အဖြစ်လည်း မရှိ။ ဇီဝိတကဲ့သို့ ကလာပ်တူရုပ်တို့အား စောင့်ရှောက်ခြင်း အနုပါလန အဖြစ်လည်း မရှိ။ ထိုကြောင့် အကြောင်းတရားဖြစ်သော နာမရူပဝယ် ရူပအရ ရူပါရုံစသည်ကို မကောက်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။ (မူလဋီ-၂-၁၁၇။) ဆက်၍ ဆိုဦးအံ့ --- ရူပါယတနစသော အပြင်အာယတနတို့သည် အာရမ္မဏ၊ အာရမ္မဏပုရေဇာတစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုကြပါပေ၏။ သို့သော် စက္ခာယတနစသော အတွင်းအာယတန တို့ကဲ့သို့ မိမိသန္တာန်၌သာ အကျုံးဝင်သော သကသန္တတိပရိယာပန္န = သသန္တတိပရိယာပန္န တရားများကား
色处等所缘，也确能以所缘缘、前生缘等缘力资助意处。然而，作为所缘缘法的这些色所缘等，既不与作为取所缘者和缘所生法的相应意处俱生，也不像眼所依处等所依处色那样成为意处所依止之处，又不像色命根那样守护同一色聚中的诸色。因此，在作为因法的名色中，“色”并不摄取色所缘等。（《根本复注》2-117。）进一步说，色处等外处确能以所缘缘、所缘前生缘等缘力资助意处；可是，它们并不像眼处等内处那样，必定只摄属自身相续——
မဟုတ်ကြပေ။ ပရသန္တတိပရိယာပန္န = အညသန္တတိပရိယာပန္န = သူတစ်ပါးသန္တာန်၊ ဗဟိဒ္ဓ သက်မဲ့သန္တာန်တို့၌ အကျုံးဝင်သော အာယတန = အာရုံများလည်း ဖြစ်နိုင်ကြ၏။ မိမိ သန္တာန်၌ ဖြစ်သော အပြင်အာယတနတို့သည် လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးသန္တာန်၌ ဖြစ်သော အပြင်အာယတနတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗဟိဒ္ဓ သက်မဲ့သန္တာန်တို့၌ အကျုံးဝင်သော အပြင်အာယတနတို့သည်လည်းကောင်း -- ဤအဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးလုံးသော အပြင်အာယတန တို့သည် မနာယတနအား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် အာရမ္မဏ အာရမ္မဏပုရေဇာတစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်ကြသည်ချည်း ဖြစ်ကြ၏။ ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း၌ ဟောကြားပြသထားအပ်သော ရုပ်တရားများကား အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာမှ ဆက်သွယ်လာသော မိမိ၏ ရုပ်နာမ်သန္တတိအစဥ်၌ အကျုံးဝင်သော သသန္တတိ ပရိယာပန္နရုပ်များသာ ဖြစ်ကြ၏။ ဤသို့လျှင် မိမိ ရုပ်နာမ် သန္တာန်အစဥ်၌ အကျုံးဝင်သော ရုပ်တရားသည်
——也可能摄属他人相续，或摄属外在无生命的相续。自身相续中的外处、他人相续中的外处，以及外在无生命相续中的外处，即内在与外在两类外处，都能以所缘缘、所缘前生缘等缘力资助意处生起。但本缘起篇所教示的色法，只是从“缘无明而有行”一路连接下来、摄属自身名色相续的诸色。因此，如果规定只有摄属自身名色相续的色法——
သာလျှင် နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံဝယ် ရူပအရ ပစ္စည်းတရား ဖြစ်သည်ဟု နိယမ = မြဲသော စည်းကမ်း ဥပဒေသပြု၍ မရနိုင်သောကြောင့် ရူပါရုံစသည်ကို မကောက်ယူရပေ။ (မူလဋီ-၂-၁၁၇။) တစ်ဖန် စက္ခုစသော ဝတ္ထုရုပ်တို့သည် သဠာယတနတွင် ပါဝင်သော မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုရာ၌ တစ်ခုတည်းသော အဖို့အားဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြု၏။ ဥပမာ - စက္ခုဝတ္ထုသည် စက္ခုဝိညာဏ်ဟူသော မနာ- ယတနအား ကျေးဇူးပြုရာ၌ ဒဿနကိစ္စ = ရူပါရုံကို မြင်ခြင်းကိစ္စကို စီမံသော အမြဲ တစ်နည်းအားဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြု၏။ သောတဝတ္ထုစသည်တို့က သောတဝိညာဏ်ဟူသော မနာယတနစသည်တို့အား ကျေးဇူး- ပြုရာ၌လည်း နည်းတူမှတ်ပါ။ ဤသို့ အမြဲ တစ်နည်းအားဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြုသော နိယမ ဖြစ်၏။
——才是“缘名色而有六处”中“色”所指的缘法，这一规定便不能普遍成立；所以这里不摄取色所缘等。（《根本复注》2-117。）又如眼等所依处色资助六处中的意处时，只依一种固定职能资助。例如，眼所依处资助作为眼识的意处，恒常只依执行看见色所缘这一见作用的固定方式；耳所依处资助耳识等意处，也应同样理解。这就是恒常只依一种方式资助的确定性。
ရူပါယတန ရူပါရုံ စသည်တို့က မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုရာ၌ ဤသို့ အမြဲ တစ်နည်းအားဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြုသော နိယမတရားမျိုးကား မဟုတ်။ ရူပါရုံ သဒ္ဒါရုံ ဂန္ဓာရုံ ရသာရုံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဓမ္မာရုံ ဟူသော သတ္တိ အမျိုးမျိုးအားဖြင့်လည်း မနာယတနအား ကျေးဇူးပြု၏။ ဤသို့ ကျေးဇူးပြုပုံက နိယမ = အမြဲတစ်ခုတည်း မဟုတ်သောကြောင့် ထိုရူပါရုံစသည်ကို နာမရူပပစ္စယာအရ ရုပ်တရားစုတွင် မထည့်သွင်းဘဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။
色处、色所缘等资助意处时，却没有这种恒常只依一种方式资助的确定性；它们能以色、声、香、味、触、法六类所缘的不同能力，资助意处。由于资助方式并非恒常唯一，所以不把色所缘等纳入“缘名色”所指的色法组。
(မူလဋီ-၂-၁၁၇။ မဟာဋီ-၂-၃၂၁။ အနုဋီ-၂-၁၃ဝ။)
（《根本复注》2-117；《大复注》2-321；《随复注》2-130。）
တစ်နည်းကောက်ယူပုံ
另一种摄取法
နိယမတော စတ္တာရိဘူတာနိ ဆ ဝတ္ထူနိ ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ဧဝန္တိ ဧတ္ထ ဧဝံ - သဒ္ဒေန ဝါ ရူပါယတနာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ (မူလဋီ-၂-၁၁၇။ မဟာဋီ-၂-၃၂၁။) ဤနည်း၌ နာမရူပပစ္စယာ - ဝယ် ရူပအရတွင် ရူပါရုံစသည်ကိုလည်း ထည့်သွင်းကောက်ယူပါ။
‘在“恒常为四大种、六种所依处与命根，如是”这句话中，也应视为以“如是”一词总摄色处等。’（《根本复注》2-117；《大复注》2-321。）依这种摄取法，“缘名色”中“色”所指的法体，也包括色所缘等。
အဋ္ဌကထာတွင်လာသော --- ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ဧဝံ -- ၌ ဧဝံ-သဒ္ဒါဖြင့် သိမ်းကျုံးကောက်ယူပါ။
应以义注所说“ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ဧဝံ”——“命根，如是”中的“如是”一词加以总摄。
原书第 481 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ယင်းဧဝံ-သဒ္ဒါမှာ ပကာရအနက် ရှိ၏။ ယင်းပကာရအနက်ရှိသော ဧဝံ-သဒ္ဒါဖြင့် --- ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ -- ဝယ် ရူပအရ တရားကိုယ်ကောက်ယူခဲ့သော ရုပ်တရားအားလုံးကိုပင် ဤနာမရူပပစ္စယာ သဠာ- ယတနံတွင်လည်း ရူပအရ တရားကိုယ်ကောက်ယူပါဟု ဆိုလိုသည်။ အဋ္ဌကထာနှင့် မဆန့်ကျင်အောင် ယူသောနည်း ဖြစ်သည်။ (မူလဋီ-၂-၁၁၇။ မဟာဋီ-၂-၃၂၁။)
“如是”一词含有种类、方式之义；以具有这种含义的“如是”，是说在“缘识而有名色”中依“色”所摄取的一切色法，在“缘名色而有六处”中也都应依“色”摄取为法体。这是与义注不相违的摄取法。（《根本复注》2-117；《大复注》2-321。）
မနာယတနအရ - တရားကိုယ်ကောက်ယူပုံ
摄取意处法体的方法
''နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတန''န္တိ ဟိ အဗျာကတဝါရေ ဝက္ခတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၅။) (အဘိ-၂-၁၈၇။) အဗျာကတဝါရေ ဝက္ခတီတိ ကိဉ္စာပိ အကုသလဝါရေ ကုသလဝါရေ စ ''နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတန''န္တိ ဝုတ္တံ။ သုတ္တန္တဘာဇနီယေ ပန ဝိပါကဆဋ္ဌာယတနမေဝ ဂဟိတန္တိ အဓိပ္ပါယေန အဗျာကတဝါရမေဝ သာဓကဘာဝေန ဥဒါဟဋန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပစ္စယနယေ ပန ''ဆဋ္ဌာ ဟောတိ တံ အဝကံသတော''တိအာဒိနာ အဝိပါကဿပိ ပစ္စယော ဥဒ္ဓဋော၊ သော နိရဝသေသံ ဝတ္တုကာမတာယ ဥဒ္ဓဋောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။
‘确实，在无记分中将说：“缘名而有第六处。”’（《阿毗达磨义注》2-165；《阿‘虽然不善分与善分也说“缘名而有第六处”，但经分别法只摄取异熟第六处；正因如此，只举无记分作为论证。至于诸缘的方法，则以“第六者至少有……”等文，也举出非异熟法之缘；应知那是为了无余尽说而举出的。’
(မူလဋီ-၂-၁၁၈။)
（《根本复注》2-118。）
နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ = စေတသိက်နာမ်ကြောင့် ဆဋ္ဌာယတန = မနာယတနဖြစ်၏။ --- ဟူသော စကားရပ်သည် အကုသလဝါရ၌လည်း ပါ၏၊ ကုသလဝါရ၌လည်း ပါ၏။ သို့သော် ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဝိဘင်း သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်း၌ကား ဝိပါက် ဆဋ္ဌာယတန = မနာယတနကိုသာလျှင် အရကောက်ယူရ၏ဟု ဤသို့ သိစေလိုသော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် ဝိပါက်နှင့်ဆိုင်သော အဗျာကတဝါရဝယ် ပါသော ''နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတနံ'' ကိုသာ သာဓကအဖြစ်ဖြင့် ထုတ်ပြသည်ဟု မှတ်သားပါ။
“缘名而有第六处”，意思是：由于心所名法，第六处即意处生起。这句话在不善分与善分中都有。然而，本《缘起分别》的经分别法，是为了使人知道这里只摄取异熟第六处即异熟意处，所以只举异熟所摄的无记分中“缘名而有第六处”作为证明。
တစ်ဖန် ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ကျေးဇူးပြုပုံကို ဖော်ပြရာ ပစ္စယနယ၌ကား --- အဝိပါကံ ပန အဝိပါကဿ ဆဋ္ဌဿ အဝကံသတောဝ တတော ဝိပါကပစ္စယံ အပနေတွာ ဆဓာဝ ပစ္စယော ဟောတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။) = ဝိပါက် မဟုတ်သော ကုသိုလ် နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးသည် ဝိပါက်မဟုတ်သော ကုသိုလ် မနာယတနအား၊ ဝိပါက်မဟုတ်သော အကုသိုလ်နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးသည် ဝိပါက်မဟုတ်သော အကုသိုလ် မနာယတနအား၊ ဝိပါက် မဟုတ်သော ကြိယာနာမ်ခန္ဓာသုံးပါးသည် ဝိပါက်မဟုတ်သော ကြိယာ မနာယတနအား ပစ္စယသတ္တိ (၆)မျိုးဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ --- ဤသို့ စသည်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပုံ ပစ္စယနယကို ထုတ်ဆောင်ပြထား၏။ ထိုပစ္စယနယကို ပရမတ္ထတရား များကို အကြွင်းအကျန် မရှိအောင် = ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာပါမကျန်ရအောင် ဖွင့်ဆိုခြင်းငှာ အလိုရှိ- သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ထုတ်ဆောင်ပြထားသည်ဟု သိရှိပါလေ။ (မူလဋီ-၂-၁၁၈။) ဤမူလဋီကာ၏ ဖွင့်ဆိုချက်အတိုင်း - အရာရာတွင် နည်းမှီး၍ သဘောပေါက်ပါ။ ပရမတ္ထဓာတ်သားများကို
又在说明《发趣论》诸缘如何资助的缘法门中，举出：‘အဝိပါကံ ပန အဝိပါကဿ ဆဋ္ဌဿ အဝကံသတောဝ တတော ဝိပါကပစ္စယံ အပနေတွာ ဆဓာဝ ပစ္စယော ဟောတိ။’译：‘非异熟名对于非异熟第六处，至少在上述诸缘中除去异熟缘，仍以六种缘为缘。’（《阿毗达磨义注》2-166。）也就是说，非异熟的三个善名蕴以六种缘力资助非异熟的善意处，非异熟的三个不善名蕴资助非异熟的不善意处，非异熟的三个唯作名蕴资助非异熟的唯作意处。诸缘法门举出这些资助方式，是为了无一遗漏地阐明一切究竟法，包括善、不善与唯作。（《根本复注》2-118。）应依这段《根本复注》的解释，在一切相应处类推理解。若要使究竟界法——
မကြွင်းမကျန်စေလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းပါက၊ ဝိပဿနာရှုပါက၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာတရားတို့သည် ဝိပါကဝဋ်တွင် အကျုံးမဝင်ဟု သဘောပေါက်နားလည်ပါက အပြစ် မဖြစ်နိုင်ပါ။
——无一遗漏而摄取因果、修毗婆舍那，只要明白善、不善与唯作法不属于异熟轮，把它们也纳入便没有过失。
အဘယ်ကြောင့် သိနိုင်ပါသနည်း
何以知之
နာမ်ရုပ်သည် သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြု၏ = နာမ်ရုပ်ကြောင့် သဠာယတနဖြစ်၏ဟု အဘယ်ကြောင့် သိနိုင်ပါသနည်း ဟူမူ --- နာမ်ရုပ် ဖြစ်ခြင်းသည် ရှိလတ်သော် သဠာယတန၏ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နာမ်ရုပ်သည် သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြု၏ဟု သိနိုင်ပေသည် ဟူပေ။ ထိုထို နာမ်၏လည်းကောင်း၊ ထိုထို ရုပ်၏
何以知道名色资助六处，也就是缘名色而有六处？答：名色存在时，六处便生起，所以能够知道名色资助六处。如果相应的名或相应的色——
原书第 482 页
လည်းကောင်း ထင်ရှားရှိသည်၏ အဖြစ်သည် ရှိခဲ့ပါမူ ထိုထို အာယတနသည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုထို နာမ်၏လည်းကောင်း ထိုထို ရုပ်၏လည်းကောင်း ထင်ရှား မရှိသည်၏ အဖြစ်သည် ရှိပါမူ ထိုထို အာယ- တနသည် ထင်ရှား မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထိုသဠာယတန၏ ထိုနာမ်ရုပ်၏ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေ့ရှိသည်၏ အဖြစ် ဟူသော ထိုသဘောတရားသည် ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ကျေးဇူးပြုပုံနည်းကို ပြရာ၌ပင် ထင်ရှားလာပေလတ္တံ့။
——明显存在，相应的处便明显生起；如果相应的名或色明显不存在，相应的处便不可能明显生起。六处由于名色生起而生起的这一法则，在下面说明《发趣论》诸缘如何资助时将会更加清楚。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၅။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၆။)
（《阿毗达磨义注》2-165；《清净之道》2-196。）
ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း ကျေးဇူးပြုပုံ
《发趣论》诸缘的资助方式
နာမ်က သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြုပုံ
名如何资助六处
၁။ အရူပဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေအခါဝယ် ပဋိသန္ဓေ စေတသိက် နာမ်တရားစုသည် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် = မနာယတန အား သဟဇာတ အညမည နိဿယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပါက အတ္ထိ အဝိဂတဟူသော (၇) ပစ္စယသတ္တိ တို့ဖြင့် အနည်းဆုံး ကျေးဇူးပြု၏။ အရူပ ဝိပါက် စေတသိက် နာမ်တို့တွင် အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ဟူသော အချို့သော နာမ်များသည် (ပဋိသန္ဓေအခါ၌လည်းကောင်း၊ ပဝတ္တိအခါ၌လည်းကောင်း) ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဝိပါက် မနာယတနအား ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့်လည်း ကျေးဇူးပြုနိုင်သေး၏။ ယင်း စေတသိက် နာမ်တရားစုတို့တွင် အကျုံးဝင်သော ဖဿ စေတနာဟူသော နာမ်အာဟာရတို့သည် မနာယတန- အား အာဟာရပစ္စယသတ္တိဖြင့်လည်း ကျေးဇူးပြုနိုင်သေး၏။ ထိုကြောင့် ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ပို၍ ကျေးဇူးပြုသောအခါ (၈)ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။ အာဟာရသတ္တိဖြင့် ပို၍ ကျေးဇူးပြုသောအခါ (၉)ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
一、在无色界结生时，结生心所名法组以至少七种缘力——俱生缘、相互缘、依止缘、相应缘、异熟缘、有缘及不离去缘——资助作为意处的结生识。在无色界异熟心所名法中，无贪、无瞋、无痴等某些名法，无论结生时或转起时，还能以因缘之力资助相应的异熟意处；心所名法组中的触与思这两种名食，还能以食缘之力资助意处。所以，另加因缘时成为八缘，另加食缘时成为九缘。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၅။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၆။)
（《阿毗达磨义注》2-165；《清净之道》2-196。）
ဋီကာ = (မူလဋီ-၂-၁၁၈။ မဟာဋီ-၂-၃၂၂။) တို့၌ကား နာမ်ဣန္ဒြေထိုက်သော စေတသိက်တရားစုတို့က (= နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေ၊ ဥပေက္ခိန္ဒြေ၊ သဒ္ဓိန္ဒြေ၊ ဝီရိယိန္ဒြေ၊ သတိန္ဒြေ၊ သမာဓိန္ဒြေ၊ ပညိန္ဒြေတို့က) သမ္ပယုတ် မနာယတန- အား ဣန္ဒြိယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသောအခါကို ရည်ရွယ်၍ (၁ဝ) ပစ္စည်းဟုလည်း အများဆုံး ပြသေး၏။
《根本复注》（2-118）与《大复注》（2-322）还针对适合作为名根的心所——名命根、舍根、信根、精进根、念根、定根与慧根——以根缘之力资助相应意处的情形，指出最多可有十种缘。
ယင်းအရူပဘုံဝယ် ပဝတ္တိအခါ၌လည်း ဝိပါက်စေတသိက် နာမ်တရားစုသည် သမ္ပယုတ် ဝိပါက် မနာယတနအား ဆိုခဲ့ပြီးသည့် နည်းအတိုင်းသာလျှင် ကျေးဇူးပြု၏။
在无色界转起时，异熟心所名法组也只依上述方式资助相应的异熟意处。
ပြည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ မှာတမ်း
卑谬尊者的训示
၁။ အလောဘ အဒေါသအခိုက် သဟဇာတစသော (၇) ပစ္စည်း၌ ဟေတုကို ထည့်၍ (၈) ပစ္စည်းတည်း။
一、无贪、无瞋生起时，在俱生缘等七缘中加入因缘，共成八缘。
၂။ ဖဿာဟာရအခိုက်လည်း ယခင် (၇) ပစ္စည်း၌ အာဟာရကိုထည့်၍ (၈) ပစ္စည်းတည်း။
二、触食生起时，也在原有七缘中加入食缘，共成八缘。
၃။ မနောသဉ္စေတနာဟာရအခိုက် ယခင် (၇) ပစ္စည်း၌ သဟဇာတကမ္မ သဟဇာတအာဟာရ ထည့်၍ (၉) ပစ္စည်းတည်း။
三、意思食生起时，在原有七缘中加入俱生业缘与俱生食缘，共成九缘。
၄။ အမောဟအခိုက် ယခင် (၇) ပစ္စည်း၌ ဟေတု ဣန္ဒြိယ မဂ္ဂ ထည့်၍ (၁ဝ) ပစ္စည်းတည်း။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ယထာရဟ = ထိုက်သလိုယူ။
四、无痴生起时，在原有七缘中加入因缘、根缘与道缘，共成十缘。其余也应如此随宜配取。
ဤသို့လျှင် ပြည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးက မိမိ၏ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာနိဿယ (ပြည်-၄-၁၆၇။)၌ မိန့်မှာ ထားတော်မူ၏။
卑谬尊者在自己的《清净道论依词释》（卑谬版4-167）中留下了上述训示。
အနုဋီကာ (၂-၁၃ဝ။)၌ကား စျာနာဒီနမ္ပိ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော -- ဟု စျာနပစ္စည်း စသည်ကိုပါ ထည့်သွင်း ၍ ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။ သို့သော် အနည်းဆုံး (၇) ပစ္စည်း၊ အများဆုံး (၁ဝ) ပစ္စည်းသာ ဖြစ်သဖြင့် အတိုး အလျော့ကို စိစစ်၍ ယူလေ။
《随复注》（2-130）又说：‘စျာနာဒီနမ္ပိ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော’——‘也应依禅那缘等而知。’不过，最少仍是七缘，最多仍是十缘；应审察具体增减而取。
原书第 483 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ၂။ ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ --- ပဋိသန္ဓေအခါဝယ် စေတသိက် နာမ်တရားစုသည် ဟဒယဝတ္ထု၏ အပေါင်းအဖော် ဖြစ်၍ မိမိတို့နှင့် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် = မနာယတနအား ယင်းသဟဇာတ အညမည နိဿယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပါက အတ္ထိ အဝိဂတဟူသော (၇) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် အနည်းဆုံး ကျေးဇူးပြု၏။
二、在五蕴有结生时，心所名法组以心所依处为伴，以至少七种缘力——俱生缘、相互缘、依止缘、相应缘、异熟缘、有缘及不离去缘——资助与自己相应的结生识即意处。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၇။)
（《阿毗达磨义注》2-166；《清净之道》2-197。）
ဤ၌ --- ဟဒယဝတ္ထု၏ အပေါင်းအဖော် ဖြစ်၍ --- ဟူသော ဤစကားရပ်ဖြင့် အရူပဘုံ၌ကဲ့သို့ အဖော်သဟဲ (= အဖော်သဟာယ်) မဲ့သော စေတသိက် နာမ်မဟုတ်၊ ဟဒယဝတ္ထုသည်လည်း စေတသိက် နာမ်နှင့် အတူတကွ ပဋိသန္ဓေ မနာယတနအား ကျေးဇူးပြု၏ --- ဤမျှသော အနက်ကိုသာ ပြ၏။ ဟဒယဝတ္ထုသည် မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ စေတသိက် နာမ်သည်လည်း မနာယတနအား ကျေးဇူးပြု၏ဟူသော အနက်ကိုကား မလိုလားအပ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်နည်း? ဟဒယဝတ္ထုသည် မနာယတနအား ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ စေတသိက် နာမ်ကား ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြု။ (သမ္ပယုတ္တပစ္စည်းဖြင့်သာ ကျေးဇူးပြုသောကြောင့် ဟူလိုသည်။) တစ်ဖန် စေတသိက် နာမ်မူကား မနာယတနအား ဝိပါက ဟေတုစသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ဟဒယဝတ္ထုကား မနာယတနအား ဝိပါက ဟေတုစသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြု ဖြစ်ပေသည်။ (မူလဋီ-၂-၁၁၈။ မဟာဋီ-၂-၃၂၂။)
这里说“以心所依处为伴”，只表示这些心所名法不像无色界那样没有色法伴侣，而是心所依处也与心所名法一道资助结生意处；不可理解为心所名法与心所依处以完全相同的方式资助意处。为什么？心所依处以不相应缘力资助意处，心所名法却不以不相应缘力资助，而只以相应缘力资助。反过来，心所名法以异熟缘、因缘等缘力资助意处，心所依处却不以这些缘力资助意处。（《根本复注》2-118；《大复注》2-322。）
၃။ သြပပါတိကသတ္တဝါတို့၏ --- ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ထိုဝိပါက်စေတသိက် နာမ်တရားစုသည် မနာယတနမှ အခြားတစ်ပါးကုန်သော စက္ခာယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဇိဝှါယတန ကာယာယတနဟူသော အာယတန (၅)ပါးတို့အား မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီး (၄)ပါးတို့၏ အပေါင်းအဖော်ဖြစ်၍ သဟဇာတ နိဿယ ဝိပါက ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၆)ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ 〔ပဋိသန္ဓေအခါ ယင်းအာယတနတို့ ပဋိသန္ဓေစိတ်နှင့် အတူ ဥပါဒ်ချင်းပြိုင်၍ ဖြစ်ကြသည့် သြပပါတိကစသည့် သတ္တဝါတို့အား အထူး ရည်ညွှန်း ထားသည်ဟု မှတ်ပါ။〕 ဤပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတို့တွင်လည်း အလောဘ အဒေါသ အမောဟဟူသော အချို့သော နာမ်တရား သည် ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်မနာယတနအား ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဖဿ စေတနာဟူသော အချို့သော နာမ်တရားသည် ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်မနာယတနအား အာဟာရပစ္စယသတ္တိဖြင့်လည်းကောင်း -- ဤသို့လျှင် အခြားသော ပစ္စယသတ္တိအားဖြင့်လည်း ကျေးဇူးပြုနိုင်သေး၏။ ဤနည်းဖြင့် အတိုးအလျော့ကို သိပါလေ။
三、在化生有情结生时，异熟心所名法组以四大种为伴，以俱生缘、依止缘、异熟缘、不相应缘、有缘及不离去缘六种缘力，资助意处以外的眼、耳、鼻、舌、身五处。〔这是特别指化生等有情在结生时，五处与结生心同时生起。〕在这些结生名法中，无贪、无瞋、无痴等某些名法还能以因缘之力资助结生异熟意处；触、思等某些名法还能以食缘之力资助结生异熟意处。应依此方法判别缘数的增减。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။)
（《阿毗达磨义注》2-166。）
၄။ ပဝတ္တိအခါ --- ပဉ္စဝေါကာရဘုံဝယ် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ကဲ့သို့ပင် ပဝတ္တိအခါ၌လည်း ဘဝင်-ပဉ္စဝိညာဏ်- သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း-သန္တီရဏ-တဒါရုံ-စုတိဟူသော ဝိပါက်ဝိညာဏ်နှင့် ယှဥ်သော အသီးအသီးသော ဝိပါက်စေတသိက် နာမ်တရားစုသည် မိမိ မိမိတို့နှင့် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်ဖြစ်သော ဝိပါက်ဝိညာဏ် မနာယတနအား အနည်းဆုံး သဟဇာတ အညမည နိဿယ သမ္ပယုတ္တ ဝိပါက အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၇) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
四、在五蕴有转起时，与有分、五识、领受、推度、彼所缘、死亡等各种异熟识相应的各组异熟心所名法，也像结生时一样，以至少七种缘力——俱生缘、相互缘、依止缘、相应缘、异熟缘、有缘及不离去缘——资助各自相应的异熟识意处。
(ဟေတု အာဟာရ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့်လည်း ကျေးဇူးပြုနိုင်သေး၏။) (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။)
〔还能以因缘与食缘之力资助。〕（《阿毗达磨义注》2-166。）
အဝိပါကနာမ် - အဝိပါကမနာယတန
非异熟名与非异熟意处
၅။ အဝိပါက = ဝိပါက်မဟုတ်သော နာမ်က အဝိပါက = ဝိပါက်မဟုတ်သော မနာယတနအား = (က) ကုသိုလ်စေတသိက် နာမ်သည် ကုသိုလ်ဝိညာဏ် = မနာယတနအား၊ ( ခ ) အကုသိုလ်စေတသိက် နာမ်သည် အကုသိုလ်ဝိညာဏ် = မနာယတနအား ( ဂ ) ကြိယာစေတသိက် နာမ်သည် ကြိယာဝိညာဏ် = မနာယတနအား၊
五、非异熟名资助非异熟意处如下：（一）善心所名法资助作为意处的善识；（二）不善心所名法资助作为意处的不善识；（三）唯作心所名法资助作为意处的唯作识；它们以至少——
原书第 484 页
အနည်းဆုံး သဟဇာတ နိဿယ သမ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတဟူသော (၆) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူး ပြု၏။ ဟေတုပစ္စယသတ္တိ အာဟာရပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် အများဆုံး ကျေးဇူးပြုနိုင်ပုံကိုလည်း ဆိုခဲ့ပြီးအတိုင်း မှတ်ပါ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၇။)
——俱生缘、相互缘、依止缘、相应缘、有缘及不离去缘六种缘力资助。至于还可另以因缘、食缘之力资助的最多情形，也应依前述方法理解。（《阿毗达磨义注》2-166；《清净之道》2-197。）
မကြွင်းမကျန်စေလိုပါ
若欲无一遗漏
ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာတရားတို့ကို အဝိပါကတရားဟု ခေါ်၏။ မနာယတနအရတွင် ဝိပါက်ဝိညာဏ် ကိုသာ သုတ္တန်နည်းအရ ကောက်ယူရ၏။ ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာများသည် မနာယတနတွင် မပါဝင်ပေ။
善法、不善法与唯作法称为非异熟法。依经教法摄取意处时，只取异熟识；善、不善与唯作识不包括在意处之中。
ဤ၌ အဝိပါကဖြစ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာ မနာယတနတို့အား အဝိပါကဖြစ်သော ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်စေတသိက် နာမ်တရားစုတို့က ကျေးဇူးပြုပုံကို ထုတ်ဆောင်ပြခြင်းမှာ ယင်းပဝတ္တိ ဝိပါက် နာမ်တရားတို့၏ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် = ကြောင်း-ကျိုးဆက်နွယ်မှုသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်း အကျိုးကို သိမ်းဆည်းရာ၌ ယင်းဝိပါက်နာမ်တရားတို့၏ အကြားအကြား၌ ယင်းဝိပါက်နာမ်တရားတို့နှင့် တစ်ခုတည်းသော ဝီထိစိတ်အစဥ်အတွင်းဝယ် ဖြစ်ပေါ်နေကြကုန်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာတို့ကိုပါ ထည့်သွင်း၍ ပရမတ္ထဓာတ်သားများကို အကြွင်းအကျန်မရှိ ကုန်စင်အောင် ပဋ္ဌာန်းပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပုံကို တင်ပြလိုသောကြောင့် ထုတ်ဆောင်ပြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။ (မူလဋီ-၂-၁၁၈။) အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဝီထိစိတ်အစဥ်များကို ပြန်လည်၍ အာရုံယူပါ။ ပဉ္စဒွါရဝီထိများ၌ ဘဝင်နှင့်
这里之所以另举相应的非异熟心所名法如何资助善、不善、唯作等非异熟意处，是因为以智观察转起异熟名法的缘起关联、摄取因果时，善、不善与唯作法也在同一心路相续中穿插生起于这些异熟名法之间。为了依《发趣论》诸缘力，把这些法也纳入而无余显示一切究竟界法，所以才把这一部分举出。（《根本复注》2-118。）贤善行者应回顾各心路的心相续：在五门心路中，有分与——
ပဉ္စဝိညာဏ်တို့၏ အကြားတွင် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းကြိယာ ရှိနေ၏။ တစ်ဖန် သန္တီရဏနှင့် တဒါရုံဝိပါက်တို့၏ အကြားတွင် ဝုဋ္ဌောဟူသော ကြိယာနှင့် ကုသိုလ် အကုသိုလ် (ကြိယာ)ဇောများသည် ထိုက်သလိုတည်ရှိနေကြ၏။
——五识之间有唯作的五门转向；推度异熟与彼所缘异熟之间，则随情况有称为确定的唯作心，以及善、不善或唯作速行。
တစ်ဖန် မနောဒွါရဝီထိများ၌လည်း တဒါရုံဝိပါက်များ၏ ရှေးတွင် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ကြိယာစိတ်နှင့် ကုသိုလ် အကုသိုလ် (ကြိယာ)ဇောတို့လည်း ထိုက်သလို တည်ရှိနေကြ၏။ ဝိပါက်နာမ်တရားများနှင့် ဝိပါက်မနာယတန ကိုသာ ကွက်၍ အကြောင်းအကျိုး ဆက်သွယ်ပုံ ပဋ္ဌာန်းပစ္စယသတ္တိများကို ဖော်ပြခဲ့လျှင် ယင်းကုသိုလ် အကုသိုလ် (ကြိယာ)ဇောများနှင့် အာဝဇ္ဇန်းတို့အတွက် အကြောင်းအကျိုး ဆက်သွယ်ပုံ ပဋ္ဌာန်းပစ္စယသတ္တိများသည် ကြွင်းကျန်နေမည် ဖြစ်၏။ ထိုသို့ အကြွင်းမကျန်မရှိစေလို၍ ကုန်စင်အောင် ထုတ်ပြခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟူလိုသည်။
在意门心路中，彼所缘异熟之前也随情况有唯作的意门转向与善、不善或唯作速行。如果只择取异熟名法与异熟意处来说明《发趣论》诸缘力的因果关联，那么这些善、不善或唯作速行以及诸转向心的缘起关联便会遗漏。本段只是为了无一遗漏而作完整说明。
သို့အတွက် ယင်းကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာများကိုလည်း အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းရာ၌ ရောနှော၍ သိမ်းဆည်းလျှင်လည်း အပြစ်ကား မဖြစ်နိုင်ပါ။ သို့သော် ယင်းကုသိုလ် အကုသိုလ်ဇောတို့မှာ ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်း တရားများ ဖြစ်ကြသည့် ကမ္မဘဝစာရင်းတွင် ထိုက်သလို ပါဝင်ကြ၏။ သဠာယတနစာရင်းတွင်ကား တစ်နည်း မနာယတနတွင်ကား သုတ္တန်နည်းအရ မပါဝင်ဟုသာ မှတ်ပါ။ ကြိယာဇောတို့မှာ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ သန္တာန်၌သာ ဖြစ်ကြ၏။ ပုထုဇန်နှင့် သေက္ခအရိယာတို့၏ သန္တာန်၌ မဖြစ်ကြပေ။ သို့အတွက် ပုထုဇန် အဆင့်တွင် ရှိနေသေးသော အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝုဋ္ဌော၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဟူသော ကြိယာစိတ်တို့သာ ဖြစ်နိုင်ကြသည်ဟုလည်း မှတ်သားပါ။
因此，摄取因果时把这些善、不善与唯作法一并摄取，也没有过失。不过，善、不善速行属于作为现在因法的业有；依经教法，它们不列入六处，换言之也不列入意处。唯作速行只生于阿罗汉相续，不生于凡夫与有学圣者相续。所以，在仍处于凡夫阶段的贤善行者相续中，只会生起五门转向、确定与意门转向这三种唯作心。
၆။ ထိုပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ပင်လျှင် ပဝတ္တိအခါဝယ် စက္ခာယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဇိဝှါယတန ကာယာယတနတို့အား စက္ခာယတန = စက္ခုဝတ္ထုစသည့် ဝတ္ထုရုပ်တို့ကို မှီ၍ ဖြစ်သော ပဉ္စဝိညာဏ်ဟူသော ဝိပါက်နာမ်၊ ဟဒယဝတ္ထုကို မှီ၍ ဖြစ်သော ဘဝင်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံဟူသော ဝိပါက်နာမ်သည် ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတဟူသော (၄) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။) ၇။ ထိုပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ပင်လျှင် ပဝတ္တိအခါဝယ် ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာ ဟူသော အဝိပါကနာမ်သည်- လည်း ထိုစက္ခာယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဇိဝှါယတန ကာယာယတနတို့အား ပစ္ဆာဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ
六、在五蕴有转起时，依眼等所依处而生的五识异熟名法，以及依心所依处而生的有分、领受、推度与彼所缘异熟名法，以后生缘、不相应缘、有缘及不离去缘四种缘力，资助眼、耳、鼻、舌、身五处。（《阿毗达磨义注》2-166。）七、同在五蕴有转起时，善、不善与唯作等非异熟名法，也以同样的后生缘、不相应缘——
原书第 485 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၄)ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့်ပင် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။) 〔မှတ်ချက် --- အထက်ပါ အမှတ် (၆) နှင့် (၇) နှစ်ရပ်ကို ပေါင်းသော် ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်းတရား ဖြစ်ထိုက် သော ဘဝင်နှင့်တကွသော ပဉ္စဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိ နာမ်တရားများ ကုန်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ပဝတ္တိအခါ၌ နာမ်တရားတို့သည် ရုပ်၏ ဌီအခိုက်သို့ ရောက်နေသည်သာလျှင်ဖြစ်သော စက္ခာယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဇိဝှါယတန ကာယာယတန ဟူသော ကမ္မဇရုပ်အား ပစ္ဆာဇာတစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုကုန်၏။ ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်ဆဲ ဥပါဒ်အခိုက်၌ တည်ရှိသော ကမ္မဇရုပ်အား ကျေးဇူး မပြုကုန်။ ထိုကြောင့် စက္ခာယတနစသည်တို့အား စက္ခုဒွါရဝီထိစသော ပဉ္စဒွါရဝီထိများနှင့် မနောဒွါရ ဝီထိတို့၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာ နာမ်တရားစုတို့က ပစ္ဆာဇာတ
——有缘及不离去缘四种缘力资助眼、耳、鼻、舌、身五处。（《阿毗达磨义注》2-166。）〔注——合并以上第六、第七两项，就已包括所有能作后生缘法的有分、五门心路与意门心路名法。在转起时，诸名法以后生缘等缘力，资助已到住时的眼、耳、鼻、舌、身五种业生色处；不像结生名法那样资助仍在生时的业生色。因此，眼门等五门心路与意门心路中的善、不善、异熟、唯作诸名法组，以后生缘——
ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (သဟဇာတ ပုရေဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့်ကား ကျေးဇူးမပြုဟု မှတ်ပါ။) (မူလဋီ-၂-၁၁၈။ မဟာဋီ-၂-၃၂၂။ အနုဋီ-၂-၁၃၁။)〕 ဤကား --- နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ - ဝယ် ပစ္စည်းတရားဘက်၌ နာမရူပံဟု ရှိရာ နာမအရ နာမ်တရားစုတို့က သဠာယတနအရ အာယတန (၆)ပါးတို့အား ထိုက်သလို ကျေးဇူးပြုပုံအပိုင်းတည်း။ ယခု တစ်ဖန် ယင်းပစ္စည်းတရားဘက်၌ ရှိသော ရူပံအရ ရုပ်တရားစုက အာယတန (၆)ပါးအား ကျေးဇူးပြုပုံကို ဆက်လက်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
——不相应缘、有缘及不离去缘之力，资助眼处等；应知这里并不是以俱生缘或前生缘资助。（《根本复注》2-118；《大复注》2-322；《随复注》2-131。）〕以上是“缘名色而有六处”中，作为缘法的“名”所指名法组，如何随宜资助“六处”所指六处的部分。下面继续说明缘法一边的“色”所指诸色，如何资助六处。
ရုပ်က သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြုပုံ
色如何资助六处
၁။ နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ - ဝယ် နာမရူပပစ္စယာဟူသော ပစ္စည်းတရားဘက်၌ တည်ရှိသော ရုပ်တရားစုတို့တွင် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ဟူသော မနာယတနအား သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၆) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
一、在“缘名色而有六处”中，结生时作为缘法一边之“色”的心所依处色，以俱生缘、相互缘、依止缘、不相应缘、有缘及不离去缘六种缘力，资助作为意处的结生识。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၈။)
（《阿毗达磨义注》2-166；《清净之道》2-198。）
၂။ အထူးမမ သာမညအားဖြင့် ဆိုရမူ မဟာဘုတ် (၄)ပါးတို့သည် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ပင် ဖြစ်စေ ပဝတ္တိအခါ၌ပင် ဖြစ်စေ အကြင်အကြင် အာယတနသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ထိုထို အာယတန၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်သော ကလာပ်တူ စက္ခာယတနစသော ရုပ်အာယတန (၅)မျိုးတို့အား သဟဇာတ နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတဟူသော (၄) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏ -- 〔စက္ခုဒသကကလာပ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီး- လေးပါးက ယင်းကလာပ်တူ စက္ခာယတနအား (၄)ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ -- ဤသို့စသည်ဖြင့် သိပါလေ၊၊〕
二、概括而言，无论结生时或转起时，四大种都以俱生缘、依止缘、有缘及不离去缘四种缘力，资助随相应处而生起、与自己同一色聚的眼处等五种色处。〔例如，眼十法聚中的四大种以这四种缘力资助同聚眼处；其余同理。〕
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၆-၁၆၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၈။)
（《阿毗达磨义注》2-166—167；《清净之道》2-198。）
၃။ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ပင်ဖြစ်စေ ပဝတ္တိအခါ၌ပင်ဖြစ်စေ စက္ခုစသော ရုပ်အာယတန (၅)ပါးတို့အား မိမိတို့နှင့် အတူဥပါဒ်သည့် ရုပ်ကလာပ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော ကလာပ်တူ ဇီဝိတက အတ္ထိ အဝိဂတ ဣန္ဒြိယ ဟူသော (၃) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ (စက္ခုဒသကကလာပ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော ဇီဝိတက ကလာပ်တူ ယင်းစက္ခာယတနအား ယင်း (၃) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် သောတာယတနစသည် တို့၌လည်း နည်းတူ သဘောပေါက်ပါ။) (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၈။) ၄။ ကဗဠီကာရအာဟာရ --- စားမျိုလိုက်သော အစာအာဟာရဟူသော ဥတုဇအဋ္ဌကလာပ်တို့၌ တည်ရှိသော သြဇာသည် အစာကို ကြေကျက်စေတတ်သော ပါစက တေဇောဓာတ် ဝမ်းမီး၏ အထောက်အပံ့ကိုရသော် သြဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ ယင်းသြဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ်တို့ကား သြဇာကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသော အာဟာရဇ သြဇဋ္ဌမကရုပ်တို့တည်း။ ယင်းအာဟာရဇ သြဇဋ္ဌမကရုပ်တို့ကား ဘုတ်အဆက်ဆက်
三、无论结生时或转起时，与眼等五种色处同时生起、处在同一色聚中的色命根，都以有缘、不离去缘与根缘三种缘力资助它们。〔例如，眼十法聚中的色命根以这三种缘力资助同聚眼处；耳处等也同样理解。〕（《阿毗达磨义注》2-167；《清净之道》2-198。）四、段食——吞食的食物中，时节生食素八法聚所含的食素，得到能消化食物的消化火界即腹火资助时，会不断产生新的食素八法聚；这些由食素生起的色，就是食生食素八法聚。它们由于一代又一代传递资助——
原书第 486 页
ရိုက်ခတ်ကျေးဇူးပြုသဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး အနှံ့အပြား ဖြစ်နေကြ၏။ ယင်းအာဟာရဇ သြဇဋ္ဌမကရုပ်တို့တွင် ပါဝင်သော သြဇာကား အာဟာရဇသြဇာတည်း။ ယင်းသြဇာသည် ကဗဠီကာရအာဟာရမည်၏။ တစ်နည်း အာဟာရဇသြဇာ၏ အထောက်အပံ့ကို ရရှိသော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာသည် ကဗဠီကာရအာဟာရ မည်၏။
——而遍布全身。其中所含的食素称为食生食素，也称为段食。另一种说法是：得到食生食素资助的四因生食素，称为段食。
ယင်းအာဟာရကလည်း စက္ခာယတနစသော ရုပ်အာယတန (၅)မျိုးတို့အား အတ္ထိ အဝိဂတ အာဟာရဟူသော (၃) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ဤသို့ ကျေးဇူးပြုမှုမှာလည်း အာဟာရကို မှီ၍ အသက်ရှင်လေ့ ရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ အာဟာရသည် အစဥ်လိုက်အပ်သော ကိုယ်၌ ပဝတ္တိအခါ၌သာလျှင် ကျေးဇူး ပြု၏။ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ကား ကျေးဇူးမပြုနိုင်ပေ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉ဂ။) 〔မှတ်ချက် --- ကဗဠီကာရအာဟာရ အမည်ရသော အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော အာဟာရဇသြဇာသည် စက္ခုဒသကကလာပ်စသော ထိုထိုရုပ်ကလာပ်တို့၏ အတွင်း၌ တည်ရှိသော ကမ္မဇသြဇာစသည်အား အတ္ထိ အဝိဂတ အာဟာရပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးသဖြင့် အသစ်အသစ်သော သြဇဋ္ဌမကရုပ်များ တိုးပွား လာရခြင်း ဖြစ်၏။ ယင်းသို့ တိုးပွားလာသဖြင့် ရုပ်တရားများသည် ပို၍ အားရှိကာ ခိုင်ခံ့ တည်တံ့လာ၏။
这种段食以有缘、不离去缘与食缘三种缘力，资助眼处等五种色处。这种资助只发生在依食而活的有情、在需要食物维持的身体转起之时，结生时不能资助。（《阿毗达磨义注》2-167；《清净之道》2-198。）〔注——上述名为段食的食生食素，以有缘、不离去缘与食缘之力资助眼十法聚等各色聚中的业生食素等，于是新的食素八法聚不断增加；由于这些色法增加，身体诸色便更有力量、更为坚固持久。
အာဟာရဇသြဇာက ထိုထို စက္ခုဒသကကလာပ် စသည်တို့၏ အတွင်း၌ တည်ရှိသော သြဇာကို အားပေး ထောက်ပံ့လိုက်သဖြင့် သြဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်များ တိုးပွားလာသောအခါ သြဇာနှင့်တကွသော စက္ခုဒသကကလာပ်စသည့် ထိုထို ကလာပ်အတွင်း၌ တည်ရှိသော ရုပ်တရားတို့သည်လည်း ခိုင်ခံ့ တည်တံ့ သွားကြသည်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် အာဟာရက စက္ခာယတန စသည်အားလည်း ကျေးဇူးပြုပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ သင့်တော်သော ဆေးဝါးများကို မှီဝဲပါက မျက်စိများလည်း အားကောင်းလာတတ်သည်ကို သတိပြု ကြည့်ပါ။ ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် နှစ်မျိုးလုံး ထင်ရှားရှိခိုက် ကျေးဇူးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။〕
食生食素资助眼十法聚等各色聚中的食素，使新的食素八法聚增加时，眼十法聚等各色聚中与食素俱有的诸色也随之坚固持久。因此说，段食也资助眼处等。服用适宜药物后视力往往增强，便可作为观察的例子。这里是在缘法与缘所生法二者都明显存在时发生资助。〕
ရုပ်က မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုပုံ
色如何资助意处
၁။ စက္ခုဝတ္ထုသည် စက္ခုဝိညာဏ် မနာယတနအား၊ ၂။ သောတဝတ္ထုသည် သောတဝိညာဏ် မနာယတနအား၊ ၃။ ဃာနဝတ္ထုသည် ဃာနဝိညာဏ် မနာယတနအား၊ ၄။ ဇိဝှါဝတ္ထုသည် ဇိဝှါဝိညာဏ် မနာယတနအား၊ ၅။ ကာယဝတ္ထုသည် ကာယဝိညာဏ် မနာယတနအား၊ နိဿယ ပုရေဇာတ ဣန္ဒြိယ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ ဟူသော (၆)ပစ္စယ သတ္တိတို့ဖြင့် ပဝတ္တိအခါ၌သာ ကျေးဇူးပြု၏။ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ကျေးဇူးမပြု။ (ပဋိသန္ဓေအခါ၌ကား စက္ခုဝိညာဏ်စသော ပဉ္စဝိညာဏ်တို့ ဥပါဒ်ခိုက်မဟုတ်၊ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်တို့သာ ဥပါဒ်ခိုက် ဖြစ်သည်။) (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၈။) ၆။ ဟဒယဝတ္ထုသည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ပဉ္စဝိညာဏ်မှ ကြွင်းသော မနာယတနအား နိဿယ ပုရေဇာတ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ (၅) ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ပဝတ္တိအခါ၌ ကျေးဇူးပြု၏၊ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ကား ကျေးဇူးမပြု။
一、眼所依处资助作为眼识的意处；二、耳所依处资助作为耳识的意处；三、鼻所依处资助作为鼻识的意处；四、舌所依处资助作为舌识的意处；五、身所依处资助作为身识的意处。这五种所依处只在转起时，以依止缘、前生缘、根缘、不相应缘、有缘及不离去缘六种缘力资助；结生时不能资助，因为结生时不是五识生起，而只是结生识生起。（《阿毗达磨义注》2-167；《清净之道》2-198。）六、在五蕴有中，心所依处只在转起时，以依止缘、前生缘、不相应缘、有缘及不离去缘五种缘力，资助五识以外的一切意处；结生时则不以这种方式资助。
(ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ကျေးဇူးပြုမှုကို အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီး ဖြစ်၏။) (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၈။)
〔结生时的资助方式已在上文说明。〕（《阿毗达磨义注》2-167；《清净之道》2-198。）
နာမ်ရုပ်က သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြုပုံ
名色如何资助六处
၁။ ပဉ္စဝေါကာရဘုံဝယ် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ စေတသိက် နာမ်ခန္ဓာသုံးပါး (တိဟိတ် သောမနဿပဋိသန္ဓေ ဖြစ်လျှင် ၃၃-လုံးသော စေတသိက်တို့)နှင့် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ဟု ဆိုအပ်သော နာမ်ရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်
一、在五蕴有结生时，三个心所名蕴〔若是三因悦俱结生，即三十三个心所〕与心所依处色合称名色；这组名色资助作为结生识的——
原书第 487 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဟူသော မနာယတနအား သဟဇာတ အညမည နိဿယ ဝိပါက သမ္ပယုတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တ အတ္ထိ အဝိဂတ စသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ဤကား အမြွက်မျှတည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၆၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၉၉။) ဤတွင် သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတ စသော ပစ္စည်းတို့ကား နာမ်ရုပ်နှစ်မျိုးလုံးက မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုမှုနှင့် သက်ဆိုင်၏။
——意处，所用缘力包括俱生缘、相互缘、依止缘、异熟缘、相应缘、不相应缘、有缘与不离去缘等。这里只作举要说明。（《阿毗达磨义注》2-167；《清净之道》2-199。）其中，俱生缘、相互缘、依止缘、有缘、不离去缘等，是名与色二者共同资助意处时所用的缘。
သမ္ပယုတ္တ ဝိပါက ဟေတု အာဟာရ ဣန္ဒြိယစသော ပစ္စည်းတို့ကား စေတသိက်နာမ်က မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုမှုနှင့် သက်ဆိုင်၏။
相应缘、异熟缘、因缘、食缘、根缘等，是心所名法资助意处时所用的缘。
ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စည်းကား ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ပစ္စည်းတရားက မနာယတနအား ကျေးဇူးပြုမှုနှင့် သက်ဆိုင်၏။
不相应缘，是作为缘法的心所依处色资助意处时所用的缘。
ဤသို့ ထိုက်သလို ခွဲခြား၍ ယှဥ်စပ်ပါလေ။ (မူလဋီ-၂-၁၁၈။ မဟာဋီ-၂-၃၂၃။ အနုဋီ-၂-၁၃၁။)
应依具体情况如此分别配合。（《根本复注》2-118；《大复注》2-323；《随复注》2-131。）
ရုပ်က ရုပ်အာယတန (၅) ပါးအား ကျေးဇူးပြုပုံ
色如何资助五种色处
၁။ စက္ခုဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော မဟာဘုတ်ရုပ်တရားက ကလာပ်တူ စက္ခာယတနအား၊ ၂။ သောတဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော မဟာဘုတ်ရုပ်တရားက ကလာပ်တူ သောတာယတနအား၊ ၃။ ဃာနဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော မဟာဘုတ်ရုပ်တရားက ကလာပ်တူ ဃာနာယတနအား၊ ၄။ ဇိဝှါဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော မဟာဘုတ်ရုပ်တရားက ကလာပ်တူ ဇိဝှါယတနအား၊ ၅။ ကာယဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော မဟာဘုတ်ရုပ်တရားက ကလာပ်တူ ကာယာယတနအား၊ ၆။ စက္ခုဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော ရုပ်ဇီဝိတက ကလာပ်တူ စက္ခာယတနအား၊ ၇။ သောတဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော ရုပ်ဇီဝိတက ကလာပ်တူ သောတာယတနအား၊ ၈။ ဃာနဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော ရုပ်ဇီဝိတက ကလာပ်တူ ဃာနာယတနအား၊ ၉။ ဇိဝှါဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော ရုပ်ဇီဝိတက ကလာပ်တူ ဇိဝှါယတနအား၊ ၁ဝ။ ကာယဒသကကလာပ်၌ တည်ရှိသော ရုပ်ဇီဝိတက ကလာပ်တူ ကာယာယတနအား၊ သဟဇာတ နိဿယ ဝိပ္ပယုတ္တ ဣန္ဒြိယ အတ္ထိ အဝိဂတစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏၊ ဤနည်းကို နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားခိုက်၌ ရုပ်တရားတို့က ရုပ်အာယတန (၅)ပါးတို့အား ကျေးဇူးပြုမှုကို
一、眼十法聚中的四大种资助同聚眼处；二、耳十法聚中的四大种资助同聚耳处；三、鼻十法聚中的四大种资助同聚鼻处；四、舌十法聚中的四大种资助同聚舌处；五、身十法聚中的四大种资助同聚身处；六、眼十法聚中的色命根资助同聚眼处；七、耳十法聚中的色命根资助同聚耳处；八、鼻十法聚中的色命根资助同聚鼻处；九、舌十法聚中的色命根资助同聚舌处；十、身十法聚中的色命根资助同聚身处。它们以俱生缘、依止缘、不相应缘、根缘、有缘、不离去缘等缘力资助。这一方法是针对入灭尽定期间，诸色如何资助五种色处而说——
ရည်ရွယ်၍ ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤနည်းမှာ အများစုနှင့် မသက်ဆိုင်သည့်အတွက် (အသင်သူတော်- ကောင်းနှင့်လည်း မသက်ဆိုင်သေးသည့်အတွက်) ယေဘုယျနည်းသို့ လိုက်၍ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ပစ္စည်း အကြောင်းတရား ဖြစ်သော နာမ်ရုပ်သည် ပဝတ္တိအခါ၌လည်း အကြောင်းတရား ဖြစ်သည်သာဟု ထင်ရှား ပြလျက် မဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။ (မဟာဋီ-၂-၃၂၃။)
——的。不过，这一方法与大多数人无关，目前也与贤善行者无关；因此，教说依一般方法，显明名色不仅在结生时是缘法，在转起时也仍是缘法，而没有另外详列这一特殊情形。（《大复注》2-323。）
အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ ရှုကွက်
摄取因果的观法
ဤအပိုင်းတွင် --- နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ အရ --- ၁။ နာမ်က သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြုပုံ ၂။ ရုပ်က သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြုပုံ ၃။ နာမ်ရုပ်က သဠာယတနအား ကျေးဇူးပြုပုံ --- ဟု ဤသို့လျှင် အပိုင်းကြီး သုံးပိုင်းရှိ၏။ ထိုအပိုင်းကြီး သုံးပိုင်းကို ထပ်မံ၍ ခွဲတမ်းချလိုက်သော် အပိုင်းကြီး
本节依“缘名色而有六处”，分为三大部分：一、名如何资助六处；二、色如何资助六处；三、名色如何资助六处。若再把这三大部分细分，便可分成——
原书第 488 页
(၅)ပိုင်း ထွက်လာ၏။ ယင်းအပိုင်းကြီး (၅) ပိုင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။
——以下五大部分：
၁။ နာမ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနာယတန ဖြစ်ပုံ - ၂။ နာမ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်ပုံ - ၃။ ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနာယတန ဖြစ်ပုံ - ၄။ ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်ပုံ - ၅။ နာမ်ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနာယတန ဖြစ်ပုံ - ဤသို့ အပိုင်းကြီး (၅)ပိုင်း ရှိ၏။ ဤအပိုင်းကြီးများအတိုင်း ယခုအခါတွင် တိဟိတ် သောမနဿ ပဋိသန္ဓေ တည်နေခဲ့သော လူသား သူတော်ကောင်းတစ်ဦးကို ပုံစံထား၍ လူသားများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ရှုကွက် အပိုင်း ကိုသာ ပဓာနထား၍ တင်ပြပေအံ့ ---
一、因名而有意处；二、因名而有色处；三、因色而有意处；四、因色而有色处；五、因名色而有意处。以下依这五大部分，以一位曾结生于三因悦俱结生的人类贤善行者为例，主要说明适用于人类的观法。
၁။ နာမ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနာယတန ဖြစ်ပုံ
一、因名而有意处
စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်ကြသည့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့တွင် စေတသိက်တရား များကို နာမ်ဟုလည်းကောင်း၊ အသိစိတ်ဝိညာဏ်ကို မနာယတနဟုလည်းကောင်း ကောက်ယူထားသည်။
在同一心刹那内俱生的相应法组中，诸心所称为“名”，认知心即识则称为“意处”。
ရှေးဦးစွာ ဤရှုကွက်ကို ရှုလိုသော အသင်သူတော်ကောင်းသည် မိမိသိမ်းဆည်း ရှုပွားလိုသော စိတ္တက္ခဏ တစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော သမ္ပယုတ်တရားစုတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူပါ၊ သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုနောင် ယင်းစိတ္တက္ခဏ၏ အတွင်း၌ စေတသိက်နာမ်ကြောင့် အသိစိတ် ဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်ပါ။ ထိုသို့ မြင်သောအခါမှ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ ဥပမာ - ပဋိသန္ဓေစိတ္တက္ခဏ၌ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းလိုသည် ဖြစ်အံ့၊ ပဋိသန္ဓေ စိတ္တက္ခဏ၌ (၃၄)လုံးသော သမ္ပယုတ်တရားစုတို့ကို ရှေးဦးစွာ သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုနောင် (၃၃)လုံးသော စေတသိက် နာမ်ကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်ပါ။ ဉာဏ်ဖြင့် မြင်သောအခါမှ အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
想要观照这一观法的贤善行者，首先应以智分别并摄取所欲观照心刹那中的相应法组；然后，以智观察并看见：由于该心刹那中的心所名法，作为意处的认知识如何生起；看见之后，再摄取因法与果法。例如，若要摄取结生心刹那的因果，先摄取结生心刹那中的三十四个相应法，再以智观察并看见：由于三十三个心所名法，作为意处的结生识如何生起；看见之后，依下列方式摄取因法与果法。
၁။ ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရား (၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ မနာယတန ဖြစ်၏။
一、由于结生名法（33）生起，结生意处生起。
ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရား (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ မနာယတနက အကျိုးတရား။
结生名法（33）是因法，结生意处是果法。
(ဟဒယဝတ္ထု အပေါင်းအဖော်နှင့်တကွ ကျေးဇူးပြု၏ဟူသော စကားကို မမေ့ပါနှင့်။) ၂။ ဘဝင် နာမ်တရား (၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝင် မနာယတန ဖြစ်၏။
（不要忘记：这些名法以心所依处为伴而资助。）二、由于有分名法（33）生起，有分意处生起。
ဘဝင် နာမ်တရား (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဘဝင် မနာယတနက အကျိုးတရား။
有分名法（33）是因法，有分意处是果法。
၃။ စုတိ နာမ်တရား (၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စုတိ မနာယတန ဖြစ်၏။
三、由于死亡名法（33）生起，死亡意处生起。
စုတိ နာမ်တရား (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ စုတိ မနာယတနက အကျိုးတရား။
死亡名法（33）是因法，死亡意处是果法。
၄။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရား (၁ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတန ဖြစ်၏။
四、由于五门转向名法（10）生起，五门转向意处生起。
ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရား (၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတနက အကျိုးတရား။
五门转向名法（10）是因法，五门转向意处是果法。
၅။ စက္ခုဝိညာဏ် နာမ်တရား (၇) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်၏။
五、由于眼识名法（7）生起，眼识意处生起。
စက္ခုဝိညာဏ် နာမ်တရား (၇)က အကြောင်းတရား၊ စက္ခုဝိညာဏ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
眼识名法（7）是因法，眼识意处是果法。
၆။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်တရား (၁ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနာယတန ဖြစ်၏။
六、由于领受名法（10）生起，领受意处生起。
原书第 489 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်တရား (၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနာယတနက အကျိုးတရား။
领受名法（10）是因法，领受意处是果法。
၇။ သန္တီရဏ နာမ်တရား (၁၁) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သန္တီရဏ မနာယတန ဖြစ်၏။
七、由于推度名法（11）生起，推度意处生起。
သန္တီရဏ နာမ်တရား (၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ မနာယတနက အကျိုးတရား။
推度名法（11）是因法，推度意处是果法。
၈။ ဝုဋ္ဌော နာမ်တရား (၁၁) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝုဋ္ဌော မနာယတန ဖြစ်၏။
八、由于确定名法（11）生起，确定意处生起。
ဝုဋ္ဌော နာမ်တရား (၁၁)က အကြောင်းတရား၊ ဝုဋ္ဌော မနာယတနက အကျိုးတရား။
确定名法（11）是因法，确定意处是果法。
၉။ ဇော နာမ်တရား (၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇော မနာယတန ဖြစ်၏။
九、由于速行名法（33）生起，速行意处生起。
ဇောနာမ်တရား (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဇော မနာယတနက အကျိုးတရား။
速行名法（33）是因法，速行意处是果法。
(ဇော-၇-ကြိမ် ခွဲရှုပါ။) ၁ဝ။ တဒါရုံ နာမ်တရား (၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ မနာယတန ဖြစ်၏။
（七次速行应分别观照。）十、由于彼所缘名法（33）生起，彼所缘意处生起。
တဒါရုံ နာမ်တရား (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ မနာယတနက အကျိုးတရား။
彼所缘名法（33）是因法，彼所缘意处是果法。
(တဒါရုံ၌-၂-ကြိမ် ခွဲရှုပါ။) ၁၁။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရား (၁၁) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတန ဖြစ်၏။
（两次彼所缘应分别观照。）十一、由于意门转向名法（11）生起，意门转向意处生起。
မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရား (၁၁)က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတနက အကျိုးတရား။
意门转向名法（11）是因法，意门转向意处是果法。
၁၂။ ဇော နာမ်တရား (၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇော မနာယတန ဖြစ်၏။
十二、由于速行名法（33）生起，速行意处生起。
ဇော နာမ်တရား (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဇော မနာယတနက အကျိုးတရား။
速行名法（33）是因法，速行意处是果法。
(ဇော-၇-ကြိမ် ခွဲရှုပါ။) ၁၃။ တဒါရုံ နာမ်တရား (၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဒါရုံ မနာယတန ဖြစ်၏။
（七次速行应分别观照。）十三、由于彼所缘名法（33）生起，彼所缘意处生起。
တဒါရုံ နာမ်တရား (၃၃)က အကြောင်းတရား၊ တဒါရုံ မနာယတနက အကျိုးတရား။
彼所缘名法（33）是因法，彼所缘意处是果法。
(တဒါရုံ-၂-ကြိမ် ခွဲရှုပါ။) ဤကား - နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ရူပါရုံကို အာရုံပြုကြသည့် ကုသိုလ်ဇောစောသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ၊ မနောဒွါရဝီထိ ပထမအတန်း၌ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ ဖြစ်သည်။ ဤနည်းကို နည်းမှီး၍ အတန်းတိုင်း အတန်းတိုင်း၌ စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။ မကောင်းအုပ်စု အကုသိုလ်ဇောစောသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်း နည်းတူပင် ရှုပါ။ သောတဒွါရဝီထိစသည်တို့၌လည်း နည်းတူပင် ရှုပါ။ (၆)လိုင်းလုံး၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စု ကုန်အောင်ရှုပါ။ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း စေတသိက် အရေအတွက် အပြောင်းအလဲကို သတိပြုပါ။
（两次彼所缘应分别观照。）以上依名业处篇诸表，以取色所缘、善速行生起的眼门心路及其后第一列意门心路为例，说明每一心刹那如何摄取因果。应依此方法，在每一列的每一心刹那摄取因果；取色所缘而不善速行生起的眼门心路与意门心路，也应同样观照。耳门心路等亦同。六条线中的善组与不善组都应观尽，并应依名业处篇诸表，留意心所数目的变化。
၂။ နာမ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်ပုံ
二、因名而有色处
ဤအပိုင်းကား ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်းပိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ နာမ်အရ ပဋိသန္ဓေနောင် ပထမဘဝင်မှ စ၍ ဘဝ- တစ်လျှောက်၌ အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ကုသိုလ် အကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာ စိတ်စေတသိက် နာမ်တရားစုတို့ကိုပင် အရကောက်ယူပါ။ ရုပ်အာယတနအရ ရှေးရှေးသော စိတ်နှင့် အတူ ဥပါဒ်၍ ရုပ်၏ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိလာသော စက္ခာယတန သောတာယတန ဃာနာယတန ဇိဝှါယတန ကာယာယတနဟူသော ရုပ်အာယတန (၅)ပါးကို ကောက်ယူပါ။ ယင်းရုပ်အာယတနတို့သည် မိမိတို့
这一部分就是后生缘法。依“名”，应摄取从结生后的第一个有分开始，终其一生在贤善行者相续中生起的善、不善、异熟与唯作心、心所名法组；依“色处”，应摄取眼处、耳处、鼻处、舌处与身处五种色处，这些色处与前一心刹那同时生起，现已到达色法的住时。它们从各自——
原书第 490 页
ဥပါဒ်သည့်အချိန်မှစ၍ ဘဝတစ်လျှောက်ဝယ် စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏတိုင်း၏ ဥပါဒ်ကာလတိုင်း ဌီကာလ- တိုင်း ဘင်ကာလတိုင်း၌ ကံအရှိန် မကုန်သေးသမျှ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်နေကြ၏။ ရှေးရှေးစိတ်နှင့် အတူ ဥပါဒ်၍ ရုပ်၏ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိလာသော ယင်းရုပ်အာယတနတို့အား နောက်နောက်သော စိတ္တက္ခဏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော စိတ်+စေတသိက် = နာမ်တရားစုတို့က ပစ္ဆာဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် အားပေးထောက်ပံ့ ထား၏။ ယင်းသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
——生时开始，只要业力尚未耗尽，便终其一生在每个心刹那的生、住、灭三时持续生起。这些与前一心同时生起、已经到达住时的色处，由后续心刹那中的心与心所名法组以后生缘力加以支持。应以智看见这一法则，并摄取因法与果法。
၁။ ပစ္ဆာဇာတ ဘဝင်နာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။
一、由于后生有分名法生起，色处生起。
ပစ္ဆာဇာတ ဘဝင်နာမ်တရားက အကြောင်းတရား၊ ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
后生有分名法是因法，色处是果法。
(ရုပ်အာယတနကား ပုရေဇာတ၊ ဘဝင်နာမ်တရားကား ပစ္ဆာဇာတတည်း။ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော ဘဝင်ကို ယူ၍ရှုပါ။) ၂။ ပစ္ဆာဇာတ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။
（色处是前生法，有分名法是后生法；可任取一个有分观照。）二、由于后生五门转向名法生起，色处生起。
ပစ္ဆာဇာတ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း နာမ်တရားက အကြောင်းတရား၊ ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
后生五门转向名法是因法，色处是果法。
(ရုပ်အရ မိမိ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၏ ရှေးစိတ္တက္ခဏ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်သော ရုပ်အာယတန-၅-ပါးကို ကောက်ယူပါ။) ၃။ ပစ္ဆာဇာတ စက္ခုဝိညာဏ် နာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။
（依“色”，应取与该五门转向之前的有分断同时生起、现已到住时的五种色处。）三、由于后生眼识名法生起，色处生起。
ပစ္ဆာဇာတ စက္ခုဝိညာဏ် နာမ်တရားက အကြောင်းတရား ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
后生眼识名法是因法，色处是果法。
(ရုပ်အရ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ရောက်သော ရုပ်အာယတန-၅-ပါးကို ကောက်ယူပါ။) ၄။ ပစ္ဆာဇာတ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။
（依“色”，应取与五门转向同时生起、现已到住时的五种色处。）四、由于后生领受名法生起，色处生起。
ပစ္ဆာဇာတ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းနာမ် တရားက အကြောင်းတရား၊ ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
后生领受名法是因法，色处是果法。
(ရုပ်အရ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်သော ရုပ်အာယတန-၅-ပါးကို ကောက်ယူပါ။) ၅။ ပစ္ဆာဇာတ သန္တီရဏ နာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။
（依“色”，应取与眼识同时生起、现已到住时的五种色处。）五、由于后生推度名法生起，色处生起。
ပစ္ဆာဇာတ သန္တီရဏ နာမ်တရားက အကြောင်းတရား၊ ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
后生推度名法是因法，色处是果法。
(ရုပ်အရ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်သော ရုပ်အာယတန-၅-ပါးကို ကောက်ယူပါ။) ၆။ ပစ္ဆာဇာတ ဝုဋ္ဌော နာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။
（依“色”，应取与领受同时生起、现已到住时的五种色处。）六、由于后生确定名法生起，色处生起。
ပစ္ဆာဇာတ ဝုဋ္ဌော နာမ်တရားက အကြောင်းတရား၊ ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
后生确定名法是因法，色处是果法。
(ရုပ် = သန္တီရဏနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်အာယတန-၅-ပါးတည်း။) ၇။ ပစ္ဆာဇာတ ပထမဇောနာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။
（色即与推度同时生起的五种色处。）七、由于后生第一速行名法生起，色处生起。
ပစ္ဆာဇာတ ပထမဇောနာမ်တရားက အကြောင်းတရား၊ ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
后生第一速行名法是因法，色处是果法。
(ရုပ် = ဝုဋ္ဌောနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်အာယတန-၅-ပါးတည်း။) ၈။ ပစ္ဆာဇာတ ဒုတိယဇောနာမ်တရား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်အာယတန ဖြစ်၏။ ပစ္ဆာဇာတ ဒုတိယဇော နာမ်တရားက အကြောင်းတရား၊ ရုပ်အာယတနက အကျိုးတရား။
（色即与确定同时生起的五种色处。）八、由于后生第二速行名法生起，色处生起。后生第二速行名法是因法，色处是果法。
(ရုပ် = ပထမဇောနှင့် အတူဥပါဒ်သော ရုပ်အာယတန-၅-ပါးတည်း။)
（色即与第一速行同时生起的五种色处。）
原书第 491 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဤမျှဆိုလျှင် ရှုကွက်ကို သဘောပေါက်သင့်ပြီ။ စက္ခုဒွါရဝီထိ၌ ကြွင်းကျန်နေသေးသော ဇော တဒါရုံ တို့ကို နည်းမှီး၍ ဆက်ရှုပါ။ ရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက်၍ အာရုံယူကြသည့် မနောဒွါရဝီထိတို့၌လည်း စိတ္တက္ခဏတိုင်းဝယ် နည်းမှီး၍ ရှုပါ။ မိမိ ရှုပွားနေသော ပစ္ဆာဇာတဝိညာဏ်၏ ရှေးရှေးစိတ်နှင့် အတူ ဥပါဒ်သော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေသော ရုပ်အာယတနငါးပါးကို ပစ္ဆာဇာတဖြစ်သော နောက်နောက် နာမ်တရားစုက ပစ္ဆာဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်သာ ဖြစ်သည်။ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများ အတိုင်း (၆)လိုင်းလုံး၌ အကောင်းအုပ်စု မကောင်းအုပ်စု ကုန်စင်အောင် ရှုပါ။ အတန်းတိုင်း စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ အကွက်စေ့အောင် ရှုပါ။
至此应已明白这一观法。眼门心路中尚余的速行与彼所缘，应依上述方法继续观照；继续取同一色所缘的诸意门心路，也应在每一心刹那依此观照。应知：由正在观照的后生识之后续名法组，以后生缘力资助与此前各心同时生起、现已到住时的五种色处。应依名业处篇诸表，把六条线中的善组、不善组观尽，并在每一列的每一心刹那逐项观照。
၃။ ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနာယတန ဖြစ်ပုံ
三、因色而有意处
ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ နာမ်တရားတို့သည် မှီရာဝတ္ထုရုပ်ရှိပါမှ ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအားရှိကြ၏၊ မှီရာဝတ္ထုရုပ် မရှိက ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအားများ မရှိကြပေ။ ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ မှီရာဝတ္ထုရုပ်တို့က ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ နာမ်တရားစု တို့အား ဝတ္ထုပုရေဇာတ နိဿယစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးပါမှ ဆိုင်ရာ နာမ်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် သဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အောက်ပါရှုကွက်များကို ရှုပါ။
在五蕴有中，名法只有具备所依处色才能生起；没有所依处色，就没有生起的能力。只有相应所依处色以前生依处缘、依止缘等缘力资助相应名法组，相应名法才能生起。应以智看见这一法则，并依下列观法观照。
၁။ စက္ခုဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်၏။
一、由于眼所依处色生起，眼识意处生起。
စက္ခုဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ စက္ခုဝိညာဏ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
眼所依处色是因法，眼识意处是果法。
၂။ သောတဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သောတဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်၏။
二、由于耳所依处色生起，耳识意处生起。
သောတဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
耳所依处色是因法，耳识意处是果法。
၃။ ဃာနဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဃာနဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်၏။
三、由于鼻所依处色生起，鼻识意处生起。
ဃာနဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
鼻所依处色是因法，鼻识意处是果法。
၄။ ဇိဝှါဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇိဝှါဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်၏။
四、由于舌所依处色生起，舌识意处生起。
ဇိဝှါဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
舌所依处色是因法，舌识意处是果法。
၅။ ကာယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကာယဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်၏။
五、由于身所依处色生起，身识意处生起。
ကာယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ကာယဝိညာဏ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
身所依处色是因法，身识意处是果法。
၆။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ် မနာယတန ဖြစ်၏။
六、由于心所依处色生起，作为意处的意界与意识界生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，作为意处的意界与意识界是果法。
ဤရှုကွက်မှာ ခြုံ၍ရှုသော ရှုကွက် ဖြစ်သည်။ မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်ဟူသော မနာယတနတွင် ပဋိသန္ဓေ ဘဝင် စုတိဟူသော ဝီထိမုတ်စိတ်တို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဇော တဒါရုံဟူသော ဝီထိစိတ်တို့လည်း ပါဝင်ကြ၏။ အရာကျယ်၏။
以上是概括观法。称为意界、意识界的意处，包括结生、有分、死亡等离心路心，也包括五门转向、领受、推度、确定、速行、彼所缘，以及意门转向、速行、彼所缘等心路心，范围很广。
အကယ်၍ ဉာဏ်က ယင်းပရမတ်တရားတို့ကို မခြုံနိုင် မငုံနိုင် ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း အာယတနဒွါရ အလိုက် ခွဲ၍ ရှုပါ။ ထိုသို့ ရှုရာ၌ မနာယတနနှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု အတွင်း၌ အတူယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ် တရားများ ဖြစ်ကြသည့် စေတသိက် နာမ်တရားတို့သည်လည်း မနာယတနကဲ့သို့ပင် ဆိုင်ရာ ဝတ္ထုရုပ်ကို ဆိုင်ရာ မနာယတနနှင့် အတူမှီ၍ ဖြစ်ကြ၏။ သို့အတွက် မနာယတနကို ဦးတည်၍ ယှဥ်ဖက် စေတသိက် တို့ကိုပါ ရောနှော၍ ရှုပါကလည်း အပြစ် မဖြစ်ပါ။
如果智慧不能把这些究竟法概括无余，可依下列方式按处门分别观照。观照时，与意处在同一心刹那相应俱生的心所名法，也和意处一样，依止相应所依处色而生。因此，以意处为主并把相应心所一并观照，也没有过失。
原书第 492 页
တစ်နည်း အာယတနဒွါရအလိုက် ခွဲရှုပုံ
另一种方法：依处门分别观照
၁။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ မနာယတန ဖြစ်၏။
一、由于心所依处色生起，结生意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，结生意处是果法。
(ဤ၌ ဝတ္ထုရုပ်က ပဋိသန္ဓေ မနာယတနအား သဟဇာတစသော သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ပဝတ္တိအခါ ၌ကား ဆိုင်ရာ မှီရာဝတ္ထုရုပ်က ဆိုင်ရာမနာယတနအား ဝတ္ထုပုရေဇာတ နိဿယစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ အကြောင်းနှင့်အကျိုး ပြိုင်တူ ဖြစ်၏၊ ပဝတ္တိအခါ၌ကား အကြောင်းဝတ္ထုရုပ်က ရှေးကဖြစ်၍ အကျိုးမနာယတနက နောက်မှ ဖြစ်သည်။) ၂။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝင်မနာယတန ဖြစ်၏။
（这里，所依处色以俱生缘等缘力资助结生意处；转起时，相应所依处色则以前生依处缘、依止缘等缘力资助相应意处。结生时因果同时生起；转起时作为因法的所依处色先起，作为果法的意处后起。）二、由于心所依处色生起，有分意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ဘဝင်မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，有分意处是果法。
၃။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စုတိ မနာယတန ဖြစ်၏။
三、由于心所依处色生起，死亡意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ စုတိ မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，死亡意处是果法。
၄။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတန ဖြစ်၏။
四、由于心所依处色生起，五门转向意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，五门转向意处是果法。
၅။ စက္ခုဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ် မနာယတန ဖြစ်၏။
五、由于眼所依处色生起，眼识意处生起。
စက္ခုဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ စက္ခုဝိညာဏ် မနာယတနက အကျိုးတရား။
眼所依处色是因法，眼识意处是果法。
၆။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနာယတန ဖြစ်၏။
六、由于心所依处色生起，领受意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，领受意处是果法。
၇။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သန္တီရဏ မနာယတန ဖြစ်၏။
七、由于心所依处色生起，推度意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，推度意处是果法。
၈။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝုဋ္ဌော မနာယတန ဖြစ်၏။
八、由于心所依处色生起，确定意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ဝုဋ္ဌော မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，确定意处是果法。
၉။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပထမဇော မနာယတန ဖြစ်၏။
九、由于心所依处色生起，第一速行意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，第一速行意处是果法。
(ဇော-၇-ကြိမ်စေ့အောင် ပုစံတူရှုပါ။) ၁ဝ။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပထမတဒါရုံ မနာယတန ဖြစ်၏။
（应以同样方式把七次速行全部观照。）十、由于心所依处色生起，第一彼所缘意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，第一彼所缘意处是果法。
(ဒုတိယ တဒါရုံ၌လည်း နည်းတူရှုပါ။) ၁၁။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတန ဖြစ်၏။
（第二彼所缘也应同样观照。）十一、由于心所依处色生起，意门转向意处生起。
ဟဒယဝတ္ထုရုပ်က အကြောင်းတရား၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနာယတနက အကျိုးတရား။
心所依处色是因法，意门转向意处是果法。
စက္ခုဒွါရဝီထိနှင့် မနောဒွါရဝီထိတို့၏ အကြား၌ တည်ရှိသော ဘဝင်ကို အထက်ပါ ဘဝင်အတိုင်း ရှုပါ။
眼门心路与意门心路之间的有分，应依上文有分的方式观照。
မနောဒွါရဝီထိ၌ တည်ရှိကြသော ဇော တဒါရုံတို့ကိုလည်း စက္ခုဒွါရဝီထိ၌ တည်ရှိကြသော ဇော တဒါရုံ ရှုကွက် အတိုင်းပင် ရှုပါ။
意门心路中的速行与彼所缘，也应依眼门心路中速行、彼所缘的观法观照。