缘生法
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（甲） · 原书第 12–14 页 · 15 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：缘起法。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 12 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရား
缘生法
ဇရာမရဏာဒယော ပန ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဝုတ္တဥှေတံ ဘဂဝတာ --- ''ကတမေ စ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ။ ဇရာမရဏံ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ ဝိရာဂဓမ္မံ နိရောဓဓမ္မံ။ ဇာတိ ဘိက္ခဝေ။ ပ ။ ဘဝေါ။ ဥပါဒါနံ။ တဏှာ။ ဝေဒနာ။ ဖဿော။ သဠာယတနံ။
巴“又，应知老死等法为缘生法。世尊曾这样说：‘诸比丘，什么是缘生法？诸比丘，老死是无常的、有为的、缘生的，是灭尽法、衰灭法、离贪法、灭法。诸比丘，生也是如此……有、取、爱、受、触、六处——’”
နာမရူပံ။ ဝိညာဏံ။ သင်္ခါရာ။ အဝိဇ္ဇာ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စာသင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ''တိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၄၈။ သံ-၁-၂၄၆။) = ဇရာမရဏ အစရှိကုန်သော အကျိုးတရားတို့ကို ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရားတို့ဟူ၍ သိရှိပါလေ။ ဘုရားရှင်သည် ဤ ပစ္စယသုတ္တန်တရားတော်ကို ဟောကြားထားတော်မူ၏။
巴利引文续（缅文转写）：“နာမရူပံ။ ဝိညာဏံ။ သင်္ခါရာ။ အဝိဇ္ဇာ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စာသင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘိက္ခဝေ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ''တိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၄၈။ သံ-၁-၂၄၆။)”译并释如下：‘——名色、识、诸行；诸比丘，无明也是无常的、有为的、缘生的，是灭尽法、衰灭法、离贪法、灭法。诸比丘，这些称为缘生法。’（《清净之道》二，148；《相应部》一，246。）应知老死等诸果法为缘生法。世尊在《缘经》中作了如下开示。
''ရဟန်းတို့ …ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရားတို့မည်သည် အဘယ်တရားတို့နည်း?
‘诸比丘，哪些法是缘生法？
ရဟန်းတို့ …ဇရာ မရဏသည် အနိစ္စတရားသာတည်း၊ အညီအညွတ်ပေါင်းစု၍ အကြောင်းတရား- တို့သည် ပြုပြင်အပ်သော သင်္ခတတရားသာတည်း၊ အကြောင်းတရားတို့ကို စွဲမှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသော
诸比丘，老死只是无常法，只是由和合的诸缘造作而成的有为法，只是依诸缘而生起的——
原书第 13 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရားသာတည်း၊ ကုန်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ပျက်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ကင်းခြင်းသဘောရှိ၏၊ အဖန် တလဲလဲ ပျက်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ချုပ်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ရဟန်းတို့ …ဇာတိသည်။ ပ ။ ရဟန်းတို့ … ဘဝသည်၊ ဥပါဒါန်သည်၊ တဏှာသည်၊ ဝေဒနာသည်၊ ဖဿသည်၊ သဠာယတနသည်၊ နာမ်ရုပ်သည်၊ ဝိညာဏ်သည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ အဝိဇ္ဇာသည် အနိစ္စတရားသာတည်း၊ အညီအညွတ်ပေါင်းစု၍ အကြောင်းတရား တို့သည် ပြုပြင်အပ်သော သင်္ခတတရားသာတည်း၊ အကြောင်းတရားတို့ကို စွဲမှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရားသာတည်း။ ကုန်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ပျက်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ကင်းခြင်းသဘောရှိ၏၊ အဖန် တလဲလဲ ပျက်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ချုပ်ခြင်းသဘောရှိ၏၊ ရဟန်းတို့ …ဤပဋိလောမ = ပြောင်းပြန်သဘော- အားဖြင့် ဇရာမရဏစသော အကျိုးတရားတို့ကို ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရားတို့ဟူ၍'' ဆိုအပ်ကုန်၏။ (သံ-၁-၂၆၄။)
——缘生法；它具有灭尽、衰灭、离贪、反复坏灭与止灭的性质。诸比丘，生也是如此……诸比丘，有、取、爱、受、触、六处、名色、识、诸行乃至无明，都只是无常法，只是由和合的诸缘造作而成的有为法，只是依诸缘而生起的缘生法；它们具有灭尽、衰灭、离贪、反复坏灭与止灭的性质。诸比丘，以这样的逆次，老死等果法称为缘生法。’（《相应部》一，264。）
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါတိ ပစ္စယဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ဓမ္မာတိ တေဟိ တေဟိ ပစ္စယေဟိ နိဗ္ဗတ္တဓမ္မာ။
“所谓缘起，应知是诸缘法；所谓缘生法，应知是由彼彼诸缘所生的诸法。”
(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၄၈။)
（《清净之道》二，148。）
လိုရင်းအချုပ်မှတ်သားရန်မှာ --- အဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းတရားတို့ကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဟူ၍ သိရှိပါကုန်။
要义可以简要记为：应知无明等因法为缘起。
ထိုထိုအဝိဇ္ဇာစသော အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်သော သင်္ခါရစသော အကျိုးတရားတို့ကို ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နတရားတို့ဟူ၍ သိရှိကြပါကုန်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၄၈။)
应知由彼彼无明等因法而生起的行等果法为缘生法。（《清净之道》二，148。）
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်
缘起法
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကို မြတ်စွာဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးက တည်ထောင်ဖန်ဆင်းထား- သည်လည်းမဟုတ်၊ ဘုရားပွင့်တော်မူသည်ဖြစ်စေ ပွင့်တော်မမူသည်ဖြစ်စေ ဤတရားသဘောသည် ရှိနေ- သည်သာဖြစ်၏။ (သံ-၁-၂၆၄-ပစ္စယသုတ္တန်။) သို့သော် ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်တော်မူသောအခါမှ သာလျှင် ထိုဘုရားရှင်တို့၏ ထုတ်ဖော်ဟောကြားမှုကြောင့် ဤတရားတော်ကို သတ္တဝါတို့သည် သိရှိခွင့်ကို ရရှိကြသည်။ အကယ်၍ လောက၌ ဘုရားပွင့်တော်မမူသော်လည်းကောင်း၊ ဘုရားပွင့်တော်မူသော်လည်း တရား တော်ကို မနာယူရသော်လည်းကောင်း၊ တရားတော်ကို နာယူရသော်လည်း သဿတဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဝါဒဆိုးကြီး များကို စွဲလမ်း ဆုပ်ကိုင်ထားသော်လည်းကောင်း ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားသဘောကို သိရှိနားလည်နိုင်ကြမည် မဟုတ်ပေ။
缘起法并不是由世尊创立、制造出来的。无论佛陀出世与否，这一法则都恒常存在。（《相应部》一，264，《缘经》。）不过，唯有诸佛出现于世、将它揭示开演以后，众生才有机会知道这一法。倘若世间没有佛陀出世；或者虽有佛陀出世，却没有听闻正法；又或者虽已听闻正法，却仍执持常见、断灭见等严重邪见，便不能知解缘起法。
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်သည် နက်ယောင်နဲ့ နက်၏။ ခက်ယောင်နဲ့ ခက်၏။ ဤတရားတော်ကို ''လွယ်သည် တိမ်သည်''ဟု ပြောဆိုလျောက်ထားလာသော အရှင်အာနန္ဒာကိုယ်တော်မြတ်အား မြတ်စွာဘုရားက ''မာဟေဝံ အာနန္ဒ = အာနန္ဒာ …ဒီလိုမပြောနဲ့''ဟု တားမြစ်တော်မူခဲ့ဖူးလေသည်။ မည်မျှပင် အသိခက်၍ နက်နဲငြားသော်လည်း ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကို ပိုင်းခြား၍ မသိဘဲ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက် နိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ (ဒီ-၂-၄၇။ သံ-၁-၃၁၈။) ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တရားသဘောကို မသိဘဲ သမဏ ဗြဟ္မဏဟု အခေါ်မခံထိုက်ချေ။ (သံ-၁-၂၇၉။) ပွင့်တော်မူပြီး ပွင့်တော်မူဆဲ ပွင့်တော်မူလတ္တံ့သော ဘုရားရှင်တို့သည် ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကို ပိုင်းခြား၍ သိတော်မူခြင်းကြောင့် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီး ရောက်တော်မူဆဲ ရောက်တော်မူလတ္တံ့ ဖြစ်ကြသည်။ (သံ-၁-၂၄၆-၂၅၂။) သတ္တဝါအပေါင်းသည် ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကို ပိုင်းခြား၍ မသိသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး
这缘起法不仅显得深奥，确实也深奥；不仅显得难解，确实也难解。阿难尊者曾说此法‘容易、浅显’，世尊便以‘မာဟေဝံ အာနန္ဒ（Mā hevaṃ Ānanda）——阿难，不要这样说’加以制止。它尽管极难了知、极其深奥，若不能分别了知缘起法，仍不可能解脱轮回之苦。（《长部》二，47；《相应部》一，318。）不了知缘起法者，也不堪称为沙门、婆罗门。（《相应部》一，279。）过去已经出世、现在正在出世、未来将要出世的诸佛，都是由于分别了知缘起法，才已成佛、正成佛、将成佛。（《相应部》一，246—252。）一切众生只要还没有分别了知缘起法——
သဿတဒိဋ္ဌိ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ တည်းဟူသော ချောက်ကြီးတစ်ခုခု အတွင်းသို့ ကျရောက်ကာ ဆင်းရဲဒုက္ခအပေါင်းကို
——便仍会坠入名为常见或断灭见的两座深渊之一；一切苦难，他们还将——
原书第 14 页
ခံစားနေ ကြရဦးမည်သာ ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်လိုသူတို့သည် ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တရားတော်ကို ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းကြရမည် ဖြစ်ကြောင်းကို နိဒါနသံယုတ်၌ အကြိမ်များစွာ ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူခဲ့ပေသည်။
——继续承受。因此，世尊在《因缘相应》中屡次开示：凡想脱离轮回之苦者，都必须努力通达缘起法。