三十二身分(上)

《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版

止业处篇 · 原书第 545–577 页 · 226 个翻译单元

缅文为主本的机器规范化候选文本,尚未逐页人工校勘;中文全卷标记为「待义审」,缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。

原书第 545 页
(၃၂) ကောဋ္ဌာသ
三十二身分
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးသည် အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းကို စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် ပွားများ အားထုတ်ပြီးပါက ထိုစတုတ္ထစျာန်သမာဓိကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်၏ အကူအညီကို ရယူလျက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသများကို မြင်အောင် ဆက်လက် ကြိုးစားအားထုတ်ပါက အာနာပါန စတုတ္ထစျာန် သမာဓိ၏ အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါသတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံရသည့် အတွက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ဉာဏ်ပညာမျက်စိဖြင့် လွယ်လွယ်ကူကူပင် တွေ့မြင်ရတတ်ပေသည်။
一位瑜伽行者若已修习入出息念业处,直至达到第四禅定,继而借助由第四禅定所生的光明力量,努力照见三十二身分,那么,由于承受了入出息第四禅定以强力亲依止缘所给予的殊胜助力,他往往能以智慧之眼轻易看见三十二身分。
အကယ်၍ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းအကျဥ်းနည်းဖြင့် သမာဓိထူထောင်ထားသူ ဖြစ်ပါကလည်း အကြည်ဓာတ်သို့ ဆိုက်အောင် ဥပစာရသမာဓိနယ်မြေသို့ ဆိုက်အောင် တစ်ဖန် သမာဓိကို ထူထောင်ပြီးလျှင် ယင်းဓာတုမနသိကာရ = စတုဓာတုဝဝတ္ထာနသမာဓိကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လင်းရောင်- ခြည်စွမ်းအင်၏ အကူအညီကို ရယူလျက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသများကို မြင်အောင် ဆက်လက်ကြိုးစားအားထုတ် ပါက ယင်းစတုဓာတုဝဝတ္ထာနသမာဓိ၏ အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါ သတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံရသည့်အတွက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ဉာဏ်ပညာမျက်စိဖြင့် လွယ်လွယ်ကူကူပင် တွေ့မြင်ရတတ်ပေသည်။
一位瑜伽行者若以界业处简略法建立定,也应重新建立定,直至心清澈而达到近行定的范围;继而借助由界作意——即四界分别定——所生的光明力量,努力照见三十二身分。由于承受了四界分别定以强力亲依止缘所给予的殊胜助力,他也往往能以智慧之眼轻易看见三十二身分。
အကယ်၍ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် အာနာပါနကျင့်စဥ်လမ်းမှဖြစ်စေ၊ ဓာတုမနသိကာရ ကျင့်စဥ် လမ်းမှဖြစ်စေ ဝိပဿနာသို့ ကူးပြီးနောက် ဝိပဿနာပိုင်းတွင် အထိုက်အလျောက် အားရကျေနပ်မှုကို ရရှိ၍ အခြားအခြားသော ကမ္မဋ္ဌာန်းများကို ဆက်လက်အားထုတ်လိုသေးပါက ထိုအခါမျိုးတွင်လည်း မိမိ ရရှိထား- ပြီးသော သမာဓိကိုပင် တစ်ဖန် ပြန်လည်ထူထောင်၍ ထိုသမာဓိကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လင်းရောင်ခြည် စွမ်းအင်၏ အကူအညီကို ရယူလျက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသများကို မြင်အောင် ဆက်လက် ကြိုးစားအားထုတ်ပါက ယင်းသမာဓိ၏ အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါ သတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံ ရသည့်အတွက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ဉာဏ်ပညာမျက်စိဖြင့် လွယ်လွယ်ကူကူပင် တွေ့မြင်ရတတ်ပေသည်။
一位瑜伽行者若已从入出息念的修行门径或界作意的修行门径转入毗婆舍那,在观禅部分已经获得相当程度的满意,却还想继续修习其他业处,也可以重新建立自己已经获得的定;继而借助由这种定所生的光明力量,努力照见三十二身分。由于承受了这种定以强力亲依止缘所给予的殊胜助力,他也往往能以智慧之眼轻易看见三十二身分。
အခြားအခြားသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတစ်ခုခုဖြင့် သမာဓိကို အောင်အောင်မြင်မြင် ထူထောင်ထားပြီးသော ယော- ဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း အလားတူပင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို မြင်အောင် ဆက်လက် ရှုပွားနိုင်သည်သာ ဖြစ်- ပေသည်။ ဤတွင် အာနာပါနကျင့်စဥ်ဖြင့် စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိထူထောင်ထားပြီးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို မြင်အောင်ရှုပုံကို အဦးမူ၍ သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းကို ရေးသား တင်ပြအပ်ပါသည်။ ဓာတုမနသိကာရလမ်းမှ သမာဓိကို အောင်အောင်မြင်မြင် ထူထောင်ထားပြီးသူသည်လည်း နည်းမှီး၍ ပုံစံတူပင် ရှုနိုင်ပါသည်။
已经依其他任何一种业处成功建立定的瑜伽行者,同样可以继续修习,直至看见三十二身分。本止业处篇将以已经依入出息念修至第四禅定的瑜伽行者为范例,说明如何照见三十二身分;从界作意门径成功建立定的人,也可以仿照同样的方法观照。
အသင်သူတော်ကောင်းသည် အာနာပါနဿတိသမာဓိကို စတုတ္ထစျာန်သို့ဆိုက်အောင် သမာဓိထူထောင် ပါ။ ထိုစတုတ္ထစျာန်သမာဓိကြောင့် လင်းရောင်ခြည်များသည် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် တောက်ပ လာသောအခါ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ယင်းလင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်၏ အကူအညီဖြင့် ရှုကြည့်ပါ။
贤友,你应建立入出息念定,直至第四禅。当由第四禅定所生的光明辉耀、灿烂明亮时,借助这种光明力量观照三十二身分。
အကယ်၍ ဓာတုမနသိကာရလမ်းမှ သမာဓိကို ထူထောင်ထားသူ ဖြစ်လျှင်လည်း ယင်းစတုဓာတုဝဝတ္ထာန သမာဓိကြောင့် လင်းရောင်ခြည်များသည် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် တောက်ပလာသောအခါ ယင်းလင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်၏ အကူအညီဖြင့် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ရှုကြည့်ပါ။
若你从界作意门径建立了定,那么,当由四界分别定所生的光明辉耀、灿烂明亮时,也应借助这种光明力量观照三十二身分。
原书第 546 页
ထိုသို့ ရှုကြည့်ရာ၌ ဆံပင်၊ မွေးညင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း၊ သွား၊ အရေ - ဟူသော ကောဋ္ဌာသ ငါးခုကို စတင်ရှုကြည့်ပါ။ ယင်းကောဋ္ဌာသများ၏ တည်ရှိရာ နေရာ၌သာ ရှုကြည့်ပါ။ မှန်ထဲတွင် မြင်ရသကဲ့သို့ သဲသဲကွဲကွဲ မြင်ရသောအခါ အသား၊ အကြော၊ အရိုး၊ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၊ ကျောက်ကပ်ဟူသော ကောဋ္ဌာသ ငါးခုကို ထပ်မံ ကြည့်ရှုပါ။ အောင်မြင်မှုရပါက နှလုံး၊ အသည်း၊ အမြှေး၊ အဖျဥ်း၊ အဆုပ်ဟူသော ကောဋ္ဌာသ ငါးခုကို ဆက်- လက်ရှုပါ။ အောင်မြင်မှုရပါက အူမ၊ အူသိမ်၊ အစာသစ်၊ အစာဟောင်း၊ ဦးနှောက်ဟူသော ကောဋ္ဌာသ ငါးခု၊ သည်းခြေ၊ သလိပ်၊ ပြည်၊ သွေး၊ ချွေး၊ အဆီခဲဟူသော ကောဋ္ဌာသ ခြောက်ခု၊ မျက်ရည်၊ ဆီကြည်၊ တံတွေး၊ နှပ်၊ အစေး၊ ကျင်ငယ်ဟူသော ကောဋ္ဌာသ ခြောက်ခုတို့ကို တစ်စတစ်စ တိုး၍ တိုး၍ ရှုကြည့်ပါ။
观照时,先从头发、身毛、指(趾)甲、牙齿、皮肤这五种身分开始,只在它们各自所在的位置观照。能够像在镜中看见影像一样清楚时,再观肉、筋、骨、骨髓、肾这五种身分。成功以后,继续观心、肝、膜、脾、肺这五种;成功以后,再逐步加入大肠、小肠、胃中物、粪、脑这五种,胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪这六种,以及泪、膏、唾、涕、关节滑液、尿这六种身分。
ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း အကျယ်ရှုပွားနည်းဖြင့် (၄၂)ကောဋ္ဌာသတို့၌ ရုပ်တရားတို့ကို စနစ်တကျ သိမ်းဆည်း ထားတတ်ပြီးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လျှင်မူကား ဤ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ယခုကဲ့သို့ တစ်ဖန် ပြန်၍ ရှုရာ၌ အခက်အခဲ အလွန်ကြီး မရှိနိုင်တော့ပြီ ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ရှုရာ၌ ရှေ့းဦးစွာ ကောဋ္ဌာသအနေဖြင့် အစုလိုက် အပုံလိုက် အတုံးလိုက် အခဲလိုက် တည်ရှိသည့် ပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်းသာ ထင်မြင်အောင် နှလုံးသွင်းပါ။
若瑜伽行者已经依界业处详尽法,系统摄取四十二身分中的色法,那么现在重新观照这三十二身分,就不会有很大困难。观照时,最初只应作意身分以堆聚、团块的世俗形态存在。
ပေါရာဏကတ္ထေရာ ကိရ ''ကောဋ္ဌာသမနသိကာရောဝ ပမာဏ''န္တိ အာဟံသု။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၃။) ရှေးရှေးအဋ္ဌကထာဆရာ မဟာထေရ်မြတ်ကြီးတို့ကား ဤကောဋ္ဌာသကမ္မဋ္ဌာန်း၌ ပထမဦးစွာ ''ကောဋ္ဌာသ အတိုင်း အစုလိုက် အပုံလိုက် အတုံးလိုက် အခဲလိုက် ပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်း နှလုံးသွင်းခြင်းသည်သာလျှင် ပမာဏ ဖြစ်၏''ဟု မိန့်ဆိုတော်မူကြသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၃။) သို့သော် ဝိပဿနာပိုင်း၌ (၄၂)ကောဋ္ဌာသတို့၌ တည်ရှိကြသော ရုပ်တရားတို့ကို အဝါးဝစွာ လက္ခဏာ ယာဥ်တင်ကာ ဝိပဿနာရှုဖန်များနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင်မူကား ကောဋ္ဌာသများကို စိုက်၍ ရှုလိုက် သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များကိုသာ မြင်မြင်နေတတ်ပေ၏။ ထိုအခါ၌ စိတ်ကို အနည်းငယ်လျှော့၍ ကောဋ္ဌာသပုံသဏ္ဌာန်ကိုသာ နှလုံးသွင်းပေးပါ။ ကောဋ္ဌာသများကို တစ်ခုပြီး တစ်ခု ခပ်သွက်သွက် မြင်အောင် ရှုကြည့်ပါ။ ပညတ်အတုံးအခဲ ပုံသဏ္ဌာန်ကိုသာ အာရုံစူးစိုက်ပေးပါ။ ကောဋ္ဌာသအနေဖြင့်သာ မြင်အောင်ရှုပါ။
巴利《阿毗达磨义注》原文(缅文字体):“ပေါရာဏကတ္ထေရာ ကိရ ''ကောဋ္ဌာသမနသိကာရောဝ ပမာဏ''န္တိ အာဟံသု။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၃။)”译:‘据说,古代义注长老们说:只作身分想,便是准则。’(《阿毗达磨义注》2-243。)古代义注大长老教导,在这项身分业处中,起初只应作意其作为身分而堆聚、成团成块的形态。可是,若瑜伽行者已在毗婆舍那部分熟练摄取四十二身分中的色法,经常把它们提到三相上观照,一专注身分就可能只看到色聚微粒。这时,应把心稍微放松,只作意身分的世俗形态;迅速逐一照见诸身分,只把注意力放在概念性的团块形态上,只看见它们为身分。
ဆံပင်မှ ကျင်ငယ်၊ ကျင်ငယ်မှ ဆံပင်သို့တိုင်အောင် အခေါက်ခေါက် အခါခါ နှလုံးသွင်းပါ။ ဆံပင်ဟု ရှုလိုက် နှလုံးသွင်းလိုက်လျှင် ကျင်ငယ်သို့တိုင်အောင် တိုးလျှိုပေါက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသလုံးကို မြင်အောင်ရှုပါ။ ကျင်ငယ်ဟု နှလုံးသွင်းလိုက်လျှင်လည်း ဆံပင်သို့တိုင်အောင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသလုံးကို တိုးလျှိုပေါက် မြင်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။
应从头发到尿、又从尿到头发反复作意。作意‘头发’时,要训练自己一路贯穿,看见直至尿的全部三十二身分;作意‘尿’时,也要一路贯穿,看见直至头发的全部三十二身分。
(၃၂)မျိုးသော အရောင်အဆင်းရှိကုန်သော ပန်းတို့ကို ချည်ကြိုးတစ်ခုတည်းဖြင့် ပန်းကုံးတစ်ခုအဖြစ် သီကုံးထား၏။ မျက်စိအမြင်ရှိသော ယောကျာ်းသည် ထိုပန်းကုံးကို ကြည့်ရှုလတ်သော် အစဥ်အတိုင်းအားဖြင့် (၃၂)မျိုးသော အရောင်အဆင်း ရှိကုန်သော ပန်းတို့သည် ထိုယောကျာ်းအား ထင်ရှားလာကုန်၏။ တစ်နည်း - (၃၂)လုံးသော တိုင်တို့ကို ခြံစည်းရိုးတိုင်အဖြစ် စိုက်ထူထား၏။ ထိုသို့ စိုက်ထူထားအပ်ပြီးကုန်သော (၃၂)တိုင် သော စည်းရိုးခြေတို့ကို နောက်သို့ဆုတ်၍ မြင်လောက်သော တစ်နေရာမှ လှမ်းကြည့်လတ်သော် (၃၂)တိုင် သော စည်းရိုးခြေတို့သည် မျက်စိအမြင်ရှိသော ထိုယောကျာ်းအား ထင်ရှားလာကုန်၏။ ဤဥပမာအတူသာလျှင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့သည် ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်၌ ထင်ရှားလာကုန်၏။ လှည့်လည်ကျက်စား သွားလာ နေကြကုန်သော တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်းကောင်း လူသားတို့သည်လည်းကောင်း ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ဉာဏ်၌
譬如把三十二种颜色的花用同一根线串成一条花环,有眼之人观看花环时,三十二种颜色的花便依次向他显现。又如把三十二根柱子立成篱笆,从稍远而足以看见全部柱子的位置望去,三十二根篱柱便同时向有眼之人显现。同样,三十二身分也会显现于瑜伽行者的智中。四处游走往来的畜生与人,在他的智中——
သတ္တဝါတို့ဟူ၍ မထင်ကုန်၊ ကောဋ္ဌာသတို့ဟူ၍ ထင်လာကုန်၏၊ ယင်းတို့ ခဲစားအပ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဥ်သည် ကောဋ္ဌာသတို့၏ အကြား၌ ထည့်သွင်းထားအပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၂။)
——不再显现为有情,而只显现为诸身分;他们吞下的嚼食、饭食,则仿佛被放进诸身分之间。(《阿毗达磨义注》2-242。)
原书第 547 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- (၃၂) ကောဋ္ဌာသ ဤအဋ္ဌကထာ၏ ညွှန်ကြားချက်နှင့် အညီ အသင်သူတော်ကောင်းသည် (၃၂)လုံးသော ခြံစည်းရိုးတိုင် တို့ကို တန်း၍ စိုက်ထူထားရာ၌ မျက်စိအမြင်ရှိသော ယောကျာ်းတစ်ဦးသည် မြင်လောက်သည့် ခပ်လှမ်းလှမ်း တစ်နေရာမှ လှမ်း၍ကြည့်လေသော် အစဆုံးတိုင်မှ ကြည့်လိုက်လျှင် အဆုံးစွန်တိုင်သို့ ရောက်အောင်၊ အဆုံးစွန် တိုင်မှ ကြည့်လိုက်လျှင်လည်း အစဆုံးတိုင်သို့ ရောက်အောင် တစ်ခဏချင်း ကြည့်၍မြင်နိုင်သကဲ့သို့ အလား တူပင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကိုလည်း ထိုနည်းအတိုင်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။ ခြံစည်းရိုးတိုင်တို့ကို ကြည့်ရာ၌ (၁-၂-၃-၄) ဤသို့စသည်ဖြင့် ရေတွက်ကြည့်နေသော် အချိန်အနည်းငယ် ကြာသွားမည် ဖြစ်၏၊ မရေတွက်တော့ဘဲ ကြည့်ရုံသက်သက်သာ ကြည့်ခဲ့သော် ခပ်သွက်သွက် ခပ်မြန်မြန် ကြည့်နိုင်မည် ဖြစ်၏။
依照上述义注的指导,贤友应当如此训练:犹如有眼之人站在稍远而足以看见三十二根篱柱的位置,从第一根望去,刹那间就能看至最后一根;从最后一根望去,也能刹那间看至第一根。同样,应当训练自己以智这样看见三十二身分。若观看篱柱时逐根数一、二、三、四,就会花费一些时间;若不再计数,只是观看,就能看得迅速、敏捷。
အလားတူပင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ကြည့်ရာ၌ ဆံပင်၊ မွေးညင်း စသည်ဖြင့် ရွတ်ဆိုနေခဲ့သော် ဤအပိုင်း၌ နှေးကွေးနေဦးမည် ဖြစ်၏။ ဆံပင်၊ မွေးညင်း စသည်ဖြင့် မရွတ်ဆိုတော့ဘဲ လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်၏ အကူ အညီဖြင့် ကြည့်ရုံသက်သက်သာ ကြည့်နေခဲ့သော် ကောဋ္ဌာသတို့ကို ခပ်သွက်သွက် ခပ်မြန်မြန် ကြည့်၍ရနိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။
同样,观看三十二身分时,若仍诵念‘头发、身毛……’,在这个阶段便会迟缓。若不再诵念名称,只借助光明力量直接观看,就能迅速、敏捷地看见诸身分。
ဝိုးတိုးဝါးတား မထင်ရှားခဲ့သော် ----------- ယင်းသို့ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ရှုရာ၌ ဝိုးတိုးဝါးတားဖြစ်၍ မထင် မရှား ဖြစ်ခဲ့သော် အာနာပါနဿတိသမာဓိကို သို့မဟုတ် ဓာတုမနသိကာရ = စတုဓာတုဝဝတ္ထာနသမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ထူထောင်ပါ။ ထိုသမာဓိကြောင့်၊ တစ်နည်း ---- ထိုသမာဓိနှင့်ယှဥ်သော ဉာဏ်ကြောင့် လင်းရောင်- ခြည်များ အားကောင်းလာသောအခါ ယင်းမထင်ရှားသည့် ကောဋ္ဌာသများကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုပါ။ အောင်မြင်မှု ရတတ်ပါသည်။ ဤနည်းစနစ်ကို အရောင်အလင်း မှေးမှိန်သွား၍ ကောဋ္ဌာသများ မထင်ရှားတိုင်း မထင်ရှားတိုင်း အသုံးပြုပါ။ ဤနည်းဖြင့် ရှုပွားသော်လည်း အောင်မြင်မှု နည်း၍ အခက်အခဲရှိနေပါသေးလျှင် အောက်ပါ နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုကြည့်ပါ။
若显得模糊不清——这样观照三十二身分时,若所见模糊不清,应重新建立入出息念定,或界作意——即四界分别定。当由定,换言之,由与定相应的智所生的光明增强时,再观那些不清楚的身分,通常就能成功。每当光明减弱、诸身分变得不清楚时,都应使用这个方法。若这样修习仍不易成功,还有困难,就试用以下方法。
အနမတဂ္ဂသ္မိဥှိ သံသာရဝဋ္ဋေ စ နာနာရမ္မဏေသု ဝဍ္ဎိတံ စိတ္တံ ကေသာတိ အာဝဇ္ဇိတမတ္တေ သဇ္စျာယ- သောတာနုသာရေန ဂန္တွာ မတ္ထလုင်္ဂေ ပတိဋ္ဌာတိ။ မတ္ထလုင်္ဂန္တိ အာဝဇ္ဇိတမတ္တေ သဇ္စျာယသောတာနုသာရေန အာဂန္တွာ ကေသေသု ပတိဋ္ဌာတိ။ မနသိကရောန္တဿ မနသိကရောန္တဿ ပန သော သော ကောဋ္ဌာသော ဥပဋ္ဌာတိ၊ သတိ သမာဓိနာပိ တိဋ္ဌဟမာနာ ပဝတ္တတိ။ တေန ယော ယော ကောဋ္ဌာသော အဓိကတရံ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဒိဂုဏေန ယောဂံ ကတွာ အပ္ပနာ ပါပေတဗ္ဗာ။ ဧဝံ အပ္ပနာယ ပါပိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သေသကောဋ္ဌာသေသု အကိလမန္တော အပ္ပနံ ပါပေတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၆-၂၄၇။) ထိုသို့ (၃၂)ကောဋ္ဌာသများကို နှလုံးသွင်းရာ၌ အချို့အချို့သော ယောဂီများအဖို့ အချို့အချို့သော ကောဋ္ဌာသများက ပို၍ ထင်ရှားပြီးလျှင် အချို့အချို့သော ကောဋ္ဌာသများက မထင်မရှား ဝိုးတိုးဝါးတားလည်း ရှိတတ်၏၊ ရှေးဦးစွာ အားထုတ်ခါစ၌ကား (၃၂)ကောဋ္ဌာသအားလုံးလည်း မထင်မရှား ဖြစ်နိုင်၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်ရာ၌
巴利《阿毗达磨义注》原文(缅文字体):“အနမတဂ္ဂသ္မိဥှိ သံသာရဝဋ္ဋေ စ နာနာရမ္မဏေသု ဝဍ္ဎိတံ စိတ္တံ ကေသာတိ အာဝဇ္ဇိတမတ္တေ သဇ္စျာယ- သောတာနုသာရေန ဂန္တွာ မတ္ထလုင်္ဂေ ပတိဋ္ဌာတိ။ မတ္ထလုင်္ဂန္တိ အာဝဇ္ဇိတမတ္တေ သဇ္စျာယသောတာနုသာရေန အာဂန္တွာ ကေသေသု ပတိဋ္ဌာတိ။ မနသိကရောန္တဿ မနသိကရောန္တဿ ပန သော သော ကောဋ္ဌာသော ဥပဋ္ဌာတိ၊ သတိ သမာဓိနာပိ တိဋ္ဌဟမာနာ ပဝတ္တတိ။ တေန ယော ယော ကောဋ္ဌာသော အဓိကတရံ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဒိဂုဏေန ယောဂံ ကတွာ အပ္ပနာ ပါပေတဗ္ဗာ။ ဧဝံ အပ္ပနာယ ပါပိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သေသကောဋ္ဌာသေသု အကိလမန္တော အပ္ပနံ ပါပေတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၆-၂၄၇။)”译:‘在无始轮回中,心已经在种种所缘上增长;一经转向“头发”,它便顺着诵念之流而行,安住于脑;一经转向“脑”,它又顺着诵念之流返回,安住于头发。随着一次次作意,那一身分便会显现,念也与定一同安住而持续。因此,哪一种身分显现得更为清楚,就应在那一种上加倍用功,使心达到安止。从达到安止之时起,也能不费力地使其余身分达到安止。’(《阿毗达磨义注》2-246—247。)观照三十二身分时,对某些禅修者而言,有些身分较清楚,有些则模糊不清;开始用功之初,甚至全部三十二身分都可能不清楚。对于这种情形,义注——
ကျင့်ရန် ဤသို့ ညွှန်ကြားထား၏။
——指导应当这样修习。
အစမထင် အနမတဂ္ဂသံသရာတစ်ခွင်၌ အာရုံအမျိုးမျိုးတို့၌ ကြီးပွားစေအပ်သော စိတ်ဓာတ်သည် ဆံပင်ဟူ၍ နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်ကာမျှ၌ ပွားများသရဇ္စျာယ်ခြင်း၏ အယဥ်သို့ အစဥ်လိုက်သဖြင့် သရဇ္စျာယ်မှု နောက်သို့ လိုက်၍ ဦးနှောက်ဟူသော ကောဋ္ဌာသအာရုံ၌ တည်နေတတ်၏။ ဦးနှောက်ဟူ၍ တစ်ဖန် ပြောင်းပြန် လှန်၍ ကောဋ္ဌာသကို နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်ရာ၌ ဆင်ခြင်ကာမျှ၌ပင်လျှင် နှလုံးသွင်းမှု သရဇ္စျာယ်ခြင်း၏ အယဥ်သို့ အစဥ်လိုက်သဖြင့် ရှေးဘက်သို့ ပြန်လာ၍ ဆံပင်ဟူသော ကောဋ္ဌာသအာရုံ၌ တည်နေတတ်၏။ နှလုံးသွင်းစဥ် နှလုံးသွင်းစဥ်၌ကား ထိုထိုကောဋ္ဌာသသည် အသိဉာဏ်၌ ထင်နေ၏၊ သတိသည် သမာဓိနှင့် အတူတကွလည်း
在无始轮回中,心已经在种种所缘上增长,所以一经作意、思惟‘头发’,心便跟随诵念之流而行,安住在‘脑’这一身分所缘上;再反向作意、思惟‘脑’时,心又顺着作意与诵念之流返回,安住在‘头发’这一身分所缘上。每一次作意,那一身分都会显现于智中,念也与定一同——
原书第 548 页
ဖြစ်နေ၏၊ ထိုကြောင့် အကြင်အကြင် ကောဋ္ဌာသသည် သာ၍ လွန်ကဲစွာ ထင်လာ၏၊ ထိုထိုကောဋ္ဌာသ၌ နှစ်ဆ တက်အားဖြင့် တိုး၍ အားထုတ်ခြင်းကို ပြု၍ အပ္ပနာစျာန်သို့ ရောက်စေထိုက်၏ = အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ထိုက်၏။ ဤသို့ အပ္ပနာစျာန်သို့ ရောက်စေအပ်ရာ အခါမှစ၍ ကြွင်းသော ကောဋ္ဌာသတို့၌ လည်း ပင်ပန်းမှုမရှိဘဲ အပ္ပနာစျာန်သို့ ရောက်စေနိုင်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၆-၂၄၇။) အထဿ မနသိကရောတော ကေစိ ကောဋ္ဌာသာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ကေစိ ပန န ဥပဋ္ဌဟန္တိ။ တေန ယေ ယေ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ တေသု တေသု တာဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ၊ ယာဝ ဒွီသု ဥပဋ္ဌိတေသု တေသမ္ပိ ဧကော သုဋ္ဌုတရံ ဥပဋ္ဌဟတိ။
——持续。因此,哪一种身分显现得格外清楚,就应在那一种身分上加倍精进,努力证得安止禅。从证得安止禅之时起,也能不费力地使其余身分达到安止禅。(《阿毗达磨义注》2-246—247。)巴利《阿毗达磨义注》又说(缅文字体):“အထဿ မနသိကရောတော ကေစိ ကောဋ္ဌာသာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ ကေစိ ပန န ဥပဋ္ဌဟန္တိ။ တေန ယေ ယေ ဥပဋ္ဌဟန္တိ၊ တေသု တေသု တာဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ၊ ယာဝ ဒွီသု ဥပဋ္ဌိတေသု တေသမ္ပိ ဧကော သုဋ္ဌုတရံ ဥပဋ္ဌဟတိ။
ဧဝံ ဥပဋ္ဌိတံ ပန တမေဝ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောန္တေန အပ္ပနာ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၇။) ထိုသို့ ကောဋ္ဌာသကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်သောအခါ၌ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်၌ အချို့ကုန်သော ကောဋ္ဌာသတို့သည် ထင်ကုန်၏၊ အချို့ကုန်သော ကောဋ္ဌာသတို့သည်ကား မထင်ကုန်။ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မထင်ရှားရာ ကောဋ္ဌာသ အချို့အဝက်ကို လွှတ်ထား၍ ထင်ရှားရာ ကောဋ္ဌာသ၌သာလျှင် ဘာဝနာအမှုကို ပြုနိုင်၏။ အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် ကောဋ္ဌာသနှစ်ခုမျှ ထင်ရှားရာ၌သော်လည်း ထိုနှစ်ခုတွင် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည့် ပို၍ ထင်ရှားသည့် ကောဋ္ဌာသတစ်ခုကို ရွေးချယ်၍ ထိုကောဋ္ဌာသတစ်ခုတည်း၌ပင်လျှင် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် အပ္ပနာသမာဓိကို ဖြစ်စေအပ်ပေသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၇။) ဤနေရာတွင် ထန်းပင် (၃၂)ပင်၌ ကျက်စားနေသော မျောက်ကို အရဖမ်းယူနေသောဥပမာဖြင့် နှိုင်းယှဥ် ဖော်ပြထား၏။ ထန်း (၃၂)ပင်ထိပ်၌ ကျက်စားနေသော မျောက်သည် မုဆိုး၏ မြားဒဏ်ချက်ကို ရှောင်လျက်
ဧဝံ ဥပဋ္ဌိတံ ပန တမေဝ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောန္တေန အပ္ပနာ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၇။)”译:‘这样作意时,有些身分显现,有些则不显现。因此,先在那些显现的身分上用功,直到即使有两种显现,其中也有一种显现得更为清楚;应当反复作意那种如此显现的身分,使安止生起。’(《阿毗达磨义注》2-217。)修习身分业处时,有些身分显现于瑜伽行者的智中,有些则不显现。他可以暂且放下不清楚的身分,只在清楚的身分上修习。即使最低限度只有两种身分显现,也应从中选择显现得最清楚的一种,反复只作意这一种身分,令安止定生起。这里以捕捉一只在三十二棵棕榈树上活动的猴子为譬喻:猴子为了躲避猎人的箭,在三十二棵树间来回逃窜,最后——
ထန်း (၃၂)ပင်ကို ခေါက်တုံ့ခေါက်ပြန် ပြေးရာ နောက်ဆုံး၌ လုံခြုံစိတ်ချရသည့် ထန်းပင် တစ်ပင်၏ အလက် အရွက် ကြား၌သာလျှင် ဝပ်နေသကဲ့သို့ -- ဤဥပမာအတူပင်လျှင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသကို အပြန်ပြန် အလှန်လှန် နှလုံးသွင်းရှုပွားနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့တွင် အထင်ရှားဆုံး ကောဋ္ဌာသ တစ်ခု၌ပင် ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်ထား၍ အပ္ပနာစျာန်သို့ ဆိုက်အောင် ရှုပွားနိုင်ပေသည် ဟူလို။
——只伏藏在一棵安全棕榈树的枝叶之间。同样,反复来回作意三十二身分的瑜伽行者,也能把修习之心安稳地系在其中显现得最清楚的一种身分上,修至安止禅。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၇-၂၁၈။)
(《阿毗达磨义注》2-217—218。)
ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာဝယ် ကောဋ္ဌာသတစ်ခု၌ အပ္ပနာစျာန်သို့ဆိုက်အောင်အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်နိုင်ပါက ကြွင်းသော ကောဋ္ဌာသတို့၌လည်း ပင်ပန်းမှုမရှိဘဲ အပ္ပနာစျာန်သို့ ရောက်စေနိုင်၏ ဟူသော စကားရပ်ကို အထူးဂရုပြု၍ နာယူမှတ်သားထားပါ။ ကောဋ္ဌာသတစ်ခု၌ အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်နိုင်ပါက ကြွင်းကျန်သော ကောဋ္ဌာသတို့၌လည်း အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ် သော် လွယ်ကူသကဲ့သို့ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းဖြင့် စတုတ္ထစျာန်သမာဓိ = အပ္ပနာစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် ပွားများအားထုတ်ထားပြီးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အဖို့လည်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို မြင်အောင် ရှုရာ၌လည်း- ကောင်း၊ ယင်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၌ အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရာ၌လည်းကောင်း လွယ်ကူ နေမည်သာ ဖြစ်သည်။ အလားတူပင် ဓာတုမနသိကာရ = စတုဓာတုဝဝတ္ထာန် ကမ္မဋ္ဌာန်းဖြင့် ဥပစာရသမာဓိ =
请特别留心、牢记上述义注所说:若能在一种身分上努力达到安止禅,也能不费力地在其余身分上达到安止禅。正如在一种身分上证得安止禅以后,再于其余身分上证得安止禅会很容易;已经以入出息念业处修至第四禅定——即安止禅定——的瑜伽行者,要照见三十二身分,并在这些身分上努力证得安止禅,也同样会很容易。依界作意——即四界分别业处——修至近行定——
ဥပစာရစျာန်သို့ ဆိုက်အောင် ပွားများထားပြီးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အဖို့လည်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို မြင်- အောင် ရှုရာ၌လည်းကောင်း၊ ယင်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၌ အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရာ၌ လည်းကောင်း ပင်ပန်းမှုမရှိဘဲ လွယ်ကူနေမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးရှေးသော ဘာဝနာသမာဓိတို့က နောက်- နောက်သော ဘာဝနာသမာဓိအား အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးနေသောကြောင့် လွယ်ကူနေခြင်း ဖြစ်၏။ ရှေးရှေးဘာဝနာသမာဓိနှင့် ယှဥ်သော ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော လင်းရောင်ခြည် စွမ်းအင်တို့မှာ နောက်နောက်သော ဘာဝနာသမာဓိအား ကျေးဇူးပြုလျက်ပင် ရှိနေပေသည်။ ထိုကြောင့် လွယ်ကူနေခြင်း ဖြစ်၏။
——即近行禅——的瑜伽行者,要照见三十二身分,并在这些身分上努力证得安止禅,也会不费力而很容易。这是因为前前的修习定以强力亲依止缘力资助后后的修习定;由与前前修习定相应之智所生的光明力量,也不断资助后后的修习定,所以会很容易。
原书第 549 页
ဗဟိဒ္ဓလောကသို့ စိတ်ကို စေလွှတ်ကြည့်ပါ
将心引向外在世间观察
သစေ ပန ဗဟိဒ္ဓါပိ မနသိကာရံ ဥပသံဟရတိ၊ အထဿ ဧဝံ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ပါကဋီဘူတေသု အာဟိဏ္ဍန္တာ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒယော သတ္တာကာရံ ဝိဇဟိတွာ ကောဋ္ဌာသရာသိဝသေနေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ။ တေဟိ စ အဇ္စျောဟရိယမာနံ ပါနဘောဇနာဒိ ကောဋ္ဌာသရာသိမှိ ပက္ခိပိယမာနမိဝ ဥပဋ္ဌာတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၃၆။) တစ်ဖန် ဗဟိဒ္ဓလောကသို့လည်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသကို နှလုံးသွင်းခြင်း မနသိကာရကို အကယ်၍ ဉာဏ်ဖြင့် ရှေးရှုကပ်ဆောင်သည် ဖြစ်အံ့၊ ထိုသို့ ဉာဏ်ဖြင့် ရှေးရှုကပ်ဆောင်လတ်သော် ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်၌ ကောဋ္ဌာသအားလုံးတို့သည် ထင်ရှားသည်ဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်လတ်သော် လှည့်လည်သွားလာ ကျက်စားနေကြကုန်- သော လူ တိရစ္ဆာန်အစရှိသော သတ္တဝါတို့သည် သတ္တဝါဟူသော အခြင်းအရာကို စွန့်၍ ကောဋ္ဌာသအစုအပုံ၏ အဖြစ်ဖြင့်သာလျှင် ထင်လာကုန်၏။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် စားမျိုအပ်သော သောက်ဖွယ် စားဖွယ်အစရှိသော အာဟာရသည် ကောဋ္ဌာသအစုအပုံ၌ ထည့်သွင်းအပ်သကဲ့သို့ ထင်လာ၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၃၆။)
巴利《阿毗达磨义注》原文(缅文字体):“သစေ ပန ဗဟိဒ္ဓါပိ မနသိကာရံ ဥပသံဟရတိ၊ အထဿ ဧဝံ သဗ္ဗကောဋ္ဌာသေသု ပါကဋီဘူတေသု အာဟိဏ္ဍန္တာ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒယော သတ္တာကာရံ ဝိဇဟိတွာ ကောဋ္ဌာသရာသိဝသေနေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိ။ တေဟိ စ အဇ္စျောဟရိယမာနံ ပါနဘောဇနာဒိ ကောဋ္ဌာသရာသိမှိ ပက္ခိပိယမာနမိဝ ဥပဋ္ဌာတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၃၆။)”译:‘若也把作意引向外在,那么,当一切身分这样清楚显现时,四处游走的人、畜生等便舍去有情之相,只显现为身分聚;他们所吞下的饮食等,也仿佛被放入身分聚中。’(《阿毗达磨义注》2-236。)如果把观照三十二身分的作意引向外在世间,那么,当一切身分都清楚显现于瑜伽行者的智中时,四处游走的人、畜生等有情便舍去‘有情’的形态,只显现为身分堆聚;他们吞下的饮食等,也仿佛被放入身分堆聚中。
စိတ်ဓာတ်၏ ထက်မြက်သော စွမ်းအင်သတ္တိ
心的锐利力量
စိတ်ဓာတ်၏ စွမ်းအင်သတ္တိကား အလွန်ထက်မြက်၏၊ တစ်သက်လုံး တိရစ္ဆာန် အကောင်အထည်၊ လူ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မြင်လာခဲ့သော်လည်း ဆံပင် မွေးညင်းစသော ကောဋ္ဌာသအစုအပုံကို တစ်ခုစီတစ်ခုစီ ကြည့်ရှုဖန် များသောအခါ တိရစ္ဆာန်ဟု လူကိုယ်ကောင်ကြီးဟု မမြင်တော့ဘဲ ဆံပင် မွေးညင်းစသော ကောဋ္ဌာသအစုအပုံ ကိုသာ မြင်နေတော့၏။ ထိုကြောင့်လည်း ထိုသို့ သိမြင်တော်မူကြသည့် သူတော်ကောင်းတို့သည် တရားထူး တရားမြတ်ကို ရရှိတော်မူကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အသင်သူတော်ကောင်း၏ စိတ်ဓာတ်၌လည်း ထိုကဲ့သို့သော စွမ်းအင်များသည် တည်ရှိနေသည်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုစွမ်းအင်သတ္တိများ ထွက်ပေါ်လာအောင် အသင်သူတော်- ကောင်း၏ စိတ်ကို ဘာဝနာရေစင်ဖြင့် ဆေးကြောပါ။
心的力量极其锐利。即使一生都把所见认作畜生的形体、人的形状,只要反复逐一观看头发、身毛等身分堆聚,后来便不再看见畜生或整个人体,而只看见头发、身毛等身分堆聚。正因如此,那些如此知见的贤善者得以证得殊胜高尚之法。贤友,你的心中也具备这样的力量;应以修习的清净水洗涤自己的心,使这种力量显发出来。
လုပ်ငန်းခွင် စတင်ပုံ
如何开始实修
အသင်သူတော်ကောင်းသည် အဇ္စျတ္တ၌ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို အဝါးဝစွာ နိုင်နိုင်နင်းနင်း လေ့ကျင့်နိုင်- သောအခါ ရှုနိုင်သောအခါ ဗဟိဒ္ဓကောဋ္ဌာသတို့ကို စတင် နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ (၃၂)ကောဋ္ဌာသကို ရှုနေသော ဉာဏ်ကြောင့်လည်း အရောင်အလင်းများသည် ဝန်းကျင်ပတ်ချာ၌ ပျံ့နှံ့လျက်သာ ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ ထိုလင်း- ရောင်ခြည်ဖြင့် တွေ့ထိမိသော မိမိထိုင်နေသည့် ရှေ့တည့်တည့်တွင် ရှိနေသော အနီးကပ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကို စတင်၍ ရှုကြည့်ပါ။ အကယ်၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ထိုးစိုက်၍ ရှုလိုက်ရာ လွယ်လွယ်ကူကူ ရှုမရ ဖြစ်နေလျှင် မိမိ၏ အဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုပါ။ တစ်ဖန် ဗဟိဒ္ဓသို့ ပြန်ရှုကြည့်ပါ။ ဤနည်းဖြင့် အဇ္စျတ္တတစ်လှည့် ဗဟိဒ္ဓတစ်လှည့် ရှုခဲ့သော် အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးလုံး၌ လွယ်လွယ်ကူကူ မပင်မပန်းဘဲ (၃၂)ကောဋ္ဌာသကို ရှုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်များ
贤友,当你已经在内在熟练、自在地观照三十二身分时,就开始作意外在身分。由观照三十二身分之智所生的光明仍会遍照周围;先观坐在自己正前方、距离最近而被光明触及的一个人。若不能轻易专注、看见他的三十二身分,就重新观照自己内在相续中的三十二身分,再转向外在。这样内在、外在交替观照,就能在两处都轻松、不费力地看见三十二身分。若光明的力量——
မှေးမှိန်နေသဖြင့် ကောဋ္ဌာသများသည် မထင်မရှား ဖြစ်နေပြန်သော် အာနာပါနကို အာရုံယူ၍ဖြစ်စေ၊ ဓာတ်ကြီး လေးပါးကို အာရုံယူ၍ဖြစ်စေ သမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ထူထောင်ပါ။ လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်များ အားကောင်း လာသောအခါ တစ်ဖန်ပြန်၍ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ရှုပါ။ အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးလုံး၌ ရှုပါ။ အလင်းရောင် မှေးမှိန်တိုင်း ဤနည်းစနစ်ကို အသုံးပြုပါ။ နီးစပ်ရာ အနီးအနား၌တည်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၌ (၃၂)ကောဋ္ဌာ- သကို ရှု၍အောင်မြင်ခဲ့သော် နောက်တစ်ယောက်သို့ ပြောင်းရှုကြည့်ပါ။ ရှု၍ ရရှိပါက အဇ္စျတ္တတစ်လှည့် ဗဟိဒ္ဓ
——减弱而诸身分又变得不清楚,就以入出息或四大种为所缘重新建立定。光明力量增强以后,再观三十二身分;内在、外在两处都要观。每当光明减弱时,都使用这个方法。在附近一人身上成功观到三十二身分以后,再转向下一个人;若能看见,就内在一次、外在一次——
原书第 550 页
တစ်လှည့် တစ်လှည့်စီရှုပါ။ ထိုသို့ တစ်လှည့်စီရှုပါက ဘာဝနာစွမ်းအားမှာ အရှိန်အဝါကြီးမားလာတတ်ပေသည်။
——交替观照。这样交替观照,修习的力量便会日益强盛。
ထိုကြောင့် ဗဟိဒ္ဓ၌ ရှု၍ရတိုင်း အဇ္စျတ္တသို့ တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုပါ။ ဤနည်းအတိုင်း ဗဟိဒ္ဓ၌ တစ်ယောက်ပြီး တစ် ယောက် ပြောင်း၍ ရှုပါ။ အနီးမှ အဝေးသို့ တစ်စတစ်စ ချဲ့ထွင်၍ နှလုံးသွင်းကြည့်ပါ။ လင်းရောင်ခြည်ဖြင့် တွေ့ထိမိရာ လူ တိရစ္ဆာန်စသည့် သတ္တဝါတိုင်းကို ရှုကြည့်ပါ။ အလင်းရောင် မှေးမှိန်သွားပါက အထက်တွင် တင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ထူထောင်ပါ။ လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင် အားကောင်းလာပါက တစ်ဖန်ပြန်၍ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ဆက်လက်ရှုပါ။ ဝန်းကျင်ပတ်ချာအရပ် (၁ဝ)မျက်နှာ၌ ရှု၍ ရနိုင်သမျှ ရောက်ဖူးသောအရပ် မရောက်ဖူးသောအရပ်တို့၌ တည်ရှိသော လင်းရောင်ခြည်ဖြင့် တွေ့ထိမိရာ သတ္တဝါတိုင်း၌ တည်ရှိသော ကောဋ္ဌာသတို့ကို ချဲ့ထွင် ရှုပါလေ။ အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနလုံး၌ အဝါးဝစွာ နိုင်နိုင်နင်းနင်း လေ့လာ- ပြီးပါက ပဂုဏ ဖြစ်ပေပြီ။
因此,每当在外在看见以后,都要再回到内在观照。以这种方法,在外在逐人转换观照,并从近到远逐步扩展。凡光明触及的人、畜生等有情,都要加以观照;光明减弱时,便如上所说重新建立定,光明力量增强以后,再继续观三十二身分。应扩展观照周围十方中,无论自己曾去过还是未曾去过,只要被光明触及的一切有情身上的诸身分。若能在内在、外在两处都熟练、自在地修习,就已经达到善巧。
အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဤသို့ ကောဋ္ဌာသအနေဖြင့် လေ့လာပွားများခိုက်၌ ---- ၁။ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အနေအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂။ ဝဏ္ဏ = အရောင်အဆင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၃။ သုညတ = အတ္တမှ ဆိတ်သုဥ်းသည့် ဓာတ်သဘောအားဖြင့်လည်းကောင်း --- နှလုံးမသွင်းပါနှင့်ဦး၊ ကောဋ္ဌာသအနေဖြင့်သာ နှလုံးသွင်းပါဦး။ ကောဋ္ဌာသများကို အဝါးဝစွာ လေ့လာ- ပြီးမှ ကြိုက်ရာလမ်းကို ရွေးချယ်ပါ။
贤友,当你这样以‘身分’的方式修习时,暂且不要作意:一、厌恶——令人厌恶、可厌;二、颜色——色彩;三、空性——无我的界自性。此时仍只应作意为身分;待你把诸身分练到熟练自如以后,再选择自己所喜爱的门径。
လမ်းသုံးသွယ်
三条门径
ကောဋ္ဌာသာနံ ပဂုဏကာလတော ပဋ္ဌာယ တီသု မုခေသု ဧကေန မုခေန ဝိမုစ္စိဿတိ၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝဏ္ဏတော ဝါ ပဋိကူလတော ဝါ သုညတော ဝါ ဥပဋ္ဌာတိ။ ယထာ နာမ ပူဝေ ပစိတုကာမာ ဣတ္ထီ မဒ္ဒိတွာ ဌပိတပိဋ္ဌတော ယံ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ တံ ပစတိ။ ယထာ ဝါ ပန သမေ ဘူမိပ္ပဒေသေ ဌပိတံ ဥဒကပူရံ ကုမ္ဘံ ယတော ယတော အာဝိဥ္ဆန္တိ၊ တတော တတောဝ ဥဒကံ နိက္ခမတိ၊ ဧဝမေဝ ကောဋ္ဌာသာနံ ပဂုဏကာလတော ပဋ္ဌာယ တီသု မုခေသု ဧကေန မုခေန ဝိမုစ္စိဿတိ။ အာကင်္ခမာနဿ ဝဏ္ဏတော၊ အာကင်္ခမာနဿ ပဋိကူလတော၊ အာ- ကင်္ခမာနဿ သုညတော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌဟိဿတိယေဝ။ အယံ ဧတ္တကော ဥဂ္ဂဟသန္ဓိ နာမ။ ဣမသ္မိံ ဥဂ္ဂဟ- သန္ဓိသ္မိ ဌတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တာ ဘိက္ခူ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၂-၂၄၃။) (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို အဝါးဝစွာ လေ့လာပြီးရာ အခါမှစ၍ ---- ၁။ ဝဏ္ဏ = ဝဏ္ဏကသိုဏ်းလမ်း = အရောင်ကသိုဏ်းလမ်း၊ ၂။ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလမနသိကာရလမ်း၊
巴利《阿毗达磨义注》原文(缅文字体):“ကောဋ္ဌာသာနံ ပဂုဏကာလတော ပဋ္ဌာယ တီသု မုခေသု ဧကေန မုခေန ဝိမုစ္စိဿတိ၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝဏ္ဏတော ဝါ ပဋိကူလတော ဝါ သုညတော ဝါ ဥပဋ္ဌာတိ။ ယထာ နာမ ပူဝေ ပစိတုကာမာ ဣတ္ထီ မဒ္ဒိတွာ ဌပိတပိဋ္ဌတော ယံ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ တံ ပစတိ။ ယထာ ဝါ ပန သမေ ဘူမိပ္ပဒေသေ ဌပိတံ ဥဒကပူရံ ကုမ္ဘံ ယတော ယတော အာဝိဥ္ဆန္တိ၊ တတော တတောဝ ဥဒကံ နိက္ခမတိ၊ ဧဝမေဝ ကောဋ္ဌာသာနံ ပဂုဏကာလတော ပဋ္ဌာယ တီသု မုခေသု ဧကေန မုခေန ဝိမုစ္စိဿတိ။ အာကင်္ခမာနဿ ဝဏ္ဏတော၊ အာကင်္ခမာနဿ ပဋိကူလတော၊ အာ- ကင်္ခမာနဿ သုညတော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဥပဋ္ဌဟိဿတိယေဝ။ အယံ ဧတ္တကော ဥဂ္ဂဟသန္ဓိ နာမ။ ဣမသ္မိံ ဥဂ္ဂဟ- သန္ဓိသ္မိ ဌတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တာ ဘိက္ခူ ဂဏနပထံ ဝီတိဝတ္တာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၂-၂၄၃။)”译:‘从熟练于诸身分之时起,他将从三门中的一门获得解脱;业处将依颜色、依厌恶或依空性而显现。譬如想煎制点心的女子,能从揉好的面团中煎出自己想要的点心;又如盛满水的罐子放在平地上,向哪一边倾斜,水就从哪一边流出。同样,从熟练于诸身分之时起,他将从三门中的一门获得解脱。对于希望依颜色修习者,业处将依颜色显现;对于希望依厌恶修习者,将依厌恶显现;对于希望依空性修习者,将依空性显现。这一整套称为习得次第(uggaha-sandhi)。安住于这一习得次第而证得阿罗汉果的比丘,已经多得不可计数。’(《阿毗达磨义注》2-242—243。)从已经熟练修习三十二身分之时起,可以选择:一、颜色,即色遍门径;二、厌恶,即令人厌恶、可厌的厌恶作意门径——
၃။ သုညတ = အတ္တမှ ဆိတ်သုဥ်းသည့် သုညတဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းလမ်း --- ဤသုံးမျိုးကုန်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ဝင်ရာ အဝင်ပေါက်မုခ်ဦးတို့တွင် တစ်ခုသော အဝင်ပေါက်မုခ်ဦးကြီးဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ဝင်နိုင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ပေလိမ့်မည်။ (၃၂)ကောဋ္ဌာသ တို့ကို အဝါးဝစွာ လေ့လာပြီးသောအခါ၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ---- ၁။ ဝဏ္ဏ = အရောင်အဆင်းအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ၂။ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ၃။ သုညတ = အတ္တမှ ဆိတ်သုဥ်းသည့် သုညတဓာတ်သဘောအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ---
——三、空性,即无我的空性界业处门径。若从这三座通往涅槃的大门之一努力进入涅槃,便能从烦恼中解脱。熟练修习三十二身分以后,业处将依一、颜色;二、令人厌恶、可厌的性质;或三、无我的空性界自性——
原书第 551 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- (၃၂) ကောဋ္ဌာသ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ ထင်ရှားလာမည် ဖြစ်၏။ ဥပမာ -- မုန့်ကို ကြော်ချက်ခြင်းငှာ အလို ရှိသော အမျိုးသမီးသည် နယ်၍ထားအပ်သောမုန့်ညက်စိုင်မှ မုန့်ညက်စိုင်၏ ပျော့ပျောင်းနူးညံ့နေသည့်အတွက် အကြင်အကြင် မုန့်ညက်ကို ကြော်ချက်ခြင်းငှာ အလိုရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ ထိုထို အလိုရှိရာ မုန့်ညက်ကို ကြော်ချက် သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဥပမာတစ်နည်းကား -- ညီညွတ်သော မြေအရပ်၌ တည်ထားအပ်သော ရေပြည့်အိုးကို အကြင်အကြင်ဘက်သို့ စောင်းငဲ့သွန်ကုန်အံ့၊ ထိုထိုဘက်မှ ရေသည် ထွက်သကဲ့သို့လည်းကောင်း ဤဥပမာများ အတူသာလျှင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို အဝါးဝစွာ လေ့လာပြီးရာ အခါမှစ၍ ဝဏ္ဏ၊ ပဋိကူလ၊ သုညတဟူသော သုံးမျိုးကုန်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ဝင်ရာ အဝင်ပေါက်မုခ်ဦးကြီးတို့တွင် တစ်ခုသော အဝင်ပေါက်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ဝင်- နိုင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်မည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
——显现于瑜伽行者的智中。譬如想煎制点心的女子,因为揉好的面团柔软可塑,能煎制自己想要的点心;又如盛满水的罐子放在平地上,向哪一边倾斜,水就从哪一边流出。同样,从熟练修习三十二身分之时起,若从颜色、厌恶、空性这三座通往涅槃的大门之一努力进入涅槃,便能从烦恼中解脱。
၁။ အလိုရှိခဲ့သော် ဝဏ္ဏကသိုဏ်း = အရောင်ကသိုဏ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂။ အလိုရှိခဲ့သော် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၃။ အလိုရှိခဲ့သော် သုညတဓာတ်သဘောအားဖြင့်လည်းကောင်း --- ကောဋ္ဌာသကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ ထင်ရှားလာမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
一、若希望依颜色修习,身分业处便依色遍显现;二、若希望依厌恶修习,便依令人厌恶、可厌的性质显现;三、若希望依空性修习,便依空性的界自性显现于瑜伽行者的智中。
ဤသည့်တိုင်အောင်သော စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလကို သုဓ်သင်ခြင်း (= သုတ်သင်ခြင်း)၊ ပလိဗောဓ = ကြောင့်ကြ ကြီးငယ် အသွယ်သွယ် အရပ်ရပ်ကို ဖြတ်ခြင်း၊ ကလျာဏမိတ္တအမည်ရသော ဆရာကောင်း သမားကောင်းထံ၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်ယူခြင်း၊ သင်ယူထားသည့်အတိုင်း ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းခြင်း၊ နှလုံးသွင်းသည့်အတိုင်း ဝဏ္ဏ ကသိုဏ်း အနေအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ပဋိကူလအနေအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း သုညတဓာတ်သဘော အနေအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ကမ္မဋ္ဌာန်း၏ထင်လာခြင်းစသော ဤအစီအစဥ် အဆက်အစပ် အရပ်ရပ်သည် ဥဂ္ဂဟသန္ဓိ မည်၏။ ဤဥဂ္ဂဟသန္ဓိ၌ ရပ်တည်၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူကြကုန်သော ရဟန်းတော်တို့ သည်ကား ရေတွက်နိုင်ခြင်း ဂဏန်းသင်္ချာလမ်းကို ကျော်လွန်၍သွားကြလေကုန်ပြီ။(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၂-၂၄၃။) ဣဒဥှိ မဟာသတိပဋ္ဌာနေ ပဋိကူလဝသေနေဝ ကထိတံ၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမ-မဟာရာဟုလောဝါဒ- ဓာတုဝိဘင်္ဂေသု ဓာတုဝသေန ကထိတံ။ ကာယဂတာသတိသုတ္တေ ပန ယဿ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌာတိ၊ တံ သန္ဓာယ
从清净四遍净戒、断除种种大小障碍,到从称为善友的良师处学习业处,依所学作意业处,再依作意而使业处显现为色遍、厌恶或空性的界自性,这一整套前后相续的程序称为习得次第(uggaha-sandhi)。安住于这一习得次第而证得阿罗汉果的比丘,已经多得不可计数。(《阿毗达磨义注》2-242—243。)巴利《阿毗达磨义注》原文(缅文字体):“ဣဒဥှိ မဟာသတိပဋ္ဌာနေ ပဋိကူလဝသေနေဝ ကထိတံ၊ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမ-မဟာရာဟုလောဝါဒ- ဓာတုဝိဘင်္ဂေသု ဓာတုဝသေန ကထိတံ။ ကာယဂတာသတိသုတ္တေ ပန ယဿ ဝဏ္ဏတော ဥပဋ္ဌာတိ၊ တံ သန္ဓာယ
စတ္တာရိ စျာနာနိ ဝိဘတ္တာနိ။ တတ္ထ ဓာတုဝသေန ကထိတံ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ ပဋိကူလဝသေန ကထိတံ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ။ တဒေတံ ဣဓ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ အဝိသေသတော သဗ္ဗသာဓာရဏဝသေန ကထိတန္တိ ဝဒန္တိယေဝါတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၆။) ဤ ကာယာနုပဿနာ ကောဋ္ဌာသ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် (ဒီ-၂-၂၃၁။ မ-၁-၇ဝ။) ဒေသနာတော်၌ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်သဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းရှုပွားရသော ပဋိကူလမနသိကာရကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမသုတ္တန် (မ-၁-၂၄၂။)၊ မဟာရာဟုလော ဝါဒသုတ္တန် (မ-၂-၈၃။)၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တန် (မ-၃-၂၈၁။) တို့၌ ဓာတ်၏အစွမ်းဖြင့် နှလုံးသွင်း ရှုပွားရသော ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ တစ်ဖန် ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော် အနုပဒဝဂ် ကာယ- ဂတာသတိသုတ္တန် (မ-၃-၁၃ဝ။) ဒေသနာတော်မြတ်၌ကား ကောဋ္ဌာသတို့ကို နှလုံးသွင်းရာ၌ အရောင်အဆင်း
စတ္တာရိ စျာနာနိ ဝိဘတ္တာနိ။ တတ္ထ ဓာတုဝသေန ကထိတံ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ ပဋိကူလဝသေန ကထိတံ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ။ တဒေတံ ဣဓ သမထကမ္မဋ္ဌာနံ အဝိသေသတော သဗ္ဗသာဓာရဏဝသေန ကထိတန္တိ ဝဒန္တိယေဝါတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၆။)”译:‘在《大念处经》中,只依厌恶的方式宣说;在《大象迹喻经》《大教诫罗睺罗经》《界分别经》中,依界的方式宣说;在《身至念经》中,则针对依颜色显现的人分别说明四禅。其中,依界宣说的是观业处,依厌恶宣说的是止业处。论师们说:这里则不作差别,而以一切共通的方式把它宣说为止业处。’(《阿毗达磨义注》2-216。)佛陀在《大念处经》(《长部》2-231;《中部》1-70)中,依令人厌恶、可厌之自性作意修习的厌恶作意业处,宣说这项身随观的身分业处;在《大象迹喻经》(《中部》1-242)、《大教诫罗睺罗经》(《中部》2-83)与《界分别经》(《中部》3-281)中,则依界业处宣说。又在《中部·后分五十经篇·无间品》的《身至念经》(《中部》3-130)中,针对作意诸身分时依颜色——
အားဖြင့် ထင်လာသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အား ရည်ရွယ်တော်မူ၍ ဝဏ္ဏကသိုဏ်းလမ်း၏ အစွမ်းဖြင့် စျာန် လေးပါးတို့ကို ဝေဖန်ခွဲခြားလျက် ဟောကြားထားတော်မူလေသည်။ ထိုတွင် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းအစွမ်းဖြင့် ဟော- ကြားထားတော်မူအပ်သော ကောဋ္ဌာသ ကာယာနုပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်း ဖြစ်၏။ ပဋိကူလ မနသိကာရ၏ အစွမ်းဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ကောဋ္ဌာသ ကာယာနုပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းသည် သမထ ကမ္မဋ္ဌာန်း ဖြစ်၏။ ထိုကောဋ္ဌာသ ကာယာနုပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို ဤအဘိဓမ္မဝိဘင်းပါဠိတော် သတိပဋ္ဌာနဝိဘင်း
——显现的瑜伽行者,依色遍门径分别宣说四禅。其中,依界业处宣说的身分身随观业处属于观业处;依厌恶作意宣说的身分身随观业处属于止业处。在《阿毗达磨藏·分别论·念处分别》中,这项身分身随观业处——
原书第 552 页
၌ သမထကမ္မဋ္ဌာန်းဖြစ်ရကား သာမညအားဖြင့် ဝဏ္ဏကသိုဏ်းလည်း ရနိုင်အောင် ပဋိကူလမနသိကာရလည်း ရနိုင်အောင် အလုံးစုံသော သမထကမ္မဋ္ဌာန်းတို့နှင့် ဆက်ဆံသည်၏အစွမ်းဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထား- တော်မူအပ်၏ဟု ဆရာမြတ်တို့ မိန့်ဆိုတော်မူကြကုန်သေး၏။ ဤသို့ မှတ်သားပါလေ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၆။) ဤလမ်းသုံးသွယ်တို့တွင် ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှစ၍ နှလုံးသွင်းပုံ အစီအရင်ကို စတင်၍ ရေးသား တင်ပြပေအံ့။
——既被宣说为止业处,论师们便说:这里是以普遍、与一切止业处共通的方式宣说,使它既能作为色遍,也能作为厌恶作意。应当这样记住。(《阿毗达磨义注》2-216。)在这三条门径中,现在先从厌恶作意门径开始说明其作意次第。
ပဋိကူလမနသိကာရ
厌恶作意
အထဿ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနာဒိဝသေန ပဋိက္ကူလာ ပဋိက္ကူလာတိ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော အနုက္ကမေန အပ္ပနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ တတ္ထ ကေသာဒီနံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒဝသေန ဥပဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ။
巴利《清净之道》原文(缅文字体):“အထဿ အနုပုဗ္ဗမုဉ္စနာဒိဝသေန ပဋိက္ကူလာ ပဋိက္ကူလာတိ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရောတော အနုက္ကမေန အပ္ပနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ တတ္ထ ကေသာဒီနံ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနဒိသောကာသပရိစ္ဆေဒဝသေန ဥပဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တံ။”译:‘他依次逐一放下身分,反复作意“可厌、可厌”,安止便会渐次生起。其中,头发等依颜色、形状、方向、位置与界限而显现,是取相。’
သဗ္ဗာကာရတော ပဋိက္ကူလဝသေန ဥပဋ္ဌာနံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ။ တံ အာသေဝတော ဘာဝယတော ဝုတ္တနယေန အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေသု ဝိယ ပဌမဇ္စျာနဝသေနေဝ အပ္ပနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၅၇။) ကေသာ လောမာတိ ပဏ္ဏတ္တိ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပဋိကူလံ ပဋိကူလန္တိ သတိ ဌပေတဗ္ဗာ။ ပဌမံယေဝ ပန ပဋိကူလတော န ဥပဋ္ဌာတိ။ ယာဝ န ဥပဋ္ဌာတိ၊ တာဝ ပဏ္ဏတ္တိ န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာ။ ယဒါ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တဒါ ပဏ္ဏတ္တိံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပဋိကူလန္တိ မနသိကာတဗ္ဗံ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၅။) ဧတ္ထ ပန အတ္တနော ဇီဝမာနကသရီရေ ပဋိကူလန္တိ ပရိကမ္မံ ကရောန္တဿ အပ္ပနာပိ ဥပစာရမ္ပိ ဇာယတိ။
巴利原文续说(缅文字体):“သဗ္ဗာကာရတော ပဋိက္ကူလဝသေန ဥပဋ္ဌာနံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ။ တံ အာသေဝတော ဘာဝယတော ဝုတ္တနယေန အသုဘကမ္မဋ္ဌာနေသု ဝိယ ပဌမဇ္စျာနဝသေနေဝ အပ္ပနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၅၇။) ကေသာ လောမာတိ ပဏ္ဏတ္တိ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပဋိကူလံ ပဋိကူလန္တိ သတိ ဌပေတဗ္ဗာ။ ပဌမံယေဝ ပန ပဋိကူလတော န ဥပဋ္ဌာတိ။ ယာဝ န ဥပဋ္ဌာတိ၊ တာဝ ပဏ္ဏတ္တိ န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာ။ ယဒါ ဥပဋ္ဌာတိ၊ တဒါ ပဏ္ဏတ္တိံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ပဋိကူလန္တိ မနသိကာတဗ္ဗံ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၅။) ဧတ္ထ ပန အတ္တနော ဇီဝမာနကသရီရေ ပဋိကူလန္တိ ပရိကမ္မံ ကရောန္တဿ အပ္ပနာပိ ဥပစာရမ္ပိ ဇာယတိ။”译:‘从一切方面依可厌性显现,是似相。数数亲近、修习这一似相,便如前述十不净业处一样,只以初禅的方式生起安止。(《清净道论》1-257。)应当放下“头发、身毛”等概念,把念安住在“可厌、可厌”上。不过,起初它还不会依可厌性显现;在尚未显现以前,不应放下概念。显现以后,才放下概念,只作意“可厌”。(《阿毗达磨义注》2-245。)这里,对自己的活身作“可厌”的遍作,安止与近行都能生起。’
ပရဿ ဇီဝမာနကသရီရေ ပဋိကူလန္တိ မနသိကရောန္တဿ နေဝ အပ္ပနာ ဇာယတိ၊ န ဥပစာရံ။ နနု စ ဒသသု အသုဘေသု ဥဘယမ္ပေတံ ဇာယတီတိ။ အာမ ဇာယတိ။ တာနိ ဟိ အနုပါဒိန္နကပက္ခေ ဌိတာနိ၊ တသ္မာ တတ္ထ အပ္ပနာပိ ဥပစာရမ္ပိ ဇာယတိ။ ဣဒံ ပန ဥပါဒိန္နကပက္ခေ ဌိတံ၊ တေနေဝေတ္ထ ဥဘယမ္ပေတံ န ဇာယတိ။
巴利原文续说(缅文字体):“ပရဿ ဇီဝမာနကသရီရေ ပဋိကူလန္တိ မနသိကရောန္တဿ နေဝ အပ္ပနာ ဇာယတိ၊ န ဥပစာရံ။ နနု စ ဒသသု အသုဘေသု ဥဘယမ္ပေတံ ဇာယတီတိ။ အာမ ဇာယတိ။ တာနိ ဟိ အနုပါဒိန္နကပက္ခေ ဌိတာနိ၊ တသ္မာ တတ္ထ အပ္ပနာပိ ဥပစာရမ္ပိ ဇာယတိ။ ဣဒံ ပန ဥပါဒိန္နကပက္ခေ ဌိတံ၊ တေနေဝေတ္ထ ဥဘယမ္ပေတံ န ဇာယတိ။”译:‘对他人的活身作意“可厌”,安止不会生起,近行也不会生起。有人问:十不净中,这两者不是都能生起吗?答:确实能生起;因为那些处于未被执受分,所以安止与近行都能在那里生起。这里的对象却处于已被执受分,因此两者都不能生起。’
အသုဘာနုပဿနာသင်္ခါတာ ပန ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၈။) အနုပါဒိန္နကပက္ခေ ဌိတာနီတိ ဧတေန စေတိယပဗ္ဗတဝါသီ မဟာတိဿတ္ထေရော ဝိယ၊ သံဃရက္ခိတ- တ္ထေရုပဋ္ဌာကသာမဏေရော ဝိယ စ အနုပါဒိန္နကပက္ခေ ဌပေတွာ ဂဟေတုံ သက္ကောန္တဿ ဒသဝိဓာသုဘဝသေန ဇီဝမာနကသရီရေပိ ဥပဋ္ဌိတေ ဥပစာရပ္ပတ္တိ ဒဿိတာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ''အတ္ထိ ကာယေ''တိ ပန သတ္တဝသေန ကေသာဒီသု ဂယှမာနေသု ယထာ ''ဣမသ္မိံ ကာယေ''တိ သတ္တဂ္ဂဟဏရဟိတေ အဟံကာရဝတ္ထုမှိ ဝိဒ္ဓသ္တာဟံကာရေ သဒါ သန္နိဟိတေ ပါကဋေ စ အတ္တနော ကာယေ ဥပဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ န တထာ တတ္ထာတိ အပ္ပနံ အပ္ပတ္တာ အာဒီနဝါနုပဿနာဝ တတ္ထ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ''အသုဘာနုပဿနာသင်္ခါတာ ပန ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ''တိ။ (မူလဋီ-၂-၁၅၆။) သတ္တဂဟဏရဟိတေတိ သတ္တပညတ္တိမ္ပိ အနာမသိတွာ ဒေသိတတ္တာ ဝုတ္တံ။ သသန္တာနတာယ အဟံ- ကာရဝတ္ထုမှိ အပ္ပဟီနမာနဿ ပဟီနာကာရံ သန္ဓာယာဟ ''ဝိဒ္ဓသ္တာဟံကာရေ''တိ။ (အနုဋီ-၂-၁၅၇။)
巴利《阿毗达磨义注》《根本复注》与《随复注》原文(缅文字体):“အသုဘာနုပဿနာသင်္ခါတာ ပန ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၈။) အနုပါဒိန္နကပက္ခေ ဌိတာနီတိ ဧတေန စေတိယပဗ္ဗတဝါသီ မဟာတိဿတ္ထေရော ဝိယ၊ သံဃရက္ခိတ- တ္ထေရုပဋ္ဌာကသာမဏေရော ဝိယ စ အနုပါဒိန္နကပက္ခေ ဌပေတွာ ဂဟေတုံ သက္ကောန္တဿ ဒသဝိဓာသုဘဝသေန ဇီဝမာနကသရီရေပိ ဥပဋ္ဌိတေ ဥပစာရပ္ပတ္တိ ဒဿိတာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ''အတ္ထိ ကာယေ''တိ ပန သတ္တဝသေန ကေသာဒီသု ဂယှမာနေသု ယထာ ''ဣမသ္မိံ ကာယေ''တိ သတ္တဂ္ဂဟဏရဟိတေ အဟံကာရဝတ္ထုမှိ ဝိဒ္ဓသ္တာဟံကာရေ သဒါ သန္နိဟိတေ ပါကဋေ စ အတ္တနော ကာယေ ဥပဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ န တထာ တတ္ထာတိ အပ္ပနံ အပ္ပတ္တာ အာဒီနဝါနုပဿနာဝ တတ္ထ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ''အသုဘာနုပဿနာသင်္ခါတာ ပန ဝိပဿနာဘာဝနာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ''တိ။ (မူလဋီ-၂-၁၅၆။) သတ္တဂဟဏရဟိတေတိ သတ္တပညတ္တိမ္ပိ အနာမသိတွာ ဒေသိတတ္တာ ဝုတ္တံ။ သသန္တာနတာယ အဟံ- ကာရဝတ္ထုမှိ အပ္ပဟီနမာနဿ ပဟီနာကာရံ သန္ဓာယာဟ ''ဝိဒ္ဓသ္တာဟံကာရေ''တိ။ (အနုဋီ-၂-၁၅၇။)”译:‘不过,应知仍可有称为不净随观的观修。(《阿毗达磨义注》2-248。)由“属于未被执受分”这句话,应知:有人像制底山住摩诃帝须长老,又像侍奉僧护长老的沙弥,能把活身置于未被执受分而取;当活身依十种不净显现时,这就显示他能达到近行。至于以“其身中有”而依有情取头发等,与以“此身中”不作有情执取不同:自己的身体是我慢所依,而我慢之相已被破除;它始终近在眼前,能够明显显现,别人的身体却不如此。因此,对他身不能达到安止,那里只有过患随观。义注师正是依此意说:“不过,应知仍可有称为不净随观的观修。”(《根本复注》2-156。)说“不作有情执取”,是因为开示时连有情概念也未触及。由于自己的相续是我慢所依,针对尚未断慢者暂时呈现的我慢已断之相,故说“我慢之相已被破除”。(《随复注》2-157。)’
မိမိ၏ အဇ္စျတ္တကာယ၊ သူတစ်ပါး၏ ဗဟိဒ္ဓကာယတို့တွင် မိမိ၏ အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်သော ကိုယ်၌ တည်- ရှိသော ကောဋ္ဌာသကို အာရုံပြု၍ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်ဟူ၍ ဘာဝနာပရိကမ်ကိုပြုသော ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ အပ္ပနာစျာန်သည်လည်းကောင်း၊ ဥပစာရစျာန်သည်လည်းကောင်း နှစ်မျိုးစလုံး ဖြစ်နိုင်၏။
在自己与他人的身体之中,以自己活身中的诸身分为所缘,作‘可厌’的前行修习时,安止禅与近行禅都能在瑜伽行者的相续中生起。
အသက်ရှင်နေဆဲဖြစ်သော သက်ရှိသတ္တဝါဟူသော သူတစ်ပါး၏ ဗဟိဒ္ဓကာယ၌ တည်ရှိသော ကောဋ္ဌာသကို အာရုံပြု၍ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်ဟူ၍ ဘာဝနာပရိကမ်ကိုပြုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ = နှလုံးသွင်းမှု မနသိကာရကိုပြုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ အပ္ပနာစျာန်သည်လည်း မဖြစ်နိုင်၊ ဥပစာရ
若以活着有情——即他人外在身体中的诸身分——为所缘,作‘可厌’的前行修习,换言之,作这种作意,那么,瑜伽行者的相续中既不能生起安止禅,也不能生起近行——
原书第 553 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- (၃၂) ကောဋ္ဌာသ စျာန်သည်လည်း မဖြစ်နိုင်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၈။) အမေး ---- အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း (၁ဝ)မျိုးတို့၌ ဤနှစ်မျိုးလုံးသော အပ္ပနာစျာန် ဥပစာရစျာန်သည်လည်း ဖြစ်နိုင်သည် မဟုတ်လောဟု မေးရန် ရှိ၏။
——禅。(《阿毗达磨义注》2-248。)问题——有人可能问:十种不净业处中,安止禅与近行禅不是都能生起吗?
အဖြေ ---- အိမ်း …ဖြစ်နိုင်ပေ၏။ မှန်ပေသည် -- ထိုအသုဘ (၁ဝ)ပါးတို့သည် အနုပါဒိန္နက = တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်ရောက်အပ်သော ကံသည် ''ငါ၏အကျိုး''ဟု အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့် မစွဲယူအပ်သော သက်မဲ့အဖို့အစု၌ တည်ကုန်၏။ ထိုကြောင့် ထိုဗဟိဒ္ဓ အသုဘ (၁ဝ)မျိုးတို့၌ အပ္ပနာစျာန်သည်လည်းကောင်း၊ ဥပစာရစျာန်သည်လည်းကောင်း နှစ်မျိုးလုံး ဖြစ်နိုင်၏။ တစ်ဖန် သူတစ်ပါး၏သန္တာန်၌ တည်ရှိသော ဤ (၃၂) ကောဋ္ဌာသသည်ကား တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်ရောက်အပ်သော ကံသည် ''ငါ၏အကျိုး''ဟု အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့် စွဲယူအပ်သော = ဥပါဒိန္နက ဖြစ်သော သက်ရှိအဖို့အစု၌ တည်နေ၏။ ထိုကြောင့်ပင်လျှင် ဤသူတစ်ပါး၏ကိုယ်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသ၌ ဤအပ္ပနာစျာန် ဥပစာရစျာန် နှစ်မျိုးလုံးသည်လည်း မဖြစ်နိုင်။ သို့သော် အသုဘာနုပဿနာဟု ဆိုအပ်သော ဝိပဿနာ ဘာဝနာသည်ကား ဖြစ်နိုင်ပါ၏။ ဤသို့ သိရှိပါလေ။
答——确实都能生起。因为十种不净属于未被执受分,即处于这样的无生命分:爱、见所依之业不把它们执作为‘我的果’。所以,对于外在十种不净,安止禅与近行禅都能生起。可是,他人相续中的三十二身分属于已被执受分,即处于这样的有生命分:爱、见所依之业把它执作为‘我的果’。因此,对于他人身体中的三十二身分,安止禅与近行禅都不能生起;不过,可以生起称为不净随观的观修。应当这样理解。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၈။)
(《阿毗达磨义注》2-248。)
စေတိယတောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူလေ့ရှိသော မဟာတိဿမထေရ်မြတ်ကြီးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သံဃ- ရက္ခိတ မထေရ်မြတ်ကြီး၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော ရှင်သာမဏေကဲ့သို့လည်းကောင်း ဗဟိဒ္ဓ သက်ရှိသတ္တဝါ၏ ကောဋ္ဌာသကို အနုပါဒိန္နက သက်မဲ့အဖို့အစု၌ ထား၍ အာရုံယူခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ (၁ဝ)ပါး အပြားရှိသော အသုဘ၏ အဖြစ်ဖြင့် အသက်ရှင်ဆဲဖြစ်သော သူတစ်ပါး၏ ကိုယ်၌လည်း ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလအခြင်းအရာသည် ထင်လာလတ်သော် ဥပစာရစျာန်သို့ ရောက်ခြင်းကို ပြအပ်သည်ဟု သိထိုက်၏။ (မူလဋီ-၂-၁၅၆။) သတ္တဝါ၏ အဖြစ်ဖြင့် ဆံပင်အစရှိသော ကောဋ္ဌာသတို့ကို ယူအပ်ကုန်လတ်သော် -- ဣမသ္မိံ ကာယေ = ဤကိုယ်ဟု ယူသည်၊ မည်သူ၏ ကိုယ်ဟု မယူ။ ထိုသို့သတ္တဝါဟု ယူခြင်းမှကင်းသော ငါဟု ပြုအပ်သော ကိုယ်၌ ''ငါ၏ ကိုယ်''ဟု မဆိုသောကြောင့် ဖျက်ဆီးအပ်ပြီးသော ငါဟု နှလုံးသွင်းခြင်းရှိသော အခါခပ်သိမ်း အနီး၌
对于能够像制底山住摩诃帝须大长老,或僧护大长老的侍者沙弥那样,把外在活身的诸身分置于未被执受的无生命分而取为所缘的瑜伽行者,当活身依十种不净而显现为令人厌恶、可厌时,便显示他能够达到近行禅。(《根本复注》2-156。)若依有情而取头发等身分,说的是‘此身中有’;若说‘在此身中’,则不执取为某一有情、不说是谁的身体。这样,在作为‘我’之所依的身体上,因为不说‘我的身体’,作‘我’的心已经被破除。自己的身体始终近在眼前——
တည်နေသော ထင်ရှားသည်လည်းဖြစ်သော မိမိ၏ ကာယ၌ ပဋိကူလအခြင်းအရာအားဖြင့် ထင်လာခြင်းသည် ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ထိုသူတစ်ပါး၏ ကိုယ်၌ ထင်လာခြင်းသည် မဖြစ်ပေ။ ထိုကြောင့် အပ္ပနာစျာန်သို့ မရောက်- သော၊ အပြစ်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုတတ်သော အာဒီနဝါနုပဿနာ အမည်ရသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် သာလျှင် ထိုသူတစ်ပါး၏ ကာယ၌ တည်ရှိသော ကောဋ္ဌာသ၌ ဖြစ်၏။ ဤသို့သော အဓိပ္ပါယ်ဖြင့် ''အသုဘာ- နုပဿနာဟု ဆိုအပ်သော ဝိပဿနာဘာဝနာသည်ကား ဖြစ်နိုင်ပါ၏၊ ဤသို့သိရှိပါလေ''ဟု အဋ္ဌကထာက ဖွင့်ဆိုတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ (မူလဋီ-၂-၁၅၆။)
——清楚而明显,能依可厌相显现;他人的身体却不能像自己的身体一样显现。因此,对他身不能达到安止,在他身诸身分上只会生起名为过患随观的观智,即反复观见其过患的毗婆舍那智。义注正是依此意解释:‘不过,应知仍可有称为不净随观的观修。’(《根本复注》2-156。)
မဟာတိဿမထေရ်မြတ်ကြီး
摩诃帝须大长老
မဟာတိဿမထေရ်မြတ်ကြီးသည် စေတိယတောင်ကျောင်းတိုက်မှ အနုရာဓမြို့သို ဆွမ်းခံကြွလာတော် မူ၏။ မထေရ်မြတ်ကြီးကား အဋ္ဌိက-ကမ္မဋ္ဌာန်းလမ်းစဥ်မှ ပထမစျာန်သမာဓိသို့ဆိုက်အောင် သမာဓိကို ထူထောင် ၍ ထိုသမာဓိကို ဝိပဿနာ၏ အခြေပါဒကပြု၍ ဝိပဿနာသို့ကူးလျက် သင်္ခါရတရားတို့ကို လက္ခဏာယာဥ် တင်ကာ ဝိပဿနာရှုနေကျ ဖြစ်၏။ ထိုနေ့တွင်လည်း ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းလျက် ဆွမ်းခံကြွနေခိုက် ဖြစ်၏။
摩诃帝须大长老从所住的制底山寺前往阿耨罗陀城托钵。长老已经依骸骨业处修至初禅定,又惯常以该定作为毗婆舍那的基础转入观修,把诸行提到三相上观照。那一天,他也一边作意业处,一边前往托钵。
အရိုးစုကမ္မဋ္ဌာန်း = အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်းလျက် ကြွလာရာ ပထမစျာန်သို့ မဆိုက်မီ အရိုးစုကို ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်အနေဖြင့် နှလုံးသွင်းခိုက်ဖြစ်သည့် ပုဗ္ဗဘာဂမနသိကာရ အခိုက်ဝယ် အသံသည် ယင်း
他一路作意骸骨业处,即骸骨想。在尚未达到初禅、正把骸骨作令人厌恶、可厌而作意的前分作意阶段,声音会成为这种——
原书第 554 页
မနသိကာရ၏ ဆူးငြောင့်ခလုတ်ဖြစ်သောကြောင့် အသံတစ်ခုကို ကြား၍ လှမ်းကြည့်လိုက်ရာ အသံထွက်အောင် ပြုံးရယ်လိုက်သော အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို တွေ့မြင်လိုက်၏။ ထိုအမျိုးသမီးကား အိမ်ရှင်ယောကျာ်းနှင့် အငြင်း ပွားသဖြင့် နတ်သမီးတမျှ အလှဆုံးပြင်ဆင်ကာ နံနက်စောစောပင် အနုရာဓမြို့မှ ထွက်ခွာ၍ မိဘအိမ်သို့အသွား လမ်းခုလတ်တစ်နေရာတွင် မဟာတိဿမထေရ်မြတ်ကြီးကို မြင်လေသော် ရာဂဖြင့် ဖောက်ပြန်သော စိတ်ရှိကာ အသံထွက်အောင် ပြုံးရယ်လိုက်သူ ဖြစ်၏။ မထေရ်မြတ်ကြီးသည် ''ဤအသံသည် အဘယ်အသံနည်း''ဟု ကြည့်- ရှုလေသော် ထိုအမျိုးသမီး၏ သွားရိုးကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်းပင် ရှေးအဖို့ကပင် ကြိုတင်၍ အဋ္ဌိကအသုဘဘာဝနာ ကို ပွားများထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် အဋ္ဌိကသညာ = အရိုးစု၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အမှတ်သညာကို ရရှိတော် မူ၏။ သွားရိုးကို အစပြု၍ တစ်ကိုယ်လုံး၌ အရိုးစုကိုသာ မြင်တွေ့နေ၏။ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အသုဘသညာ-
——作意的障碍。因此,他听见一个声音便循声看去,见到一位放声而笑的女子。那女子与丈夫争吵以后,打扮得如天女一般,一早离开阿耨罗陀城返回娘家;她在半路看见摩诃帝须大长老,心受贪染而放声大笑。长老观察‘这是什么声音’,一见到她的牙骨,由于过去已经培育骸骨不净修习,立即获得骸骨想,即骸骨令人厌恶、可厌的不净想;从牙骨开始,他只看见女子全身的骸骨聚。不净想——
သည်လည်း အလွန်ထင်ရှားလာသည့်အတွက် ယင်းအရိုးစု၌ ပဋိဘာဂနိမိတ်သို့ ဆိုက်ရောက်သွား၏။ အလွန် အကဲနှင့် တကွ ဥပစာရစျာန်ကို ရရှိသွားတော်မူ၏။ ရပ်တော်မူလျက်ပင်လျှင် ထိုအရိုးစု၌ ပထမစျာန်သမာဓိကို ရအောင် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းတော်မူ၏။ (ဤ၌ ဥပစာရစျာန်သို့ဆိုက်သော အရိုးစုအာရုံမှာ ထိုအမျိုးသမီး၏ အရိုးစုအာရုံ ဖြစ်၏။ ပထမစျာန်သို့ ဆိုက်သော အရိုးစုအာရုံမှာ ထိုအမျိုးသမီးနှင့် မတွေ့မီ ရှုပွားနေသော အရိုးစု ဖြစ်၏။) ထိုပထမစျာန်သမာဓိကို ဝိပဿနာ၏ အခြေပါဒကပြု၍ သင်္ခါရတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းလျက် လက္ခဏာရေးတင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်တော်မူလေသော် ဝိပဿနာကို တိုးပွားအောင် ကြိုးပမ်းတော် မူလေရာ မဂ်အစဥ် ဖိုလ်အစဥ်အားဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူ၏။
——变得格外清楚,便在那具骸骨上达到似相,获得殊胜的近行禅。长老站在原处,继续在骸骨上努力,证得初禅。〔这里,达到近行禅的骸骨所缘是该女子的骸骨;达到初禅的骸骨所缘,则是遇见女子以前一直修习的自身骸骨。〕他以初禅为毗婆舍那的基础,摄取诸行,把它们提到三相上观照;随着观智增长,依道次第、果次第证得阿罗汉果。
(ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂ဝ-၂၁။ မဟာဋီ-၁-၄၈-၄၉။)
(《清净道论》1-20—21;《大复注》1-48—49。)
သံဃရက္ခိတမထေရ်မြတ်ကြီး၏ အလုပ်အကျွေး သာမဏေ
僧护大长老的侍者沙弥
ရဟန်းငယ် တစ်ပါးသည် ယင်းရှင်သာမဏေကို ခေါ်ဆောင်၍ တံပူအလို့ငှာ တောသို့ သွားတော်မူ၏။
一位年轻比丘带着这位沙弥入林寻找齿木。
ရှင်သာမဏေသည် လမ်းမမှ ဘေးဘက်သို့ သက်ဆင်း၍ ရှေးသို့ လျှောက်သွားလေသော် အသုဘအလောင်း- ကောင်ကို မြင်၍ ယင်းအသုဘကောင်ကို ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းလျက် ပထမ စျာန်ကို ဖြစ်စေတော်မူ၏။ ထိုပထမစျာန်ကိုပင်လျှင် ဝိပဿနာ၏ အခြေပါဒကပြု၍ သင်္ခါရတရားတို့ကို လက္ခ- ဏာယာဥ်တင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်တော်မူသည်ရှိသော် အနာဂါမိဖိုလ်သို့တိုင်အောင် မျက်မှောက်ပြုတော် မူနိုင်၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၁-၁၆၆။) ဤအဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၏ ညွှန်ကြားချက်များနှင့်အညီ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးလုံး၌ အဝါးဝစွာ နိုင်နိုင်နင်းနင်း လေ့လာပြီးသော အသင်သူတော်ကောင်းသည် ပဋိကူလမနသိကာရ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ ပဋိကူလ = ပဋိက္ကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်အနေဖြင့် ယင်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို နှလုံး သွင်းရာ၌ အဇ္စျတ္တ ကောဋ္ဌာသများကို စတင်၍ နှလုံးသွင်းပါက ပထမစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်နိုင်မည်ဖြစ်သဖြင့်
沙弥离开大路向前走时,看见一具不净尸体,便依令人厌恶、可厌的性质作意尸体,生起初禅。他以初禅作为毗婆舍那的基础,把诸行提到三相上反复观照,现证直至不来果。(《长部义注》1-166。)依照这些义注与复注的指导,已经在内在、外在两处把三十二身分练到熟练自如的贤友,便能够修习厌恶作意业处。作意三十二身分令人厌恶、可厌的性质时,若从内在身分开始,便能达到初禅定,所以本书先说明从内在开始——
အဇ္စျတ္တကစ၍ နှလုံးသွင်းပုံကို ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။ သို့သော် ဗဟိဒ္ဓ ကောဋ္ဌာသက စ၍ အားထုတ်လိုက လည်း အားထုတ်နိုင်ပါသည်။
——作意的方法;不过,若想从外在身分开始,也同样可以修习。
ရှေးဦးစွာ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်းဖြင့် စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိကို ထူထောင်ပါ။ (အကယ် ၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် သုဒ္ဓဝိပဿနာယာနိကပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို အာရုံယူ၍ ဥပ စာရသမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိကို ထူထောင်ပါ။) လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်များ အားကောင်းလာသော အခါ မိမိ၏ အဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ရှုပါ။
首先,以入出息念业处建立定,直至第四禅定。〔若贤友是纯观乘者,则应以四大种为所缘建立定,直至近行定。〕当光明力量增强时,再次观照自己内在相续中的三十二身分。
原书第 555 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- (၃၂) ကောဋ္ဌာသ အားထုတ်စ အာဒိကမ္မိကပုဂ္ဂိုလ်အဖို့ ဆံပင်ဟု နှလုံးသွင်းလိုက်သော် နှလုံးသွင်းမှုသည် ကျင်ငယ်သို့ တိုင်အောင် ဆိုက်၍တည်သွားတတ်၏။ ကျင်ငယ်ဟု နှလုံးသွင်းလိုက်သော် နှလုံးသွင်းမှုသည် ဆံပင်သို့တိုင်အောင် ဆိုက်၍တည်နေတတ်၏။ ဤသို့ နှလုံးသွင်းရာ၌ အချို့အချို့သော ကောဋ္ဌာသများသည် ထင်ရှား၍ အချို့အချို့- သော ကောဋ္ဌာသများသည် မထင်မရှားလည်း ဖြစ်လာတတ်ကုန်၏။ ထိုသို့ ဖြစ်လာသောအခါ မထင်ရှားသော ကောဋ္ဌာသများကို လွှတ်၍ ထင်ရှားရာ ကောဋ္ဌာသ၌သာလျှင် စူးစိုက်၍ ဘာဝနာအမှုကို ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။
对初学的瑜伽行者而言,一作意‘头发’,作意之流往往会一直到达尿而安住;一作意‘尿’,又会一直到达头发而安住。这样作意时,有些身分会清楚,有些则不清楚。此时,应暂且放下不清楚的身分,只专注在清楚的身分上修习。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၁၇။)
(《阿毗达磨义注》2-217。)
အထူးထူးသော အာရုံ၌ ပျံ့လွင့်သော စိတ်ကို တားမြစ်လျက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသ အာရုံ၌သာလျှင် ဘာဝနာ စိတ်ကို ကောင်းစွာထား၍ နှလုံးသွင်းရှုပွားရမည် ဖြစ်သည်။ ဆံပင် မွေးညင်းစသော အမည်နာမ ပညတ်ကို စွန့်လွှတ်၍ ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်ဟု နှလုံးသွင်း၍ ကောဋ္ဌာသတို့၌ သတိကို ကပ်ထားပါ။ သို့သော် ရှေးဦးအစ၌ကား ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့် မထင်မြင်နိုင်သေးပေ။
应制止散乱于种种所缘的心,把修习之心善安置在三十二身分所缘上作意、观照。放下‘头发、身毛……’等名称概念,只作意‘可厌、可厌——令人厌恶、可厌’,把念安住在诸身分上。不过,在最初阶段,它们还不能依可厌性显现。
ထိုသို့ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်၌ မထင်မြင်သေးသမျှ ကာလ ပတ်လုံး ဆံပင် မွေးညင်းစသော အမည်နာမ ပညတ်ကို မစွန့်လွှတ်ပါနှင့်၊ ဆံပင် မွေးညင်း စသည်ဖြင့်သာ ရွံရှာ စက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကို အာရုံယူ၍ ရှုနေပါ။ အကြင်အခါ၌ကား ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောတရားသည် ထင်လာ၏၊ ထိုအခါ၌ကား ဆံပင် မွေးညင်းစသော အမည်နာမ ပညတ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်၍ ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်ဟုသာ နှလုံးသွင်းနေပါ။
在令人厌恶、可厌的性质尚未显现于瑜伽行者的智中以前,不应放下‘头发、身毛……’等名称概念;仍应以‘头发、身毛……’为助缘,取其令人厌恶、可厌的性质为所缘而观。当这种可厌性显现于智中时,才放下名称概念,只作意‘可厌、可厌——令人厌恶、可厌’。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၂၄၅။)
(《阿毗达磨义注》2-245。)
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်း၏ အသိဉာဏ်၌ (၃၂)ကောဋ္ဌာသလုံး ထင်ရှားနေပါက (၃၂)ကောဋ္ဌာ- သလုံးကို ခြုံငုံ၍ ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာဟု ရှုနိုင်၏။ ပထမစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်နိုင်၏။ အဇ္စျတ္တ ကာယကို ဆိုလိုပါသည်။
若全部三十二身分都清楚显现于贤友的智中,可以总摄全部三十二身分,观作‘可厌、可厌’,便能达到初禅定。这里指内在身体。
မိမိ၏အဇ္စျတ္တကာယ၌ ဆံပင်စသော ကောဋ္ဌာသတို့တွင် အချို့အချို့သာ ထင်ရှား၍ အချို့အချို့က မထင်- ရှားခဲ့သော် နောက်ဆုံး အထင်ရှားဆုံး ကောဋ္ဌာသတစ်ခု၌ စူးစိုက်၍ ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် နှလုံးသွင်းနေပါ။ ထိုသို့ နှလုံးသွင်းရာ၌ သဒ္ဓါနှင့် ပညာ၊ ဝီရိယနှင့် သမာဓိကို ညီမျှအောင် ကျင့်နိုင်ခဲ့သော် အပ္ပနာစျာန် သမာဓိသို့ တဖြည်းဖြည်း အစဥ်အတိုင်း ဆိုက်ရောက်နိုင် ပေသည်။ (မဟာဋီ-၁-၃၁ဝ။) ထိုကောဋ္ဌာသအပေါင်း၌ ဆံပင်စသည်တို့၏ ---- ၁။ ဝဏ္ဏ = အရောင်အဆင်း၊ ၂။ သဏ္ဌာန = ပုံသဏ္ဌာန်၊ ၃။ ဒိသ = ခန္ဓာကိုယ်၏ အထက်ပိုင်းအရပ် အောင်ပိုင်းအရပ်ဟူသော အရပ်ဒေသ၊ ၄။ သြကာသ = တည်ရာဌာန၊ ၅။ (က)သဘာဂပရိစ္ဆေဒ = သဘောတူသော မိမိအဖို့ အပိုင်းအခြား၊ ( ခ )ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒ = သဘောမတူသော အခြားကောဋ္ဌာသအဖို့ဖြင့် ပိုင်းခြားအပ်သော အပိုင်းအခြား
若自己内在身体的诸身分中,有些清楚、有些不清楚,最后就专注于显现得最清楚的一种身分,反复作意‘可厌、可厌——令人厌恶、可厌’。若能在这样作意时平衡信与慧、精进与定,便能渐次达到安止禅定。(《大复注》1-310。)诸身分如头发等具有:一、颜色;二、形状;三、方向,即身体上部或下部的方位;四、位置;五、界限,其中又分(一)同性界限,即由同类的自身部分所限定;(二)异性界限,即由不同类的其他身分所限定。
ဤဝဏ္ဏ၊ သဏ္ဌာန၊ ဒိသ၊ သြကာသ၊ သဘာဂပရိစ္ဆေဒ၊ ဝိသဘာဂပရိစ္ဆေဒတို့၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေးရှု ထင်- လာသော အာရုံသည် ဥဂ္ဂဟနိမိတ် မည်၏။ ဤ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်အပိုင်း၌ ကောဋ္ဌာသတို့၏ မူလရှိရင်း အရောင် အဆင်း ပုံသဏ္ဌာန်စသည် အတိုင်းသာ ထင်နေသေးသည်။ အထက်ပါ ဝဏ္ဏစသော ငါးပါးသော အခြင်းအရာ
依颜色、形状、方向、位置、同性界限与异性界限而显现的所缘,称为取相。在取相阶段,诸身分仍按其原有颜色、形状等显现。依上述颜色等五种——
原书第 556 页
ဟူသော ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာ အပြားအားဖြင့် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလ၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေးရှု ထင်- လာသော အာရုံသည် ပဋိဘာဂနိမိတ် မည်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၅၇။) ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်ကို မှီဝဲသော ပွားစေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အား အကြင်အခါ၌ သဒ္ဓါ ဝီရိယ သတိ သမာဓိ ပညာဟူသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့သည် ရအပ်သော ညီမျှမှုရှိကြကုန်၏၊ အထူးသန့်ရှင်းကြကုန်၏၊ ထိုအခါ၌ မယုံကြည်မှု အဿဒ္ဓိယစသော အညစ်အကြေးတို့၏ ဝေးကွာသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လွန်လွန်ကဲကဲ အားအစွမ်း ရှိကြကုန်သော ဗောဇ္စျင်တရား (၇)ပါးတို့ဖြင့် အားပေးထောက်ပံ့ ခိုင်ခံ့စေအပ်ကုန်သော ဝိတက် ဝိစာရ ပီတိ သုခ ဧကဂ္ဂတာဟူသော စျာန်အင်္ဂါတို့သည် အထူးသဖြင့် ထက်မြက်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာကြ ပေကုန်၏။ ထိုစျာန်အင်္ဂါတို့၏ ဖြောင့်ဖြောင့်ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ကြကုန်သော နီဝရဏတရားတို့သည် မိမိတို့နှင့် တူသော တည်ရာရှိကြကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့နှင့်အတူတကွ ကွာသည်သာလျှင် ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပစာရ
——一切方面,完全以令人厌恶、可厌的性质显现的所缘,称为似相。(《清净道论》1-257。)瑜伽行者亲近、培育这一似相,当信、精进、念、定、慧五根达到平衡并格外清净时,寻、伺、喜、乐、一境性五禅支在力量强盛的七觉支支持下,便会特别锐利而清楚生起;与诸禅支正相对的五盖,则与同住处的诸不善法一同远离——
သမာဓိဖြင့် စိတ်သည် တည်ကြည်နေပေ၏။ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုဥပစာရသမာဓိဖြစ်ကြောင်း ထို ပဋိဘာဂနိမိတ်ကိုပင်လျှင် မှီဝဲခဲ့သော် ပွားများခဲ့သော် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခဲ့သော် အပ္ပနာခေါ် စျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်ပေသည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၅၇။ မဟာဋီ-၁-၃၁ဝ။) ထိုပထမစျာန်သမာဓိဟူသော အပ္ပနာစျာန်သည် ကောဋ္ဌာသတစ်ခုသာလျှင် ထင်ရှားသော ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ပထမစျာန် အပ္ပနာတစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်၏။ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အကယ်၍ အခြား အခြားသော ကောဋ္ဌာသသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ အားထုတ်ခြင်း မရှိမူ ပထမစျာန်တစ်မျိုးသာလျှင် ထိုယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ အကယ်၍ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး၏ သန္တာန်၌ များစွာကုန်သော ကောဋ္ဌာသတို့သည် ထင်ရှားကုန်မူကား ကောဋ္ဌာသတစ်ခု၌ ပထမစျာန်သို့ ရောက်စေပြီး၍ တစ်ဖန် အခြားသော ကောဋ္ဌာသ၌လည်း အားထုတ်ခြင်းကို ပြုငြားအံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ မလဒကမထေရ်မြတ်၏ သန္တာန်၌ကဲ့သို့
——心由近行定而安定。瑜伽行者若继续亲近、培育、反复熟习使近行定生起的这个似相,便能达到称为安止的禅定。(《清净道论》1-257;《大复注》1-310。)若瑜伽行者只有一种身分清楚显现,他的相续中便只会生起与这一身分相应的一种初禅安止;若不转向其他身分修习,就只能生起这一种初禅。若许多身分都清楚显现,他在一种身分上达到初禅以后,又转向其他身分修习,那么他的相续中便能像摩罗迦大长老一样——
ကောဋ္ဌာသ အရေအတွက်အားဖြင့် ပထမစျာန်တို့သည် ဖြစ်နိုင်ကုန်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၅၇။)
——依身分数目生起多种初禅。(《清净道论》1-257。)
မလဒကမထေရ်မြတ်
摩罗迦大长老(Mallaka)
ထိုမလဒကမထေရ်မြတ်ကြီးသည် ဒီဃဘာဏကဖြစ်တော်မူသော အဘယမထေရ်ကို လက်၌ကိုင်၍ ''ငါ့ရှင် အဘယ …ရှေးဦးစွာ ဤပြဿနာကို သင်ယူထားပါ''ဟု ပြောဆို၍ '' (၃၂) ကောဋ္ဌာသတို့၌ (၃၂)မျိုးသော ပထမစျာန်တို့ကိုရသော မလဒကမထေရ်သည် ညဥ့်၌ တစ်ခုသောစျာန်ကို နေ့၌ တစ်ခုသောစျာန်ကို အကယ်၍ ဝင်စားအံ့၊ လခွဲကို လွန်သဖြင့် တစ်ဖန် စပ်မိ၏။ ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ နေ့တိုင်း နေ့တိုင်း ကောဋ္ဌာသတစ်ခုကိုသာ အာရုံယူ၍ ပထမစျာန်တစ်ခုကိုသာ အကယ်၍ ဝင်စားအံ့၊ တစ်လကို လွန်သဖြင့် တစ်ဖန် စပ်မိ၏''ဟု ဤသို့ မိန့်ဆိုဖူးသတတ်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၂၅၇။) ဤအထက်ပါ ရှင်းလင်းချက်များနှင့် အညီ (၃၂)ကောဋ္ဌာသလုံးကို ထင်ရှားစွာ ရှုနိုင်သော ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည် ကောဋ္ဌာသ တစ်ခုခု၌ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်း၍ ပထမ စျာန်သို့ ဆိုက်အောင် ရှုပွားနိုင်သည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ဤ၌ အရိုးကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလ
摩罗迦大长老握住持诵《长部》的阿跋耶长老之手,说:‘贤友阿跋耶,请先学会这个问题。’继而说道:‘摩罗迦长老以三十二身分为所缘,获得三十二种初禅。若夜间进入一种、白天进入一种,经过半个月便轮完一周;若每天只取一种身分为所缘而进入一种初禅,经过一个月便轮完一周。’据说他曾这样说。(《清净道论》1-257。)依照上述说明,能够清楚看见全部三十二身分的瑜伽行者,可以在其中任何一种身分上作意令人厌恶、可厌的性质,修至初禅。这里将以骸骨身分为例,说明如何取其令人厌恶、可厌的——
သဘောကို အာရုံယူ၍ ပထမစျာန်သို့ ဆိုက်အောင် ရှုပွားပုံစနစ်ကို နမူနာပုံစံအဖြစ် ရေးသားတင်ပြပေအံ့၊ အခြားအခြားသော ကောဋ္ဌာသတို့၌လည်း နည်းမှီး၍ ပုံစံတူပင် ရှုနိုင်ပေသည်။
——性质为所缘,修习直至初禅;其他身分也可以仿照同样的方法修习。
原书第 557 页
အရိုးစုကမ္မဋ္ဌာန်း
骸骨业处
အာနာပါနဿတိသမာဓိကို စတုတ္ထစျာန်သို့ ဆိုက်အောင် ထူထောင်ပါ။ သို့မဟုတ် မိမိရရှိထားပြီးသည့် သမာဓိတစ်ခုခုကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ထူထောင်ပါ။ လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်များ အားကောင်းလာသောအခါ အဇ္စျတ္တ ၌ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို တစ်ဖန် ပြန်ရှုပါ။ ဗဟိဒ္ဓ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကိုလည်း အနည်းငယ် ပြန်ရှုပါ။ အဇ္စျတ္တနှင့် ဗဟိဒ္ဓ တစ်လှည့်စီရှုပါ။ ကောဋ္ဌာသများသည် ဉာဏ်၌ အလွန်ထင်ရှားလာသောအခါ အဇ္စျတ္တ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ ကို ခြုံငုံ၍ ရှုပါ။ ထိုသို့ ရှုရာ၌ အရိုးစု အားလုံးကို ခြုံငုံ၍ ရှုနိုင်ပါက ပို၍ကောင်းသည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသို့ မဟုတ်ဘဲ အရိုးစု၏အချို့အဝက်မှာ မထင်မရှားဖြစ်၍ အချို့အဝက်သာ ထင်ထင်ရှားရှား ဖြစ်နေပါမူ ထင်ရှား- ရာ အရိုးစုအချို့၌သာ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်ထားပါ။
应建立入出息念定,直至第四禅;或者重新建立自己已经获得的某一种定。当光明力量增强时,再观内在的三十二身分,也略观外在的三十二身分,内在、外在交替而观。诸身分在智中变得十分清楚以后,总摄内在的骸骨身分而观。若能总摄全部骸骨而观,当然最好;若有些骨骼模糊、只有一部分清楚,就只把修习之心安稳地系在清楚显现的那些骨骼上。
ထိုနောင် အသိဉာဏ်၌ ထင်ထင်ရှားရှား တည်နေသော ထိုအရိုးစုအားလုံးကို သို့မဟုတ် အချို့အဝက်ကို အာရုံပြု၍ ယင်းအရိုးစု၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကို နှလုံးသွင်း၍ ''ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာ''ဟု ရှုနေပါ။ အာနာပါန စတုတ္ထစျာန်သမာဓိကဲ့သို့သော ရှေးရှေးဘာဝနာသမာဓိ၏ အားကြီးသော မှီရာ ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါ သတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံထားရသော အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို ရှုပွားနေသော နောက်နောက်သော သမာဓိမှာလည်း အရှိန်အဝါ အားကောင်းနေသဖြင့် အရိုးစု ဥဂ္ဂဟနိမိတ် အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေမည်သာ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ထပ်ဆင့်၍ ယင်းအရိုးစု၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကို နှလုံးသွင်းလိုက်သောအခါ၌လည်း ယင်းအရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်- ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောသည် ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ထင်ရှားလာမည်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ
随后,以智中清楚显现的全部或一部分骸骨为所缘,作意其令人厌恶、可厌的性质,反复观作‘可厌、可厌’。后后观修骸骨身分的定,承受了入出息念第四禅等前前修习定以强力亲依止缘所给予的强大助力,所以同样力量强盛;修习之心自然会安稳地系在骸骨的取相上。再进一步作意骸骨令人厌恶、可厌的性质时,骸骨身分的可厌性便会从一切方面清楚显现。这时——
ပဋိဘာဂနိမိတ်ဘက်သို့ ကူးသွားပြီ ဖြစ်၏။ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ အာရုံ၌လည်း ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်သက်သ လောက် ငြိမ်သက်နေမည်သာ ဖြစ်သည်။ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကို ရှုနေ သော ဘာဝနာစိတ်က ငြိမ်သက်လေလေ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလအခြင်းအရာအားဖြင့် ထင်နေသော အရိုးစု ကောဋ္ဌာသမှာလည်း ငြိမ်သက်လေလေပင် ဖြစ်၏။ ဘာဝနာစိတ်သည် ပို၍ ပို၍ ငြိမ်သက်လာပါက အရိုးစု ကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောသည်လည်း ပို၍ ပို၍ ထင်ရှားလာမည် ဖြစ်ပေသည်။ အချို့ ယောဂီများ၌ ယင်းအရိုးစု၏အရောင်အဆင်းမှာလည်း ဖြူဖွေးကြည်လင်လာတတ်၏။ ထိုအခါမျိုး၌ ဖြူဖွေးသော အရောင်ကို နှလုံးမသွင်းသေးဘဲ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကိုသာ အာရုံယူ၍ အရိုးစုကောဋ္ဌာသနိမိတ်၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်သက်စွာ ကပ်၍တည်နေအောင်သာ ကြိုးစားပါ။ ပဋိကူလ ပဋိ ကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာဟုသာ နှလုံးသွင်းနေပါ။ မကြာမီ ဘာဝနာစိတ်သည် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုကောဋ္ဌာသ
——已经转入似相。修习之心在骸骨身分所缘上越是寂静,骸骨所缘本身也越显得寂静;观可厌性的修习之心越是寂静,以可厌行相显现的骸骨身分也越是寂静。修习之心愈加寂静时,骸骨身分的可厌性也会愈加清楚。有些瑜伽行者所见的骸骨颜色会转为洁白清澈;这时仍不要作意白色,只取骸骨身分令人厌恶、可厌的性质为所缘,努力让修习之心安稳地系在骸骨身分之相上,只作意‘可厌、可厌’。不久,修习之心便会在令人厌恶、可厌的骸骨身分——
အာရုံနိမိတ်ပေါ်၌ ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေပေလိမ့်မည်။ လှုပ်မရအောင် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေခဲ့သော် ထိုသမာဓိကို ခိုင်ခံ့အောင် တစ်နာရီ နှစ်နာရီ စသည်ဖြင့် တည်တံ့အောင် ဆက်လက်ကြိုးစားပါ။
——所缘之相上安稳地系住。若已稳固得不可动摇,就继续努力巩固这一定,使它维持一小时、两小时等。
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဝိပဿနာပိုင်းတွင် အဝါးဝစွာ လေ့လာထားပြီးသူ ဖြစ်သဖြင့် အရိုးစုကို စိုက်၍ ရှုရာ၌ အစိုက်မခံဘဲ ပြိုပြိုကျသွားပါက ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များသာ ဖြစ်၍နေပါက စိတ်ကို အနည်းငယ် လျှော့ချလိုက်ပါ။ (၃၂)ကောဋ္ဌာသကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ခပ်သွက်သွက် ရှုကြည့်ပါ။ အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ တစ်လှည့်စီ ရှုကြည့်ပါ။ ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များကို မတွေ့တော့ဘဲ ကောဋ္ဌာသအစုအပုံအတိုင်း ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့နေပါက တစ်ဖန် အဇ္စျတ္တအရိုးစုကို ပြန်ရှုကြည့်ပါ။ အောင်မြင်မှု ရတတ်ပါသည်။ အကယ်၍ ဤနည်းစနစ် ကို အသုံးပြုကြည့်သော်လည်း အောင်မြင်မှုမရ ဖြစ်နေသေးပါက ဗဟိဒ္ဓအရိုးစုကို ပြောင်းရှုကြည့်ပါ။ မိမိ၏ ရှေ့တည့်တည့်တွင် ထိုင်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးဦး၏ အရိုးစုကို စိုက်ရှုနိုင်လျှင် ပို၍ကောင်းတတ်ပါ
若贤友已经熟习毗婆舍那,专注骸骨时骸骨不受专注而崩解,只剩色聚微粒,就把心稍微放松,重新迅速观照三十二身分,内在、外在交替而观。等到不再看见色聚微粒,而清楚看见诸身分原有的堆聚形态,再转回来观内在骸骨,通常便能成功。若使用这一方法仍未成功,就改观外在骸骨;最好能专注坐在自己正前方的一位瑜伽行者的骸骨——
原书第 558 页
သည်။ ရှေးဦးစွာ (၃၂)ကောဋ္ဌာသကို အဇ္စျတ္တတစ်လှည့် ဗဟိဒ္ဓတစ်လှည့် ရှုကြည့်ပါ။ အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးလုံး၌ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို အဝါးဝစွာ လေ့လာပြီးသောအခါ မိမိ၏ ရှေ့တည့်တည့် မလှမ်းမကမ်းတွင် တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့တွင် အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍ ယင်းအရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလ သဘောကို နှလုံးသွင်းလျက် ''ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာ''ဟု ရှုနေပါ။ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ထိုအရိုးစု အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်အောင် ကပ်ထားပါ။ ထိုဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုအာရုံ၌ တစ်နာရီ နှစ်နာရီ စသည်ဖြင့် ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေသောအခါ အဇ္စျတ္တ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို တစ်ဖန် ပြန်၍ ရှုကြည့် ပါ၊ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့်သာ နှလုံးသွင်းပါ၊ အောင်မြင်မှုကို ရရှိတတ်ပါသည်။
——。先内在一次、外在一次地观三十二身分;在两处都熟练以后,取正前方不远处那人三十二身分中的骸骨身分为所缘,作意其令人厌恶、可厌的性质,反复观作‘可厌、可厌’,把修习之心安稳地系在这一外在骸骨所缘上。修习之心若能在该所缘上稳定一小时、两小时等,再回观内在骸骨身分,只依令人厌恶、可厌的性质作意,通常便能成功。
ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်သဘော ထင်ရှားလာသောအခါ အရိုးစုဟူသော အမည်နာမ ပညတ်ကို စွန့်လွှတ်၍ ''ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာ''ဟုသာ နှလုံးသွင်းနေပါ။ တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည်ဖြင့် အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလ အခြင်းအရာ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေသောအခါ သဒ္ဓါနှင့် ပညာ၊ ဝီရိယနှင့် သမာဓိတို့ကို ညီမျှအောင် ကျင့်ပါ။ (ညီမျှအောင် ကျင့်ပုံကို ရှေးအာနာပါနဿတိသမာဓိပိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့ပြီ။) သဒ္ဓါ ဝီရိယ သတိ သမာဓိ ပညာ ဟူသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့သည် ညီမျှလာသောအခါ ရင့်ကျက်ခြင်း- သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ထိုအရိုးစုနိမိတ်၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကိုပင် အာရုံပြု၍ ထပ်ကာ ထပ်ကာ မှီဝဲပွားများခဲ့သော် ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပဋိကူလသဘော ထင်လာသောအခါ ဥပစာရ သမာဓိနယ်မြေသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆိုက်ရောက်သွားပေလိမ့်မည်။ သို့သော် ဥပစာရသမာဓိအခိုက်၌ စျာန်အင်္ဂါတို့၏
可厌性清楚显现以后,放下‘骸骨’这一名称概念,只作意‘可厌、可厌’。当修习之心能在骸骨身分的可厌行相上安稳地维持一小时、两小时等,就应平衡信与慧、精进与定。〔平衡方法已在前面的入出息念定部分说明。〕信、精进、念、定、慧五根达到平衡、渐趋成熟以后,若继续以骸骨相的可厌性为所缘,反复亲近、培育,直至可厌性从一切方面显现,便会逐渐进入近行定的范围。不过,在近行定阶段,禅支的——
စွမ်းအင်ကား အလွန်ကြီး သိပ်အားမကောင်းလှသေးပေ။ ထိုအခါတွင် အရိုးစုအာရုံမှာ အချို့ယောဂီများ၌ ဖြူ- ဖွေး၍ ကြည်လင်သန့်ရှင်းလာတတ်၏၊ ဘာဝနာစိတ်ကြောင့်လည်း ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်တောက်ပသော လင်းရောင်ခြည်များသည် တဖျပ်ဖျပ် ထွက်ပေါ်လာတတ်၏။ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံပေါ်၌ ဘာဝနာ စိတ်သည် လှုပ်မရအောင် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေခဲ့သော် ဘာဝနာအရှိန်သည် အားကောင်းလာပြီ ဖြစ်၏။
——力量还不是十分强盛。此时,有些瑜伽行者所见的骸骨会转为洁白、澄净;由修习之心所生的明亮光线,也可能闪烁放射。若修习之心在令人厌恶、可厌的骸骨所缘上稳固得不可动摇,修习的力量就已经增强。
ဘာဝနာစိတ်သည် တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည်ဖြင့် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံပေါ်၌ လှုပ်မရအောင် ငြိမ်ဝပ် စွာ ကပ်၍တည်နေခဲ့သော် စျာန်အင်္ဂါများသည်လည်း စွမ်းအင်ပြည့်ဝကာ အလွန်အားကောင်း၍ အထူးထင်ရှား လာမည် ဖြစ်ပေသည်။
若修习之心能在令人厌恶、可厌的骸骨所缘上稳固得不可动摇,并维持一小时、两小时等,诸禅支也会力量充足,变得格外强盛而清楚。
စျာန်အင်္ဂါ ငါးပါး
五禅支
၁။ ဝိတက် = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်းသဘော၊ ၂။ ဝိစာရ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံကို ထပ်ကာထပ်ကာ သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်းသဘော၊ ၃။ ပီတိ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံကို နှစ်သက်ခြင်းသဘော၊ ၄။ သုခ = ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံ၏ အရသာကို ချမ်းချမ်းသာသာ ခံစားနေခြင်းသဘော၊ ၅။ ဧကဂ္ဂတာ= ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံ တစ်ခုတည်းပေါ်သို့ စိတ်ကျရောက်နေခြင်းသဘော = တည်ငြိမ်နေခြင်းသဘော၊ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုအာရုံ၌ ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုဘာဝနာ စိတ်သည်ကား ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကိုပင် မှီတွယ်၍ ဖြစ်နေ၏။ ထိုဟဒယဝတ္ထု ရှိရာဘက်သို့ လှမ်း၍ အာရုံယူကြည့်လိုက်သောအခါ ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ် = မနောဒွါရကိုလည်းကောင်း၊ စျာန်အင်္ဂါများကို လည်းကောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ အာနာပါနဿတိသမာဓိကို စတုတ္ထစျာန်သို့ ဆိုက်အောင် ရှုပွား
一、寻:把心导向令人厌恶、可厌的骸骨所缘。二、伺:反复审察令人厌恶、可厌的骸骨所缘。三、喜:喜爱令人厌恶、可厌的骸骨所缘。四、乐:安乐地体验令人厌恶、可厌的骸骨所缘之味。五、一境性:心落在、安住于唯一的骸骨所缘。安稳地系在这一所缘上的修习之心,依止瑜伽行者自己的心所依处色而生;把智转向心所依处所在之处,就能清楚看见有分心的明净界——即意门,以及诸禅支。已经以入出息念修至第四禅定的瑜伽行者,到了这一阶段——
တတ်ပြီးဖြစ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အဖို့ ဤအဆင့်၌လည်း မခက်ခဲတော့ပြီ ဖြစ်၏။ ယင်း ပထမစျာန်သမာဓိကို ဝသီဘော် ငါးတန် နိုင်နင်းအောင် လေ့ကျင့်ပါ။ ကြွင်း ကောဋ္ဌာသတို့၌လည်း ပုံစံတူ ရှုကြည့်ပါ။
——也不会再感到困难。应把这一初禅定练至五自在,并仿照同样的方法修习其余身分。
原书第 559 页
ဗဟိဒ္ဓသို့
转向外在
အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓနှစ်မျိုးတို့တွင် နှစ်သက်ရာကစ၍ ဤ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို ရှုနိုင်သည်သာ ဖြစ်သည်။ အ ကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အထက်တွင် ရေးသားတင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အဇ္စျတ္တ အရိုးစုကောဋ္ဌာသမှ စ၍ ပထမစျာန်သို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် ရှုပွားခဲ့သည်ဖြစ်လျှင် ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသသို့လည်း ပြောင်း၍ ပုံစံတူ ရှုကြည့်ပါ။ အထက်တွင် ရေးသားတင်ပြခဲ့သော မူလဋီကာ၏ ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် အညီ စေတိယတောင် ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော မဟာတိဿ မထေရ်မြတ်ကြီးကဲ့သို့ ဗဟိဒ္ဓ သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အရိုးစု ကောဋ္ဌာသ၌ သက်မဲ့ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကဲ့သို့ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသညာ = အသုဘသညာကို ပွားများ နိုင်ပါလျှင် ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်၏။ သို့သော် ဗဟိဒ္ဓ သက်မဲ့ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌ကား ပထမစျာန် သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် ရှုပွားနိုင်သည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ဤအပိုင်း၌ကား သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ အရိုးစု ကော-
内在、外在两者之中,可以从自己喜欢的一方开始观骸骨身分。若贤友已按上文所说,从内在骸骨身分开始修习,直至达到初禅,也应转向外在骸骨身分,仿照同样的方法观修。依前述《根本复注》的解释,若能像住在制底山寺的摩诃帝须大长老一样,把外在活着有情的骸骨身分作意为像无生命骸骨一样令人厌恶、可厌的可厌想——即不净想,就能达到近行定;而对外在无生命的骸骨身分,则能修至初禅定。这里将只继续说明:如何对活着有情的骸骨身分——
ဋ္ဌာသ၌ ပဋိကူလမနသိကာရအားဖြင့် နှလုံးသွင်းရှုပွားပုံကိုသာ ဆက်လက်၍ တင်ပြပေအံ့။
——以厌恶作意加以观修。
အဇ္စျတ္တ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် ရရှိ ထားသော ပထမစျာန်သမာဓိကို ဝသီဘော်ငါးတန် နိုင်နင်းအောင် လေ့ကျင့်ပြီးသောအခါ ယင်းပထမစျာန် သမာဓိကိုပင် တစ်ဖန် ပြန်၍ ဝင်စားပါ။ လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအင်များ အားကောင်းလာသောအခါ ဗဟိဒ္ဓသို့ တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ထွက်နေသော ယင်းလင်းရောင်ခြည်ဖြင့်ပင် မြင်တွေ့နေရသော မိမိ၏ ရှေ့တွင် တည်ရှိနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး၏ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို လှမ်း၍ အာရုံယူကြည့်ပါ။ သို့မဟုတ် လွယ်ကူရာ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး၏ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို လှမ်း၍ အာရုံယူကြည့်ပါ။ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ခဲ့သော် ယင်းအရိုးစု ကောဋ္ဌာသကို ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာဟုပင် နှလုံးသွင်းပါ။
对内在骸骨身分依令人厌恶、可厌的性质作意而证得初禅定以后,应先把该初禅定练至五自在,再重新进入初禅。当光明力量增强时,就用遍照外在的光明,取自己正前方一位瑜伽行者的骸骨身分为所缘;或者取另一位容易观见者的骸骨身分为所缘。若能清楚看见,就对该骸骨身分只作意‘可厌、可厌’。
အကယ်၍ ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို လွယ်လွယ်ကူကူဖြင့် အာရုံယူ၍မရ ဖြစ်နေခဲ့သော် အာနာပါန- ဿတိသမာဓိကို စတုတ္ထစျာန်သို့ ဆိုက်အောင် တစ်ဖန် ပြန်၍ သမာဓိကို ထူထောင်ပါ။ လင်းရောင်ခြည် စွမ်းအင်- များ အားကောင်းလာသောအခါ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးလုံး၌ ပြန်ရှုပါ။ ဗဟိဒ္ဓကို ရှုရာ၌ မိမိရှုလိုသော ရှေ့တည့်တည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကိုသာ သို့မဟုတ် လွယ်ကူရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကိုသာ ဦးစားပေး၍ရှုပါ။
若不能轻易取得外在骸骨身分为所缘,就重新建立入出息念定,直至第四禅。光明力量增强以后,在内在、外在两处重新观三十二身分;观外在时,优先只观自己想观的正前方一人,或一位容易观见的人。
ဤစနစ်ကို တရားထိုင်တိုင်း အသုံးပြုပါက ပို၍ကောင်းပေသည်။ ထိုသို့ရှုရာ၌ အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်မျိုးလုံး၌ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်ပါက ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသတစ်ခုကို ထပ်မံ၍ ရွေးချယ်ကာ ထိုအရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကို အာရုံယူ၍ ''ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာ''ဟု ရှုပါ။ ဘာဝနာစိတ်သည် ယင်းရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုကောဋ္ဌာသအာရုံ၌ ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်လာပါက စျာန်အင်္ဂါ ငါးပါးတို့သည်လည်း ထင်ရှားလာပေမည်။ သို့သော် ဥပစာရစျာန်မျှသာ ဖြစ်သည်။
每次禅坐都采用这一方法会更好。若三十二身分已经在内在、外在两处清楚显现于智中,就再选择一个外在骸骨身分,取其令人厌恶、可厌的性质为所缘,反复观作‘可厌、可厌’。当修习之心安稳地系在该骸骨所缘上时,五禅支也会显现;不过,这里只能达到近行禅。
ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ တစ်ခု၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကို အာရုံယူ၍ ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် ရှုနိုင်ပါက နောက်ထပ် ဗဟိဒ္ဓ သတ္တဝါတစ်ဦး၏ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍ ပုံစံတူပင် ရှုပါ။
若能以一个外在骸骨身分的可厌性为所缘而修至近行定,就继续取另一位外在有情的骸骨身分为所缘,仿照同样的方法观修。
ဤနည်းဖြင့် ဗဟိဒ္ဓ သက်ရှိလောကတစ်ခုလုံးသို့ ဖြန့်ကြက်၍ စွမ်းနိုင်သမျှ တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် အရိုးစု ကောဋ္ဌာသ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ရှုကြည့်ပါ။ စျာန်အင်္ဂါများ ထင်ရှားလာသည့်တိုင်အောင် အရိုးစုကောဋ္ဌာသတိုင်း၌ ရှုပါ။ ဉာဏ်ထက်လာပါက ခပ်သွက်သွက် ရှုနိုင်ပါသည်။ အရပ်ဆယ်မျက်နှာ၌ မည်သည့်အရပ်ကိုမဆို မည်သည့် သတ္တဝါကိုမဆို ကြည့်လိုက်တိုင်း အရိုးစုချည်း တွေ့မြင်နေအောင် လေ့ကျင့်ပါ။ သြဒါတကသိုဏ်းသို့ လွယ်လွယ် ကူကူ ကူးနိုင်ရန် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။
依此方法逐渐扩展到整个外在有情世间,在能力范围内逐人、逐一骸骨身分观修;每一处都观到禅支显现为止。智锐利以后,便能迅速观照。应训练到无论望向十方中的哪一方、看见哪一位有情,都只见骸骨。这是在为轻易转入白遍预作准备。
原书第 560 页
မေးမြန်းတတ်သော မေးခွန်းတစ်ရပ်
一个常见的问题
ဤအရာ၌ အချို့အချို့သော သူတော်ကောင်းများက ဤသို့ မေးကြ၏။ အဇ္စျတ္တ၌ပင် ဖြစ်စေ ဗဟိဒ္ဓ၌ပင် ဖြစ်စေ ဤမျှ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော အရိုးစုကောဋ္ဌာသအာရုံ၌ ''ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာ''ဟု နှလုံးသွင်းနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏သန္တာန်၌ အဘယ်သို့လျှင် ထိုအရိုးစုကောဋ္ဌာသအာရုံ၌ နှစ်သက်ခြင်း ပီတိတရားသည် ထင်ရှား ဖြစ်လာနိုင်ပါသနည်းဟု မေးကြ၏။
有些贤友会在这里问:无论内在还是外在,瑜伽行者在如此令人厌恶、可厌的骸骨身分所缘上反复作意‘可厌、可厌’,他的相续中怎么可能生起喜爱该骸骨所缘的喜呢?
အဖြေ ---- ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှ ရှုပွားသုံးသပ်နေသော ဤ အရိုးစု ကောဋ္ဌာသသည် ရွံရှာစက်- ဆုပ်ဖွယ် ဧကန်ဖြစ်သော်လည်း ထိုအရိုးစု ကောဋ္ဌာသပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံ၌ ''အဒ္ဓါ ဣမာယ ပဋိပဒါယ ဇရာမရဏမှာ ပရိမုစ္စိဿာမိ'' = မချွတ်ဧကန် အမှန်အားဖြင့် ဤကျင့်ဝတ် ပဋိပတ်ဖြင့် အိုဘေးဆိုးကြီး သေဘေး ဆိုးကြီးမှ ငါလွတ်မြောက်ရပေတော့အံ့ -- ဟု မိမိ ရရှိမည့် အကျိုးအာနိသံသကို ရှုမြင်လေ့ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ နီဝရဏအညစ်အကြေးတည်းဟူသော စိတ်အစဥ်ကို ပူပန်စေတတ်သော တရားဆိုးကို ပယ်နိုင် ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ပီတိသောမနဿသည် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်၏။ လောကူပမာအားဖြင့်ကား ''ယခုအခါ၌ များစွာသော အဖိုးအခကို ငါရပေတော့အံ့''ဟု အကျိုးအာနိသံသကို ရှုမြင်လေ့ရှိသော ပုပ္ဖဆဍ္ဍက = ပန်းမှိုက်သွန် မစင်ဘင်ကျုံးသမားအား မစင်ပုံကြီးကို အာရုံပြု၍ မစင်ပုံကြီး၌ ပီတိသောမနဿ ဖြစ်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊
答——这项骸骨身分依厌恶作意门径观修,固然确实令人厌恶、可厌;然而,瑜伽行者在骸骨身分的似相所缘上看见自己将获得的利益,思惟:‘无疑,依此行道,我将从老死中解脱。’(addhā imāya paṭipadāya jarāmaraṇamhā parimuccissāmi。)又因为能够舍断诸盖垢秽这种令心热恼的恶法,所以喜与悦能够生起。世间譬喻是:清运花屑、粪秽的工人看见自己将得到的利益,想着‘现在我将得到丰厚报酬’,便能缘于一大堆粪秽生起喜悦;又如——
အပြင်းအထန် ဖျားနာခြင်း ဗျာဓိဒုက္ခသို့ ရောက်ရှိနေသော ရောဂါသည်အား ပျို့အန်ခြင်း ဝမ်းလျှောခြင်း ဖြစ်ရာ၌ ပီတိသောမနဿသည် ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့လည်းကောင်း မှတ်ပါ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၈၈။) လောကူပမာတစ်မျိုး ---- လူအများ နှစ်ခြိုက်သော ငါးပိသည် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အာရုံတစ်ခုပင် ဖြစ်၏။
——身患重病、备受病苦的患者,在呕吐、腹泻时也会因为病苦减轻而生起喜悦。(《清净道论》1-188。)另一世间譬喻——许多人喜欢的鱼酱,本来也是令人厌恶、可厌的所缘。
သို့သော် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသူ စားဖိုသည်တစ်ဦးက စားချင်စဖွယ်ဖြစ်အောင် ပြုပြင်မွမ်းမံလိုက်သောအခါ ထိုငါးပိမှာ နှစ်သက်မြတ်နိုးဖွယ်ရာ အာရုံတစ်ခု ဖြစ်လာရပေသည်။ ဤဥပမာအတူပင် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုကောဋ္ဌာသ အာရုံပင် ဖြစ်သည်မှန်သော်လည်း ထိုအာရုံကို ပဋိကူလအနေဖြင့် နှလုံးသွင်းဖန်များ၍ ဘာဝနာသမာဓိသည် ရင့်ကျက်လာသောအခါ ယင်းဘာဝနာသမာဓိ၏ စွမ်းအင်ကြောင့် ယင်းဘာဝနာသမာဓိက နှစ်သက်မြတ်နိုးဖွယ်ရာ အာရုံတစ်ခုဖြစ်အောင် ပြုပြင်ဖန်တီးပေးလိုက်သဖြင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် ယင်းရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အရိုးစုကောဋ္ဌာသ အာရုံကို နှစ်သက်ခြင်း ပီတိသဘောတရားသည် ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာပေသည်။ ဥပမာ တစ်နည်း ---- ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့ဖြင့် ပြည့်နေသော ခန္ဓာအိမ်တစ်ခုကို ဝတ်စားတန်ဆာ ပန်း နံ့သာ နံ့သာပျောင်းတို့ဖြင့် အစွမ်းကုန် မွမ်းမံခြယ်သလျက် ပြင်ဆင်ထားလိုက်သောအခါ ပညာမျက်စိမရှိသူ
可是,善巧的厨师把它调制得令人食欲大增时,鱼酱便成为可爱、可喜的所缘。同样,骸骨身分虽然确实令人厌恶、可厌,但反复依可厌性作意,使修习定成熟以后,修习定的力量把它调制为可爱、可喜的所缘,于是瑜伽行者的相续中便会清楚生起喜爱这一可厌骸骨所缘的喜。另一譬喻——一座充满令人厌恶、可厌之三十二身分的身屋,若以衣饰、花鬘、香料与涂香极尽装扮,对于没有慧眼的——
လူအ လူနတို့အဖို့ မြတ်နိုးဖွယ်ရာ အာရုံတစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ထင်လာရပေ၏။ အလားတူပင် ရင့်ကျက်လာသော ဘာဝနာသမာဓိက ပြုပြင်မွမ်းမံပေးလိုက်သဖြင့် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်ရာ အရိုးစုအာရုံသည် နှစ်သက်ဖွယ်ရာ အာရုံ တစ်ခု ဖြစ်လာရပေသည်။
——愚人,就会显现为可爱、可喜的所缘。同样,经成熟的修习定加以调制,令人厌恶、可厌的骸骨所缘也会成为可喜的所缘。
အရိုးစု ကမ္မဋ္ဌာန်း (၂) မျိုး
两种骸骨业处
ဤ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတွင် ပါဝင်သော အဋ္ဌိကောဋ္ဌာသ = အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ်အနေဖြင့် နှလုံးသွင်းရှုပွားရသော ပဋိကူလမနသိကာရကမ္မဋ္ဌာန်းအဖြစ်ဖြင့် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် ပဋိကူလမနသိကာရ ပဗ္ဗတွင် ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ဒသကနိပါတ် ဂိရိမာနန္ဒသုတ္တန် (အံ- ၃-၃၄၃။) ၌ကား အသုဘသညာ အမည်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။ ဝိဇယသုတ္တန် (ခု-၁-၃ဝ၈။) ၌ကား သဝိညာဏက အသုဘ = ရှင်အသုဘ အမည်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။ အသုဘဟူသည်မှာလည်း မစင်
佛陀在《大念处经》的‘厌恶作意品’中,把三十二身分所含的骨身分——骸骨身分,宣说为对其令人厌恶、可厌的性质作意而修的厌恶作意业处;在《增支部·十法集》的《吉利摩难经》(《增支部》3-343)中,则以‘不净想’之名宣说;在《Vijaya Sutta》(《小部》1-308)中,又以有识不净——活不净之名宣说。所谓不净,就是不洁——
原书第 561 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အရိုးစုကမ္မဋ္ဌာန်း မကြယ် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကိုပင် အာရုံယူ၍ ရှုပွားရသော ကမ္မဋ္ဌာန်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ပဋိကူလနှင့် သဝိညာဏက အသုဘမှာ သဘောအဓိပ္ပါယ်ချင်း တူညီလျက်ပင် ရှိသည်။
——、不美、令人厌恶、可厌;这种业处正是取上述性质为所缘而修。因此,厌恶作意与有识不净的意义相同。
တစ်ဖန် အဝိညာဏကအသုဘ = သေအသုဘ ကမ္မဋ္ဌာန်း (၁ဝ)မျိုးတို့တွင် နောက်ဆုံး အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း ကား အဋ္ဌိကကမ္မဋ္ဌာန်း = အရိုးစုကမ္မဋ္ဌာန်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအရိုးစု၏ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကိုပင် အာရုံယူ၍ ''ပဋိကူလ ပဋိကူလ = ရွံစရာ ရွံစရာ''ဟု ရှုပွားသုံးသပ်ရသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတည်း။ ပထမစျာန်သမာဓိသို့ တိုင်အောင် ပေါက်ရောက်နိုင်၏။ ထိုကြောင့် ဤအရိုးစုကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ရှင်အသုဘ သေအသုဘ နှစ်မျိုးလုံး၌ ရှုပွား၍ရသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားပါလေ။
再者,在无识不净——死不净的十种业处中,最后一种不净业处就是骨业处,即骸骨业处。它同样取骸骨令人厌恶、可厌的性质为所缘,反复观作‘可厌、可厌’,能够达到初禅定。因此,应知骸骨业处是活不净与死不净两类都可以修习的一种业处。
သို့သော် ရှင်အသုဘ အမည်ရသော ဤပဋိကူလမနသိကာရမှာ အာရုံ၏ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းမှုကြောင့် အဇ္စျတ္တ (၃၂)ကောဋ္ဌာသ၌ ပထမစျာန်သမာဓိတိုင်ရုံမျှသာ ပေါက်ရောက်နိုင်၏၊ ဗဟိဒ္ဓ သက်ရှိ (၃၂)ကောဋ္ဌာသ၌ ဥပစာရသမာဓိတိုင်ရုံမျှသာ ပေါက်ရောက်နိုင်၏၊ ဗဟိဒ္ဓ သက်မဲ့ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌လည်း ပထမစျာန်သမာဓိ တိုင်ရုံမျှသာ ပေါက်ရောက်နိုင်၏။ အထက်အထက်သော စျာန်သမာဓိများသို့ကား မပေါက်ရောက်နိုင်ပေ။
不过,称为活不净的这种厌恶作意,由于所缘粗显,在内在三十二身分上最多只能达到初禅定;在外在活着有情的三十二身分上,最多只能达到近行定;在外在无生命的骸骨身分上,也最多只能达到初禅定,不能达到更高的禅定。
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အထက်အထက်သော စျာန်သမာဓိများသို့ တိုင်အောင် ပေါက်ရောက် လိုပါက ယင်း (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ ဝဏ္ဏ = အရောင်အဆင်းကို အာရုံယူ၍ ရှုပွားရသော ဝဏ္ဏကသိုဏ်းများသို့ ဦးလှည့်၍ ရှုပွားပါ။ စတုတ္ထစျာန်သို့ တိုင်အောင် ပေါက်ရောက်နိုင်၏။ ထိုမှ တစ်ဆင့်တက်၍ ရှုပွားခဲ့သော် နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ်သို့ တိုင်အောင် ပေါက်ရောက်နိုင်၏။
贤友若希望达到更高的禅定,应转向以三十二身分的颜色为所缘而修的色遍。如此可以达到第四禅;再由此向上修习,还能达到非想非非想处等至。
原书第 562 页
အဘိဘာယတနစျာန်
胜处禅
(၃၂)ကောဋ္ဌာသမှ ဝဏ္ဏကသိုဏ်းသို့ ပြောင်း၍ စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင်၊ ထိုမှတစ်ဆင့် အရူပ စျာန်များသို့ ကူးလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်တို့အနေဖြင့် ရှုပွားပုံနည်းစနစ်များကို သဘောပေါက် လက် ခံနိုင်ရန် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော အဘိဘာယတနစျာန်များ အကြောင်းကို ကြိုတင်၍ သိထားသင့်ပေသည်။
希望从三十二身分转修色遍、达到第四禅定,再由此转入诸无色禅的瑜伽行者,应先了解佛陀亲自宣说的诸胜处禅,以便领会并接受其观修方法。
ဤအဘိဘာယတနစျာန်များ အကြောင်းကို ဘုရားရှင်သည် မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တန် (ဒီ-၂-၉၂-၉၆။)၌ လည်းကောင်း၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် အဋ္ဌကနိပါတ် (အံ-၃-၁၂၅-၁၂၇။) ၌လည်းကောင်း၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် (အဘိ-၁-၅၅-၅၆။)၌လည်းကောင်း ဤသို့စသော ဒေသနာတော်အရပ်ရပ်တို့၌ အဘိဘာယတနစျာန် ဝိမောက္ခ စျာန်ဟူသော အမည်များဖြင့် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပေသည်။ ဤတွင် မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တန်၌ လာရှိသော အဋ္ဌ အဘိဘာယတနကထာကို ထုတ်နုတ်၍ ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။
佛陀在《大般涅槃经》(《长部》2-92—96)、《增支部·八法集》(《增支部》3-125—127)、《法集论》(《阿毗达磨藏》1-55—56)等处,以‘胜处禅’与‘解脱禅’等名称宣说这些禅。这里摘录《大般涅槃经》中的八胜处说。
၁။ အဋ္ဌ ခေါ ဣမာနိ အာနန္ဒ အဘိဘာယတနာနိ၊ ကတမာနိ အဋ္ဌ။ အဇ္စျတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ ပဌမံ အဘိဘာယတနံ။ (ဒီ-၂-၉၂။) အာနန္ဒာ …ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏ ကိလေသာတရားနှင့် ကသိုဏ်းပညတ်အာရုံတို့ကို လွှမ်းမိုးနိုင် ကြောင်း = အဘိဘာယတန စျာန်တရားတို့သည် (၈)မျိုးတို့ ရှိကုန်၏။ အဘယ် (၈)မျိုးတို့နည်းဟူမူ ---- ၁။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသ တို့၏ အညို၊ အရွှေ = အဝါ၊ အနီ၊ အဖြူဟူသော အရောင်အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာရှိ၍ အပြင် အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ကောင်းသောအဆင်း ရှိကြသည့် မကောင်းသောအဆင်း ရှိကြသည့် ငယ်သော ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို အပ္ပနာဘာဝနာဖြင့် ရှု၏၊ ထိုငယ်သော ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏၊
一、‘阿难,有八胜处。哪八种?内有色想者,观外色少量、美或不美;胜伏彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第一胜处。’(《长部》2-92。)阿难,能够胜伏相反的诸盖、烦恼法及遍概念所缘的胜处禅共有八种。第一,一位瑜伽行者先以内在相续中三十二身分的褐、黄〔金〕、红、白等颜色作遍的遍作修习,再以安止修习观外在美或不美、范围较小的遍色;胜伏这些小遍色以后进入安止禅——
ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ''ငါသိသည် ငါမြင်သည်''ဟု ဤသို့လည်း အမှတ်သညာ ရှိ၏။
——从禅中出定时,又具有‘我知、我见这些遍色’这样的想。
ဤကား ပထမအဘိဘာယတနစျာန်တည်း။ (ဒီ-၂-၉၂။) အဇ္စျတ္တံ ရူပသညီ ---- အဇ္စျတ္တ၌ နီလကသိုဏ်း = အညိုကသိုဏ်း ပရိကမ်ကို ပြုလိုသော ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆံပင်၌လည်းကောင်း၊ သည်းခြေ၌လည်းကောင်း၊ မျက်နက်ဝန်း၌လည်းကောင်း - ဤကဲ့သို့သော ညိုသောကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍ အညို အညိုဟုလည်းကောင်း၊ ပီတကသိုဏ်း = အဝါရောင်ကသိုဏ်း ပရိကမ် ကို ပြုလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အဆီခဲ၌လည်းကောင်း၊ ဝါဝင်းသော အရေကောဋ္ဌာသ၌လည်းကောင်း၊ လက်ဖဝါး ခြေဖဝါးတို့၌လည်းကောင်း၊ မျက်လုံးတို့၏ ဝါရွှေရာအရပ်၌လည်းကောင်း - ဤကဲ့သို့သော ဝါသော ကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍ အဝါ အဝါဟုလည်းကောင်း၊ လောဟိတကသိုဏ်း = အနီကသိုဏ်း ပရိကမ်ကို ပြုလို- သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အသား၌သော်လည်းကောင်း၊ သွေး၌သော်လည်းကောင်း၊ လျှာ၌သော်လည်း- ကောင်း မျက်လုံးတို့၏ နီမြန်းရာ အရပ်၌သော်လည်းကောင်း - ဤကဲ့သို့သော နီသော ကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍
这就是第一胜处禅。(《长部》2-92。)所谓‘内有色想’:想在内在修褐遍者,取头发、胆汁或黑眼珠等褐色身分为所缘,反复作意‘褐、褐’;想修黄遍者,取脂肪、黄亮的皮肤、手掌足掌或眼中黄色部位等黄色身分为所缘,反复作意‘黄、黄’;想修红遍者,取肉、血、舌或眼中红色部位等红色身分为所缘——
အနီ အနီဟုလည်းကောင်း၊ သြဒါတကသိုဏ်း = အဖြူကသိုဏ်း ပရိကမ်ကို ပြုလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အရိုးကောဋ္ဌာသ၌လည်းကောင်း၊ သွားကောဋ္ဌာသ၌လည်းကောင်း၊ လက်သည်း ခြေသည်း ကောဋ္ဌာသ၌လည်း- ကောင်း၊ မျက်လုံးတို့၏ ဖြူရာအရပ်၌သော်လည်းကောင်း - ဤကဲ့သို့သော ဖြူသော ကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍ အဖြူ အဖြူဟုလည်းကောင်း ကသိုဏ်းပရိကမ်ကို ပြုလုပ်ရ၏။ သို့သော် အချို့သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့အဖို့
——反复作意‘红、红’;想修白遍者,则取骨、牙齿、指(趾)甲或眼白等白色身分为所缘,反复作意‘白、白’,由此作遍的遍作。不过,对有些瑜伽行者而言——
原书第 563 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အဘိဘာယတနစျာန် ထိုအဇ္စျတ္တကသိုဏ်းဝန်းမှာ အလွန်ညိုသော အလွန်ဝါသော အလွန်နီသော အလွန်ဖြူသော ကသိုဏ်းဝန်းကား မဖြစ်နိုင်၊ မစင်ကြယ်သော ကသိုဏ်းဝန်းသာလျှင် ဖြစ်နေ၏။ အဇ္စျတ္တကောဋ္ဌာသကို ပရိကမ်ပြုသည်၏ အစွမ်း ဖြင့် ရရှိအပ်သော ကသိုဏ်းနိမိတ်သည် မစင်ကြယ်သည်သာလျှင် ဖြစ်နေ၏။ ဗဟိဒ္ဓကောဋ္ဌာသ၌ ပရိကမ် ပြုသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ရရှိအပ်သော ကသိုဏ်းနိမိတ်ကဲ့သို့ကား မစင်ကြယ်ပေ။ ထိုကြောင့် အဇ္စျတ္တကောဋ္ဌာသ၌ ပရိကမ်ပြုသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ရရှိအပ်သော ကသိုဏ်းနိမိတ် အမှတ်သညာရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဗဟိဒ္ဓ ကောဋ္ဌာသ၌ သို့မဟုတ် ဗဟိဒ္ဓ ကသိုဏ်းရုပ်၌ ပြောင်း၍ အပ္ပနာစျာန် ဆိုက်သည်တိုင်အောင် ရှု၏။
——这样由内在身分所得的遍相,不可能成为极其纯净的褐、黄、红、白遍圆,而只是尚不纯净的遍圆。由内在身分作遍作所得的遍相,不如依外在身分作遍作所得者纯净。因此,具有依内在身分作遍作所得遍相之想的瑜伽行者,还须转向外在身分或外在遍色,继续修至安止禅。
ဤသို့လျှင် အကြင်ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌ ပရိကမ်ကား အဇ္စျတ္တ၌ ဖြစ်၏၊ နိမိတ် = ပဋိဘာဂနိမိတ်ကား ဗဟိဒ္ဓ၌ ဖြစ်၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို ဤသို့လျှင် အဇ္စျတ္တ၌ ပရိကမ်၏ အစွမ်းဖြင့် ဗဟိဒ္ဓ၌ အပ္ပနာစျာန်၏ အစွမ်းဖြင့် ''မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို၊ အရွှေ = အဝါ၊ အနီ၊ အဖြူ ဟူသော အရောင်အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မ ဘာဝနာရှိ၍ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ကောင်းသော အဆင်း ရှိကြသည့် မကောင်းသောအဆင်း ရှိကြသည့် ငယ်သော ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို အပ္ပနာဘာဝနာဖြင့် ရှု၏'' ဟု ဆိုအပ်၏။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၁။) ၂။ အဇ္စျတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ ဒုတိယံ အဘိဘာယတနံ။ (ဒီ-၂-၉၂။) ၂။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ အတွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏
如此,若某位瑜伽行者的遍作在内在生起,而其相——似相——在外在生起,就说他‘以内在遍作为因、以外在安止禅为力,先以内在相续三十二身分的褐、黄、红、白色作遍作修习,再以安止修习观外在美或不美的小遍色’。(《长部义注》2-151。)二、‘内有色想者,观外色无量、美或不美;胜伏彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第二胜处。’(《长部》2-92。)第二,一位瑜伽行者先以内在相续中三十二身分的——
အညို အဝါ အဖြူ အနီ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာရှိ၍ ယင်းသို့ သညာရှိပြီးနောက် အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ကောင်းသောအဆင်း မကောင်းသောအဆင်း ရှိကြသည့် ကြီးမားကျယ်ပြန့် သော ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို အပ္ပနာဘာဝနာဖြင့် ရှု၏။ ထိုကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏၊ ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ''ငါသိသည် ငါမြင်သည်''ဟု ဤသို့ လည်း အမှတ်သညာ ရှိ၏။ ဤကား ဒုတိယ အဘိဘာယတနစျာန်ပေတည်း။ (ဒီ-၂-၉၂။) ၃။ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ တတိယံ အဘိဘာယတနံ။ (ဒီ-၂-၉၂။) ၃။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ အတွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ (= မရရှိခြင်းကြောင့်
——褐、黄、白、红等颜色作遍的遍作修习之想;获得这种想以后,再以安止修习观外在美或不美、广大无量的遍色,胜伏这些广大遍色而进入安止禅。从禅中出定时,又具有‘我知、我见’这样的想。这就是第二胜处禅。(《长部》2-92。)三、‘内无色想者,观外色少量、美或不美;胜伏彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第三胜处。’(《长部》2-92。)第三,一位瑜伽行者不在内在三十二身分的褐、黄、红、白等颜色上建立遍作修习之想——
လည်းကောင်း သို့မဟုတ် အလိုမရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း အဇ္စျတ္တကောဋ္ဌာသတို့၏ အရောင်ကသိုဏ်းဘာဝနာ လုပ်ငန်းရပ်ကို စတင်ပြည်တည်၍ အညို အညို စသည်ဖြင့် ပရိကမ္မဘာဝနာကို ပြုစုပျိုးထောင်မှု လုံးဝ မပြု- တော့ဘဲ) အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ကောင်းသောအဆင်း မကောင်းသောအဆင်း ရှိကြသည့် ငယ်သော ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏၊ ထိုငယ်သော က- သိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ (ပရိကမ္မနိမိတ်မှ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်သို့၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်မှ ပဋိဘာဂနိမိတ်သို့ ဆိုက်ရောက်အောင် နိုင်နိုင်နင်းနင်း ပွားများအားထုတ်နိုင်မှုကို ဆိုလိုသည်။) အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏။ ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ''ငါသိသည် ငါမြင်သည်''ဟု ဤသို့လည်း အမှတ်သညာ ရှိ၏။ ဤကား တတိယ အဘိ- ဘာယတနစျာန်ပေတည်း။ (ဒီ-၂-၉၂။) ၄။ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ
——这可能因为不能获得,也可能因为无意获得;他完全不从内在身分开始反复作意‘褐、褐’等,而只在外在美或不美的小遍色上,依次培育遍作修习之想与安止修习之想。他胜伏这些小遍色——也就是善巧地从遍作相进到取相、再从取相进到似相——而进入安止禅。从禅中出定时,又具有‘我知、我见’这样的想。这就是第三胜处禅。(《长部》2-92。)四、‘内无色想者,观外色无量、美或不美;胜伏——
ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ စတုတ္ထံ အဘိဘာယတနံ။ (ဒီ-၂-၉၃။)
——彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第四胜处。’(《长部》2-93。)
原书第 564 页
၄။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ အတွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ကောင်းသောအဆင်း မကောင်းသောအဆင်း ရှိကြသည့် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကသိုဏ်းရုပ်တို့ ကို ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏။ ထိုကြီးမားကျယ်ပြန့်သော က- သိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏။ ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ''ငါသိသည် ငါမြင်သည်''ဟု ဤသို့လည်း အမှတ်သညာ ရှိ၏။ ဤကား စတုတ္ထ အဘိဘာယတနစျာန်တည်း။ (ဒီ-၂-၉၃။) ၅။ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ။
第四,一位瑜伽行者不在内在三十二身分的褐、黄、红、白等颜色上建立遍作修习之想,而只在外在美或不美、广大无量的遍色上,依次培育遍作修习之想与安止修习之想;胜伏这些广大遍色而进入安止禅。从禅中出定时,又具有‘我知、我见’这样的想。这就是第四胜处禅。(《长部》2-93。)五、‘内无色想者,观外色为褐、褐色、现为褐、发褐光——’
သေယျထာပိ နာမ ဥမာပုပ္ဖံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ။ သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ။ ဧဝမေဝ အဇ္စျတ္တံ အရူပ- သညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ ပဉ္စမံ အဘိဘာယတနံ။ (ဒီ-၂-၉၃။) ၅။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသ တို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ညိုသောအဆင်း ညိုသောအသွေး ညိုသောအရောင်ရှိသည့် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မ ဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏။ ဥပမာအားဖြင့် ---- ညိုသောအဆင်း ညိုသောအသွေး ညိုသောအရောင် ရှိသည့် ညိုသော အောက်မဲညိုပန်းကဲ့သို့လည်းကောင်း (= ညိုသော
——‘譬如亚麻花是褐的、褐色、现为褐、发褐光;又如迦尸所产、两面磨光的布是褐的、褐色、现为褐、发褐光。内无色想者也同样观外色为褐、褐色、现为褐、发褐光;胜伏彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第五胜处。’(《长部》2-93。)第五,一位瑜伽行者不在内在三十二身分的褐、黄、红、白等颜色上建立遍作修习之想,而只对外在具有褐色、褐泽与褐光的遍色,依次培育遍作修习之想与安止修习之想。譬如褐色亚麻花——
အောက်မဲညိုပန်းထက် သာ၍ညိုသော နှမ်းကြတ်ပန်းကဲ့သို့လည်းကောင်း)၊ ညိုသောအဆင်း ညိုသောအသွေး ညိုသောအရောင်ရှိသော ဗာရာဏသီပြည်ဖြစ် နှစ်ဘက်ချော အဝတ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း -- ဤအတူ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ညိုသောအဆင်း ညိုသောအသွေး ညိုသောအရောင်ရှိသည့် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ အပ္ပနာ ဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏၊ ထို ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏။
——或比褐花更深的青麻花,又如迦尸所产、两面磨光的褐布。如此,他不在内在三十二身分的褐、黄、红、白等颜色上建立遍作修习之想,而只在外在褐色、褐泽、发褐光的遍色上,依次培育遍作修习之想与安止修习之想;胜伏这些遍色而进入安止禅。
ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ''ငါသိသည် ငါမြင်သည်''ဟု ဤသို့လည်း အမှတ်သညာ ရှိ၏။
从禅中出定时,又具有‘我知、我见这些遍色’这样的想。
ဤကား ပဉ္စမ အဘိဘာယတနစျာန်တည်း။ (ဒီ-၂-၉၃။) ၆။ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ။
这就是第五胜处禅。(《长部》2-93。)六、‘内无色想者,观外色为黄、黄色、现为黄、发黄光——’
သေယျထာပိ နာမ ကဏိကာရပုပ္ဖံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ။ သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ။ ဧဝမေဝ အဇ္စျတ္တံ အရူပ- သညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အဘိဘာယတနံ။ (ဒီ-၂-၉၃။) ၆။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသ တို့၏ အညို အဝါ အဖြူ အနီ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်း ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ဝါရွှေသောအဆင်း ဝါရွှေသောအသွေး ဝါရွှေသောအရောင်ရှိသည့် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏။ ဥပမာအားဖြင့် ဝါရွှေသော အဆင်း ဝါရွှေသောအသွေး ဝါရွှေသောအရောင်ရှိသည့် မဟာလှေကားပန်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဝါရွှေသော
——‘譬如金色花是黄的、黄色、现为黄、发黄光;又如迦尸所产、两面磨光的布是黄的、黄色、现为黄、发黄光。内无色想者也同样观外色为黄、黄色、现为黄、发黄光;胜伏彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第六胜处。’(《长部》2-93。)第六,一位瑜伽行者不在内在三十二身分的褐、黄、白、红等颜色上建立遍作修习之想,而只对外在金黄色、具金黄光泽的遍色,依次培育遍作修习之想与安止修习之想。譬如金色花,又如——
原书第 565 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အဘိဘာယတနစျာန် အဆင်း ဝါရွှေသောအသွေး ဝါရွှေသောအရောင်ရှိသည့် ဗာရာဏသီပြည်ဖြစ် နှစ်ဘက်ချော အဝတ်ကဲ့သို့လည်း- ကောင်း --- ဤအတူ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ဝါရွှေသောအဆင်း ဝါရွှေသောအသွေး ဝါရွှေသောအရောင် ရှိသည့် ကသိုဏ်း ရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏၊ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏။ ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို '' ငါသိသည် ငါမြင်သည်'' ဟု ဤသို့လည်း အမှတ်သညာရှိ၏။ ဤကား ဆဋ္ဌ အဘိဘာယတနစျာန်ပေတည်း။ (ဒီ-၂-၉၃။) ၇။ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတက-
——迦尸所产、两面磨光的金黄色布。如此,他不在内在三十二身分的诸色上建立遍作修习之想,而只在外在金黄色、具金黄光泽的遍色上,依次培育遍作修习之想与安止修习之想;胜伏这些遍色而进入安止禅。从禅中出定时,又具有‘我知、我见’这样的想。这就是第六胜处禅。(《长部》2-93。)七、‘内无色想者,观外色为红、红色、现为红、发红光——’
နိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ။ သေယျထာပိ နာမ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ။ သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတော- ဘာဂဝိမဋ္ဌံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ။ ဧဝမေဝ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ သတ္တမံ အဘိဘာယတနံ။ (ဒီ-၂-၉၃။) ၇။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ အတွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသ တို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော နီသောအဆင်း နီသောအသွေး နီသောအရောင်ရှိသည့် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မ ဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏။ ဥပမာအားဖြင့် နီသောအဆင်း နီသော
——‘譬如红花是红的、红色、现为红、发红光;又如迦尸所产、两面磨光的布是红的、红色、现为红、发红光。内无色想者也同样观外色为红、红色、现为红、发红光;胜伏彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第七胜处。’(《长部》2-93。)第七,一位瑜伽行者不在内在三十二身分的诸色上建立遍作修习之想,而只对外在红色、具红泽与红光的遍色,依次培育遍作修习之想与安止修习之想。譬如鲜红花——
အသွေး နီသောအရောင်ရှိသည့် မိုးဆွေပန်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ နီသောအဆင်း နီသောအသွေး နီသော အရောင်ရှိသည့် ဗာရာဏသီပြည်ဖြစ် နှစ်ဘက်ချော အဝတ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း ---- ဤအတူ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော နီသောအဆင်း နီသောအသွေး နီသောအရောင်ရှိသည့် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ အပ္ပနာ ဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏၊ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏။
——又如迦尸所产、两面磨光的红布。如此,他不在内在三十二身分的诸色上建立遍作修习之想,而只在外在红色、具红泽与红光的遍色上,依次培育遍作修习之想与安止修习之想;胜伏这些遍色而进入安止禅。
ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ''ငါသိသည် ငါမြင်သည်''ဟု ဤသို့လည်း အမှတ်သညာ ရှိ၏။
从禅中出定时,又具有‘我知、我见这些遍色’这样的想。
ဤကား သတ္တမ အဘိဘာယတနစျာန်တည်း။ (ဒီ-၂-၉၃။) ၈။ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ သြဒါတာနိ သြဒါတဝဏ္ဏာနိ သြဒါတနိဒဿနာနိ သြဒါတနိဘာသာနိ။ သေယျထာပိ နာမ သြသဓိတာရကာ သြဒါတာ သြဒါတဝဏ္ဏာ သြဒါတနိဒဿနာ သြဒါတ- နိဘာသာ။ သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ သြဒါတံ သြဒါတဝဏ္ဏံ သြဒါတနိဒဿနံ သြဒါတနိဘာသံ။ ဧဝမေဝ အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ သြဒါတာနိ သြဒါတဝဏ္ဏာနိ သြဒါတနိဒဿနာနိ သြဒါတနိဘာသာနိ၊ ''တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ ပဿာမီ''တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ။ ဣဒံ အဋ္ဌမံ အဘိဘာယတနံ။ ဣမာနိ ခေါ အာနန္ဒ အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ။ (ဒီ-၂-၉၃-၉၄။) ၈။ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသ တို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ဖြူသောအဆင်း ဖြူသောအသွေး ဖြူသောအရောင်ရှိသည့် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မ
这就是第七胜处禅。(《长部》2-93。)八、‘内无色想者,观外色为白、白色、现为白、发白光;譬如太白星是白的、白色、现为白、发白光;又如迦尸所产、两面磨光的布是白的、白色、现为白、发白光。内无色想者也同样观外色为白、白色、现为白、发白光;胜伏彼等以后,具有“我知、我见”这样的想。这是第八胜处。阿难,这就是八胜处。’(《长部》2-93—94。)第八,一位瑜伽行者不在内在三十二身分的诸色上建立遍作修习之想,而只对外在白色、具白泽与白光的遍色作遍作——
原书第 566 页
ဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏။ ဥပမာအားဖြင့် ဖြူသောအဆင်း ဖြူသောအသွေး ဖြူသောအရောင်ရှိသည့် သောက်ရှူးကြယ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဖြူသောအဆင်း ဖြူသောအ- သွေး ဖြူသောအရောင်ရှိသည့် ဗာရာဏသီပြည်ဖြစ် နှစ်ဘက်ချော အဝတ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း ---- ဤအတူ တစ်ဦးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အဆင်းရုပ်၌ ကသိုဏ်းပရိကမ္မဘာဝနာသညာ မရှိဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ဖြူသောအဆင်း ဖြူသောအသွေး ဖြူသောအရောင်ရှိသည့် ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပရိကမ္မဘာဝနာ သညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာ နှစ်ပါးတို့ဖြင့် အစဥ်အတိုင်း ရှု၏။ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စား၏။ ထိုစျာန်မှ ထသောအခါ ထိုကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ''ငါသိသည် ငါမြင်သည်''ဟု ဤသို့လည်း အမှတ် သညာရှိ၏။ ဤကား အဋ္ဌမ အဘိဘာယတနစျာန်တည်း။ အာနန္ဒာ …ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတရားနှင့်
——修习之想与安止修习之想。譬如太白星,又如迦尸所产、两面磨光的白布。如此,他不在内在三十二身分的诸色上建立遍作修习之想,而只在外在白色、具白泽与白光的遍色上,依次培育遍作修习之想与安止修习之想;胜伏这些遍色而进入安止禅。从禅中出定时,又具有‘我知、我见’这样的想。这就是第八胜处禅。阿难,能够胜伏相反诸盖与遍所缘的,就是这八胜处。(《长部》2-93—94。)
ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို လွှမ်းမိုးနိုင်ကြောင်း အဘိဘာယတနစျာန်တို့သည် ဤရှစ်ပါးတို့ပင်တည်း။(ဒီ-၂-၉၃-၉၄။) အဘိဘာယတနစျာန် ---- ဤစျာန်များသည် စျာန်၏ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတရားတို့ကိုလည်း လွှမ်းမိုး နိုင်၏၊ ကသိုဏ်းပညတ်အာရုံကိုလည်း အလိုရှိသလို နိုင်နိုင်နင်းနင်း ပရိကမ္မနိမိတ်မှ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်သို့ ဥဂ္ဂဟနိမိတ် မှ ပဋိဘာဂနိမိတ်သို့ ဆိုက်အောင် လွှမ်းမိုးနိုင်၏။ နီဝရဏတရားတို့သည် စျာန်နှင့် ထိပ်တိုက် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းနီဝရဏတရားတို့ကို ဤစျာန်တရားတို့က လွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်း ဖြစ်၏။ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်က ဉာဏ်အလွန်ထက်မြက်သောကြောင့် ကသိုဏ်းပညတ်အာရုံကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း လွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်က အလွန်ဉာဏ်ကြီးမြတ်သူ ဖြစ်သည့်အတွက် အလွယ်တကူနှင့်ပင် ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏ တရားတို့ကိုလည်း ပယ်ရှားနိုင် လွှမ်းမိုးနိုင်သည့်ပြင် စျာန်၏ အာရုံဖြစ်သော အရောင်ကသိုဏ်းတို့ကို ငယ်သော
所谓胜处禅:这些禅既能胜伏与禅相反的诸盖,也能按意愿善巧驾驭遍概念所缘,从遍作相进到取相、再由取相进到似相。因为诸盖与禅直接相反,所以禅能胜伏诸盖;又因为瑜伽行者智慧极锐利,所以能驾驭遍概念所缘。因此,智慧殊胜的瑜伽行者,既能轻易舍除、胜伏相反的诸盖,也能不论遍色大小,轻易而善巧地观修——
ကြီးသော မဟူ အလွယ်တကူနှင့်ပင် နိုင်နင်းစွာ ရှုမှတ်ပွားများ၍ ရရှိအပ်သော စျာန်ကို အဘိဘာယတနစျာန် ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်ဟု မှတ်ပါ။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၁။ ဒီ-ဋီ-၂-၁၅၉။)
——由此所得的禅,称为胜处禅。(《长部义注》2-151;《长部复注》2-159。)
အမှတ် (၁) ပုဂ္ဂိုလ်
第一类人
ထို အဘိဘာယတနစျာန်ကို ရရှိအောင်ကြိုးစားအားထုတ်ရာ၌ အစပျိုး၍ ပွားများအားထုတ်သော ပရိကမ္မ ဘာဝနာအလုပ်မှာ ---- ၁။ မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်ဟူသော အဇ္စျတ္တရုပ်ကို အာရုံပြု၍ ပရိကမ္မဘာဝနာကို အစပျိုး ပွားများသည်လည်း ရှိ၏။
为证得胜处禅而开始培育的遍作修习有两种:一、以内在相续中三十二身分的色遍——内在色——为所缘,开始培育遍作修习。
၂။ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်ဟူသော ဗဟိဒ္ဓရုပ်ကို အာရုံပြု၍ ပရိကမ္မဘာဝနာ ကို အစပျိုး ပွားများသည်လည်း ရှိ၏။
二、以外在的色遍——外在色——为所缘,开始培育遍作修习。
၁။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် အဇ္စျတ္တရုပ်၌ နီလကသိုဏ်းပရိကမ်ကို ပြုလုပ်ပွားများလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် (က) ဆံပင်၌ ဖြစ်စေ၊ (ခ) သည်းခြေ၌ ဖြစ်စေ၊ (ဂ) မျက်နက်ဝန်း၌ ဖြစ်စေ နီလံ နီလံ နီလံ = အညို အညို အညိုဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ပရိကမ္မဘာဝနာအလုပ်ကို အားထုတ်ရ၏။
在两者之中,想以内在色修褐遍遍作者,应在头发、胆汁或黑眼珠上反复作意‘褐、褐、褐’,努力培育遍作修习。
၂။ ထိုအဇ္စျတ္တရုပ်၌ ပီတကသိုဏ်းပရိကမ်ကို ပြုလုပ်ပွားများလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် (က) အဆီခဲ၌ ဖြစ်စေ၊ (ခ) အရေ၌ ဖြစ်စေ၊ (ဂ) လက်ဖမိုး ခြေဖမိုး၌ ဖြစ်စေ၊ (ဃ) မျက်စိအတွင်း ဝါရွှေသောအရပ်၌ ဖြစ်စေ၊ (င) ဝါရွှေသော ကျင်ငယ်၌ ဖြစ်စေ ပီတံ ပီတံ ပီတံ = အဝါ အဝါ အဝါဟု၊ သို့မဟုတ် အရွှေ အရွှေ အရွှေ ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ပရိကမ္မဘာဝနာအလုပ်ကို အားထုတ်ရ၏။
想以内在色修黄遍遍作者,应在脂肪、皮肤、手背足背、眼中黄色部位或黄色尿液上反复作意‘黄、黄、黄’或‘金、金、金’,努力培育遍作修习。
原书第 567 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အဘိဘာယတနစျာန် ၃။ ထိုအဇ္စျတ္တရုပ်၌ လောဟိတကသိုဏ်း ပရိကံကို ပြုလုပ်ပွားများလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ---- (က) အသား၌ ဖြစ်စေ၊ (ခ) အသွေး၌ ဖြစ်စေ၊ (ဂ) လျှာ၌ ဖြစ်စေ၊ (ဃ) မျက်စိအတွင်း နီမြန်းရာအရပ်၌ ဖြစ်စေ လောဟိတံ လောဟိတံ လောဟိတံ = အနီ အနီ အနီဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ပရိကမ္မဘာဝနာအလုပ် ကို အားထုတ်ရ၏။
想以内在色修红遍遍作者,应在肉、血、舌或眼中红色部位上反复作意‘红、红、红’,努力培育遍作修习。
၄။ ထိုအဇ္စျတ္တရုပ်၌ သြဒါတကသိုဏ်းပရိကံကို ပြုလုပ်ပွားများလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် (က) အရိုး ၌ ဖြစ်စေ၊ (ခ) သွား၌ ဖြစ်စေ၊ (ဂ) လက်သည်း ခြေသည်း၌ ဖြစ်စေ၊ (ဃ) မျက်ဖြူ၌ ဖြစ်စေ သြဒါတံ သြဒါတံ သြဒါတံ = အဖြူ အဖြူ အဖြူဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ပရိကမ္မဘာဝနာအလုပ်ကို အားထုတ်ရ၏။
想以内在色修白遍遍作者,应在骨、牙齿、指(趾)甲或眼白上反复作意‘白、白、白’,努力培育遍作修习。
အချို့သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ထိုအဇ္စျတ္တရုပ်၌ ပရိကမ္မဘာဝနာသာ ပြည့်စုံနိုင်သည်၊ အပ္ပနာ ဘာဝနာကား မပြည့်စုံနိုင်။ ထိုအဇ္စျတ္တရုပ်၌ ပရိကမ္မဘာဝနာကို ပြုလုပ်ပွားများ၍ ရရှိအပ်သော ကသိုဏ်းနိမိတ် အာရုံသည် ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံ ဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မစင်ကြယ်နိုင်၊ ထိုကြောင့် ထိုအဇ္စျတ္တရုပ်၌ ပရိကမ္မ ဘာဝနာအလုပ်ကို အားထုတ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ပရိကမ္မသမာဓိ အားရှိလာသောအခါ ပဋိဘာဂ နိမိတ်အာရုံကို ရရှိရန် အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပြောင်း၍ တစ်ဖန် ပရိကမ္မ ဘာဝနာအလုပ်ကို အားထုတ်ရပြန်သည်။ ထိုသို့ အားထုတ်သောအခါ အစဥ်အတိုင်း ပရိကမ္မနိမိတ် ဥဂ္ဂဟနိမိတ် ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို ရရှိ၍ ပရိကမ္မသမာဓိ ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိဟူသော သမာဓိသုံးမျိုးသို့ အစဥ် အတိုင်း ဆိုက်ရောက်ကာ အပ္ပနာစျာန်တရားကို ရရှိနိုင်လေသည်။ ဤကား အဇ္စျတ္တ၌ ကသိုဏ်းပရိကံကို စတင်
对有些瑜伽行者而言,在内在色上只能完成遍作修习,不能完成安止修习;由内在遍作所得的遍相不能纯净到成为似相。因此,在内在色上培育遍作的瑜伽行者,遍作定增强以后,为了获得似相,必须再转向外在色遍,重新培育遍作修习。如此依次获得遍作相、取相、似相,又依次达到遍作定、近行定、安止定,便能证得安止禅。这是先从内在建立遍作——
ပြည်တည်၍ ဗဟိဒ္ဓအရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကိုလည်း အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိရန် ပြောင်း၍ ရှုသော အမှတ် (၁) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးတည်း။ 〔ဤပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကား အဇ္စျတ္တ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့၌ မထင်ရှားသောကြောင့် အပ္ပနာစျာန် ကို မရရှိနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးတည်း။ အဇ္စျတ္တကောဋ္ဌာသများက ထင်ရှားသဖြင့် အဇ္စျတ္တကသိုဏ်းရုပ်တို့ ထင်ရှား သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် ဝိမောက္ခစျာန်များကိုလည်း ဆက်လက်၍ ဟောကြားထားတော်မူပေသည်။ စာမျက်နှာ - ၅၇၁-စသည်၌ ကြည့်ပါ။〕
——再转观外在色遍而证得安止禅的第一类人。〔这一类人因为内在色遍不清楚,所以不能在内在证得安止禅。对于内在身分清楚、因而内在色遍也清楚的人,佛陀还进一步宣说解脱禅;见第571页以下。〕
ဤ၌ ပရိကမ္မသမာဓိ ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိဟူသော သမာဓိသုံးမျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သော
这里,能令遍作定、近行定、安止定三种定生起的——
ပရိကမ္မဘာဝနာ ဥပစာရဘာဝနာ အပ္ပနာဘာဝနာဟူသော ဘာဝနာသုံးမျိုးတို့၏ ကသိုဏ်းအာရုံနိမိတ်သည် သည်းခြေကဲ့သို့ ငယ်သည်လည်း ရှိ၏၊ ဦးခေါင်းရိုး ဦးခေါင်းခွံကဲ့သို့ ကြီးသည်လည်း ရှိ၏။ ငယ်သည်ဖြစ်စေ ကြီးသည်ဖြစ်စေ ဉာဏ်အလွန်ထက်မြက်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည် ထိုကသိုဏ်းနိမိတ်ကို တိုးပွား- အောင် မပြုလုပ်တော့ဘဲ (သည်းခြေကဲ့သို့) ငယ်သော ကသိုဏ်းအာရုံနိမိတ်ဖြစ်လျှင် -- ပါစကတေဇောဓာတ် ဝမ်းမီး ထက်မြက်ကောင်းမွန်သော သူသည် တစ်ယောက်ချိုမျှသော အစာထမင်းကို ရရှိလတ်သော် ''ဤထမင်း၌ စားဖွယ်ရာ အဘယ်လောက်များရှိ၍နည်း''ဟု နှလုံးပိုက်၍ ရှိသမျှအစာထမင်းကို စုရုံးပြီးလျှင် တစ်လုတ်စာမျှသာ ပြု၍ အလျင်အမြန် စားသောက်လေသကဲ့သို့ - ဤအတူပင် ဉာဏ်အမြင်သန့်ရှင်းသူ ဖြစ်ရကား ''ဤအနည်းငယ် မျှသော ကသိုဏ်းအာရုံ၌ ခဲခဲယဥ်းယဥ်း နှလုံးသွင်းဝင်စားဖွယ်ရာ အဘယ်မှာလျှင် ရှိနိုင်အံ့နည်း၊ ဤအာရုံ၌
——遍作修习、近行修习、安止修习三种修习,其遍所缘之相有的小如胆汁,有的大如头骨。无论大小,智慧极锐利的瑜伽行者都不再扩展该遍相。若遍相小如胆汁,他就像消化火旺盛的人得到一口饭,想着‘这么一点食物有什么可多费工夫的’,把全部饭食聚成一口,立即吃下;同样,因为智慧清净,他心想:‘如此微小的遍所缘,哪里值得艰难作意、费力入定?在这个所缘上——’
အပ္ပနာစျာန်ကို ရရှိဖို့ရန်အလုပ်သည် ငါ့အဖို့ရာ ဝန်လေးသော အလုပ်မဟုတ်''ဟု နှလုံးပိုက်၍ ထိုအဆင်းရုပ် = သေးငယ်သော ကသိုဏ်းအာရုံနိမိတ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို အလွယ်တကူနှင့်ပင် ရရှိကာ ဥပစာရသမာဓိ = ဥပစာရစျာန်ကို ရရှိပြီးလျှင် ထိုဥပစာရစျာန်၏ အခြားမဲ့မှာပင်လျှင် အပ္ပနာစျာန်ကို ဖြစ်စေနိုင်လေသည်၊ အပ္ပနာစျာန်ကို ဝင်စားနိုင်လေသည်။ ထိုသို့ ရရှိသော စျာန်ကို ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတရား နှင့် အရောင်ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို အလွယ်တကူနှင့် လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းလျက် ဖြစ်ပွားလာသောကြောင့် အဘိဘာယ- တနစျာန်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်လေသည်။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၁-၁၅၂။)
——‘证得安止禅,对我并不是沉重的工作。’于是他胜伏这小遍相,轻易获得遍的似相,证得近行定;紧接近行禅之后,又令安止禅生起、进入安止禅。由于这种禅是轻易胜伏相反诸盖与色遍所缘而生,故称胜处禅。(《长部义注》2-151—152。)
原书第 568 页
အမှတ် (၂) ပုဂ္ဂိုလ်မှ အမှတ် (၈) ပုဂ္ဂိုလ်
第二类人至第八类人
တစ်ဖန် ထိုဉာဏ်အလွန်ထက်မြက်သော (၂) အမှတ်ပြ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်သည် ကြီးမားကျယ်- ပြန့်သော ကသိုဏ်းအာရုံနိမိတ်ဖြစ်လျှင် -- ပါစကတေဇောဓာတ် ဝမ်းမီး အလွန်ထက်မြက် ကောင်းမွန်၍ အစား ကြီးသော ယောကျာ်းသည် ခူးပြီးပြင်ပြီးသော ထမင်းပွဲကြီး တစ်ပွဲကို ရရှိလတ်သော် ''အခြားထမင်း တစ်ပွဲပင် ရှိလင့်ဦးတော့၊ ငါ့အဖို့ရာ ထိုထမင်းပွဲသည် အဘယ်မူစအံ့နည်း = အရေးလုပ်ဖွယ်ရာမလို ကုန်အောင် စားနိုင် သည်သာ''ဟု နှလုံးပိုက်ကာ ထိုထမင်းကို ကြီးကျယ်များပြားသော အနေဖြင့် မရေတွက်ဘဲ အလွယ်တကူနှင့်ပင် ကုန်စင်အောင် စားသုံးပစ်လိုက်သကဲ့သို့ -- ဤအတူပင် မိမိက ဉာဏ်အမြင်သန့်ရှင်းသူ ဖြစ်ရကား ''ဤကြီးမား ကျယ်ပြန့်သော ကသိုဏ်းအာရုံ၌ ခဲခဲယဥ်းယဥ်း နှလုံးသွင်းဝင်စားဖွယ်ရာ အဘယ်မှာ ရှိအံ့နည်း၊ ဤကသိုဏ်း အာရုံသည် ငါ့အဖိုရာ နှလုံးမသွင်းနိုင်လောက်အောက် မဝင်စားနိုင်လောက်အောင် ကြီးကျယ်သော အာရုံမဟုတ်၊
智慧极锐利的第二类瑜伽行者面对广大遍相时,就像消化火旺盛、食量很大的人得到一大盘饭,心想:‘即使还有一盘,这点饭对我又算什么?无需当作大事,我能全部吃完。’他不把这盘饭视为庞大量,轻易吃完。同样,他因智慧清净而想:‘这个广大遍所缘哪里值得艰难作意、费力入定?它并没有大到令我无法作意、无法入定——’
ဤကသိုဏ်းအာရုံ၌ သမာဓိရအောင် ပြုလုပ်ဖို့ရန် ဝန်လေးဖွယ်ရာ အနည်းငယ်မျှ မရှိ''ဟု နှလုံးပိုက်ကာ ထို ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကသိုဏ်းအာရုံနိမိတ်တို့ကို လွှမ်းမိုး၍ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို အလွယ်တကူ နှင့်ပင် ရရှိကာ ဥပစာရသမာဓိ = ဥပစာရစျာန်ကို ရရှိလေသည်၊ ဥပစာရစျာန်ကို ရရှိပြီးသည်၏ အခြားမဲ့မှာ ပင်လျှင် အပ္ပနာသမာဓိ = အပ္ပနာစျာန်ကို ဖြစ်စေနိုင်လေသည်။ ထိုသို့ ရရှိသော စျာန်ကို ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏ တရားနှင့် ကသိုဏ်းအာရုံတို့ကို လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းလျက် ဖြစ်ပွားလာသောကြောင့် အဘိဘာယတနစျာန်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်လေသည်။ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၂။) ဤအဘိဘာယတနစျာန် (၈)ပါးတို့အနက် (၁)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန်မှာ ရှေးဦးစွာ မိမိ၏ ကိုယ်- တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အရောင်ကသိုဏ်း ရုပ်၌ အညို အညို စသည်ဖြင့် ပရိကမ္မဘာဝနာလုပ်ငန်းရပ်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ပြီးနောက်မှ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌
——‘在这个遍所缘上建立定,并不困难。’于是他胜伏广大遍相,轻易获得遍的似相与近行定,紧接近行定之后令安止定生起。由于这种禅是胜伏相反诸盖与遍所缘而生,故称胜处禅。(《长部义注》2-152。)八胜处中,第一胜处禅先在内在相续中三十二身分的褐、黄、红、白色遍上,反复作意‘褐、褐’等,培育遍作修习;随后才在外在——
တည်ရှိသည့် ကောင်းသောအဆင်း ရှိသော သေးငယ်သော ကသိုဏ်းရုပ်၌ သို့မဟုတ် မကောင်းသောအဆင်း ရှိသော သေးငယ်သော ကသိုဏ်းရုပ်၌ ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို ရရှိကာ အလွယ်တကူ လျင်မြန်စွာ ဥပစာရ သမာဓိစျာန် အပ္ပနာသမာဓိစျာန်သို့ တိုင်အောင် ပေါက်ရောက်ရရှိသော စျာန်ဖြစ်သည်။ ဤစျာန်၌ ကသိုဏ်း နိမိတ်အာရုံကို တိုးပွားအောင် ဖြန့်ကြက်မှု မရှိပေ။ ထိုကြောင့် ကသိုဏ်းဝန်းမှာ သေးငယ်နေခြင်း ဖြစ်၏။
——美或不美的小色遍上获得似相,迅速、轻易达到近行定与安止定。此禅不扩展遍相,因此遍圆保持较小。
(၂)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန်မှာ ထို့အတူ အဇ္စျတ္တ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်၌ ပရိကမ္မဘာဝနာ လုပ်- ငန်းရပ်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ပြီးနောက် အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသည့် ကောင်းသောအဆင်း ရှိသော ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သော ကသိုဏ်းရုပ်၌ သို့မဟုတ် မကောင်းသောအဆင်း ရှိသော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကသိုဏ်းရုပ်၌ ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို ရရှိသဖြင့် ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိသို့ တိုင်အောင် ပေါက်ရောက် ရရှိသော စျာန် ဖြစ်သည်။ ဤ၌ ကသိုဏ်းဝန်းအာရုံကို အရပ်ဆယ်မျက်နှာ၌ အလိုရှိသလောက် တိုးပွားအောင် ပြုလုပ်ထား သဖြင့် ကသိုဏ်းဝန်းမှာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သွားခြင်း ဖြစ်၏။ စွမ်းနိုင်ပါက အနန္တစကြဝဠာသို့တိုင်အောင် ကသိုဏ်း ဝန်းကို ဖြန့်ကြက်နိုင်၏။
第二胜处禅同样先在内在色遍上培育遍作修习;随后在外在美或不美、广大无量的色遍上获得似相,达到近行定与安止定。这里遍圆已经按意愿向周围十方扩展,所以广大无量;若有能力,甚至可以扩展遍圆至无量世界。
(၃)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန်မှာ မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသ တို့၏ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်၌ ပရိကမ္မဘာဝနာကို မထူထောင်တော့ဘဲ အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသည့် ကောင်းသောအဆင်း ရှိသော သေးငယ်သော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်၌ သို့မဟုတ် မကောင်းသောအဆင်း ရှိသော သေးငယ်သော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်၌ ပရိကမ္မနိမိတ်အာရုံ၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်အာရုံ၊ ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံဟူသော ဤအာရုံသုံးမျိုးကို အစဥ်အတိုင်းရရှိကာ ပရိကမ္မဘာဝနာ ဥပစာရဘာဝနာ အပ္ပနာဘာဝနာဟူသော ဤဘာဝနာ
第三胜处禅不在内在相续三十二身分的色遍上建立遍作,而只在外在美或不美的小色遍上,依次获得遍作相、取相、似相三种所缘,并依次轻易培育、达到遍作修习、近行修习、安止修习三种——
原书第 569 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- အဘိဘာယတနစျာန် သုံးမျိုးတို့ကို အစဥ်အတိုင်း အလွယ်တကူ ပွားများပေါက်ရောက်ကာ ရရှိအပ်သော စျာန်ဖြစ်သည်။ ဤစျာန်၌ ကသိုဏ်းဝန်းကို ဖြန့်ကြက်မှု မရှိသဖြင့် တိုးပွားအောင် မပြုလုပ်သဖြင့် ကသိုဏ်းဝန်းမှာ သေးငယ်နေခြင်း ဖြစ်၏။
——修习。此禅不扩展遍圆,所以遍圆保持较小。
(၄)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန်မှာ (၃)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန်နှင့် အလားတူပင် ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သော ဗဟိဒ္ဓ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်၌ ပေါက်ရောက်ရရှိအပ်သော စျာန်ဖြစ်သည်။ ဤ၌ ကသိုဏ်းဝန်း ကို အလိုရှိသလောက် ဝန်းကျင်ပတ်ချာ ခပ်သိမ်းသော အရပ်ဆယ်မျက်နှာသို့တိုင်အောင် ဖြန့်ကြက်ထားသဖြင့် ကသိုဏ်းဝန်းမှာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်နေခြင်း ဖြစ်၏။
第四胜处禅与第三相同,只是以广大无量的外在色遍为所缘而证得;遍圆按意愿向周围十方扩展,所以广大无量。
(၅-၆-၇-၈)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန် လေးပါးတို့မှာ အလွန် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အရောင် အဆင်းရှိသည့် အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော ---- ၁။ နီလ = အညို၊ ၂။ ပီတ = အဝါ = အရွှေ၊ ၃။ လောဟိတ = အနီ၊ ၄။ သြဒါတ = အဖြူ -------- ဤကသိုဏ်းရုပ် အာရုံလေးမျိုးတို့၌ အလွယ်တကူ ရရှိအပ်သော ---- ၁။ နီလကသိုဏ်းလျှင် အာရုံရှိသောစျာန်၊ ၂။ ပီတကသိုဏ်းလျှင် အာရုံရှိသောစျာန်၊ ၃။ လောဟိတကသိုဏ်းလျှင် အာရုံရှိသောစျာန်၊ ၄။ သြဒါတကသိုဏ်းလျှင် အာရုံရှိသောစျာန် --- ဤစျာန်လေးမျိုးတို့ ဖြစ်လေသည်။ ဤသို့ အစဥ်အတိုင်း မှတ်ယူလေ။
第五至第八四种胜处禅,是分别以外在极其纯净的四种色遍为所缘而轻易证得的禅:一、褐;二、黄,即金色;三、红;四、白。依次就是以褐遍、黄遍、红遍、白遍为所缘的四种禅。
စရိုက်နှင့် လျော်စွာ ဟောကြားတော်မူပုံ
随顺性行而宣说
ထိုအဘိဘာယတနစျာန် (၈)မျိုးတို့တွင် ရှေးစျာန် (၄)ပါးတို့၌ ---- ၁။ ဝိတက်စရိုက် ထူပြောများပြားသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အတွက် ငယ်သော ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်သည် လာ- ရှိ၏။
八胜处禅的前四种中:一、对寻性行强盛的瑜伽行者,宣说小遍色之禅。
၂။ မောဟစရိုက် ထူပြောများပြားသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အတွက် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကသိုဏ်းရုပ် စျာန်သည် လာရှိ၏။
二、对痴性行强盛的瑜伽行者,宣说广大遍色之禅。
၃။ ဒေါသစရိုက် ထူပြောများပြားသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အတွက် ကောင်းသော အဆင်းရှိသည့် ကသိုဏ်း ရုပ်စျာန်သည် လာရှိ၏။
三、对嗔性行强盛的瑜伽行者,宣说美色遍之禅。
၄။ ရာဂစရိုက် ထူပြောများပြားသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အတွက် မကောင်းသော အဆင်းရှိသည့် ကသိုဏ်း ရုပ်စျာန်သည် လာရှိ၏။
四、对贪性行强盛的瑜伽行者,宣说不美色遍之禅。
မှန်ပေသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့အား ထိုကသိုဏ်းရုပ် လေးမျိုးတို့သည် အစဥ်အတိုင်း သပ္ပါယ ဖြစ်ကြ ကုန်၏။
因为这四种遍色依次适合上述四类人。
〔〔〔မှတ်ချက် --------- ဤ (၃၂)ကောဋ္ဌာသနှင့် ဆက်သွယ်နေသော ဤအဘိဘာယတနစျာန် အကြောင်းအရာ များကို သုတ်မဟာဝါအဋ္ဌကထာ အဘိဘာယတနဝဏ္ဏနာ (ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၁-၁၅၂-၁၅၃။) မဟာဝဂ္ဂဋီကာ (ဒီ- ဋီ-၂-၁၅၉-၁၆၂။) အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ (အံ-ဋ္ဌ-၃-၂၄၃-၂၄၄-၂၄၅။) အဘိဓမ္မာ အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာ
〔注——这里与三十二身分相连的胜处禅内容,是依据《长部·大品义注·胜处释》(《长部义注》2-151—153)、《大品复注》(《长部复注》2-159—162)、《增支部义注》(《增支部义注》3-243—245)、《殊胜义注》——
原书第 570 页
(အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၃၃-၂၃၄။) တိပိဋက ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက ဖြစ်တော်မူသော မင်းကွန်းဓမ္မနာဒ ဆရာတော်ဘုရား ကြီး၏ မဟာဗုဒ္ဓဝင် ပဉ္စမတွဲ စာမျက်နှာ (၃၄၆-၃၅၄။) ---- ဤအရပ်ရပ်သော ကျမ်းဂန် အဆိုအမိန့်တို့ကို မှီငြမ်းပြု၍ လိုရင်းကို ထုတ်နုတ်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။〕
——(《阿毗达磨义注》1-233—234)以及三藏法库明昆法音大长老《大佛史》第五册346—354页等诸典籍的说明,摘录要义而写成。〕
အဇ္စျတ္တံ ရူပသညီ - ဟု ဟောတော်မူခြင်း
为何宣说‘内有色想’
မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူဟူသော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့၌ ပရိကမ္မဘာဝနာသညာသာ ရရှိနိုင်၍ အဘယ်ကြောင့် ဥပစာရဘာဝနာသညာ အပ္ပနာ ဘာဝနာသညာများကို မရရှိနိုင်ပါသနည်းဟူမူ -- အဖြေကို အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာနှင့် မူလဋီကာတို့၌ ဤသို့ ဖွင့်ဆိုထား၏။
为何以内在相续三十二身分的褐、黄、红、白色遍为所缘,只能获得遍作修习之想,却不能获得近行修习之想与安止修习之想?《殊胜义注》与《根本复注》作如下解释。
အဇ္စျတ္တရူပါနံ အနဘိဘဝနီယတော။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၃၄။) အဇ္စျတ္တရူပါနံ အနဘိဘဝနီယတာ စ ဗဟိဒ္ဓါရူပါနံ ဝိယ အဝိဘူတတ္တာ။ (မူလဋီ-၁-၁ဝ၆။) အချို့သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အား အဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အညို အဝါ အနီ အဖြူ ဟူသော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကား ဗဟိဒ္ဓ၌ တည်ရှိသော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကဲ့သို့ မထင် ရှားပေ။ ထိုသို့ အဇ္စျတ္တအရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့၏ ဗဟိဒ္ဓအရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကဲ့သို့ မထင်ရှားခြင်းကြောင့် အဇ္စျတ္တအရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပဋိဘာဂနိမိတ်သို့ ဆိုက်အောင် နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရှုပွား၍ မရနိုင်ဖြစ်နေ၏၊ ထိုအဇ္စျတ္တအရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ဘာဝနာစိတ်က နိုင်နိုင်နင်းနင်း မလွှမ်းမိုးနိုင်သောကြောင့် ပဋိဘာဂနိမိတ် သို့ မဆိုက်ရောက်နိုင်ရကား ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတရားတို့ကိုလည်း မလွှမ်းမိုးနိုင်ဖြစ်နေ၏။ ထိုသို့ အဇ္စျတ္တ
巴利义注说:‘因为内在诸色不能被胜伏。’(《殊胜义注》1-234。)《根本复注》说:‘内在诸色之所以不能被胜伏,是因为不像外在诸色那样明显。’(《根本复注》1-106。)对有些瑜伽行者而言,内在相续三十二身分的褐、黄、红、白色遍,不像外在色遍那样明显;因为内在色遍不够明显,就不能善巧地修到似相,修习之心无法胜伏它们。由于不能到达似相,也不能胜伏相反的诸盖。因此,内在——
အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို ပဋိဘာဂနိမိတ်သို့ ဆိုက်အောင် ဘာဝနာစိတ်က မလွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်း၊ ဆန့်ကျင်ဘက် နီဝရဏတရားတို့ကိုလည်း မလွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်းကြောင့် အဇ္စျတ္တ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကို နှလုံးသွင်းရှုပွားခြင်းဖြင့် ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိကို မရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
——色遍既不能被修习之心胜伏而达到似相,也不能胜伏相反诸盖;所以作意内在色遍,不能获得近行定与安止定。
ထိုသို့ ပရိကမ္မဘာဝနာသညာမျှသာ ရရှိနိုင်ပြီးလျှင် ဥပစာရဘာဝနာသညာ အပ္ပနာဘာဝနာသညာကို မရရှိနိုင်သော် အဘယ်ကြောင့် ဘုရားရှင်သည် -- အဇ္စျတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ - စသည်ဖြင့် မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့၏ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကိုလည်း ရှုရန် ဟောကြားတော်မူရသနည်းဟူမူ ---- အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာနှင့် အနုဋီကာတို့၌ ဤသို့ အကြောင်းပြထား၏၊ ''အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ''တိ ဣဒံ ပန သတ္ထု ဒေသနာဝိလာသမတ္တမေဝ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၃၄။) ဒေသနာဝိလာသော ဟိ နာမ ဝိနေယျဇ္စျာသယာနုရူပံ ဝိဇ္ဇမာနဿေဝ ပရိယာယဿ ဝိဘာဝနံ န ယဿ ကဿစီတိ။ (အနုဋီ-၁-၁၁၄။) ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော် အဘိဘာယတနစျာန်ခန်း (အဘိ-၁-၅၅။) ၌ အဇ္စျတ္တ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ် ရှုကွက် တို့ကို အပ္ပနာစျာန်ကို မရရှိနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် မဟောဘဲ ဗဟိဒ္ဓ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ် ရှုကွက်ကိုသာ
既然只能获得遍作修习之想,不能获得近行与安止修习之想,为什么佛陀仍以‘内有色想者,观外色’等语,教人观内在相续三十二身分的色遍?《殊胜义注》与《随复注》说明其理由:‘至于“内无色想”,只是导师庄严说法的方式。’(《殊胜义注》1-234。)‘所谓庄严说法,是随顺所化者的性向,显示确实存在的某一种门径,并非任意说法。’(《随复注》1-114。)在《法集论》的胜处禅章(《阿毗达磨藏》1-55)中,佛陀没有向无法以内在色遍获得安止禅的人宣说内在所缘,只宣说外在色遍——
လျှင် ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ထိုသို့ အဇ္စျတ္တ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ် ရှုကွက်ကို မဟောပါဘဲ လျက် အဇ္စျတ္တံ အရူပသညီ - ဟု ထည့်၍ ဟောခြင်းမှာ တရားနာပရိသတ် ဖြစ်ကြကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာဝေနေယျ တို့၏ အတွင်းသဘော အလိုဆန္ဒ = အဇ္စျာသယဓာတ်အားလျော်စွာ ဒေသနာတော်ကို တင့်တယ်စေလို၍ ဟော တော်မူသည်ဟု အကြောင်းပြထား၏။ အလားတူပင် ဤ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တန်၌ လာရှိသော အဘိဘာယတန ကထာ၌လည်း အဇ္စျတ္တ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့၌ အပ္ပနာစျာန်ကို အားထုတ်သော်လည်း မရရှိနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်
——所缘。即使不宣说内在色遍,却加入‘内无色想’这一句,是为了随顺听法会众中天、梵等所化者的内在意乐,即性向,使说法庄严。类似地,《大般涅槃经》的胜处说中,虽然有人努力以内在色遍证安止禅却不能成功——
原书第 571 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- ဝိမောက္ခတရား သို့မဟုတ် အားထုတ်လိုသော ဆန္ဒဓာတ် မရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရှိသော်လည်း တရားနာပရိသတ် ဝေနေယျတို့၏ အဇ္စျာသယ အားလျော်စွာ အဇ္စျတ္တ အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့၌ ပရိကမ္မဘာဝနာသညာ ရရှိနိုင်ပုံကို သိစေလို၍ ဟောကြားတော်မူသည်ဟုပင် ယူဆသင့်ပေသည်။ (ဒီ-ဋီ-၂-၁၆၁-၁၆၂ - ကြည့်ပါ။) သို့သော် အဇ္ဈတ္တကောဋ္ဌာသတို့၌ ဝဏ္ဏကသိုဏ်းဘာဝနာကို စီးဖြန်းရာ၌ ပရိကမ္မဘာဝနာသာ ရရှိနိုင်သော ဥပစာရဘာဝနာ အပ္ပနာဘာဝနာတို့ကို မရရှိနိုင်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၊ အားထုတ်လိုသော ဆန္ဒ မရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် ရှိသကဲ့သို့ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ ကောဋ္ဌာသနှစ်မျိုးလုံး၌ ပရိကမ္မဘာဝနာ ဥပစာရဘာဝနာ အပ္ပနာ ဘာဝနာ သုံးမျိုးလုံး ရနိုင်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၊ အားထုတ်လိုသော ဆန္ဒရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့လည်း ရှိကြောင်းကို ဝိမောက္ခကထာ၌ အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။
——或者根本没有努力的意愿,仍应理解:佛陀随顺听法所化者的性向,宣说内在色遍能够获得遍作修习之想。(参见《长部复注》2-161—162。)不过,正如有人在内在身分培育色遍时,只能获得遍作修习而不能获得近行、安止修习,或没有努力意愿;也有人能够在内在与外在两处都获得遍作、近行、安止三种修习,并且有努力的意愿。关于这类人,解脱说作如下解释。
ဘုရားရှင်သည် ဝိမောက္ခတရား (၈)ပါးကိုလည်း ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။ ယင်း ဝိမောက္ခတရား (၈)ပါး တို့တွင် ပထမဝိမောက္ခတရားနှင့် ဒုတိယဝိမောက္ခတရားတို့မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
佛陀还宣说八解脱。其中,第一解脱与第二解脱如下。
၁။ ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ၊ အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော။
一、‘有色者观诸色,这是第一解脱。’
၂။ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ၊ အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော။ (အံ-၃-၁၂၆။) ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီတိ ဧတ္ထ အဇ္ဈတ္တံ ကေသာဒီသု နီလကသိဏာဒိဝသေန ဥပ္ပါဒိတံ ရူပဇ္ဈာနံ ရူပံ၊ တဒဿတ္ထီတိ ရူပီ။ ဗဟိဒ္ဓါပိ နီလကသိဏာဒီနိ ရူပါနိ စျာနစက္ခုနာ ပဿတိ။ ဣမိနာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုကေသု ကသိဏေသု ဥပ္ပါဒိတဇ္ဈာနဿ ပုဂ္ဂလဿ စတ္တာရိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဒဿိတာနိ။ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီတိ အဇ္ဈတ္တံ န ရူပသညီ၊ အတ္တနော ကေသာဒီသု အနုပ္ပါဒိတရူပါဝစရဇ္ဈာနောတိ အတ္ထော။ ဣမိနာ ဗဟိဒ္ဓါ ပရိကမ္မံ ကတွာ ဗဟိဒ္ဓါဝ ဥပ္ပါဒိတဇ္ဈာနဿ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနိ ဒဿိတာနိ။ (အံ-ဋ္ဌ-၃-၂၄၅။) ရူပီတိ ယေနာယံ သသန္တတိပရိယာပန္နေန ရူပေန သမန္နာဂတော၊ တံ ယဿ စျာနဿ ဟေတုဘာဝေန ဝိသိဋ္ဌရူပံ ဟောတိ၊ ယေန ဝိသိဋ္ဌေန ရူပေန ''ရူပီ''တိ ဝုစ္စေယျ ရူပီသဒ္ဒဿ အတိသယတ္ထဒီပနတော၊ တဒေဝ သသန္တတိပရိယာပန္နရူပဿ ဝသေန ပဋိလဒ္ဓဇ္ဈာနံ ဣဓ ပရမတ္ထတော ရူပိဘာဝသာဓကန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေနာဟ
二、‘内无色想者观外色,这是第二解脱。’(《增支部》3-126。)关于‘有色者观诸色’,义注说:内在以头发等为所缘,依褐遍等生起的色禅称为‘色’;具足该色禅,故称‘有色者’。他又以禅眼观外在褐遍等诸色。这显示:在内在与外在对象上的诸遍中都生起禅的那个人,具有四种色界禅。‘内无色想’是说内在没有色想,即不在自己的头发等身分上生起色界禅;这显示:只在外在作遍作,并在外在生起禅者所具有的诸色界禅。(《增支部义注》3-245。)复注又说:这里‘有色’一词依殊胜义显示:由于属于自己相续的某一色成为禅的因,从而成为殊胜之色;由此殊胜之色,才可称此人为‘有色者’。应知,依自己相续所摄之色而获得的禅,才是这里依究竟义成立‘有色者’的根据。因此义注才说——
အဇ္ဈတ္တန္တိအာဒိ။ ရူပဇ္ဈာနံ ရူပံ ဥတ္တရပဒလောပေန။ ရူပါနီတိ ပနေတ္ထ ပုရိမပဒလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တေန ဝုတ္တံ ''နီလကသိဏာဒီနိ ရူပါနီ''တိ။ ရူပေ ကသိဏရူပေ သညာ ရူပသညာ။ ဧတဿ အတ္ထီတိ ရူပသညီ၊ သညာသီသေန စျာနံ ဝဒတိ။ တပ္ပဋိပက္ခေန အရူပသညီ။ တေနာဟ ''အဇ္ဈတ္တံ န ရူပသညီ''တိအာဒိ။ (အံ-ဋီ-၃-၂၄၉။) အထက်ပါ ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၏ ဆိုလိုရင်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
——‘内在’等语。‘色禅’省略后词而简称‘色’;这里的‘诸色’则省略前词,应解作遍色,因此说‘褐遍等诸色’。在遍色上生起的想是色想;具有这种想,称‘有色想者’,这里以想为首来表示禅。与此相反,称‘无色想者’,所以义注解释为‘内在没有色想’等。(《增支部复注》3-249。)上述巴利、义注与复注的要义如下。
၁။ မိမိ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ကသိုဏ်းရုပ်စျာန် ရှိသည်ဖြစ်၍ အပြင်ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌လည်း ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်တို့ကို ရှု၏။ ဤကား ပထမ လွတ်မြောက်မှု ဝိမောက္ခ ပေတည်း။
一、自己内在相续中已有色遍禅,又在外在相续中观诸色遍禅。这是第一解脱。
၂။ မိမိ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်ကို မရှုမူ၍ အပြင်ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌ ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်တို့ကို ရှု၏။
二、不在自己内在相续中观色遍禅,只在外在相续中观诸色遍禅。
ဤကား ဒုတိယ လွတ်မြောက်မှု ဝိမောက္ခ ပေတည်း။ (အံ-၃-၁၂၆။) ဤတွင် အဋ္ဌကထာက အဇ္ဈတ္တ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့တွင် ဆံပင်စသော ကောဋ္ဌာသတို့၌ နီလကသိုဏ်း စသည်တို့၏အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါဝစရစျာန်ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ကို ရူပီ = ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် ဟု ဖွင့်ဆိုထား၏။ အဇ္ဈတ္တ ကောဋ္ဌာသတို့၌ ရူပါဝစရ ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်တို့ကို ရရှိပြီးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် သည် ဗဟိဒ္ဓ ကသိုဏ်းရုပ်တို့ကိုလည်း စျာန်စက္ခုဖြင့် ရှုပြန်၏ = ဗဟိဒ္ဓ ကောဋ္ဌာသတို့၌လည်း ကသိုဏ်းရုပ်စျာန် တို့ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်၏။ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ ကောဋ္ဌာသ နှစ်မျိုးလုံး၌ ရူပါဝစရစျာန်တို့ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တည်း၊ ပထမဝိမောက္ခတရားနှင့် ပြည့်စုံသူတည်း။
这就是第二解脱。(《增支部》3-126。)义注把在内在三十二身分的头发等处依褐遍等生起色界禅的人,解释为‘有色者’,即具有色遍禅的人。已经在内在身分获得色界色遍禅的瑜伽行者,又以禅眼观外在色遍,也就是也努力在外在身分获得色遍禅。这位瑜伽行者在内在、外在两处都努力证得色界禅,具足第一解脱。
原书第 572 页
ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်ကား အဇ္ဈတ္တ ကောဋ္ဌာသတို့၌ ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်တို့ကို ရရှိအောင် မကြိုးစားတော့ဘဲ ဗဟိဒ္ဓ ကောဋ္ဌာသတို့၌သာလျှင် ကသိုဏ်းရုပ်စျာန်တို့ကို ရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်၏။ ဒုတိယဝိမောက္ခတရားနှင့် ပြည့်စုံသူတည်း။ (အံ-ဋ္ဌ-၃-၂၄၅။ အံ-ဋီ-၃-၂၄၉။ အဘိ-ဋ္ဌ-၁-၂၃၅-၌လည်း ကြည့်ပါ။)
第二类人不再努力在内在身分证得色遍禅,只努力在外在身分证得色遍禅;他具足第二解脱。(《增支部义注》3-245;《增支部复注》3-249;另见《殊胜义注》1-235。)
သြဒါတကသိုဏ်း
白遍
(၃၂)ကောဋ္ဌာသကို အခြေခံ၍ အဘိဘာယတနစျာန် များကို ပွားများအားထုတ်လိုပါက စတုတ္ထစျာန် သမာဓိသို့တိုင်အောင် ဆိုက်ရောက်နိုင်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် နေဝသညာနာသညာယတန စျာန်သို့တိုင်အောင် ဆိုက်ရောက်နိုင်ကြောင်းကိုလည်းကောင်း ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာ အဆိုအမိန့်များနှင့် အညီ ရှင်းလင်းတင်ပြပြီးလေပြီ။ ယခုအခါ၌ သြဒါတကသိုဏ်းမှ စ၍ ဝဏ္ဏကသိုဏ်း လေးမျိုးကို ပွားများအား- ထုတ်ပုံ အစီအရင်ကို ရေးသားတင်ပြပေအံ့။
前面已经依据巴利圣典、义注与复注的教说,说明以三十二身分为基础修习诸胜处禅,可以达到第四禅定,并能由此前进直至非想非非想处禅。现在开始说明以白遍为首的四种色遍之修习次第。
၁။ အာနာပါနဿတိသမာဓိကို စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် သမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ထူ- ထောင်ပါ။ အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် သုဒ္ဓဝိပဿနာယာနိကပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခဲ့လျှင် ဓာတ်ကြီး လေးပါးကို အာရုံယူ၍ ဓာတုမနသိကာရလမ်းမှ ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန်၍ ထူထောင်ပါ။
一、重新建立入出息念定,直至第四禅定。若禅修者是纯观行者,则取四大为所缘,从界作意法门重新建立近行定。
၂။ ထိုသမာဓိနှင့် ယှဥ်သော ဉာဏ်ကြောင့် ဝန်းကျင်ပတ်ချာ အရပ်ဆယ်မျက်နှာ၌ အရောင်အလင်းများသည် တဖျပ်ဖျပ် တောက်ပလာသောအခါ မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော (၃၂)ကောဋ္ဌာသနှင့် အပြင်အပ ဗဟိဒ္ဓဖြစ်သော မိမိ၏ ရှေ့တည့်တည့်တွင် ထိုင်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး၏ (၃၂) ကောဋ္ဌာသတို့ကို ရှုပါ။ အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ တစ်လှည့်စီ တစ်ခေါက် နှစ်ခေါက်လောက် ရှုပါ။
二、当与该定相应的智慧使周围十方光明闪耀时,观照自己内在相续中的三十二身分,以及坐在自己正前方那位禅修者的外在三十二身分;内外轮流观一两遍。
၃။ ထိုရှေ့တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ (၃၂)ကောဋ္ဌာသတို့တွင် အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍ ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောကို အာရုံယူ၍ ဥပစာရစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိကို ထူထောင်ပါ။ (အခက်အခဲရှိပါက အဇ္စျတ္တ အရိုးစုကောဋ္ဌာသက စ၍ ပထမစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိကို ထူထောင်၍ ထိုနောင် ဗဟိဒ္ဓအရိုးစု၌ ဥပစာရသမာဓိသို့ဆိုက်အောင် သမာဓိကို ထူထောင်ပါ။ ဗဟိဒ္ဓအရိုးစုကို ရှုရာ၌ ရှေ့တည့်တည့်တွင် တရားထိုင်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် မရှိ ပါက လွယ်ကူရာ အရိုးစုကို စတင်၍ ရှုနိုင်ပါသည်။) ၄။ ထိုဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ပဋိကူလသဘောအားဖြင့် ရှုပွားလေရာ ဥပစာရသမာဓိ သို့ ဆိုက်သောအခါ ထိုအရိုးစုကောဋ္ဌာသမှာ ဖြူဖွေး၍ ကြည်လင်တောက်ပလာမည် ဖြစ်သည်၊ ထိုအခါ၌ ထိုအရိုးစုတစ်ခုလုံးကို ခြုံ၍ဖြစ်စေ၊ အထူးသဖြင့် မိမိကို ကျောခိုင်းထားသော ဦးခေါင်းခွံကိုဖြစ်စေ အာရုံ
三、在正前方禅修者的三十二身分中,取骸骨身分为所缘,作意其可厌的厌恶性,建立定直到近行禅。〔若有困难,可先从内在骸骨身分开始,建立至初禅定,再于外在骸骨上建立至近行定。观外在骸骨时,若正前方没有坐禅者,也可以从容易观见的骸骨开始。〕四、以可厌的厌恶性观修外在骸骨身分,达到近行定时,骸骨会变得洁白、明净、光亮。此时取整副骸骨,或特别取背对自己的头骨为所缘——
ယူ၍ သြဒါတံ သြဒါတံဟု ဖြစ်စေ၊ အဖြူ အဖြူ ဟု ဖြစ်စေ ရှုပါ။ (အကယ်၍ အခက်အခဲရှိပါက အဇ္စျတ္တ အရိုးစု၏ အဖြူဆုံးတစ်နေရာမှစ၍ အဖြူ အဖြူ ဟု ရှုပါ၊ ထိုနောင် ဗဟိဒ္ဓအရိုးစု၏ အဖြူဆုံးတစ်နေရာမှ စ၍ အဖြူ အဖြူ ဟု ရှုပါ။) ဤနံပါတ် (၁-၂- ၃-၄)အစီအစဥ်များမှာ သြဒါတကသိုဏ်းကို ရှုလိုသူတိုင်း ပြုလုပ်ရမည့် အစီအစဥ်ဟု မှတ်ပါ။ ဤ အစီအစဥ်မှာ သမာဓိတစ်ခုခုကို အောင်အောင်မြင်မြင် ထူထောင်ပြီးနောက် (၃၂)ကောဋ္ဌာသမှ တစ်ဆင့် ကသိုဏ်းတစ်ခုခုသို့ ကူးလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အတွက်သာ ရည်ညွှန်း၍ ပြောဆိုနေခြင်း ဖြစ်-
——作意‘odātaṃ、odātaṃ’,即‘白、白’。〔若有困难,可先从内在骸骨最白的一处开始作意‘白、白’,再转到外在骸骨最白的一处作意‘白、白’。〕应当知道:上述一至四项,是每一位想修白遍的人都须完成的次第。这里所说的次第,专为已经成功建立某一种定、准备由三十二身分转入某一种遍的禅修者——
原书第 573 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သြဒါတကသိုဏ်း သည်ကိုလည်း သတိပြုပါ။ တစ်ဖန် အရိုးစုကောဋ္ဌာသကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှ အရပ် (၁ဝ) မျက်နှာသို့ တိုင်အောင် ဥပစာရသမာဓိသို့ဆိုက်အောင် ပွားများထားပြီးသော သူတော်ကောင်းကိုလည်း အထူး ရည်ညွှန်းထားပေသည်။
——而说;这一点也应注意。此外,这一说明也特别针对已经从厌恶作意法门修习骸骨业处,能在十方达到近行定的禅修者。
ထိုဗဟိဒ္ဓအရိုးစု၏ အဖြူဆုံးတစ်နေရာသို့ အထူးသဖြင့် ဦးခေါင်းခွံသို့ စိတ်စိုက်လျက် အဖြူ အဖြူ ဟု ရှုနေပါ။ အချို့သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အား အဇ္စျတ္တ၌ ပရိကမ္မဘာဝနာသညာမျှကိုသာ ရရှိနိုင်သဖြင့် ဗဟိဒ္ဓက စ၍ အရှုခိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ အခက်အခဲရှိမှသာလျှင် အဇ္စျတ္တကစ၍ ရှုပြီးလျှင် ထိုနောင် ဗဟိဒ္ဓသို့ ပြောင်းရှုပါ။
把心专注在外在骸骨最白的一处,尤其是头骨,持续作意‘白、白’。有些禅修者在内在只能获得遍作修习之想,因此这里教他从外在开始;只有出现困难时,才先从内在修习,再转向外在。
အာနာပါနဿတိသမာဓိကို စတုတ္ထစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် သမာဓိကို ထူထောင်ပြီးသည်က တစ်ကြောင်း၊ ဗဟိဒ္ဓအရိုးစု၌ ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှ ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်အောင် ပွားများထားပြီးသည်ကလည်း တစ်ကြောင်း - ဤအကြောင်းများကြောင့် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အရိုးစုကောဋ္ဌာသကို တည်တံ့အောင် မ ပျောက်မပျက်အောင် ဤအချိန်၌ ရှုထားနိုင်ပြီ ဖြစ်၏။ ဤသို့ နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရှုပွားထားပြီး ဖြစ်နေသည့်အတွက် ထိုအရိုးစုကောဋ္ဌာသမှာလည်း အလွန်ဖြူဖွေးနေမည် ဖြစ်သည်။ ကြာရှည်စွာ စိုက်၍ အဖြူ အဖြူ ဟု ရှုနေပါ ကလည်း ဖြူဖွေးနေသော ထိုအရိုးစုမှာ သို့မဟုတ် အဖြူရောင် ကသိုဏ်းဝန်းမှာ လျင်လျင်မြန်မြန် ပျောက်ပျက် မသွားဘဲ တာရှည်စွာ အရှုခံနေမည် အစိုက်ခံနေမည် ဖြစ်သည်။
一方面,已经建立入出息念定至第四禅;另一方面,也已从厌恶作意法门修习外在骸骨至近行定。由于这两项基础,禅修者此时已经能稳固地观住骸骨身分,不使它消失;又因已经熟练观修,骸骨会显得非常洁白。长时间专注、反复作意‘白、白’时,这洁白的骸骨或白色遍圆不会迅速消失,而能长久成为观修与专注的对象。
အကယ်၍ ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှ အဇ္စျတ္တ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌ ပထမစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်သည် တိုင်အောင်၊ ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌လည်း ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် သမာဓိကို မထူထောင် တော့ဘဲ ထိုအရိုးစုကောဋ္ဌာသကို အာရုံယူ၍ သြဒါတကသိုဏ်းသို့ တိုက်ရိုက်ပြောင်းရှုပါက ဉာဏ်ထက်မြက်သူ ဖြစ်လျှင် လွယ်ကူစွာပင် ရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် အချို့အချို့သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်များ၌ အထက်ပါ အတိုင်း အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌ ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှ သမာဓိကို မထူထောင်တော့ဘဲ အဖြူရောင် ကသိုဏ်း ဘက်သို့ ပြောင်း၍ရှုပါက ကြာကြာအစိုက်မခံဘဲ အရိုးစုအာရုံမှာ ပျောက်ပျောက်သွားတတ်သည်လည်း ရှိပေ သည်။ ထိုသို့ အခက်အခဲ မရှိစေရန် အရိုးစုကောဋ္ဌာသအာရုံ ခိုင်မြဲရန်အတွက် ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှ အဇ္စျတ္တ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌ ပထမစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင်၊ ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌ ဥပစာရ
智慧锐利者即使不先从厌恶作意法门,在内在骸骨身分建立至初禅、在外在骸骨身分建立至近行定,而直接取骸骨转修白遍,也可能轻易成功。不过有些禅修者若不先以上述厌恶作意法门建立骸骨定,便直接转向白遍,骸骨所缘会不能久受专注,屡屡消失。为了避免这种困难、使骸骨身分所缘稳固,才教他从厌恶作意法门,在内在骸骨建立至初禅定,在外在骸骨建立至近行——
သမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင်၊ ဗဟိဒ္ဓကို ရှုရာ၌ အရပ်ဆယ်မျက်နှာလုံး၌ ကြည့်လိုက်တိုင်း အရိုးစုချည်း ဖြစ်အောင် လေ့ကျင့်ခိုင်းခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ နောက်အကြောင်းတစ်ခုမှာကား သြဒါတကသိုဏ်းသို့ မဆိုက်မီ မကူးမီ စပ်ကြားကာလ၌ ပဋိကူလမနသိကာရကမ္မဋ္ဌာန်းကိုလည်း စီးဖြန်းတတ်ရန် စီးဖြန်းပြီးလည်းဖြစ်ရန် ရည် ရွယ်၍ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၌ ပဋိကူလမနသိကာရလမ်းမှ အဇ္စျတ္တ၌ ပထမစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် ဗဟိဒ္ဓ၌လည်း ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် အရှုခိုင်းခြင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။ တစ်ချက်ခုတ် နှစ်ချက်ပြတ် သဘောပင်တည်း။
——定;观外在时,还要练到无论看向十方哪一方,所见都只是骸骨。另一个理由是:在尚未转入白遍的过渡阶段,也要使禅修者熟练骸骨的厌恶作意业处。为此才教他由厌恶作意法门,在内在骸骨达到初禅定、在外在骸骨达到近行定;这可说是一举两得。
ထိုကြောင့် ထိုအရိုးစုအာရုံပေါ်၌ ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေသောအခါ ထိုအရိုးစု ကောဋ္ဌာသ၏ အဖြူဆုံးတစ်နေရာကို အထူးသဖြင့် မိမိကို နောက်ခိုင်းလျက် တည်နေသော ဦးခေါင်းခွံကို ရွေးချယ်၍ ထိုနေရာ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို စိုက်ထားပြီးလျှင် ---- သြဒါတံ သြဒါတံ သြဒါတံ = အဖြူ အဖြူ အဖြူ ဟု ရှုနေပါ။
因此,当修习心已安静地贴住所缘、安住在骸骨上时,选择骸骨身分最白的一处,尤其是背对自己的头骨,把修习心安置在那里,反复作意:‘odātaṃ、odātaṃ、odātaṃ’,即‘白、白、白’。
ထိုအဖြူရောင်အာရုံပေါ်၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေအောင် ရှုနေပါ။ ဘာဝနာစိတ် သည် အဖြူရောင်အာရုံ၌ တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည်ဖြင့် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေသောအခါ ယင်းဘာဝနာကို ပရိကမ္မဘာဝနာဟု ခေါ်ဆို၏၊ ယင်းဘာဝနာသညာကို ပရိကမ္မဘာဝနာသညာဟုလည်း ခေါ်ဆို၏။ ယင်း
持续观修,使修习心安静地贴住白色所缘而安住。当修习心能在白色所缘上安住一小时、两小时等,这项修习称为遍作修习;其修习之想称为遍作修习之想;这时的——
原书第 574 页
သမာဓိကိုလည်း ပရိကမ္မ ဘာဝနာသမာဓိ ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။ ယင်း အဖြူရောင် ကသိုဏ်းနိမိတ်အာရုံကို လည်း ပရိကမ္မနိမိတ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။ ပရိကမ္မနိမိတ်ကား အရောင်ညိုညစ်မှု အသင့်အတင့်ရှိ၏၊ ဥဂ္ဂဟ နိမိတ်ကား ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ၍ ပဋိဘာဂနိမိတ်ကား အလွန် ကြည်လင်တောက်ပ၏။ အကယ်၍ အဖြူရောင် ကသိုဏ်းနိမိတ်အာရုံကို ယခုကဲ့သို့ ဗဟိဒ္ဓက စတင်၍မရှုဘဲ အဇ္စျတ္တက စ၍ရှုခဲ့သော် အလားတူပင် ပရိကမ္မ ဘာဝနာသညာ၊ ပရိကမ္မဘာဝနာသမာဓိ၊ ပရိကမ္မနိမိတ်ဟု ခေါ်ဆိုပုံကိုလည်း သဘောပေါက်ပါလေ။
——定也称为遍作修习定;这一白色遍相所缘则称为遍作相。遍作相尚有适度的暗浊,取相纯白,似相则极其明净光亮。若不是从外在开始观白色遍相,而是从内在开始,也同样应理解遍作修习之想、遍作修习定与遍作相等名称。
ထိုသို့ရှုရာ၌ ဝိပဿနာပိုင်းတွင် အလေ့အကျက်များခဲ့သဖြင့် အဇ္စျတ္တ အရိုးကောဋ္ဌာသကိုပင် ဖြစ်စေ၊ ဗဟိဒ္ဓ အရိုးကောဋ္ဌာသကိုပင် ဖြစ်စေ စိုက်၍ ရှုလိုက်တိုင်း ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များ ဖြစ်ဖြစ်သွားတတ်၏။ ထိုအရိုး ကောဋ္ဌာသ၌ အဖြူရောင်ကို အာရုံယူ၍ စိုက်ရှုလိုက်ရာ၌လည်း အလားတူပင် ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များ ဖြစ်ဖြစ်သွား တတ်၏။ ထိုအခါ၌ စိတ်ကို အနည်းငယ် လျှော့ချ၍ အဖြူကိုပင် တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းပါ။ ထိုသို့ နှလုံး သွင်း၍မှ မအောင်မြင်လျှင် (၃၂)ကောဋ္ဌာသကို အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ ခပ်သွက်သွက် ပြန်ရှုပါ။ ပညတ်အတုံးအခဲကိုပင် တစ်ဖက်သတ် အာရုံပြုပါ။ အောင်မြင်မှု ရရှိသောအခါမှ ဗဟိဒ္ဓအရိုးစု၏ အဖြူရောင်ကို တစ်ဖန်ပြန်၍ အာရုံ ယူကာ ရှုပွားပါ။ အကယ်၍ ဝိပဿနာသို့ မကူးမီ (၃၂)ကောဋ္ဌာသမှ ဝဏ္ဏကသိုဏ်းသို့ ပြောင်းရှုပါက ရုပ်ကလာပ် များကို တွေ့ရှိနေသည့် ပြဿနာမှာ လျော့ပါးဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။
这样观修时,禅修者若因观禅训练熟练,一专注内在或外在骸骨,骸骨便分解成色聚微粒;即使取骸骨的白色专注,也同样会分解成色聚。此时应稍微放松心,只一向作意白色。如果这样仍不成功,就重新快速轮观内外三十二身分,只取概念的整块形相为所缘;成功以后,再回头取外在骸骨的白色观修。若能在转入观禅以前,便从三十二身分转修色遍,见到色聚的问题可能会较少。
၁။ အဇ္စျတ္တ အဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပရိကမ္မနိမိတ်၌ ပရိကမ္မဘာဝနာလုပ်ငန်းရပ်ဖြင့် ပရိကမ္မဘာဝနာသမာဓိကို ထူထောင်ပြီးသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း၊ ၂။ အဇ္စျတ္တ အဖြူရောင်ကသိုဏ်းရုပ်ကို အရှိန်အားကောင်းနေသော ဘာဝနာသမာဓိနှင့် ယှဥ်သော စိတ်ဖြင့် စိုက်ရှုလိုက်သောအခါ ကသိုဏ်းရုပ်မှာ ပြိုပြိုကျကျနေသဖြင့် သို့မဟုတ် ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များ ဖြစ်ဖြစ် သွားတတ်သဖြင့် အဖြူရောင်ကသိုဏ်းနိမိတ်၌ ပရိကမ္မဘာဝနာ ပြုစုပျိုးထောင်မှုလုပ်ငန်း မအောင်မြင် ဖြစ်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း၊ ၃။ မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအဇ္စျတ္တသန္တာန်၌ တည်ရှိသော အရောင်ကသိုဏ်းရုပ်တို့၌ ပရိကမ္မဘာဝနာ လုပ်ငန်းရပ်ကို ပွားများအားထုတ်ခြင်းငှာ အလိုမရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း၊ ၄။ သို့တည်းမဟုတ် ဗဟိဒ္ဓက ပို၍ရှုကောင်းသဖြင့် ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသမှ စတင်၍ ပရိကမ္မဘာဝနာ
下列禅修者可以从外在开始:一、已经在内在白色遍的遍作相上,以遍作修习建立遍作修习定者;二、以和强力修习定相应的心专注内在白色遍色时,遍色崩解或化成色聚微粒,因而不能在白色遍相上成功培育遍作修习者;三、不想在自己内在相续的色遍上培育遍作修习者;四、外在对象更容易观,想从外在骸骨身分开始培育遍作修习——
ဥပစာရဘာဝနာ အပ္ပနာဘာဝနာတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်လိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မိမိကိုကျောခိုင်းလျက် တည်နေသော မိမိ၏ရှေ့တည့်တည့်တွင် တည်နေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ၏ သို့မဟုတ် ရှု၍လွယ်ကူရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ အဖြူဆုံးတစ်နေရာကို ရွေးချယ်၍ အထူး သဖြင့် ဦးခေါင်းခွံကို ရွေးချယ်၍ ထိုအရိုးကောဋ္ဌာသ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို စိုက်ထားပြီးလျှင် အဖြူ အဖြူဟု ရှုနေပါ။
——近行修习与安止修习者。这些人应选择坐在自己正前方、背对自己的禅修者,或任何容易观见者的骸骨中最白的一处,尤其是头骨,把修习心安置在那一骸骨身分上,持续作意‘白、白’。
ဤသို့ ဗဟိဒ္ဓ၌ သြဒါတကသိုဏ်းပရိကံကို စတင်ထူထောင်ရာ၌ ပန်းအဖြူ အဝတ်အဖြူ ကျောက်တုံး အဖြူ ကျောက်ဖျာအဖြူ လပြည့်ဝန်း ငွေလင်ပန်း စသည်တို့၌လည်း အဖြူရောင်ကသိုဏ်းနိမိတ်ကို ယူလိုက ယူနိုင်သည်သာ ဖြစ်ပေသည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၆၈ - ကြည့်ပါ။) ဤ၌ကား ဗဟိဒ္ဓ အရိုးစုကောဋ္ဌာသ၏ အဖြူရောင် နိမိတ်ကို အာရုံယူ၍ ရှုပွားပုံကို ပုံစံအဖြစ် ဖော်ပြထားပေသည်။
这样从外在开始建立白遍遍作时,也可以从白花、白布、白石、白色石板、满月、银盘等取得白色遍相。(参见《清净道论》1-168。)这里以外在骸骨身分的白色相为所缘,作为修习范例。
ထိုဗဟိဒ္ဓအရိုးစု၏ အဖြူဆုံးတစ်နေရာသို့ စိတ်စိုက်၍ ရှုပွားနှလုံးသွင်းနေသော အဖြူရောင်နိမိတ်ကို ပရိကမ္မနိမိတ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုပရိကမ္မနိမိတ်ကို လှမ်းအာရုံယူနေသော အဖြူ အဖြူဟု နှလုံးသွင်းရှုပွားနေသော ဘာဝနာလုပ်ငန်းရပ်ကို ပရိကမ္မဘာဝနာဟု ခေါ်၏။ ထိုအဖြူရောင် ပရိကမ္မနိမိတ်ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်နေ- သော ဘာဝနာသမာဓိကို ပရိကမ္မဘာဝနာသမာဓိဟု ခေါ်၏။
专注外在骸骨最白的一处、持续观修并作意的白色相,称为遍作相;远取这一遍作相、反复作意‘白、白’的修习作业,称为遍作修习;以这一白色遍作相为所缘而生起的修习定,称为遍作修习定。
原书第 575 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သြဒါတကသိုဏ်း ထိုဗဟိဒ္ဓအရိုးစု၏အဖြူရောင်ကသိုဏ်းနိမိတ်၌ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်သွားအောင် ဆက် လက်၍ အဖြူ အဖြူဟု နှလုံးသွင်းရှုပွားနေပါ။ ဆန်ကောငယ် ဗန်းငယ် စလောင်းဖုံးငယ်စသည့် အရွယ်အားဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ အရိုးစုတစ်ခုလုံးသော်လည်းကောင်း ဖြူသွား၍ အရိုးကို မတွေ့မမြင်ရတော့ဘဲ အဖြူပြင် သက်သက် အဖြစ်ဖြင့်သာ တွေ့မြင်လာရသော် ဥဂ္ဂဟနိမိတ်သို့ ဆိုက်ရောက်ပြီ ဖြစ်၏။ အရိုးစု ပုံသဏ္ဌာန်များ သည် ပျောက်ကွယ်သွားကြ၍ အဖြူရောင်ကသိုဏ်းဝန်းသာ ကျန်ရှိနေမည် ဖြစ်၏။ ထိုဥဂ္ဂဟနိမိတ်အခိုက်၌ -- ဥဂ္ဂဟနိမိတ္တေ ကသိဏဒေါသော ပညာယတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၆၇။) ဥဂ္ဂဟနိမိတ်၌ ကသိုဏ်းအပြစ်သည် ထင်ရှားနေသေး၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၆၇။) ဤသို့ ဖွင့်ဆိုထားသော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာနှင့် အညီ အဖြူကသိုဏ်းနိမိတ်မှာ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ မဟုတ် သေးဘဲ ကသိုဏ်းအပြစ် အညစ်အကြေးများ အတော်အသင့် ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။
继续作意‘白、白’,使修习心安静地贴住外在骸骨的白色遍相而安住。当所见白色扩大到小簸箕、小盘、碗盖等大小,或者遍及整副骸骨,骸骨本身已不可见,只见一片纯白时,便已达到取相。骸骨的形状消失,只剩白色遍圆。关于取相,《清净道论》说:‘取相中,遍的过失仍然显现。’(《清净道论》1-167。)因此,白遍之相尚非纯白,仍有相当程度的遍相瑕疵与杂染。
ထိုအဖြူရောင် ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကိုပင် အဖြူ အဖြူဟု ထပ်ကာထပ်ကာ နှလုံးသွင်းရှုပွားခဲ့သော် ထိုအဖြူရောင် ကသိုဏ်းနိမိတ်သည် တစ်စတစ်စ အထူးသဖြင့် ကြည်လင်သန့်ရှင်း၍ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူလာပေမည်။ မူလအရိုးစု အဖြူရောင်မှ လွတ်ထွက်သွားပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ မိုးသားတိမ်တိုက်ကြားမှ ထွက်ပေါ်လာသော လဝန်းကဲ့သို့ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ ဉာဏ်ဝ၌ ထင်နေမည် ဖြစ်သည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၆၇-၁၆၈ - ကြည့်ပါ။) အညစ်အကြေး မထင် စင်ကြယ်သန့်ရှင်းလျက် ဆွတ်ဆွတ်ဖြူနေသော ထိုကသိုဏ်းဝန်းကား ပဋိဘာဂ နိမိတ် တည်း။ ထိုအဖြူရောင် ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်ကား ကြည်လင်တောက်ပမှုလည်း ရှိ၏။ ယင်း ပဋိဘာဂ နိမိတ်ကို အာရုံပြု၍ ပွားများနေသော ဘာဝနာလုပ်ငန်းကား ဥပစာရဘာဝနာတည်း။ ထိုအဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံ၌ ငြိမ်ဝပ်စွာကပ်၍ တည်နေသော သမာဓိကား ဥပစာရသမာဓိတည်း။ ဤဥပစာရသမာဓိ အခိုက်၌ နီဝရဏအညစ်အကြေးများသည် ကွာကျသွားကြပြီ ဖြစ်၏။ ဘာဝနာစိတ်သည်လည်း အလွန်တည်ငြိမ်
继续对这一白色取相反复作意‘白、白’,白色遍相会逐渐变得特别清净,达到纯白;它脱离原来骸骨的白色,如云隙中升起的月轮,显现在禅修者的智门中。(参见《清净道论》1-167—168。)这个无垢、清净、纯白的遍圆就是似相;白遍似相明净而光亮。以该似相为所缘的修习称为近行修习;安静地贴住白遍似相所缘而安住的定称为近行定。达到近行定时,诸盖杂染已经脱落,修习心也极其稳定——
လာပြီ ဖြစ်၏။ ဤဥပစာရသမာဓိအခိုက်၌ အချို့အချို့သော ပါရမီအရှိန်အဝါလည်း အားကောင်း၊ ဘာဝနာ အရှိန်အဝါလည်း အားကောင်း၍ ဉာဏ်ထက်မြက်သူ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်များအဖို့ ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို အထူးမဖြန့်ရတော့ဘဲ ဘာဝနာသမာဓိအရှိန်ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ပြန့်ထွက်သွားသည်လည်း ရှိတတ်၏။ ပါရမီ အားပျော့သူ ဉာဏ်နုံ့သူများအဖို့ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်မှာ ပြန့်ထွက်မသွားဘဲ ဗန်းငယ် ဆန်ကောငယ် စလောင်းဖုံးငယ်ခန့်လောက်တွင် ငြိမ်ဝပ်စွာ တည်နေသည်လည်း ရှိတတ်၏။
——了。在近行定阶段,有些波罗蜜势力强、修习势力也强、智慧锐利的禅修者,不必刻意扩展似相,似相也会随修习定的力量渐渐扩展开来。波罗蜜较弱、智慧较钝者,其遍似相则不会扩展,只稳定在小盘、小簸箕或碗盖大小。
အကယ်၍ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်သည် ပြန့်ထွက်သွားလျှင်လည်း ထိုပြန့်ထွက်သွားသော ကသိုဏ်းပဋိ ဘာဂနိမိတ်အာရုံ၌ပင် ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ တည်နေအောင် ကပ်ထားပါက မကြာမီ အချိန်ကာလအတွင်း မှာပင် စျာန်အင်္ဂါများသည် အလွန်ထင်ရှားလာကြ၍ အားရှိကာ အပ္ပနာသမာဓိခေါ်သော ပထမစျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်၏။ ဤပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကား (၂)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန်ကို ရရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးတည်း။
若遍似相自然扩展开来,只须把修习心安静地安置在已扩展的似相所缘上,不久五禅支便会非常明显而有力,禅修者即可达到称为安止定的初禅定。这一类人是获得第二胜处禅的人。
(ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၂။ ဒီ-ဋီ-၂-၁၆၁။)
(《长部义注》2-152;《长部复注》2-161。)
အကယ်၍ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံမှာ အရပ်ဆယ်မျက်နှာသို့တိုင်အောင် ပြန့်ထွက်မသွားဘဲ ဆန်- ကောငယ် ဗန်းငယ် စလောင်းဖုံးငယ် ပမာဏခန့်လောက်သာလည်းကောင်း၊ ထိုအောက် အနည်းငယ်လျော့၍ လည်းကောင်း၊ ထိုထက် အနည်းငယ်ပို၍သော်လည်းကောင်း တည်ရှိနေပါလျှင်လည်း ထိုတည်မြဲတိုင်းသော ပဋိဘာဂနိမိတ်ကိုပင် ထပ်ကာထပ်ကာ နှလုံးသွင်းပွားများနေပါက သမာဓိအရှိန်အဝါ အားကောင်းလျှင် အား- ကောင်းသည်နှင့်အမျှ လျင်မြန်စွာ အပ္ပနာသမာဓိသို့ = စျာန်သမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်ပေသည်။ ဤသို့သော ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ (၁)အမှတ်ပြ အဘိဘာယတနစျာန်ကို ဟောတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။
若遍似相没有扩展到周围十方,只保持在小簸箕、小盘、碗盖左右,或稍小、稍大,也可以对这个稳定的似相反复作意、继续修习;修习定的力量越强,便越能迅速达到安止定,也就是禅定。佛陀正是针对这一类人,宣说第一胜处禅。
(ဒီ-ဋ္ဌ-၂-၁၅၁။ ဒီ-ဋီ-၂-၁၆ဝ။)
(《长部义注》2-151;《长部复注》2-160。)
原书第 576 页
နိမိတ္တဝဍ္ဎနနယ = နိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ပြုလုပ်နည်း
扩大禅相的方法
စိတ္တဘာဝနာဝေပုလဒတ္ထဉ္စ ယထာလဒ္ဓံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဝဍ္ဎတဗ္ဗံ။ တဿ ဒွေ ဝဍ္ဎနာဘူမိယော ဥပစာရံ ဝါ အပ္ပနံ ဝါ။ ဥပစာရံ ပတွာပိ ဟိ တံ ဝဍ္ဎတုံ ဝဋ္ဋတိ အပ္ပနံ ပတွာပိ။ ဧကသ္မိံ ပန ဌာနေ အဝဿံ ဝဍ္ဎတဗ္ဗံ။
‘为了使心修习广大,应当扩大已经获得的似相。扩大似相有两处:近行或安止。达到近行以后可以扩大;达到安止以后也可以扩大;但在两处之中,必定应在一处扩大。’
တေန ဝုတ္တံ ''ယထာလဒ္ဓံ ပဋိဘာဂနိမိတ္တံ ဝဍ္ဎတဗ္ဗ''န္တိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၄၇။) စိတ္တဘာဝနာဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော ဘာဝနာစိတ်၏ ပြန့်ပြောကြီးကျယ်ခြင်း အကျိုးငှာ မိမိရရှိထားပြီး ဖြစ်သော ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ကြီးကျယ်ပြန့်ပြောအောင် ပြုလုပ်သင့် ပြုလုပ်ထိုက်ပေသည်။
所以《清净道论》说:‘应当扩大已经获得的似相。’(《清净道论》1-147。)为了使称为心修习的修习心广大、增盛,应当把自己已经获得的似相扩大,使之广阔。
မှန်ပေသည် -- ဘာဝနာ၏ စွမ်းအားကြောင့် ဤပဋိဘာဂနိမိတ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာရသကဲ့သို့ ဤအတူ ဘာဝနာ၏ စွမ်းအားကြောင့်ပင်လျှင် ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်၏ တိုးပွားခြင်း ကြီးမားကျယ်ပြန့်ခြင်းသည်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်၏။
诚然,正如似相由修习之力而生,似相的扩大、广大,也同样能由修习之力而生。
ထိုကြောင့် လက်တစ်သစ် လက်နှစ်သစ်စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားစေ ကြီးမားကျယ်- ပြန့်စေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အား ကြိမ်ဖန်များစွာ ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အပ္ပနာ စျာန်သည်လည်းကောင်း၊ သမာဓိဘာဝနာသည်လည်းကောင်း မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ် ရသည်တိုင်အောင် တိုးတက် စည်ကား ကြီးပွားခြင်း ပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်ရှိနိုင်ပေသည်။ ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ကြီးမား ကျယ်ပြန့်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သောဘုံ = အရာဌာနတို့သည်ကား နှစ်မျိုး ရှိကြကုန်၏။
因此,禅修者一次次把似相扩大一指、两指等,便能令安止禅与定修习增长、兴盛、广大,直至证得道智与果智。能够扩大似相、使之广大,有两种阶段。
၁။ ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံပြု၍ ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးသောအခါ၌လည်း ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ကြီးမားကျယ်ပြန့်အောင် ပြုလုပ်သင့်၏။
一、以似相为所缘达到近行定时,便可以把似相扩大。
၂။ ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်ကိုပင် အာရုံပြု၍ ဥပစာရသမာဓိကို ရရှိအောင် ထူထောင်ပြီးနောက် ထိုပဋိဘာဂနိမိတ် ကိုပင် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဆက်လက်ရှုပွားနေသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်အဖို့ ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်သည် ကြီးမား ကျယ်ပြန့်၍ မသွားဘဲ ဗန်းငယ် ဆန်ကောငယ် စလောင်းဖုံးငယ် ပမာဏခန့်၌သာ တည်၍သာနေမူ ထို ပဋိဘာဂနိမိတ်ကိုပင် အာရုံပြု၍ အဖြူ အဖြူဟု ဆက်လက်ပွားများနေပါက အပ္ပနာစျာန်သို့လည်း ဆိုက်- ရောက်နိုင်၏။ ထိုအပ္ပနာစျာန်သို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးရာအခါ၌လည်း ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ကြီးမားကျယ်ပြန့်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။
二、若禅修者以同一似相为所缘建立近行定,随后反复继续修习,而似相仍未广大,只保持在小盘、小簸箕、碗盖大小,他也可以继续以此似相为所缘作意‘白、白’,从而达到安止禅;达到安止禅以后,再把似相扩大。
ထိုနှစ်မျိုးသော ဘုံဌာနတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသော ဘုံဌာန၌ မချွတ်ဧကန် ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ကြီးမားကျယ်ပြန့်အောင် ပြုလုပ်သင့် ပြုလုပ်ထိုက်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ''မိမိရရှိထားပြီးဖြစ်သော ပဋိဘာဂနိမိတ် ကို တိုးပွားအောင် ကြီးမားကျယ်ပြန့်အောင် ကြီးကျယ်ပြန့်ပြောအောင် ပြုလုပ်သင့် ပြုလုပ်ထိုက်၏''ဟု ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၁-၁၄၇။ မဟာဋီ-၁-၁၇၇။) အထက်ပါ အဋ္ဌကထာ ဋီကာ စကားရပ်များ၌ ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ကြီးမားကျယ်ပြန့်အောင် မပြုလုပ်ပါက စျာန်နှင့် ဘာဝနာလုပ်ငန်းတို့သည် တိုးတက်စည်ကား ကြီးပွားခြင်း ပြန့်ပြောခြင်းသို့ မရောက်နိုင်ဟု ဖွင့်ဆိုထား၏။ ဤဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် အညီ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်များကို သုတေသနပြုကြည့်ရာ ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် မပြုလုပ်ဘဲ သမာဓိကိုသာ ဆက်လက်ထူထောင်နေပါက ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာသမာဓိ နှစ်မျိုး
在这两个阶段中,必定应在其中一个阶段把似相扩大。因此才说:‘应当扩大自己已经获得的似相,使它广大。’(《清净道论》1-147;《大复注》1-177。)义注与复注这段话说明:若不扩大似相,禅与修习作业便不能增长、兴盛、广大。按照这一解释观察禅修者的实修情形,可以看到:不扩大似相而只继续建立定,近行定与安止定两者——
လုံးပင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း ထိုသမာဓိမှာ အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့မှု မရှိသည်ကို တွေ့ရ၏။ အဖြူရောင်ပဋိ- ဘာဂနိမိတ်သည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်မှု မရှိသေးဘဲ ဗန်းငယ် ဆန်ကောငယ် စလောင်းဖုံးငယ်ခန့်လောက်သာ တည်ရှိနေသေးသော ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည်ဖြင့် ငြိမ်ဝပ်စွာကပ်၍ တည်နေအောင် ကြိုးစားသော်လည်း အချို့ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ အောင်မြင်မှု နည်းပါးသည်ကို တွေ့ရ၏။
——虽都可能生起,但不够持久。白色似相尚未广大,只维持在小盘、小簸箕或碗盖大小时,即使努力使修习心在这一所缘上安住一小时、两小时等,有些禅修者也很难成功。
原书第 577 页
သမထကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း -- သြဒါတကသိုဏ်း ထိုကြောင့် အဖြူရောင် ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို ဝန်းကျင်ပတ်ချာ ခပ်သိမ်းသော အရပ် (၁ဝ)မျက်နှာသို့ တိုင်အောင် မဖြန့်ကြက်ရသေးလျှင် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ဖြန့်သင့်ပေသည်။
因此,若白色似相还没有向周围十方扩展,禅修者就应把它扩大、扩展。
ထိုကြောင့် အသင်သူတော်ကောင်းသည် ထိုမဖြန့်ကြက်ရသေးသော ဗဟိဒ္ဓ အဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂ နိမိတ်ကို အာရုံပြု၍ ဘာဝနာစိတ်ကို အနည်းဆုံး နာရီဝက်ခန့် ငြိမ်ဝပ်စွာ တည်နေအောင် ကြိုးစားပါ။ ထို အဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေပြီးနောက် ယင်းအဖြူ- ရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်သည်လည်း အထူးသဖြင့် ကြည်လင်သန့်ရှင်း၍ တည်ငြိမ်လာသောအခါ ---- ''ကသိုဏ်းဝန်း၏ ဘေးပတ်လည်သို့ လက်တစ်သစ်ခန့် တိုးပွားပါစေ''ဟု စိတ်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ဖြန့်ကြည့်ပါ။ ထို ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်သည် ပြန့်သွားပါလိမ့်မည်။ ထိုသို့ ဖြန့်လိုက်ရာ၌ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်မှာ အနည်းငယ် လှုပ်သွားတတ်၏။ ထိုအခါ ကသိုဏ်းဝန်းကို ငြိမ်ဝပ်သွားအောင် ယင်းကသိုဏ်းဝန်းကိုပင် အာရုံပြု၍ အဖြူ အဖြူ အဖြူ ဟု နှလုံးသွင်းရှုပွားပါ။ ကသိုဏ်းဝန်းသည် ငြိမ်ဝပ်၍ ကြည်လင်သန့်ရှင်းလာပေလိမ့်မည်။ ထိုနောင်
禅修者应先以尚未扩展的外在白遍似相为所缘,努力使修习心安住至少约半小时。当修习心已安静地贴住白遍似相而安住,白遍似相也变得特别清净、稳定时,在心中划定:‘让遍圆向四周扩大一指。’遍似相就会扩展开来。扩展时遍似相可能稍微晃动,这时仍以遍圆为所缘,反复作意‘白、白、白’,使它安定;遍圆就会稳定、清净。然后——
''ကသိုဏ်းဝန်း၏ ဘေးပတ်လည်သို့ လက်နှစ်သစ်ခန့် တိုးပွားပါစေ၊ လက်လေးသစ်ခန့်၊ တစ်မိုက်ခန့်၊ တစ်ထွာခန့်၊ တစ်တောင်ခန့်၊ တစ်လံခန့် တိုးပွားပါစေ'' ----- ဤသို့စသည်ဖြင့် စိတ်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ပိုင်းခြား၍ အထက်ပါအတိုင်း ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ပြုလုပ်ပါ။ တဖြည်းဖြည်း စကြဝဠာအပိုင်းအခြား တိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ ထိုထက်အလွန်လည်းကောင်း ထိုအဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တိုးပွားအောင် ပြုလုပ်ပါ။ ကသိုဏ်း ဝန်းမှာ အလွယ်တကူနှင့် တဖြည်းဖြည်း ပြန့်သွားပါက အဖြူ အဖြူ အဖြူ ဟုသာရှုလျက် ယင်းအဖြူကသိုဏ်းဝန်း ကို အနန္တစကြဝဠာသို့ တိုင်အောင် တိုးပွားအောင် ဖြန့်ကြက်ပါ။ အရပ်ဆယ်မျက်နှာအားလုံး၌ အဖြူရောင်ဖြင့် လွှမ်းခြုံထားသကဲ့သို့ ဖြူနေပါစေ။ အဇ္စျတ္တ ဗဟိဒ္ဓ တစ်ဆက်တည်းဖြူ၍ အဇ္စျတ္တအဖြူနှင့် ဗဟိဒ္ဓအဖြူသည် တစ်သားတည်းဖြစ်ကာ အဖြူသက်သက်ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့မြင်နေပါစေ။ အရပ် ဆယ်မျက်နှာ၌ မည်
——依次在心中划定:‘让遍圆向四周扩大两指、四指、一拃、一肘、一寻。’照这样逐步扩大似相,直至一个世界的边际,乃至更远。如果遍圆能轻易、渐次扩展,就只管作意‘白、白、白’,把白遍圆扩大至无量世界;让十方仿佛都被白色覆盖,遍满洁白。内外连续成为一片白,内白与外白合为一体,智慧只见纯白。无论看向十方哪——
သည့်အရပ်ကိုမဆို ကြည့်ကြည့်၊ ကြည့်လိုက်တိုင်း ဖြူလာပြီဖြစ်က ထိုအဖြူရောင်ကသိုဏ်းအာရုံ၌ ဘာဝနာ စိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေအောင် အဖြူ အဖြူ ဟု ဆက်လက်၍ နှလုံးသွင်းရှုပွားနေပါ။ ဤအချိန်အခါ မျိုး၌ အဖြူရောင်ကသိုဏ်းမှာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်လွန်းသဖြင့် ဘာဝနာဉာဏ်က မငုံမိနိုင် ဖြစ်နေပါက -- ဖြူဖွေး သော နံရံတစ်ခုပေါ်၌ ဦးထုပ်တစ်လုံးကို ချိတ်ဆွဲထားသကဲ့သို့ -- အလားတူပင် မိမိကြိုက်နှစ်သက်ရာ ရှု၍ ပိုကောင်းသည့်နေရာ၌ ဘာဝနာစိတ်ကို စိုက်၍ အဖြူ အဖြူ ဟု ရှုနေပါ။ အဖြူရောင်ကသိုဏ်းဝန်းက ဘာဝနာ စိတ်ကို လှုပ်မရအောင် ချုပ်ကိုင်ထားသကဲ့သို့၊ အဖြူရောင်ကသိုဏ်းဝန်း၌ ဘာဝနာစိတ်သည် နစ်မြုပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ ဘာဝနာစိတ်သည် ယင်းကသိုဏ်းဝန်းနိမိတ်၌ ငြိမ်ဝပ်စွာကပ်၍ တည်နေပေလိမ့်မည်။
——一方,所见都已成为白色以后,便继续对这一白遍所缘作意‘白、白’,使修习心安静地贴住它而安住。此时若因白遍广大无边,修习智无法把它完全涵摄,就像白墙上挂着一顶帽子那样,在自己喜欢、较易观修的任一点安置修习心,作意‘白、白’。白遍圆仿佛牢牢摄持修习心,使它不能动摇;修习心又仿佛沉入白遍圆,安静地贴住遍圆之相而安住。
ထိုသို့ အဖြူရောင်ကသိုဏ်းဝန်းနိမိတ်၌ ဘာဝနာစိတ်သည် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်လာသောအခါ အဖြူ ရောင်ကသိုဏ်းဝန်းနိမိတ်သည်လည်း အထူးသဖြင့် ကြည်လင်သန့်ရှင်းလျက် ဆွတ်ဆွတ် ဖြူလာပေလိမ့်မည်။
当修习心如此安静地贴住白遍圆之相而安住时,白遍圆之相也会变得特别清净,达到纯白。
မူလပထမ ဗန်းငယ် ဆန်ကောငယ် စလောင်းဖုံးငယ်ခန့်လောက်ရှိသော ကသိုဏ်းဝန်းနိမိတ်သည်လည်း ဘာဝနာ သမာဓိ၏ စွမ်းဟုန်ကြောင့် ပရိကမ္မနိမိတ်မှ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်၊ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်မှ ပဋိဘာဂနိမိတ်သို့တိုင်အောင် ပြောင်းလဲ ခဲ့၏။ ယင်းသေးငယ်သော ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို တစ်ဖန်ထပ်၍ ယခုကဲ့သို့ အနန္တစကြဝဠာသို့တိုင်အောင် သို့မဟုတ် မိမိစွမ်းအားရှိသမျှ ဝန်းကျင်ပတ်ချာ အရပ်ဆယ်မျက်နှာသို့တိုင်အောင် ကသိုဏ်းဝန်းကို ဖြန့်ကြက်ပြီးနောက် ဘာဝနာသမာဓိကို ဆက်လက်ထူထောင်လေရာ ဒုတိယအကြိမ် ပဋိဘာဂနိမိတ်သို့ ဆိုက်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်၏။
最初,小盘、小簸箕或碗盖大小的遍圆之相,由修习定的力量,从遍作相转为取相,再从取相转为似相。如今又把这一小似相扩大到无量世界,或依自己的能力扩展到周围十方,再继续建立修习定,便第二次到达似相。
ထိုအခါ ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကိုပင် အာရုံပြု၍ အဖြူ အဖြူ ဟုသာ ဆက်လက်၍ နှလုံးသွင်းရှုပွားနေပါက ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည်လည်း ငြိမ်ဝပ်သထက် ငြိမ်ဝပ်ကာ စျာန်အင်္ဂါများသည်လည်း ရှေးကထက် ပို၍ အထူးထင်ရှားလာပေလိမ့်မည်။
此时若继续以这一似相为所缘,只作意‘白、白’,修习心便会在似相所缘上愈加安静,五禅支也会比先前更加鲜明。

本页是帕奥禅师缅文「五大册」第五册(趣向涅槃之道·第五册,书名暂定)的现代汉语全译本,非缩略版、非节译;译者 Dhammesanā。卷前、正文与原书索引均与缅文主本逐单元对照。主本为缅文原版,英译本只作参考,不参与定稿。