缘起第一种方法（之三）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（乙） · 原书第 385–406 页 · 222 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：缘起篇（乙）、缘起第一种方法。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 385 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) အသညသတ်ဘုံ၌ ကမ္ဘာ (၅ဝဝ)တည်နေပြီးနောက် အသညသတ်ဘုံမှ စုတေ၍ ကာမဘုံ၌ တစ်ဖန်ပြန်၍ ပဋိသန္ဓေတည်လာရာဝယ် အသညသတ်ဘုံသို့ မဆိုက်မီက ကာမစုတိ သို့မဟုတ် ရူပါဝစရစုတိနှင့် အသညသတ် ဘုံမှ ဆင်းလာသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာမပဋိသန္ဓေတို့၏ အကြား၌လည်း နာမ်တရားများ လုံးဝ မဖြစ်ကြသဖြင့် ကာလအကြားမရှိ။ ကာလဟူသည် ဓမ္မတို့၏ ဖြစ်ခြင်းကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်အပ်သော ဝေါဟာရ တစ်မျိုးတည်း၊ နိရောဓသမာပတ်ဝင်စားရာအခါ အသညသတ်ဘုံဝယ် ဖြစ်ရာအခါတို့၌ နာမ်ဓမ္မတို့၏ ဖြစ်ခြင်း မရှိရကား ''ကာလအကြားမရှိ'' - ဟု မှတ်ထိုက်၏ --- ဟူလိုသည်။〕 မှန်ပေသည် --- ထိုနိရောဓသမာပတ်မှ ထသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ရှေး၌ဖြစ်သော နေဝသညာနာသညာယတန- ဇော၊ နောက်၌ဖြစ်သော အနာဂါမိဖိုလ်ဇော၊ သို့မဟုတ် အရဟတ္တဖိုလ်ဇော၊ အသညသတ်ဘုံမှ စုတေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ရှေးဘဝ၌ ဖြစ်သော စုတိ၊ နောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ကာမပဋိသန္ဓေတို့၏ အကြား၌ နာမ်တရားတို့၏
速行与后面的不还果速行或阿罗汉果速行之间；对于从无想有情界死亡者，前一生的死亡心与后一生的欲界结生心之间，若要依名法的某种转起来说存在时间间隔，这种名法转起事实上并不存在。
အကြင် ဖြစ်ခြင်းကို အစွဲပြု၍ ကာလအကြားရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ဆိုရာ၏၊ နာမ်တရားတို့၏ ထိုဖြစ်ခြင်းသဘော သည်ကား မရှိ ဖြစ်ခဲ့၏။
也就是说，能够作为时间间隔根据的名法转起并未发生。
တစ်ဖန် ရုပ်တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်းသည် နာမ်တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြားကို (= ခြားကွယ်မှုကို) မပြုတတ်ပေ။ အဘယ့်ကြောင့်နည်း? --- နာမ်အစဥ်မှ တစ်ပါးသော ရုပ်အစဥ်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
色法的转起也不能在名法转起之间造成间隔。为什么？因为色相续是不同于名相续的另一相续。
နှစ်မျိုးကုန်သော ရုပ်သန္တတိအစဥ် နာမ်သန္တတိအစဥ်တို့သည် အချင်းချင်း မတူကွဲပြားသော သဘောရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အချင်းချင်း လျော်သော ဂုဏ်ကျေးဇူးရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်ပါကုန်သော်လည်း (= သဟဇာတပစ္စယသတ္တိ စသောအားဖြင့် အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုကြပါသော်လည်း) ရုပ်နှင့်နာမ်တို့သည် တစ်သီးတစ်ခြားသာ ဖြစ်ကြကုန်၏။
色相续与名相续性质各异。即使两者能以俱生缘力等方式互相资助、使对方成就相应功德，色与名仍各自独立。
တစ်ဖန် တစ်ခုသော ရုပ်သန္တတိအစဥ်၌ သို့မဟုတ် တစ်ခုသော နာမ်သန္တတိအစဥ်၌ ရှေး၌ဖြစ်သောတရား နောက်၌ဖြစ်သောတရားတို့၏ အလယ်၌ ဖြစ်သောတရားသည် ထိုသန္တတိအစဥ်၌ အကျုံးဝင်သည်၏အဖြစ် ကြောင့် ထိုအလယ်၌ ဖြစ်သောတရားသည် ရှေ့ နောက်တရားတို့၏ အကြားကို ပြုတတ်၏ = ခြားကွယ်မှုကို ပြုတတ်၏။ ထိုကဲ့သို့ ခြားကွယ်မှုကို အကြားကို ပြုလုပ်တတ်သော ထိုနာမ်သန္တတိအစဥ်၌ အကျုံးဝင်သော တစ်စုံတစ်ခုသော တရားသည်လည်း နိရောဓသမာပတ်၏ ရှေး၌ဖြစ်သော နေဝသညာနာသညာယတနဇော၊ နောက်၌ဖြစ်သော အနာဂါမိဖိုလ်ဇော သို့မဟုတ် အရဟတ္တဖိုလ်ဇောတို့၏ အလယ်၌ မရှိဖြစ်ခဲ့၏။
反之，在同一色相续或同一名相续中，若有一法生在前法与后法之间，该法属于同一相续，便会在前后两法之间造成间隔。但是，在灭尽定前的非想非非想处速行，与其后的不还果速行或阿罗汉果速行之间，并没有任何属于该名相续、能够造成间隔的法。
တစ်ဖန် မရှိခြင်းဟူသော အဘာဝပညတ်သည် အကြားကို ပြုတတ်သည် ခြားကွယ်တတ်သည်လည်း မဟုတ်၊ အဘယ်ကြောင့်နည်း အဘာဝပညတ်ဟူသည် ပရမတ်အားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ပင်တည်း။ ထိုသို့ အဘာဝပညတ်၏ ပရမတ်အားဖြင့် ထင်ရှားမရှိသည့်အတွက် အကြားကို မပြုတတ် ခြားကွယ်မှုကို မပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ရှေးဇော၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော နောက်ဇော၏ အခြားမရှိ သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရှေးဘဝင်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော နောက်ဘဝင်၏ အခြားမရှိသကဲ့သို့လည်းကောင်း အကြားမရှိသည်၏ အဖြစ်သည် လွန်စွာအကြားမရှိသည်၏ အဖြစ်သည်လည်း ဖြစ်ပေ၏။ ထိုကြောင့် နိရောဓ သမာပတ်၏ ရှေး၌ဖြစ်သော နေဝသညာနာသညာယတနဇော၊ အသညသတ်ဘုံသို့ မဆိုက်မီ ရှေး၌ ဖြစ်သော စုတိတို့၏လည်း ထိုလွန်စွာ အကြားမရှိသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် အနာဂါမိဖိုလ်ဇော (သို့မဟုတ် အရဟတ္တဖိုလ်ဇော) ဟူသော ပစ္စယုပ္ပန်တရား၊ (အသညသတ်ဘုံမှ စုတေသူ၏) ကာမပဋိသန္ဓေ
“不存在”这一无有概念也不能造成间隔。为什么？因为无有概念并非究竟存在。既然它不究竟存在，就不能造成间隔。因此，正如后速行紧接前速行、后有分紧接前有分而中间无他法一样，这里也同样没有间隔、没有任何极细微的间隔。所以，灭尽定前的非想非非想处速行，以及进入无想有情界以前的死亡心，能够以全无间隔的方式，分别令作为缘所生法的不还果速行或阿罗汉果速行，以及从无想有情界死亡者的欲界结生心
ဟူသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားကို ဖြစ်စေခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကို မှတ်သားထိုက်၏။
生起。应当如此理解它们的能力。
原书第 386 页
အထူးကား ---- ဤအနန္တရပစ္စည်း သမနန္တရပစ္စည်းတို့၏ ကျေးဇူးပြုပုံကို ပြဆိုရာ၌ အနန္တရပစ္စည်း သမနန္တရပစ္စည်းတို့၏ ဖြစ်ဖို့ရာ ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏ အဖြစ်သည် ထင်ရှား၏၊ ထိုကြောင့် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို ဖြစ်စေခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သည်၏အဖြစ်ကိုသာလျှင် အဋ္ဌကထာဆရာတော်က ဖွင့်ဆိုအပ်၏။ ထိုသို့ပင် ပစ္စယုပ္ပန် တရားတို့ကို ဖြစ်စေခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကိုသာ ဖွင့်ဆိုအပ်ပါသော်လည်း ဥပါဒ်ဟူသော ရှေ့အပိုင်းအခြား ဘင်ဟူသော နောက်အပိုင်းအခြားအားဖြင့် ယူအပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ---- ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏတ္တယ (= ခဏသုံးပါး အပေါင်း)၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော ဥပ္ပဇ္ဇတိ = ဖြစ်ဆဲတရားဟူသော အမည်ကို မရနိုင်ကုန်သော (ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် = ဖြစ်-တည်-ပျက်ဟူသော အမည်ကိုသာ ရနိုင်ကုန်သော) ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့၏ --- အတီတော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၄၁၃။)
巴利原文（缅文转写）：“အတီတော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဓမ္မဿ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော။”
特别要说的是：在说明无间缘、等无间缘的资助方式时，它们资助缘所生法生起这一点最为明显，所以义注师只解释其“能令缘所生法生起”的性质。虽然只作了这种解释，但诸法是以生为前限、灭为后限而被摄取的，因此涵盖生、住、灭三刹那的现在法，不能只称为“正在生起”，而须摄在生、住、灭之中。世尊也以“Atīto dhammo paccuppannassa dhammassa anantarapaccayena paccayo”（过去法以无间缘资助现在法；《发趣论》1-413）等经文，开示无间缘等。
= အတိတ်ဖြစ်သော တရားသည် ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော တရားအား အနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ --- ဤသို့စသော ပါဠိရပ်ဖြင့် အနန္တရစသော ပစ္စည်းတို့၏အဖြစ်ကို ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ၊ ထိုကြောင့် ထိုအနန္တရအစရှိသော ပစ္စည်းကို ဥပါဒ်အခိုက်၌သာ ဟောတော်မူအပ်သည်မဟုတ် (ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်- ခဏသုံးပါးအပေါင်းကိုပင် ရည်ညွှန်း၍ ဟောတော်မူအပ်၏)ဟု သိအပ်ပေ၏။
因此应知，无间缘等并非只在生时成立；教说所指的是生、住、灭三个刹那的总和。
မှန်ပေသည် --- ကုသလ - ကုသိုလ်ဟုဆိုရာ၌ ''ပစ္စုပ္ပန် ကုသိုလ်၊ အတိတ်ကုသိုလ်၊ အနာဂတ်ကုသိုလ်''ဟု ကာလအားဖြင့် အပိုင်းအခြားမရှိသကဲ့သို့ ပစ္စုပ္ပန္နသဒ္ဒါသည် ကာလအားဖြင့် အပိုင်းအခြားမရှိသော သဒ္ဒါမဟုတ်၊ အပိုင်းအခြားရှိသော သဒ္ဒါသာဖြစ်သည်။ ကုသလသဒ္ဒါသည် ရှေ့အဖို့ဟူသော ဥပါဒ်အပိုင်းအခြား နောက်အဖို့ ဟူသော ဘင်အပိုင်းအခြား၏ အစွမ်းဖြင့် ကာလအပိုင်းအခြား မရှိသောကြောင့် ဥပါဒ်မျှနှင့် ပြည့်စုံခြင်းရှိသော တရားတို့ကိုသာ အရကောက်ယူခြင်းသည်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ သို့သော် ပစ္စုပ္ပန္နသဒ္ဒါကား ထိုကာလအားဖြင့် အပိုင်းအခြားမရှိသော သဒ္ဒါမဟုတ်၊ ကာလအားဖြင့် အပိုင်းအခြားရှိသော သဒ္ဒါသာ ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ပစ္စုပ္ပန္နသဒ္ဒါ၏ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် (= ဖြစ်-တည်-ပျက်)ဟူသော ကာလအားဖြင့် ပိုင်းခြား၍သာ တရားကိုယူခြင်းကြောင့် အတီတ တိက်၌ ပဋိစ္စဝါရ အစရှိသော ဝါရတို့သည် မရှိကုန်။ (မူလဋီ-၃-၁၇ဝ။)
例如说“善”时，善这一词不受时间限定，可以说现在善、过去善、未来善；但“现在”一词并非不受时间限定，而是有明确时间界限。善这一词不以生为前限、灭为后限，所以也可以只摄取刚到生起阶段的法；“现在”则不同，它必须依生、住、灭的时间界限摄取一法。正因“现在”如此依生、住、灭而划定时间，在过去三法中才没有缘起组等诸组。（《根本复注》3-170。）
ဤအနန္တရပစ္စည်း သမနန္တရပစ္စည်းတို့၌ ပစ္စည်းတရားတို့ကား လွန်ပြီးစ အတိတ် စိတ္တက္ခဏအတွင်း၌ တည်ရှိကြသော စိတ်စေတသိက်တို့ ဖြစ်ကြ၍ ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့မှာ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း (= ခဏတ္တယ)သို့ ရောက်ဆဲ ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့် ခဏပစ္စုပ္ပန် စိတ်စေတသိက်တရားစုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန် သန္တတိပစ္စုပ္ပန် ခဏပစ္စုပ္ပန်ဟူသော ပစ္စုပ္ပန် (၃)မျိုးတို့တွင် ခဏပစ္စုပ္ပန်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ပစ္စည်းတရားကား အတိတ်၊ ပစ္စယုပ္ပန်တရားကား ပစ္စုပ္ပန်တည်း။ နာမ်က နာမ်အား ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းတည်း။ ရဟန္တာတို့၏ စုတိမှတစ်ပါးသော ပဋိသန္ဓေ ဘဝင် စုတိဟူသော ဝီထိမုတ်စိတ်တို့လည်း ပါဝင်ကြသည်။
在无间缘与等无间缘中，缘法是处在刚过去的心刹那中的心与心所；缘所生法则是正到达生、住、灭三刹那总和的正现在、刹那现在心与心所法聚。在一期现在、相续现在、刹那现在三种现在中，若依刹那现在说，缘法属于过去，缘所生法属于现在。这是名法资助名法的缘；也包括结生、有分、死亡等离心路心，但不包括阿罗汉的死亡心。
သဟဇာတပစ္စည်း
俱生缘
မိမိဖြစ်လျှင် ဖြစ်ခြင်း မိမိဥပါဒ်ဆဲခဏ၌ ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို မိမိနှင့် အတူတကွ ဖြစ်စေသည်၏အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော ပစ္စည်းတရားသည် သဟဇာတပစ္စည်း မည်၏။ ဆီမီးသည် အလင်းရောင်အား ကျေးဇူးပြု သကဲ့သို့ မှတ်ပါ။
缘法本身一生起，就在自己的生起刹那，使缘所生法与自己同时生起；能以这种方式给予助益的缘法，称为俱生缘。应如油灯资助灯光那样理解。
ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် (= ဖြစ်-တည်-ပျက်)ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်း၏ အတွင်း၌ အတူဖြစ်ကြသော ပရမတ် တရားတို့သည် အချင်းချင်း တရားတစ်ပါးက တရားတစ်ပါးကို ---- ဆီမီးသည် မီးတောက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်
在生、住、灭三刹那的总和以内同时存在的究竟法彼此资助：正如油灯燃起的同时，既令光明出现，
原书第 387 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) အလင်းရောင် ပေါ်လာအောင်လည်းကောင်း၊ အလင်းရောင် တည်နေအောင်လည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ ထို့အတူ ---- မိမိဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို ဖြစ်အောင်လည်းကောင်း၊ မိမိတည်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို တည်အောင်လည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုသောတရားသည် သဟဇာတပစ္စည်း မည်၏။
又令光明持续；同样，一法生起的同时令缘所生法生起，一法住立的同时令缘所生法住立，这样的法便称为俱生缘。
သဟဇာတပစ္စည်း (၆) မျိုး
俱生缘的六类
၁။ စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၁။ စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။”
一、四无色蕴以俱生缘力互相资助。
၂။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၂။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။”
二、四大种以俱生缘力互相资助。
၃။ သြက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၃။ သြက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။”
三、在入胎——即五蕴有的结生刹那——名与色以俱生缘力互相资助。
၄။ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၄။ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။”
四、心与心所以俱生缘力资助心生色。
၅။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၅။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။”
五、四大种以俱生缘力资助所造色。
၆။ ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိကာလေ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကိဉ္စိကာလေ န သဟဇာတ- ပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၅။) အညမည န္တိ အညော အညဿ။ ဣမိနာ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဧကက္ခဏေ ပစ္စယဘာဝဥ္စေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝဥ္စ ဒီပေတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၅။) ၁။ စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချင်းချင်း တစ်ပါးသည် တစ်ပါးအား သဟဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
巴利原文（缅文转写）：“အညမည န္တိ အညော အညဿ။ ဣမိနာ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဧကက္ခဏေ ပစ္စယဘာဝဥ္စေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝဥ္စ ဒီပေတိ။”
巴利原文（缅文转写）：“၆။ ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိကာလေ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ကိဉ္စိကာလေ န သဟဇာတ- ပစ္စယေန ပစ္စယော။”
六、色法有时以俱生缘力资助非色法，有时不以俱生缘力资助非色法。（《发趣论》1-5。）“彼此”就是一法对另一法；这说明同一刹那中的这些法，既可以是缘法，也可以是缘所生法。（《阿毗达磨义注》3-365。）一、在一个心刹那内，四名蕴以俱生缘力互相资助。
၂။ ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံခိုက် ကလာပ်တူ မဟာဘုတ်တို့သည် အချင်းချင်းအား၊ (၃)ပါးက (၁)ပါးအား၊ (၁)ပါးက (၃)ပါးအား၊ (၂)ပါးက (၂)ပါးအား၊ သဟဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
二、在色法具足生、住、灭三刹那时，同一色聚中的四大种互相资助：三大种资助一大种，一大种资助三大种，或两大种资助另两大种。
၃။ ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေခဏ၌ နာမ်ရုပ်သည် အချင်းချင်းအား၊ ၄။ ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် (၁ဝ)၊ အရူပဝိပါက် (၄)ခု၊ ရဟန္တာတို့၏ စုတိကြဥ်သော စိတ်စေတသိက်တရားတို့သည် စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အား (အဋ္ဌကထာနည်း)၊ စိတ္တဇရုပ် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တို့အား (ဆရာနည်း)၊ ၅။ ကလာပ်တူ မဟာဘုတ်တို့သည် ကလာပ်တူ ဥပါဒါရုပ်တို့အား၊ ၆။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်တရားတို့သည် ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေနာမက္ခန္ဓာတို့အား ပဋိသန္ဓေကာလ၌ သဟဇာတ- ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏၊ ပဝတ္တိကာလ၌ သဟဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြု။
三、在五蕴有的结生刹那，名与色互相资助。四、依义注法，转起时除十双五识、四无色界果报心与阿罗汉死亡心以外，心、心所以俱生缘力资助心生色；依诸师之说，结生名法聚也摄在这一项中，以俱生缘力资助结生业生色。五、同一色聚中的四大种资助同聚所造色。六、在五蕴有的结生时，心所依处以俱生缘力资助结生名蕴；转起时则不如此资助。
〔မှတ်ချက် ---- ပဋိသန္ဓေအခါ၌ မှီရာ ဟဒယဝတ္ထုနှင့် ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတို့သည် ဥပါဒ်ချင်းပြိုင်လျက် ပြိုင်တူ ဖြစ်ကြသောကြောင့် သဟဇာတသတ္တိဖြင့် ဟဒယဝတ္ထုက ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုအား ကျေးဇူးပြုခြင်း ဖြစ်၏။ ပဝတ္တိအခါ၌ကား ပဉ္စဝေါကာရဘုံဝယ် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီကြသည့် နာမ်တရားစုတို့သည် မိမိတို့ မဥပါဒ်မီ ရှေးရှေးစိတ္တက္ခဏက ဖြစ်ခဲ့သော ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကိုသာ မှီဖြစ်ကြ၍ မိမိတို့နှင့် ပြိုင်တူ ဥပါဒ်သည့် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မမှီကြသဖြင့် ပဝတ္တိအခါ၌ ဟဒယဝတ္ထုက နာမ်တရားတို့အား သဟဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။〕〕〕 စိတ္တစေတသိကာတိ ပဝတ္တိယံ စတ္တာရော ခန္ဓာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၅။) အမှတ် (၄)၌ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အား သဟဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးသော စိတ်စေတသိက်တို့
巴利原文（缅文转写）：“စိတ္တစေတသိကာတိ ပဝတ္တိယံ စတ္တာရော ခန္ဓာ။”
〔注——结生时，作为依处的心所依处色与结生名法聚在生起刹那同时生起，所以心所依处以俱生缘力资助结生名法聚。转起时，五蕴有中的名法聚依止先前心刹那已经生起的心所依处色，而不依止与自己同时生起的心所依处色，因此转起时心所依处不以俱生缘力资助名法。〕“心与心所”在这里是指转起时的四蕴。（《阿毗达磨义注》3-365。）关于第四项，以俱生缘力资助心生色的心、心所，
原书第 388 页
အရ ပဝတ္တိအခါ၌ ဖြစ်သော စိတ်စေတသိက်တရားတို့ကို အရကောက်ယူရန် အဋ္ဌကထာက ဖွင့်ဆိုထား၏။
义注明说是转起时生起的心、心所法。
သို့သော် ပဋ္ဌာန်းအရကောက် ဆရာတော်ကား ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုတို့ကိုလည်း အာစရိယဝါဒအရ အရကောက် ယူရန် တင်ပြထား၏။ အဋ္ဌကထာကား အမှတ် (၃) ဖြစ်သည့် သြက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အရတွင် ပဋိသန္ဓေ နာမ်ရုပ်တို့ ပါဝင်ပြီး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆ၍ မဖွင့်ဆိုခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည်။
然而，《发趣论》释义传统的诸师依阿阇梨之说，也把结生名法聚摄入。义注可能认为第三项“入胎刹那的名色”已经包含结生名色，因此没有在第四项重复说明。
သြက္ကန္တိက္ခဏေတိ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ။ တသ္မိံ ဥှိ ခဏေ နာမရူပံ သြက္ကန္တံ ဝိယ ပက္ခန္ဒန္တံ ဝိယ ပရလောကတော ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ပဝိသန္တံ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ သော ခဏော ''သြက္ကန္တိက္ခဏော''တိ ဝုစ္စတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၅။) = သြက္ကန္တိက္ခဏဟူသည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေခဏတည်း။ ထိုပဋိသန္ဓေခဏ၌ နာမ်နှင့်ရုပ်သည် တမလွန်လောကမှ ဤလောကသို့ လာ၍ အမိဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေရမည့် ဂဗ္ဘသေယျကဖြစ်မည့်သူက အမိဝမ်းသို့ ဝင်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သံသေဒဇ သြပပါတိက ဖြစ်မည့်သူတို့က ဆိုင်ရာ အရပ်သို့ ဝင်ရောက် သကဲ့သို့လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ထိုပဋိသန္ဓေခဏကို သြက္ကန္တိက္ခဏဟု ဆို၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၅။)
巴利原文（缅文转写）：“သြက္ကန္တိက္ခဏေတိ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ။ တသ္မိံ ဥှိ ခဏေ နာမရူပံ သြက္ကန္တံ ဝိယ ပက္ခန္ဒန္တံ ဝိယ ပရလောကတော ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ပဝိသန္တံ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ သော ခဏော ''သြက္ကန္တိက္ခဏော''တိ ဝုစ္စတိ။”
“入胎刹那”是五蕴有的结生刹那。在这一刹那，名色的生起仿佛从他世来到此世而进入：胎生者仿佛进入母胎，湿生与化生者则仿佛进入各自的出生处。因此，这一结生刹那称为“入胎刹那”。（《阿毗达磨义注》3-365。）
အညမညပစ္စည်း
相互缘
အချင်းချင်း ဖြစ်စေတတ် ထောက်ပံ့တတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရားသည် အညမညပစ္စည်း မည်၏။ အချင်းချင်း ထောက်ပံ့တတ်သော တုတ် (၃)ချောင်းကဲ့သို့မှတ်ပါ။
以彼此令对方生起、彼此支持的方式给予助益的法，称为相互缘。应如三根互相支撑的木棍那样理解。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၆၇။)
（《阿毗达磨义注》3-347；《清净之道》2-167。）
တုတ်ချောင်း (၃)ချောင်းကို အဖျား၌ စုချည်ပြီးလျှင် ထောင်၍ အောက်ဖက်၌ ခြေ (၃)ချောင်းကို မျှအောင် ကားထားလိုက်သောအခါ မလဲအောင် အချင်းချင်း ထောက်ပံ့ထားသကဲ့သို့ တစ်နည်းဆိုသော် (၃)ချောင်းထောက် ထိုင်ခုံ၌ ခြေထောက် (၃)ခုတို့ကို အချင်းချင်း ထောက်ပံ့ထားသောကြောင့် မလဲသကဲ့သို့ ထို့အတူ ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် ကွဲပြားသော်လည်း အပြန်အလှန် ပစ္စည်းဖြစ်နိုင် ပစ္စယုပ္ပန်လည်း ဖြစ်နိုင်၍ ပစ္စည်းဖြစ်ခိုက်၌ အချင်းချင်း ဖြစ်စေနိုင် ထောက်ပံ့နိုင်သော သတ္တိကို အညမညပစ္စည်းဟု ခေါ်သည်။
三根木棍把顶端缚在一起竖立，下端三足均匀张开，便能互相支撑而不倒；又如三脚凳的三足互相支撑而不倾倒。同样，缘法与缘所生法虽可分别安立，却能互为缘与缘所生，并在作为缘时彼此令生、彼此支持；这种力量称为相互缘。
သဟဇာတပစ္စည်းတုန်းက ---- ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သဟ ဥပ္ပါဒနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော - (အဘိ-ဋ္ဌ- ၃-၃၄၆။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၆၆။) = မိမိဖြစ်လျှင် ဖြစ်ခြင်း မိမိဥပါဒ်ဆဲ ခဏ၌ ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို မိမိနှင့် အတူတကွ ဖြစ်စေသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သောတရားသည် သဟဇာတပစ္စည်းမည်၏ဟု ဖော်ပြထား၏။ ယင်းသို့ ဖော်ပြထားသော စကားသည် ဖြစ်စေဖို့ရန် ကျေးဇူးပြုခြင်းက ထင်ရှားသောကြောင့် ဆိုအပ်သော စကားဖြစ်၏။
巴利原文（缅文转写）：“ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ သဟ ဥပ္ပါဒနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော”
解释俱生缘时说：“正在生起之法，以使其与自己共同生起的方式给予助益。”（《阿毗达磨义注》3-346；《清净之道》2-166。）这里特别说“令生”，是因为资助生起这一面最为明显。
ထိုစကားကို နိဒဿနနည်းဟု ယူ၍ ''တည်ဖို့ရန်လည်း ကျေးဇူးပြုခြင်းကို ညွှန်ပြသောစကား''ဟု မှတ်ပါ။
应依举显法理解：这句话也显示俱生缘会资助缘所生法住立。
(မဟာဋီ-၂-၂၇၄၊ စာပိုဒ်-၅၉၉။)
（《大复注》2-274，第599段。）
ဤအညမညပစ္စည်း၌ကား ---- အညမညံ ဥပ္ပါဒနုပတ္ထမ္ဘနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော ---- ။ (အဘိ- ဋ္ဌ-၃-၃၄၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၆၇။) အယဉ္စ ဥပ္ပတ္တိယာ ဌိတိယာစ ဥပကာရကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ (မဟာဋီ-၂-၂၇၅၊၊) = ဤအညမညပစ္စည်းသည် အချင်းချင်း ဖြစ်စေတတ် ထောက်ပံ့တတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြု- တတ်သော တရားတည်း။ ဤအညမည ပစ္စည်းတရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာအောင်လည်းကောင်း၊ တည်တံ့အောင် လည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရားတည်း ---- ဟု ဤသို့ ဖွင့်ဆိုထား၏။
巴利原文（缅文转写）：“အယဉ္စ ဥပ္ပတ္တိယာ ဌိတိယာစ ဥပကာရကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။”
巴利原文（缅文转写）：“အညမညံ ဥပ္ပါဒနုပတ္ထမ္ဘနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော ---- ။”
关于相互缘，释文说：“以彼此令生、彼此支持的方式给予助益之法。”（《阿毗达磨义注》3-347；《清净之道》2-167。）又说：“应知此缘既资助生起，也资助住立。”（《大复注》2-275。）
ထိုကြောင့် ဤသဟဇာတပစ္စည်းနှင့် အညမညပစ္စည်းတို့သည် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို ဖြစ်ပေါ်လာအောင် လည်းကောင်း၊ တည်တံ့အောင်လည်းကောင်း နှစ်မျိုးလုံး ကျေးဇူးပြုသည်ဟု မှတ်ပါ။
因此应当记住：俱生缘与相互缘都既资助缘所生法生起，也资助它住立。
原书第 389 页
အညမညပစ္စည်း (၃) မျိုး
相互缘的三类
၁။ စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၁။ စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။”
一、四无色蕴以相互缘力互相资助。
၂။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၂။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။”
二、四大种以相互缘力互相资助。
၃။ သြက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၅။) ၁။ နာမ်ခန္ဓာ (၄)ပါးတို့သည် အချင်းချင်းအား၊ ၂။ မဟာဘုတ် (၄)ပါးတို့သည် အချင်းချင်းအား၊ ၃။ ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေခဏ၌ နာမ်ရုပ်သည် အချင်းချင်းအား အညမညပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
巴利原文（缅文转写）：“၃။ သြက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။”
三、在入胎刹那，名与色以相互缘力互相资助。（《发趣论》1-5。）即：四名蕴彼此、四大种彼此，以及五蕴有结生刹那的名色彼此，都以相互缘力给予助益。
အချင်းချင်း ကောက်ယူပုံ
互相摄取的方法
(က) နာမက္ခန္ဓာ = နာမ်ခန္ဓာအချင်းချင်း
（甲）名蕴彼此
၁။ (၃)ပါး၊ (၃)ပါးသော နာမက္ခန္ဓာအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော (၁)ပါး (၁)ပါးသော နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရား။
一、一个名蕴作为缘法，分别资助其余三个名蕴。
၂။ (၁)ပါး (၁)ပါးသော နာမက္ခန္ဓာအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော (၃)ပါး (၃)ပါးသော နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရား။
二、三个名蕴作为缘法，分别资助其余一个名蕴。
၃။ (၂)ပါး (၂)ပါးသော နာမက္ခန္ဓာအား ကျေးဇူးပြုတတ်သော (၂)ပါး (၂)ပါးသော နာမက္ခန္ဓာ ပစ္စည်းတရား။
三、两个名蕴作为缘法，分别资助其余两个名蕴。
ဤသို့လျှင် နာမ်ခန္ဓာအချင်းချင်း၌ ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် (၃)မျိုး ခွဲယူပါ။ ဤခွဲထားသတ်မှတ်ချက်များအရ ရှေးအကြောင်း အကျိုးတို့ကို သိမ်းဆည်းသည့် အပိုင်းတွင် စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုတစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော နာမ်တရားစုတို့တွင် နာမ်တရား (၁)လုံးကို သို့မဟုတ် နာမ်ခန္ဓာ (၁)ခုကို အကျိုးယူပါက ကြွင်းကျန်သော နာမ်ခန္ဓာ (= နာမ်တရားစု)တို့မှာ အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသည်ဟုလည်းကောင်း၊ နာမ်ခန္ဓာ (၂)ခု (၃)ခုစသည်ကို အကျိုးယူပါက ကြွင်းကျန်သော နာမ်ခန္ဓာမှာ အကြောင်းတရား ဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း ဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
名蕴彼此的缘法与缘所生法，应如此分成三种。依此分类，在先前摄受因果的阶段，一个心刹那内若把一个名法或一个名蕴取为果，其余名蕴——即其余名法聚——便是因法；若把两个、三个名蕴等取为果，所余名蕴便是因法。此前的说明正是依据这种分类。
(ခ) မဟာဘုတ်အချင်းချင်း
（乙）四大种彼此
၁။ (၃)ပါး (၃)ပါးသော မဟာဘုတ်အား ကျေးဇူးပြုတတ်သော (၁)ပါး (၁)ပါးသော မဟာဘုတ် ပစ္စည်းတရား၊ ၂။ (၁)ပါး (၁)ပါးသော မဟာဘုတ်အား ကျေးဇူးပြုတတ်သော (၃)ပါး (၃)ပါးသော မဟာဘုတ် ပစ္စည်းတရား၊ ၃။ (၂)ပါး (၂)ပါးသော မဟာဘုတ်အား ကျေးဇူးပြုတတ်သော (၂)ပါး (၂)ပါးသော မဟာဘုတ် ပစ္စည်းတရား။
一、一个大种作为缘法，分别资助其余三个大种；二、三个大种作为缘法，分别资助其余一个大种；三、两个大种作为缘法，分别资助其余两个大种。四大种彼此的缘法与缘所生法，应如此分成三种。
ဤသို့လျှင် မဟာဘုတ်အချင်းချင်း၌ ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် (၃)မျိုး ခွဲယူပါ။ လက္ခဏာဒိစတုက္ကပိုင်းတွင် ဖော်ပြ- လတ္တံ့သော အဝသေသဓာတုတ္တယ ပဒဋ္ဌာနာ = ဓာတ်တစ်ပါးသည် မိမိမှကြွင်းသော ဓာတ်သုံးပါးလျှင် အနီးစပ်- ဆုံးသော အကြောင်းတရားရှိ၏ ---- (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၇၃။)ဟူသော အဋ္ဌကထာအဖွင့်များမှာ ဤပါဠိတော်နှင့် အညီ ပင်တည်း။
第四册第七章“四界的相、作用、现起、近因”将说：“各大种以其余三大种为近因”等（《清净之道》2-73），也正与这段巴利教说相合。
ဤနာမ်ခန္ဓာအချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုပုံ၊ မဟာဘုတ်အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုပုံ ခွဲထားသတ်မှတ်ချက်သည် သဟဇာတ အညမည ပစ္စည်းနှစ်မျိုးလုံးနှင့် သက်ဆိုင်၏။ ဤသဟဇာတနှင့် အညမညပစ္စည်းတို့သည် စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုအတွင်း၌၊ ရုပ်ကလာပ် တစ်ခုအတွင်း၌ ကလာပ်တူ နာမ်တရား ရုပ်တရားတို့၏ အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုသည့် တရားများသာဖြစ်ရကား ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် နှစ်မျိုးလုံးသည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏသုံးပါး အပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံခိုက် (= ခဏတ္တယသင်္မဂီ) အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့သာ ဖြစ်ကြ၏။ နာမ်ရုပ်က နာမ်ရုပ်အား ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြ၏။
名蕴彼此与四大种彼此的上述摄取方法，同时适用于俱生缘与相互缘。两缘都在一个心刹那或一个色聚内资助名法或色法，所以缘法与缘所生法都是具足生、住、灭三刹那的现在法。这两缘是名色法资助名色法的缘。
原书第 390 页
နိဿယပစ္စည်း
依止缘
မဟာပထဝီမြေကြီးသည် သစ်ပင်၏၊ ကားပေါင်အဝတ်သည် ဆန်းကြယ်စွာ ပြုအပ်သော ပန်းချီဆေးရေးရုပ် စသည်တို့၏ တည်ရာတို့သည်လည်းကောင်း၊ မှီရာတို့သည်လည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့ ဤအတူ တည်ရာ၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မှီရာ၏အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုတတ်သော ပစ္စည်းတရားသည် နိဿယပစ္စည်း မည်၏။
正如大地是树木的住处与依处，画布是绘画的住处与依处；同样，以作为住处、作为依处的方式给予助益的缘法，称为依止缘。
ထိုနိဿယပစ္စည်းသည် (၁) သဟဇာတနိဿယ၊ (၂) ပုရေဇာတနိဿယဟု (၂)မျိုး ရှိ၏။
依止缘有两种：一、俱生依止缘；二、前生依止缘。
(၁) သဟဇာတနိဿယပစ္စည်း
一、俱生依止缘
ခန္ဓာစသော ပစ္စည်းတရားတို့သည် ထိုထို မိမိတို့အား စွဲမှီ၍ ဖြစ်ကြကုန်သော ခန္ဓာစသည်တို့၏ မှီရာ၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုကြ၏။ ဥပမာ - ပန်းချီအရုပ်ရေးရာ၌ ထောင်ထားအပ်သော ကားပုံအတွင်းက အဝတ်သည် အရုပ်၏မှီရာ ဖြစ်သကဲ့သို့တည်း။ သဟဇာတ၌ ဖော်ပြခဲ့သော (၁)မှ (၅) တိုင်အောင်သော ပစ္စည်းတရား ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့တည်း။ နံပါတ် (၆)အစား အောက်ပါ ပုရေဇာတနိဿယ ပစ္စည်းကို ပြောင်းလဲ၍ ဟောထားတော်မူသည်။ (မူလဋီ-၃-၁၇၁။)
蕴等缘法，以作为依处的方式，资助依止自己而生的蕴等法。譬如绷在画框上的画布是图画的依处。其缘法与缘所生法，同俱生缘第一项至第五项；俱生缘的第六项则换成下述前生依止缘。（《根本复注》3-171。）
(၂) ပုရေဇာတနိဿယပစ္စည်း
二、前生依止缘
ပထဝီဓာတ်က ကြွင်းဓာတ်ကြီး (၃)ပါးတို့အားလည်းကောင်း၊ စက္ခုအကြည်ဓာတ်စသည်တို့က စက္ခု- ဝိညာဏဓာတ်စသည်တို့အားလည်းကောင်း တည်ရာ၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုကြ၏။ ဥပမာ ---- မြေကြီးသည် မြက် သစ်ပင်စသည်တို့၏ တည်ရာဖြစ်သကဲ့သို့တည်း။ (မူလဋီ-၃-၁၇၁။) ယင်းပုရေဇာတနိဿယပစ္စည်းမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်၏။ ---- ၁။ စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”
地界以作为住处的方式资助其余三大种，眼净色等也以这种方式资助眼识界等。譬如大地是草木等的住处。（《根本复注》3-171。）前生依止缘如下：一、眼处以依止缘力资助眼识界及其相应法。
၂။ သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၂။ သောတာယတနံ သောတဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”
二、耳处以依止缘力资助耳识界及其相应法。
၃။ ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၃။ ဃာနာယတနံ ဃာနဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”
三、鼻处以依止缘力资助鼻识界及其相应法。
၄။ ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၄။ ဇိဝှါယတနံ ဇိဝှါဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”
四、舌处以依止缘力资助舌识界及其相应法。
၅။ ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၅။ ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”
五、身处以依止缘力资助身识界及其相应法。
၆။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနော- ဝိညာဏဓာတုယာ စ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၅။) ၁။ စက္ခာယတနသည် စက္ခုဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အား၊ ၂။ သောတာယတနသည် သောတဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အား၊ ၃။ ဃာနာယတနသည် ဃာနဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အား၊ ၄။ ဇိဝှါယတနသည် ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အား၊ ၅။ ကာယာယတနသည် ကာယဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အား၊ ၆။ ဟဒယဝတ္ထုသည် မနောဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အား၊ တည်ရာ၏ အဖြစ်ဖြင့် အသီးအသီး ကျေးဇူးပြု၏။
巴利原文（缅文转写）：“၆။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနော- ဝိညာဏဓာတုယာ စ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”
六、意界与意识界依止某一色法而转起，该色法便以依止缘力资助意界、意识界及其相应法。（《发趣论》1-5。）因此，眼处、耳处、鼻处、舌处、身处分别资助相应的识界与相应法；心所依处则资助意界、意识界及其相应法，都是以作为住处的方式给予助益。
原书第 391 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း ရှုကွက်တွင် ---- ။ ဝတ္ထုဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
在缘起第五法的观照中，可作如下摄受：由于依处生起，受蕴生起；
။ ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။ ---- ဤသို့စသော ရှုကွက်မျိုးတည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၇။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၆၇။) ပုရေဇာတ = ရှေးကဖြစ်သော၊ နိဿယ = မှီရာတရား။ ---- စက္ခုဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုသည် မိမိတို့ မဥပါဒ်မီ (= မဖြစ်မီ) သက်တမ်း အလယ်အလတ်ရှိသော မဇ္ဈိမာယုကဖြစ်၍ အတီတဘဝင်နှင့် ဥပါဒ်- ပြိုင်သော စက္ခုဝတ္ထု (= စက္ခာယတန)ကို မှီ၍ ဖြစ်ကြရ၏။ မိမိတို့နှင့် ဥပါဒ်ချင်းပြိုင်၍ဖြစ်သော စက္ခာယတနကို လည်းကောင်း၊ မိမိတို့ မဥပါဒ်မီ ဘဝင်္ဂစလန၊ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်တို့နှင့် ဥပါဒ်ချင်းပြိုင်၍ ဖြစ်ကြကုန်သော စက္ခာယတနတို့ကိုလည်းကောင်း မှီ၍ မဖြစ်ကြကုန်။ မိမိတို့ မဥပါဒ်မီ စိတ္တက္ခဏ (၄)ချက်ခန့်တွင် ရှိသော အတီတဘဝင်နှင့် ဥပါဒ်ချင်းပြိုင်၍ဖြစ်သော စက္ခာယတနကိုသာ မှီ၍ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် မိမိတို့ မဖြစ်မီ စိတ္တက္ခဏ (၄)ချက်က ကြိုတင်၍ ဖြစ်ခဲ့သော စက္ခာယတနက မိမိတို့အား မှီရာနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူး-
依处是因法，受蕴是果法。上述观照属于前生依止缘。（《阿毗达磨义注》3-347；《清净之道》2-167。）Purejāta 意为先前生起，nissaya 意为依处。眼识界及其相应法，依止在自身生起以前约四个心刹那、与过去有分同时生起且寿命处于中段的眼处而生；它们不依止与自身同时生起的眼处，也不依止与有分波动、有分断及五门转向心同时生起的眼处。由于先前约四个心刹那生起的眼处，以依处之力给予
ပြုပေးသဖြင့် ပုရေဇာတနိဿယ ---- ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကျိုးတရား မဖြစ်မီ ရှေးကကြိုတင်၍ ဖြစ်နှင့်သော မှီရာ အကြောင်းပစ္စည်းတရားဟု ဆိုလိုသည်။
助益，所以称为前生依止；意思是，在果法生起以前已经生起的依处因法。
သောတဝိညာဏဓာတ်မှသည် ကာယဝိညာဏဓာတ်သို့ တိုင်အောင်သော ဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့် သမ္ပယုတ် တရားစုတို့၏ မှီရာဖြစ်ကြသော သောတာယတန၊ ဃာနာယတန၊ ဇိဝှါယတန၊ ကာယာယတနတို့၌လည်း နည်းတူ မှတ်ပါ။
从耳识界至身识界及其相应法所依的耳处、鼻处、舌处与身处，也应依同一方法理解。
မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့၏ မှီရာဖြစ်သော ဟဒယဝတ္ထုသည်လည်း မိမိတို့ မဥပါဒ်မီ မမြဲသော = အနိယမ သဘောအားဖြင့် ပဋိသန္ဓေအစရှိသော ရှေးရှေးသော စိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထု ပစ္စည်းတရားကိုသာ မှီ၍ ဖြစ်ကြရသည်။ သို့အတွက် - ပုရေဇာတနိဿယ - ဟု ခေါ်သည်။
意界、意识界及其相应法所依的心所依处，也只依止自身生起以前、依不定次序与结生心等先前诸心同时生起的心所依处缘法；所以也称前生依止。
အဓိဋ္ဌာနာကာရ ---- အာဓာရာကာရော စေတ္ထ တေသံ သာတိသယံ တဒဓီနဝုတ္တိတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော။
巴利原文（缅文转写）：“အဓိဋ္ဌာနာကာရ ---- အာဓာရာကာရော စေတ္ထ တေသံ သာတိသယံ တဒဓီနဝုတ္တိတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော။”
这里所谓“住处之相”，应理解为：缘所生法特别依赖该缘法而转起。
(မဟာဋီ-၂-၂၇၆။)
（《大复注》2-276。）
ဤအရာဝယ် ဆိုင်ရာ ဝတ္ထုရုပ်တရားတို့က ဆိုင်ရာ နာမ်တရားစုတို့အား တည်ရာ၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ဟု ဆိုရာ အာဓာရာကာရ (= တည်ရာ၏ အဖြစ်ဟူသော အခြင်းအရာ)ဟူသည် ထိုပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့၏ အလွန်အကဲနှင့်တကွ ထိုပစ္စည်းတရား၌ ဆက်စပ်သော ဖြစ်ခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်တည်း။
说各依处色以“作为住处”的方式资助相应名法时，“作为住处”就是缘所生法特别依赖该缘法而转起。
န ဟိ ယထာဝုတ္တံ တဒဓီနဝုတ္တိတာ ဝိသေသံ မုဉ္စိတွာ အညော စက္ခာဒီသု အဒေသကာနံ အရူပဓမ္မာနံ အဓိဋ္ဌာနာကာရော သမ္ဘဝတိ။ (မဟာဋီ-၂-၂၇၆။) ယင်းကဲ့သို့ အာဓာရ (= တည်ရာ မှီရာ)ဟူသည် တကယ်တည်နေရာ မှီနေရာ မဟုတ်ဘဲ ဆက်စပ်သော ဖြစ်ခြင်းရှိမှုကို ဆိုလိုခြင်းကြောင့် မဟာဘုတ်တို့ကို မည်သည့် မဟာဘုတ်အပေါ်၌ တည်၏ဟု ညွှန်ပြအပ်သော အရပ်မရှိကြဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ ဆိုလိုရင်းကား စက္ခုပသာဒ၌ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့သည် မှီ၍ ဖြစ်ကြ၏ ဆိုရာ၌လည်း စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုက စက္ခုပသာဒ (= စက္ခာယတန) အပေါ်မှာပူးကပ်၍ တည်နေသည် မှီနေသည်ဟု မဆိုလို။ စက္ခုပသာဒ (= စက္ခာယတန)မရှိလျှင် စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစု သည် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစု ဖြစ်ဖို့ရန် စက္ခာယတနက အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းတရား ဖြစ်သည်ဟုသာ ဆိုလိုရင်း ဖြစ်သည်။ ဟဒယဝတ္ထုကို မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်
巴利原文（缅文转写）：“န ဟိ ယထာဝုတ္တံ တဒဓီနဝုတ္တိတာ ဝိသေသံ မုဉ္စိတွာ အညော စက္ခာဒီသု အဒေသကာနံ အရူပဓမ္မာနံ အဓိဋ္ဌာနာကာရော သမ္ဘဝတိ။”
除这种特别依赖而转起以外，对于眼等处中没有方位的非色法，不可能另有一种实体性的“住处”。（《大复注》2-276。）所以“大种住在哪一个大种上”无从指出；同样，说眼识及其相应法依眼净色而生，并不是说它们贴在眼净色上。意思只是：若没有眼净色，眼识及其相应法便不能生起，因而眼处是它们强有力的依处因。说意界、意识界
原书第 392 页
တို့နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့က မှီသည်ဟု ဆိုရာ၌လည်း ဤအဓိပ္ပါယ်ပင်တည်း။ မှန်ပေသည် ပုံသဏ္ဌာန် မရှိကြ ကုန်သော နာမ်တရားတို့သည် မည်သည့်အရပ်၌ ဖြစ်ကြ၏ဟု ဆိုဖို့ရာ အရပ်ဒေသလည်း မရှိသောကြောင့် တည်ရာ မှီရာ ဝတ္ထုရုပ်တို့နှင့် ဆက်စပ်၍ ဖြစ်ရခြင်းမှတစ်ပါး အခြားသော တည်ရာဒေသ မရှိနိုင်ပေ။
及其相应法依心所依处，也正是这个意思。名法没有形状，无从指出它在什么地点生起；除了依关联的依处色而生以外，不能另立一个实体住处。
တံ နိဿယတာ စဿ န ဧကဒေသေန အလီဒယနဝသေန ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ အရူပဘာဝတော၊ အထခေါ ဂရုရာဇာဒီသု သိဿရာဇပုရိသာဒီနံ ဝိယ တပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယ။ (အနုဋီ-၂-၅၆။) ဥပမာ ဆရာသမား အရှင်သခင် အမိအဖ စသူတို့ကို မှီခိုရသဖြင့် တပည့်များ၊ မင်းခယောကျာ်းများ၊ သားသမီးများသည် ကြီးပွားကြသည်ဟု ဆိုရာ၌ ဆရာသမား၊ အရှင်သခင်၊ အမိအဖ စသူတို့၏ အထောက်အပံ့ အရှိန်အဝါ သြဝါဒကြောင့် တပည့်စသူတို့၏ ကြီးပွားကြရသည်ကိုပင် ဆရာသမားစသူတို့ကို တပည့်စသူတို့က မှီသည်ဟု ဆိုရသကဲ့သို့တည်း။ (အနုဋီ-၂-၅၆။) ဤနိဿယပစ္စည်းသည်လည်း နာမ်ရုပ်က နာမ်ရုပ်အား ကျေးဇူးပြုသောပစ္စည်းပင် ဖြစ်သည်။
巴利原文（缅文转写）：“တံ နိဿယတာ စဿ န ဧကဒေသေန အလီဒယနဝသေန ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ အရူပဘာဝတော၊ အထခေါ ဂရုရာဇာဒီသု သိဿရာဇပုရိသာဒီနံ ဝိယ တပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယ။”
非色法所说的依止，不应理解为以身体的一部分贴附其上，而应如弟子依师长、臣属依君主、子女依父母：他们因师长等的支持、威德与教诫而成长，所以说依止师长等。（《随复注》2-56。）依止缘也是名色法资助名色法的缘。
ဥပနိဿယပစ္စည်း
亲依止缘
အကျိုးတရား မှန်သမျှသည် မိမိဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားနှင့် ဆက်စပ်လျက်သာလျှင် ဖြစ်ရ၏။ အကြောင်း တရား မှန်သမျှသည်လည်း မိမိဆိုင်ရာ အကျိုးတရားနှင့် ဆက်စပ်လျက်သာလျှင် ဖြစ်ရိုးဓမ္မတာရှိ၏။ သို့အတွက် သက်ဆိုင်ရာ အကျိုးတရား၏ ဆက်စပ်၍ဖြစ်ရာ မှီအပ်သော အကြောင်းတရားဟူသမျှကို နိဿယဟု ခေါ်ဆိုနိုင်- ပေသည်။ ဤ၌ မှီ ဟူသည်လည်း ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားက ဆိုင်ရာ အကျိုးတရားကို မပယ်စွန့်ခြင်းပင်တည်း။
一切果法都只能与各自的因法相关联而生，一切因法也必然与各自的果法相关联。因此，凡是果法所依、与果法相关联而生的因法，都可称为“依止”。这里“依”也就是相应因法不舍离相应果法。
ယင်းနိဿယမည်သော အကြောင်းတရားဟူသမျှတို့တွင် အားကြီးသော အကြောင်းတရားသည် ဥပနိဿယ မည်၏။ ထိုကြောင့် အားကြီးသော အကြောင်းတရားအဖြစ်ဖြင့် အကျိုးပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရားကို ဥပနိဿယပစ္စည်းတရားဟူ၍ သိရှိပါလေ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၇။) ထိုဥပနိဿယပစ္စည်းသည် (၁) အာရမ္မဏူပနိဿယ၊ (၂) အနန္တရူပနိဿယ၊ (၃) ပကတူပနိဿယဟု (၃)မျိုး ရှိ၏။ ထို (၃)မျိုးတို့တွင် အာရမ္မဏူပနိဿယမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
在所有称为依止的因法中，力量强大的因法称为亲依止。因此，应知能以强力因的方式资助缘所生法的法，称为亲依止缘。（《阿毗达磨义注》3-347。）亲依止缘有三种：一、所缘亲依止缘；二、无间亲依止缘；三、自然亲依止缘。
(၁) အာရမ္မဏူပနိဿယ
一、所缘亲依止缘
''လှူအပ်သောဝတ္ထုကို ပေးလှူပြီး၍ တစ်နည်း ပေးလှူကြောင်း စေတနာကို ဖြူစင်စေ၍၊ (၅)ပါးသီလစသော နိစ္စသီလကို ဆောက်တည်၍၊ ဥပုသ်ကျင့်သုံးခြင်းအမှုကို ပြု၍၊ ထို ဒါန သီလ ဥပေါသထ စေတနာကို အလေး အမြတ်ပြု၍ ဆင်ခြင်၏။ ရှေးရှေးက ကောင်းစွာ လေ့ကျက်အပ်ပြီးကုန်သော ဒါန သီလ ဥပေါသထ စေတနာတို့ကို အလေးဂရုပြု၍ ဆင်ခြင်၏။ စျာန်မှထ၍ စျာန်ကို အလေးဂရုပြု၍ ဆင်ခြင်၏။ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သောတာပတ္တိမဂ်၏ အနီးအပါး၌ရှိသော ဂေါတြဘုကို အလေးအမြတ်ပြု၍ ဆင်ခြင်ကုန်၏၊ သကဒါဂါမ် အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အထက်မဂ်၏ အနီး၌ရှိသော ဝေါဒါန်ကို အလေးဂရုပြု၍ ဆင်ခြင်ကုန်၏၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အရိယမဂ်မှ ထ၍ အရိယမဂ်ကို အလေးအမြတ်ပြု၍ ဆင်ခြင်ကုန်၏။'' ဤသို့စသောနည်းဖြင့် အာရမ္မဏူပနိဿယကို ရှေးဦးစွာ အာရမ္မဏာဓိပတိနှင့် အတူတကွ ထူးခြားမှုကို မပြုမူ၍ ဝေဖန်ဟောကြားတော်မူအပ်ပြီ။ ထိုအာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စည်း အာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းတို့တွင် အကြင်
布施物品，或令布施思清净；受持五戒等常戒；行布萨；然后重视并省察这些布施、持戒、布萨之思。也重视并省察过去反复熟习的布施、持戒、布萨之思。出禅以后，重视并省察该禅。须陀洹重视并省察紧邻须陀洹道的种姓；斯陀含与阿那含重视并省察紧邻更高道的净化；有学从圣道出定后，重视并省察圣道。世尊先以这些例子说明所缘亲依止，而未把它同所缘增上分别开来。在所缘增上缘与所缘亲依止缘中，心、心所重视某一所缘而生起；那个
အာရုံကို အလေးအမြတ်ပြု၍ စိတ်စေတသိက်တရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုအလေးအမြတ်ပြုအပ်သော အာရုံသည် မြဲသောအားဖြင့် ထိုစိတ်စေတသိက်တရားတို့၏ အာရုံတို့တွင် အားကြီးသော အားကောင်းသော
受重视的所缘，恒常是这些心、心所诸所缘中强而有力的所缘。因此，从“值得重视”这一义说，它称为所缘增上；从“强而有力的因法”这一义说，它称为所缘亲依止。
原书第 393 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) အာရုံ ဖြစ်၏၊ ထိုကြောင့် အလေးအမြတ်ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ်မျှဟူသော အနက်သဘောကြောင့် အာရမ္မဏာဓိပတိ မည်၏။ အားရှိသော အားကောင်းသော အကြောင်းတရား၏အဖြစ်ဟူသော အနက်ကြောင့် အာရမ္မဏူပနိဿယ မည်၏။ ဤသို့လျှင် ထိုအာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စည်း အာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စည်းတို့၏ ထူးခြားမှုကို သိရှိပါလေ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၇-၃၄၈။) ဤအထက်၌ ဖော်ပြထားသော ပုံစံတို့မှာ ကုသိုလ်ဖြစ်ထိုက်သည့် အလေးအမြတ်ပြုထိုက်သည့် အာရုံ တို့ကို အာရုံပြု၍ ကုသိုလ်စိတ်စေတသိက်တို့ ဖြစ်ပုံများတည်း။ (ကြိယာဖြစ်ပုံကား အသင်သူတော်ကောင်းနှင့် မသက်ဆိုင်သေး၍ ချန်လှပ်ထားပါသည်။) ယင်းအာရုံတို့ကို အလေးအမြတ်ပြု၍ အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။
应当如此辨明所缘增上缘与所缘亲依止缘的差别。（《阿毗达磨义注》3-347—348。）上述例子说明：缘取值得重视、足以生善的所缘，善心与善心所如何生起。唯作的情形与善人尚无直接关系，故略而不论。然而，重视这些所缘也可能生起不善。
ပုံစံ ---- ဒါနပြု၍ နိစ္စသီလဆောက်တည်၍ ဥပုသ်ကျင့်သုံး၍ ထိုဒါန၊ သီလ၊ ဥပေါသထစေတနာကို အလေးအမြတ်ပြု၍ လွန်စွာ သာယာ၏၊ လွန်စွာနှစ်သက်၏၊ ထို ဒါနစေတနာကို၊ သို့မဟုတ် သီလစေတနာကို၊ သို့မဟုတ် ဥပေါသထစေတနာကို အလေးအမြတ်ပြု၍ ရာဂဖြစ်၏ ဒိဋ္ဌိဖြစ်၏ (= ငါ့ဟာဟု တပ်မက်စွဲလမ်း၏၊ ငါဟု စွဲယူ၏၊ ငါ့ဒါန၊ ငါ့သီလ၊ ငါ့ဥပုသ် စသည်ဖြင့် စွဲယူ၏။) ရှေးရှေးက ကောင်းစွာ လေ့ကျက်အပ်ဖူးကုန်သော ဒါန သီလ ဥပေါသထစေတနာစသော ကာမာဝစရကုသိုလ်တို့ကို အလေးအမြတ်ပြု၍ လွန်စွာ သာယာ၏၊ လွန်စွာ နှစ်သက်၏၊ ထိုကုသိုလ်ကို အလေးအမြတ်ပြု၍ ရာဂဖြစ်၏၊ ဒိဋ္ဌိဖြစ်၏။ စျာန်မှထ၍ စျာန်ကို အလေး- အမြတ်ပြု၍ လွန်စွာ သာယာ၏၊ လွန်စွာ နှစ်သက်၏၊ ထိုစျာန်ကို အလေးအမြတ်ပြု၍ ရာဂဖြစ်၏၊ ဒိဋ္ဌိဖြစ်၏။
例如，布施、受持常戒、行布萨以后，若重视并深深喜爱这些布施、持戒、布萨之思，缘取它们便会生贪、起见——执为“我的”，执为“我”，或执著“我的布施、我的戒、我的布萨”。对于过去熟习的欲界善以及出定后的禅，若加以重视、深深喜爱，也会缘之生贪、起见。
ရှေးရှေးသော ကုသိုလ်တရားတို့က နောက်နောက်သော ရာဂ ဒိဋ္ဌိပြဓာန်းသည့် လောဘမူ အကုသိုလ်တရားတို့အား အာရမ္မဏူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
先前的善法，以所缘亲依止缘力资助后来由贪与见主导的贪根不善法。
၂။ အနန္တရူပနိဿယ
二、无间亲依止缘
အနန္တရပစ္စည်းနှင့် လိုရင်း အနက်သဘောအားဖြင့်ကား တူ၏။ သို့တူသော်ငြားလည်း မိမိ မိမိ၏ အခြားမဲ့၌ လျောက်ပတ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ် (= စိတ်+စေတသိက်)ကို ဖြစ်စေခြင်း၌ စွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အနန္တရ၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ရှေးဖြစ်သော စိတ်၏ နောက်ဖြစ်သော စိတ်ကို ဖြစ်စေခြင်း၌ အားရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အနန္တရူပနိဿယ၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ခွဲခြား၍ သိပါလေ။ ဟေတုပစ္စည်း စသည်တို့၌ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားဓမ္မကို ကြဥ်၍လည်း စိတ်သည် ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အလားတူပင် အခြားမဲ့ဖြစ်သော ရှေးစိတ်ကို ကြဥ်၍ နောက်စိတ်၏ ဖြစ်ခြင်းမည်သည် မရှိနိုင်၊ ထိုကြောင့် နောက်စိတ် ဖြစ်ဖို့ရာ ရှေးရှေးစိတ်သည် အားကြီးသော အကြောင်းတရား ဖြစ်ရ၏။ ထိုကြောင့် မိမိ မိမိ၏ အခြားမဲ့၌ လျောက်ပတ်သော စိတ်ကို ဖြစ်စေခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် အနန္တရပစ္စည်းတရားသည် ဖြစ်၏။ အားရှိသော အကြောင်းတရား၏ အဖြစ်ဖြင့် အနန္တရူပနိဿယပစ္စည်းသည်
它与无间缘在主要法义上相同，但应这样区分：能使适当的心与心所在自身之后无间生起，是无间缘；前心具有令后心生起的强力，是无间亲依止缘。在因缘等某些缘中，即使缺少其中某一法，心仍可能生起；然而，没有紧邻在前的前心，后心绝不可能生起。因此，前前心是后心生起的强力因。就能使适当后心在自身之后无间生起来说，是无间缘；就它是强力因来说，是无间亲依止缘。
ဖြစ်၏ ---- ဟု ဤသို့ ထိုအနန္တရပစ္စည်း အနန္တရူပနိဿယပစ္စည်းတို့၏ ထူးခြားမှုကို သိပါ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၈။)
应当如此辨明无间缘与无间亲依止缘的差别。（《阿毗达磨义注》3-348。）
၃။ ပကတူပနိဿယ
三、自然亲依止缘
ကောင်းစွာပြုအပ်သော အားကြီးသော မှီအပ်သော အကြောင်းတရားသည် ပကတူပနိဿယမည်၏။
已经善加造作而成为强力依处的因法，称为自然亲依止。
ပကတမည်သည်ကား ----- မိမိ၏ ခန္ဓာအစဥ်၌ ပြီးစေအပ်သော သဒ္ဓါ သီလ သုတ စာဂ ပညာစသော အကြောင်းတရားသည်လည်းကောင်း မိမိသည် မှီဝဲအပ်သော ဥတု ဘောဇဥ်စသော အကြောင်းတရားသည် လည်းကောင်း ပကတမည်၏။ တစ်နည်းဆိုသော် ပင်ကိုယ်သဘောအားဖြင့်သာလျှင် အားကြီးသော မှီအပ်သော အကြောင်းတရားသည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်း မည်၏။ အာရမ္မဏပစ္စည်း အနန္တရပစ္စည်းတို့နှင့် မရောနှော- သော ပစ္စည်းတရားဟု ဆိုလိုပေသည်။
“自然”包括两类：在自身诸蕴相续中已经成就的信、戒、多闻、舍、慧等因法，以及自己所依用的时节、食物等因法。换言之，本性上就是强力依处的因法，称为自然亲依止缘；这是不同于所缘缘与无间缘的一种缘。
原书第 394 页
ပုံစံ ---- မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဓါတရားကို အားကြီးသော အမှီသဟဲပြု၍ ဒါနကို ပေးလှူ၏၊ သီလကို ဆောက်တည်၏၊ ဥပုသ်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စျာန်ကို ဖြစ်စေ၏၊ ဝိပဿနာကိုဖြစ်စေ၏၊ မဂ်ကိုဖြစ်စေ၏၊ အဘိညာဏ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ သမာပတ်ကို ဖြစ်စေ၏။ ။ သီလကို ။ ပ ။ သုတကို ။ ပ ။ စာဂကို ။ ပ ။ ပညာကို အားကြီးသော အမှီသဟဲပြု၍ ဒါနကို ပေးလှူ၏။ ပ ။ သမာပတ်ကို ဖြစ်စေ၏။
例如，以自身相续中已经成就的强力信为依，行布施、持戒、行布萨、修禅、修观、生起道、生起神通智、入定；以戒、多闻、舍、慧为强力依处，也同样从布施直至入定。
ရှေးရှေးသော မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်သော သဒ္ဓါသည် ။ ပ ။ သီလသည် ။ ပ ။ သုတသည် ။ ပ ။ စာဂသည် ။ ပ ။ ပညာသည် နောက်နောက်၌ ဖြစ်လတ္တံ့သော သဒ္ဓါအား ။ ပ ။ သီလအား ။ ပ ။ သုတအား ။ ပ ။
自身相续中先前生起的信、戒、多闻、舍、慧，以亲依止缘力资助后来生起的信、戒、多闻、
စာဂအား ။ ပ ။ ပညာအား ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (ကုသိုလ်က ကုသိုလ်အား ကျေးဇူးပြုပုံတည်း၊၊) တစ်ဖန် မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဓါကို အားကြီးသော အမှီသဟဲပြု၍ မာနကို ဖြစ်စေ၏၊ ဒိဋ္ဌိကို စွဲယူ၏။ (ငါမို့ ဒီသဒ္ဓါတရားမျိုးရှိတာ၊ ဒီသဒ္ဓါတရားသည် ငါပဲ ---- စသည်ဖြင့် စွဲယူမှုတည်း။) သီလကို ။ ပ ။
舍、慧。这是善法资助善法。另一方面，以自身相续中已经成就的信为强力依处，可能生慢、执见——例如认为“只有我有这种信”或“这种信就是我”；以戒、
သုတကို ။ ပ ။ စာဂကို ။ ပ ။ ပညာကို အားကြီးသော အမှီသဟဲပြု၍ မာနကို ဖြစ်စေ၏၊ ဒိဋ္ဌိကို စွဲယူ၏။ မိမိ သန္တာန်၌ ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဓါသည် ။ ပ ။ သီလသည် ။ ပ ။ သုတသည် ။ ပ ။ စာဂသည် ။ ပ ။ ပညာသည် ရာဂအား ။ ပ ။ ဒေါသအား ။ ပ ။ မောဟအား ။ ပ ။ မာနအား ။ ပ ။ ဒိဋ္ဌိအား ။ ပ ။ ဘဝသမ္ပတ္တိ ဘောဂသမ္ပတ္တိကို တောင့်တတတ်သော တဏှာအား ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈- ၃၆၉။ ၃၄၇-၃၄၈။ ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၆၇-၁၆၈။) (ကုသိုလ်က အကုသိုလ်အား ကျေးဇူးပြုပုံတည်း။) တစ်ဖန် ရာဂကို အားကြီးသော မှီရာပြု၍ ဒါနကို ပေးလှူ၏၊ နိစ္စသီလကို ဆောက်တည်၏၊ ဥပုသ်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စျာန်ကို ဖြစ်စေ၏၊ ဝိပဿနာကို ဖြစ်စေ၏။ မဂ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ အဘိညာဏ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ သမာပတ်ကို ဖြစ်စေ၏။ ဒေါသကို ။ ပ ။ မောဟကို ။ ပ ။ မာနကို ။ ပ ။ ဒိဋ္ဌိကို ။ ပ ။ ဘဝသမ္ပတ္တိ ဘောဂသမ္ပတ္တိတို့ကို တောင့်တတတ်သော တဏှာကို အားကြီးသော မှီရာပြု၍ ဒါနကို ပေးလှူ၏။ ပ ။ သမာပတ်ကို ဖြစ်စေ၏။
多闻、舍、慧为强力依处，也可能生慢、执见。自身相续中已经成就的信、戒、多闻、舍、慧，以亲依止缘力资助贪、瞋、痴、慢、见，以及渴求有成就、财富成就的爱。（《阿毗达磨义注》3-347—348、368—369；《清净之道》2-167—168。）这是善法资助不善法。另一方面，以贪为强力依处，也可能布施、受持常戒、行布萨、修禅、修观、生起道、生起神通智、入定；以瞋、痴、慢、见或渴求有成就与财富成就的爱为强力依处，也可能从布施直至入定。
ရာဂသည် ။ ပ ။ ဒေါသသည် ။ ပ ။ မောဟသည် ။ ပ ။ မာနသည် ။ ပ ။ ဒိဋ္ဌိသည် ။ ပ ။ ဘဝသမ္ပတ္တိ ဘောဂ- သမ္ပတ္တိတို့ကို တောင့်တတတ်သော တဏှာသည် သဒ္ဓါအား ။ ပ ။ သီလအား ။ ပ ။ သုတအား ။ ပ ။ စာဂအား ။ ပ ။ ပညာအား အားကြီးသော မှီရာ ဥပနိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၉။) 〔အကုသိုလ်က ကုသိုလ်အား ကျေးဇူးပြုပုံတည်း။ အကုသိုလ်က ကုသိုလ်အား ကျေးဇူးပြုရာ၌ ဤပကတူပ- နိဿယ တစ်မျိုးသာ ရ၏၊ အနန္တရူပနိဿယ အာရမ္မဏူပနိဿယ နှစ်မျိုး မရနိုင်။ အကုသိုလ်ကို အလေးအမြတ် ပြု၍ အလေးဂရုပြု၍ ကုသိုလ်တရား၏ မဖြစ်သင့်ခြင်း မဖြစ်ခြင်းကြောင့်တည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၉။)〕
贪、瞋、痴、慢、见，以及渴求有成就与财富成就的爱，以强力亲依止缘资助信、戒、多闻、舍、慧。（《阿毗达磨义注》3-369。）这是不善法资助善法；这里仅成立自然亲依止缘，不成立无间亲依止缘与所缘亲依止缘，因为重视不善法并不会生起善法。（《阿毗达磨义注》3-369。）
ထူးခြားမှု - မှတ်သားရန်
应注意的差别
ပုရိမာ ပုရိမာတိ အနန္တရူပနိဿယေ သမနန္တရာတီတာ လဗ္ဘန္တိ၊ အာရမ္မဏူပနိဿယပကတူပနိဿယေသု နာနာဝီထိဝသေန ပုရိမတရာ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။) ရှေးရှေး၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားများ ---- အရ အနန္တရူပနိဿယ၌ ကောင်းစွာ အခြားမဲ့ဖြစ်၍ လွန်ပြီး ကုန်သော တရားတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။ အာရမ္မဏူပနိဿယ၊ ပကတူပနိဿယတို့၌ အထူးထူးသော ဝီထိတို့၏ အစွမ်းဖြင့် (ဝီထိပေါင်းများစွာ ခြားလျက် ရှိကြကုန်သော) သာ၍ ရှေး၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ရအပ်ကုန်၏။
巴利原文（缅文转写）：“ပုရိမာ ပုရိမာတိ အနန္တရူပနိဿယေ သမနန္တရာတီတာ လဗ္ဘန္တိ၊ အာရမ္မဏူပနိဿယပကတူပနိဿယေသု နာနာဝီထိဝသေန ပုရိမတရာ။”
释“前前诸法”时说：在无间亲依止缘中，所取的是刚刚无间过去的诸法；在所缘亲依止缘与自然亲依止缘中，所取的是隔着不同心路、在更早以前生起的诸法。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၈။)
（《阿毗达磨义注》3-368。）
ဆိုလိုသည်မှာ ---- ရှေးရှေးတရားတို့က နောက်နောက်တရားတို့အား အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုကြောင်းကို ---- ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ
巴利原文（缅文转写）：“ရှေးရှေးတရားတို့က နောက်နောက်တရားတို့အား အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုကြောင်းကို ---- ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ”
意思是，世尊以“前前善法，以亲依止缘力资助后后善法”
原书第 395 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၅။) ---- ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူ- ရာဝယ် ရှေးရှေးတရားတို့မှာ ပစ္စည်းတရားများ ဖြစ်ကြ၏၊ နောက်နောက်တရားတို့မှာ ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။ အနန္တရူပနိဿယ၌ ပစ္စည်းတရားနှင့် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် အခြားမရှိ၊ စိတ္တက္ခဏ ကာကွယ်ခြားနားမှု မရှိ။ ရှေးစိတ္တက္ခဏ၌ တည်ရှိကြသော တရားစုတို့က ပစ္စည်းတရား၊ နောက်စိတ္တက္ခဏ၌ တည်ရှိကြသော တရားစုတို့က ပစ္စယုပ္ပန်တရားဟု ဤသို့ အသီးအသီး ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန်ကို ကောက်ယူရ၏။
巴利原文（缅文转写）：“ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။”
等方式开示时（《发趣论》1-5），前前诸法是缘法，后后诸法是缘所生法。在无间亲依止缘中，两者之间没有任何心刹那间隔：前一心刹那的法聚是缘法，后一心刹那的法聚是缘所生法。
အာရမ္မဏူပနိဿယ ပကတူပနိဿယတို့၌ကား ပစ္စည်းတရားနှင့် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့သည် ဝီထိပေါင်း များစွာ ကွာခြားနိုင်၏။ ရှေးရှေးဝီထိများ၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာစသော ပစ္စည်းတရားတို့က နောက်နောက်သော ဝီထိများ၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာစသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား အာရမ္မဏူပနိဿယ ပကတူပနိဿယ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး- နိုင်၏ဟု ဆိုလိုသည်။
在所缘亲依止缘与自然亲依止缘中，缘法与缘所生法则可相隔许多心路。早先心路中的信、戒、多闻、舍、慧等缘法，可以所缘亲依止缘力或自然亲依止缘力，资助后来心路中的信、戒、多闻、舍、慧等缘所生法。
ဥတု - ဘောဇဥ် - ပုဂ္ဂလ - သေနာသန
时节、食物、人、住处
ဥတုဘောဇနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုဂ္ဂလောပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ သေနာသနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၆။) ပုဂ္ဂလောပိ သေနာသနမ္ပီတိ ဣဒံ ဒွယံ ပကတူပနိဿယဝသေန ဝုတ္တံ။ ဣဒဥှိ ဒွယံ ကုသလာကုသလ- ပဝတ္တိယာ ဗလဝပစ္စယောဟောတိ။ ပစ္စယဘာဝေါ စဿ ပနေတ္ထ ပရိယာယဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။
巴利原文（缅文转写）：“ဥတုဘောဇနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုဂ္ဂလောပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ သေနာသနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၆။) ပုဂ္ဂလောပိ သေနာသနမ္ပီတိ ဣဒံ ဒွယံ ပကတူပနိဿယဝသေန ဝုတ္တံ။ ဣဒဥှိ ဒွယံ ကုသလာကုသလ- ပဝတ္တိယာ ဗလဝပစ္စယောဟောတိ။ ပစ္စယဘာဝေါ စဿ ပနေတ္ထ ပရိယာယဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။”
时节与食物以亲依止缘力资助；人也以亲依止缘力资助；住处也以亲依止缘力资助。（《发趣论》1-6。）“人”与“住处”二者是依自然亲依止而说；它们是善、不善法转起的强缘。这里应依间接说法理解其缘性。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၆၉-၃၇ဝ။)
（《阿毗达磨义注》3-369—370。）
ပုဂ္ဂလောပိ သေနာသနမ္ပီတိ ပုဂ္ဂလသေနာသနဂ္ဂဟနဝသေန ဥပနိဿယဘာဝံ ဘဇန္တေ ဓမ္မေ ဒဿေတိ။
巴利原文（缅文转写）：“ပုဂ္ဂလောပိ သေနာသနမ္ပီတိ ပုဂ္ဂလသေနာသနဂ္ဂဟနဝသေန ဥပနိဿယဘာဝံ ဘဇန္တေ ဓမ္မေ ဒဿေတိ။”
说“人也、住处也”，是借人和住处的名称，显示其中属于亲依止缘的诸法。
(မူလဋီ-၃-၁၈၆။)
（《根本复注》3-186。）
ဓမ္မေတိ ပုဂ္ဂလသေနာသနပညတ္တီနံ ဥပါဒါနဘူတေ ဓမ္မေ။ (အနုဋီ-၃-၂၅၃။) ပိ - သဒ္ဒေန စီဝရာရညရုက္ခပဗ္ဗတာဒိဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပနိဿယဘာဝံ ဘဇန္တေ သဗ္ဗေ သင်္ဂဏှာတိ။
巴利原文（缅文转写）：“ဓမ္မေတိ ပုဂ္ဂလသေနာသနပညတ္တီနံ ဥပါဒါနဘူတေ ဓမ္မေ။ (အနုဋီ-၃-၂၅၃။) ပိ - သဒ္ဒေန စီဝရာရညရုက္ခပဗ္ဗတာဒိဂ္ဂဟဏဝသေန ဥပနိဿယဘာဝံ ဘဇန္တေ သဗ္ဗေ သင်္ဂဏှာတိ။”
这里的“诸法”，是指作为“人”与“住处”概念所依的究竟法。（《随复注》3-253。）“也”字还总摄袈裟、林野、树木、山岳等一切能成为亲依止缘的法。
(မူလဋီ-၃-၁၈၆။)
（《根本复注》3-186。）
ဥတုနှင့် ဘောဇဥ်ကိုလည်း ကုသိုလ်တရား အကုသိုလ်တရားဖြစ်ရေးအတွက် ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာ အသုံးအဆောင်တို့ကလည်း ကုသိုလ်ဖြစ်ရေး အကုသိုလ် ဖြစ်ရေးအတွက် ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ ထိုတွင် ဥတု (= ပူမှု အေးမှု)နှင့် ဘောဇဥ် (= ရသဓာတ်) တို့မှာ ပရမတ်တရားတို့ ဖြစ်ကြ၏။
时节与食物以亲依止缘力资助善法或不善法生起；人以及寺院、床座、住处与用具，也以亲依止缘力资助善或不善。其中，时节——冷热——与食物——食素——是究竟法。
ပုဂ္ဂလနှင့် သေနာသန နှစ်မျိုးသည်လည်း ကုသိုလ်တရား အကုသိုလ်တရားဖြစ်ခြင်း၏ အားကြီးသော မှီရာ အကြောင်းတရားပင် ဖြစ်၏။ ထိုပုဂ္ဂလ (= ပုဂ္ဂိုလ်)နှင့် သေနာသန (= ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ) နှစ်မျိုးတို့၏ အကြောင်းပစ္စည်းတရား အဖြစ်ကိုလည်း ဤပကတူပနိဿယ ပစ္စည်း၌ ပရိယာယ်၏ အစွမ်းဖြင့်သာ သိပါ။
人和住处也是善、不善法生起的强力依处因。不过，在自然亲依止缘中，应只依间接说法理解“人”与“住处”作为缘法。
ပရိယာယ် ---- ပုဂ္ဂလ သေနာသနတို့က ကုသိုလ်တရားဖြစ်ရေး၊ အကုသိုလ်တရားဖြစ်ရေးအတွက် ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ပုဂ္ဂလ၊ သေနာသနဟူသော နာမပညတ် သမူဟ ပညတ်တို့က ကျေးဇူးပြုသည် မဟုတ်။ ပုဂ္ဂလဟူသော နာမပညတ် သမူဟပညတ်တို့၏ စွဲမှီရာ ရုပ်နာမ်တို့က လည်းကောင်း၊ သေနာသနဟူသော နာမပညတ် သမူဟပညတ်တို့၏ စွဲမှီရာ ရုပ်တရားတို့ကလည်းကောင်း၊ ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
所谓间接说法，是说：虽然称“人、住处以自然亲依止缘力资助善、不善法”，实际给予助益的并不是名为人或住处的名称概念与集合概念，而是作为“人”之概念所依的名色究竟法，以及作为“住处”之概念所依的色究竟法。
原书第 396 页
သပ္ပါယမျှတသော ပုဂ္ဂလ၊ သပ္ပါယမျှတသော သေနာသနတို့က ကာယိကသုခအား၊ အသပ္ပါယဖြစ်သော ပုဂ္ဂလ သေနာသနတို့က ကာယိကဒုက္ခအား စေတသိကဒုက္ခအား ဤသို့ စသည်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုမှုမျိုးတည်း။
例如，适宜的人与适宜的住处资助身乐；不适宜的人与住处资助身苦与心苦。
ဘုရားရှင်ကဲ့သို့သော ကလျာဏမိတ္တ (= မိတ်ကောင်း ဆွေကောင်း) ပုဂ္ဂိုလ်က သာဝကတို့၏ သန္တာန်ဝယ် သဒ္ဓါ သီလ သုတ စာဂ ပညာ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားအောင် ဝိပဿနာဉာဏ် မဂ်ဉာဏ်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ အရှင်ဒေဝဒတ်တို့ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်က အဇာတသတ်တို့ကဲ့သို့သော သာဝက၏ သန္တာန်၌ အဖကိုသတ်ခြင်း (= ပိတုဃာတက) အကုသိုလ်ကံစသည့် အကုသိုလ်တရားများကို ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုမှုမျိုးပင်တည်း။ ထိုသို့ ကျေးဇူးပြုရာ၌ ပုဂ္ဂလအမည် ရသော ရုပ်နာမ် ပရမတ်တရားတို့ကသာလျှင် သေနာသနအမည်ရသော ရုပ်ပရမတ်တရားတို့ကသာလျှင် ကုသိုလ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာအောင်၊ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပကတူပနိဿယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
佛陀这样的善友，能资助弟子相续中的信、戒、多闻、舍、慧等善法增长，并资助观智与道智生起；提婆达多这样的人，则能资助阿阇世这样的弟子生起弑父等不善业。这些都是自然亲依止缘。实际给予助益的，只是被称为“人”的名色究竟法，以及被称为“住处”的色究竟法；它们以自然亲依止缘力资助善法或不善法生起。
ထိုကြောင့် ''ပုဂ္ဂလက ကျေးဇူးပြု၏၊ သေနာသနက ကျေးဇူးပြု၏။'' ---- ဟူသောစကားသည် ပရိယာယ် စကားသာတည်း။ ပရိယာယ်ဟူရာ၌ ဌာနီဖြစ်သော နာမပညတ် သမူဟပညတ်၏ အမည်ကို ဌာနဖြစ်သော ရုပ်-နာမ် အပေါ်၌ တင်စားထားသော ဌာနျူပစာရစကား ဟူလိုသည်။
所以，“人给予助益、住处给予助益”只是间接说法。这里是住处转喻：把作为“居者”的名称概念、集合概念之名，转用于作为其所依处的名色究竟法。
သေနာသနမ္ပိ ---- စသည်၌ပါသော ပိ-သဒ္ဒါဖြင့် သင်္ကန်း-သစ်ပင်-တော-တောင် စသည်တို့ကို သိမ်းကျုံး- ယူခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ဥပနိဿယပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ခွဲခြားဝေဖန်၍ ဟောကြားထားတော်- မူအပ်ကုန်သော ခပ်သိမ်းကုန်သော တရားတို့ကို သိမ်းယူပါ။ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော သက်ရှိ ရုပ်နာမ်အားလုံးနှင့် သက်မဲ့ ရုပ်ဝတ္ထုအားလုံးတို့သည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်း ဖြစ်နိုင်ကုန်သည်သာတည်း။
“住处也”中的“也”字总摄袈裟、树木、林野、山岳等一切被世尊分别开示为亲依止缘的法。现在的一切有生命名色与无生命色法，都可能成为自然亲依止缘。
ပညတ်-နာမ်-ရုပ် က နာမ်အား ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းတည်း။ ရုပ်-နာမ် ပစ္စည်းတရားတို့သည် ကာလ သုံးပါးလုံး၌ ဖြစ်ကုန်၏။ ပညတ်နှင့် နိဗ္ဗာန်ပစ္စည်းတရားတို့ကား ကာလဝိမုတ်တရားတို့တည်း။ အနာဂတ်၌ တည်ရှိသော ဘဝသမ္ပတ္တိ ဘောဂသမ္ပတ္တိတို့ကို တောင့်တမူ၊ ယင်းဘဝသမ္ပတ္တိ ဘောဂသမ္ပတ္တိဟူသော ရုပ်နာမ် တရားစုတို့ကား အနာဂတ်ပစ္စည်းတရားစုတည်း။ ဤသို့စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါလေ။
这是概念、名法、色法资助名法的缘。作为缘法的名色可属于过去、现在、未来三时；概念与涅槃则离时。若强烈渴求未来的有成就与财富成就，被渴求的这些未来名色法聚就是未来缘法。应当如此理解。
ပုရေဇာတပစ္စည်း
前生缘
စက္ခုဝိညာဏ်စသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ မဖြစ်မီ ရှေးဦးစွာဖြစ်ပြီး၍ ဖြစ်နှင့်၍ စက္ခုဝိညာဏ်စသည့် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ ဖြစ်သောအခါ ဌီအခိုက်၌ ဖြစ်တည်ဆဲအဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုသော စက္ခာယတနစသော တရားသည် ပုရေဇာတပစ္စည်းမည်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၈-၃၄၉။) ထိုပုရေဇာတပစ္စည်းသည် (၁) ဝတ္ထုပုရေဇာတပစ္စည်း၊ (၂) အာရမ္မဏပုရေဇာတပစ္စည်းဟု (၂)မျိုး ရှိ၏။
眼处等法在眼识等缘所生法以前已经生起；等到眼识等生起时，它们正在住时，以这种方式给予助益，所以称为前生缘。（《阿毗达磨义注》3-348—349。）前生缘有两种：一、依处前生缘；二、所缘前生缘。
၁။ ဝတ္ထုပုရေဇာတပစ္စည်း
一、依处前生缘
၁။ စက္ခာယတနသည် စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၂။ သောတာယတနသည် သောတဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၃။ ဃာနာယတနသည် ဃာနဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၄။ ဇိဝှါယတနသည် ဇိဝှါဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၅။ ကာယာယတနသည် ကာယဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ဝတ္ထုပုရေဇာတ (နိဿယ)ပစ္စယသတ္တိဖြင့် အသီးအသီး ကျေးဇူးပြု၏။
（一）眼处以依处前生缘力资助眼识及其相应法；（二）耳处资助耳识及其相应法；（三）鼻处资助鼻识及其相应法；（四）舌处资助舌识及其相应法；（五）身处资助身识及其相应法。
原书第 397 页
၂။ အာရမ္မဏပုရေဇာတပစ္စည်း
二、所缘前生缘
၆။ ရူပါရုံသည် စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၇။ သဒ္ဒါရုံသည် သောတဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၈။ ဂန္ဓာရုံသည် ဃာနဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၉။ ရသာရုံသည် ဇိဝှါဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ၁ဝ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ကာယဝိညာဏ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား၊ ရူပါရုံ - သဒ္ဒါရုံ - ဂန္ဓာရုံ - ရသာရုံ - ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံဟူသော ပဉ္စာရုံသည် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းဒွေဟူသော မနောဓာတ် (၃)ပါး၊ ယင်းတို့နှင့်ယှဥ်သော ဆန္ဒ - ပီတိ - ဝီရိယကြဥ်သော အညသမာန်းစေတသိက် (= ၁ဝ)အား- အာရမ္မဏပုရေဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် အသီးအသီး ကျေးဇူးပြု၏။
（六）色所缘资助眼识及其相应法；（七）声所缘资助耳识及其相应法；（八）香所缘资助鼻识及其相应法；（九）味所缘资助舌识及其相应法；（十）触所缘资助身识及其相应法。色、声、香、味、触五所缘也分别以所缘前生缘力资助五门转向与两种领受心这三意界，以及同它们相应、除欲、喜、精进以外的十个同他心所。
၁၁။ ဟဒယဝတ္ထုသည် ယင်းမနောဓာတ် (၃)ပါးနှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား ဝတ္ထုပုရေဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ဟဒယဝတ္ထုသည် မနောဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ်တရားစုအား ပဝတ္တိအခါ၌ ဝတ္ထု- ပုရေဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏၊ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ဝတ္ထုပုရေဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြု။
（十一）心所依处以依处前生缘力资助这三意界及其相应法；在转起时，也以依处前生缘力资助意识界及其相应法，但在结生时不以依处前生缘力资助它们。
(ပဋ္ဌာန-၁-၆-၇။)
（《发趣论》1-6—7。）
ဤ၌ စက္ခု-သောတ-ဃာန-ဇိဝှါ-ကာယ ဝတ္ထုရုပ်တို့သည် မဇ္ဈိမာယုကဖြစ်၍ အတီတဘဝင်နှင့် ဥပါဒ်ချင်း ပြိုင်လျက် ဖြစ်ကြသော ဝတ္ထုရုပ်တရားတို့ကို ဆိုလိုသည်။ ရူပါရုံ သဒ္ဒါရုံ ဂန္ဓာရုံ ရသာရုံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့ကား စိတ္တက္ခဏ (၁၇)ချက် အသက်မစေ့သေးသော သက်တမ်းမကုန်ဆုံးသေးသော ပစ္စုပ္ပန်အာရုံတို့တည်း။ မနောဓာတ် (၃)ပါး၏ အာရုံမှာ ပစ္စုပ္ပန်ပဉ္စာရုံဖြစ်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်၏ အာရုံမှာကား အာရုံ (၆)ပါးလုံးပင် ထိုက်သလို ဖြစ်သည်။ အာရမ္မဏပစ္စည်း၌ သဗ္ဗေဓမ္မာဟု ဟောခဲ့၏။ ဤတွင်ကား မနောဝိညာဏဓာတ်အတွက် အာရမ္မဏ- ပုရေဇာတကို မဟောဘဲ ဝတ္ထုပုရေဇာတ တစ်မျိုးကိုသာ ဟောထားတော်မူသည်။ ယင်းဝတ္ထုပုရေဇာတ ဟဒယ- ဝတ္ထုကား အမှတ်မရှိသော ရှေးရှေးစိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုပင်တည်း။ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ မှီရာ ဟဒယဝတ္ထုနှင့် ပဋိသန္ဓေမနောဝိညာဏဓာတ် နာမ်တရားစုတို့သည် ပြိုင်တူဖြစ်ကြသောကြောင့် ဝတ္ထုပုရေဇာတ
这里的眼、耳、鼻、舌、身依处色，是指与过去有分同时生起、寿命处于中段的依处色。色、声、香、味、触则是尚未满十七个心刹那、寿命尚未结束的现在所缘。三意界的所缘是现在五所缘；意识界则依其所宜取六所缘。所缘缘处开示“一切法”，这里对于意识界却只开示依处前生，没有开示所缘前生。作为依处前生缘的心所依处，是与不定数目的先前诸心同时生起的心所依处。结生时，所依心所依处与结生意识界名法聚同时生起，所以不成立依处前生
ပစ္စည်းကို မရရှိပေ။ မနောဝိညာဏဓာတ်၏ အာရမ္မဏပုရေဇာတကို မဟောခြင်းမှာလည်း မနောဒွါရိကဇောဝီထိ တို့သည် ကာလသုံးပါးအတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ရုပ်တရားတို့ကို အာရုံယူနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
缘。没有为意识界开示所缘前生，也是因为意门速行心路能够缘取过去、现在、未来三时中的色法。
အယံ ပန ပုရေဇာတပစ္စယော သုဒ္ဓရူပမေဝ ဟောတိ၊ တဉ္စ ခေါ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတိပ္ပတ္တံ အဋ္ဌာရသဝိဓံ ရူပရူပမေဝ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၁။) ဤပုရေဇာတပစ္စည်းတရားကား ရုပ်သက်သက်သာတည်း၊ ထိုရုပ်သည်လည်း ဥပါဒ်ခဏကို ကျော်လွန်၍ ရုပ်၏ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေသော (၁၈)မျိုးသော ရုပ်အစစ်သာလျှင်တည်း။ ရုပ်က နာမ်အား ကျေးဇူးပြုပုံကို ဟောသောပစ္စည်းတည်း။
巴利原文（缅文转写）：“အယံ ပန ပုရေဇာတပစ္စယော သုဒ္ဓရူပမေဝ ဟောတိ၊ တဉ္စ ခေါ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတိပ္ပတ္တံ အဋ္ဌာရသဝိဓံ ရူပရူပမေဝ။”
前生缘的缘法纯粹只是色法，而且只是已经越过生起刹那、到达住时的十八真实色。（《阿毗达磨义注》3-371。）这是色法资助名法的缘。
ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်း
后生缘
ပစ္စည်းတရား မဖြစ်ခင် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့က မိမိ မိမိတို့ ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားအားလျော်စွာ ဖြစ်ပြီး ဥပါဒ်ပြီး ဖြစ်ကြ၏။ ဤပစ္ဆာဇာတပစ္စည်းတရားကား ယင်းဖြစ်ပြီး ဥပါဒ်ပြီးတရားများကို ဖြစ်အောင် ကျေးဇူးပြုပေးဖို့ မလို၊ အကျိုးပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့မှာ မိမိမဖြစ်ခင်က ကြိုတင်၍ ဖြစ်ပြီး ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်၏။ သို့သော် ယင်းဖြစ်ပြီး ဥပါဒ်ပြီး တရားကို တည်တံ့အောင်ကား ကျေးဇူးပြု၏။ သို့အတွက် ပစ္စည်းတရားတို့ (= အကြောင်း
在缘法尚未生起以前，缘所生法已依各自相应的因而先行生起。后生缘不须资助这些先已生起的法重新生起，因为果法在它以前已经生起；但它会资助这些已生起的法住立。因此，能以支持的方式资助在自身以前已经生起的色法的缘法，
原书第 398 页
တရားတို့) မဖြစ်မီ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပြီးကုန်သော ရုပ်တရားတို့အား (= ရုပ်တရားတို့ကို) ထောက်ပံ့တတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော ပစ္စည်းတရားသည် ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်းတရား မည်၏။
称为后生缘。
ဂိဇ္ဈပေါတကသရီရာနံ အာဟာရာသာစေတနာဝိယ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၆၉။ အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၉။) လင်းတပေါက်စ လင်းတငယ်ကလေးတို့၌ ''အမိလင်းတကြီး အစာရှာထွက်သွားသောအခါ အမိပြန်လာ လျှင် အစာရလိမ့်မည်''ဟု မျှော်လင့်သော အာသာတဏှာဆန္ဒ ဖြစ်၏။ ထိုအာသာတဏှာဆန္ဒနှင့် ယှဥ်ဖက် စေတနာသည် မနောသဉ္စေတနာဟာရပင်တည်း။ ထိုမနောသဉ္စေတနာဟာရသည် လင်းတကလေးတို့၏ ကိုယ်၌ (= ခန္ဓာအစဥ်၌) ပစ္စုပ္ပန်အခိုက်ဝယ် နာမ်သန္တတိအစဥ်အားဖြင့် ထင်ရှားရှိနေ၏။ ထိုထင်ရှားရှိနေသော အာဟာ- ရာသာစေတနာက (= စေတနာနှင့်တကွသော နာမ်တရားစုက) မိမိ မဖြစ်မီ ဖြစ်နှင့်၍ ဌီအခိုက်သို့ ရောက်နေ ကြသော စတုသမုဋ္ဌာနိကရုပ်အစဥ်အား ဤပစ္ဆာဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့်ပင် ကျေးဇူးပြုလျက်ရှိသောကြောင့် လင်းတကလေးတို့၏ ကိုယ်သည် မပျက်မစီးဘဲ တည်ရှိနိုင်ကြသကဲ့သို့တည်း။ ထိုကြောင့် ---- ''ဂိဇ္ဈပေါတက- သရီရာနံ အာဟာရာသာစေတနာဝိယ'' ---- ဟူသော လင်းတသားငယ်တို့၏ ဥပါဒ်ပြီး ရုပ်သန္တတိအစဥ်အား
巴利原文（缅文转写）：“ဂိဇ္ဈပေါတကသရီရာနံ အာဟာရာသာစေတနာဝိယ။”
譬如秃鹫雏鸟身中的求食之思。（《清净之道》2-169；《阿毗达磨义注》3-349。）雏鸟会期待：“母鸟出去觅食，回来后我们就会得到食物。”与这种渴求相应的思，就是意思食。它在雏鸟现前的名相续中显现；这包括思的名法聚，以后生缘力资助在它以前已经生起、到达住时的四因所生色相续，使雏鸟身体得以维持不坏。因此，“如秃鹫雏鸟身中的求食之思”这个譬喻，既是比喻，也是后生之思资助先前色相续的实例。
နောက်မှ ဥပါဒ်သော အာဟာရာသာစေတနာ နာမ်တရားစုက ကျေးဇူးပြုပုံကို ဖော်ပြသော ဥပမာသည် ဥပမာ ဖြစ်ရုံမျှမက ပစ္ဆာဇာတ စေတနာက ကျေးဇူးပြုပုံကိုလည်း ပြသော ဥဒါဟရုဏ်လည်း ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။
换言之，后来生起的求食之思名法聚，确实以后生缘力资助雏鸟先已生起的色相续。
(မဟာဋီ-၂-၂၈ဝ။)
（《大复注》2-280。）
ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။”
后生的心与心所法，以后生缘力资助这个先前生起的身体。
(ပဋ္ဌာန-၁-၇။)
（《发趣论》1-7。）
ပစ္ဆာဇာတာတိ ယဿ ကာယဿ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဌိတေ ဇာတာ။ ပုရေဇာတဿာတိ တေသံ ဥပ္ပါဒတော ပဌမတရံ ဇာတဿ ဇာတိက္ခဏံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတိပ္ပတ္တဿ။ ဣမဿ ကာယဿာတိ ဣမဿ စတုသမုဋ္ဌာနိကတိသမုဋ္ဌာနိကဘူတဥပါဒါရူပသင်္ခါတဿ ကာယဿ။ ဧတ္ထ စ တိသမုဋ္ဌာနိကကာယောတိ အာဟာရသမုဋ္ဌာနဿ အဘာဝတော ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒီနံ ကာယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၂။) ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ အရူပဝိပါက် (၄)ခုကြဥ်သော ပဋိသန္ဓေနောင် ပထမဘဝင်မှ စ၍ ဘဝတစ်လျှောက် အတွင်း၌ ဖြစ်ကြကုန်သော ကာမာဝစရ၊ ရူပါဝစရ၊ အရူပါဝစရ၊ လောကုတ္တရာဟု ဆိုအပ်ကုန်သော ကုသိုလ်- အကုသိုလ်-ဝိပါက်-ကြိယာ-စိတ်စေတသိက်တရားစုတို့သည် မိမိ ပစ္စည်းတရားတို့ မဖြစ်မီ ရှေး၌ ဖြစ်ပြီး၍ ရုပ်၏ ဌီကာလ၌ တည်ရှိကြကုန်သော ကမ္မဇရုပ်၊ စိတ္တဇရုပ်၊ ဥတုဇရုပ်ဟူသော တိဇကာယ (ရူပါဝစရဘုံကို ရည်သည်၊၊)၊ ကမ္မဇရုပ်၊ စိတ္တဇရုပ်၊ ဥတုဇရုပ်၊ အာဟာရဇရုပ်ဟူသော စတုဇကာယ (ကာမာဝစရဘုံကို ရည်သည်။)အား
巴利原文（缅文转写）：“ပစ္ဆာဇာတာတိ ယဿ ကာယဿ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဌိတေ ဇာတာ။ ပုရေဇာတဿာတိ တေသံ ဥပ္ပါဒတော ပဌမတရံ ဇာတဿ ဇာတိက္ခဏံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတိပ္ပတ္တဿ။ ဣမဿ ကာယဿာတိ ဣမဿ စတုသမုဋ္ဌာနိကတိသမုဋ္ဌာနိကဘူတဥပါဒါရူပသင်္ခါတဿ ကာယဿ။ ဧတ္ထ စ တိသမုဋ္ဌာနိကကာယောတိ အာဟာရသမုဋ္ဌာနဿ အဘာဝတော ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒီနံ ကာယော ဝေဒိတဗ္ဗော။”
“后生”是指：在所资助的身体已经生起并住立以后才生起；“先前生起”是指：在这些缘法生起以前已经生起，并越过生刹那到达住时；“这个身体”是指由四种因或三种因所生、由大种与所造色组成的身体。色界梵众天等没有食生色，所以说三因所生身体。（《阿毗达磨义注》3-372。）在五蕴有中，除四无色界果报心外，从结生后的第一个有分开始，终生所生的欲界、色界、无色界与出世间善、不善、果报、唯作心心所法聚，资助在它们以前已经生起而正处住时的三因所生身——业生色、心生色、时节生色，指色界——以及四因所生身——再加食生色，指欲界——，
ပစ္ဆာဇာတပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
都是以后生缘力给予助益。
ဝိပါကေပိ ဌပေတွာ ပဋိသန္ဓိဝိပါကံ အဝသေသော ကာမာဝစရရူပါဝစရဝိပါကော တဿေဝ ဧကန္တေန ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော ဟောတိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၂။) ဤအဋ္ဌကထာ၏ ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် အညီ ဝိပါက်တရားတို့တွင် ပဋိသန္ဓေဝိပါက်ကို ချန်လှပ်ထားပါ။ ဤ ပစ္ဆာဇာတပစ္စည်းသည် အတ္ထိပစ္စည်း အဝိဂတပစ္စည်းတို့နှင့် ယှဥ်တွဲ၍ အမြဲဖြစ်၏။ အတ္ထိပစ္စည်းဟူသည် ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် နှစ်မျိုးလုံး ထင်ရှား တည်ရှိနေခိုက်၌လည်းကောင်း၊ အဝိဂတပစ္စည်းဟူသည် ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် နှစ်မျိုးလုံး မကင်းသေးဘဲ တည်ရှိနေခိုက်၌လည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းတို့သာ ဖြစ်ကြ၏။ သို့အတွက် ဤပစ္ဆာဇာတ ပစ္စည်းသည် ခဏတ္တယသင်္မဂီ အတွင်း၌သာရှိသော (= ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော ခဏသုံးပါးအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံခိုက် ကာလအတွင်း၌သာ ရှိသော) ပစ္စုပ္ပန်တရားသာ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။
巴利原文（缅文转写）：“ဝိပါကေပိ ဌပေတွာ ပဋိသန္ဓိဝိပါကံ အဝသေသော ကာမာဝစရရူပါဝစရဝိပါကော တဿေဝ ဧကန္တေန ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော ဟောတိ။”
在果报法中，应依义注说明排除结生果报；其余欲界、色界果报必定成为后生缘。（《阿毗达磨义注》3-372。）后生缘总与有缘、不离去缘相伴：有缘是在缘法与缘所生法都显现存在时资助；不离去缘是在两者尚未离去时资助。因此，后生缘只属于具足生、住、灭三刹那的现在法。
နာမ်က ရုပ်အား ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းတည်း။
这是名法资助色法的缘。
原书第 399 页
ဣရိယာပထပိုင်း - သမ္ပဇညပိုင်း
威仪与正知
ဣရိယာပထပိုင်း သမ္ပဇညပိုင်းဆိုင်ရာ ရုပ်တရားတို့မှာ ဤပစ္စည်း၏ ကျေးဇူးပြုမှု မကင်းဟု သိပါ။
应知，与威仪及正知有关的色法，也不离后生缘的资助。
ဥပမာ - ကွေးလိုသော စိတ်ကြောင့် ကွေးမှုဖြစ်ရာဝယ် ကွေးလိုသောစိတ် မဥပါဒ်မီက ကြိုတင်၍ ဖြစ်နှင့်ကြသော ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေခိုက် ဖြစ်ကြကုန်သော စတုသမုဋ္ဌာနိက (= စတုဇ)ရုပ်တို့သည် ကွေးလိုသော စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်တို့တွင် ပါဝင်သော ဝါယောဓာတ်၏ နောက်သို့ အားလုံး လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်ကြရ၏။ ကွေးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် အားလုံး ဖြစ်ကြရ၏။ အလားတူပင် သွားလိုသောစိတ် မဥပါဒ်မီ အတွင်း ကြိုတင်၍ ဖြစ်နေလျက် ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေခိုက် ဖြစ်ကြကုန်သော ရုပ်တရားတို့သည် သွားလိုသော စိတ်ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော စိတ္တဇရုပ်တို့တွင် ပါဝင်သော ဝါယောဓာတ်၏ ဦးဆောင်မှု နောက်သို့ လိုက်လျောကြရ၏၊ သွားသော အခြင်းအရာအားဖြင့် အားလုံးဖြစ်ကြရ၏။ ထိုစိတ္တဇဝါယောဓာတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာယဝိညတ်ရုပ်၏ ပဲ့ကိုင်သည့်အတိုင်း ဖြစ်ကြရ၏။ ယင်းသို့ ဖြစ်ကြရခြင်းမှာ ပစ္ဆာဇာတ
例如，由于想弯曲的心而发生弯曲时，在该心生起以前已经生起、正处色法住时的四因所生色，都顺从想弯曲之心所生的心生色中风界的引导，呈现为弯曲。同样，在想行走的心生起以前已经生起、正处住时的色法，也顺从该心所生心生色中风界的引导，呈现为行走；它们依该心生风界所生的身表色之操控而转。之所以如此，是因为称为后生的心——即心与心所法聚——
အမည်ရသော စိတ်က (= စိတ်-စေတသိက်တရားစုက) ကျေးဇူးပြုပေးနေသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
正在资助这些先前生起的色法。
ဤသို့စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါလေ။
其余情形也应依此类推理解。
အာသေဝနပစ္စည်း
重复缘
ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကို သာလွန်သော ဂုဏ်သတ္တိရှိသော တရားတို့ဖြစ်အောင် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ်ပြုခြင်း ဖြစ်စေခြင်း အနက်သဘောဖြင့် အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော ပထမဇော ဖိုလ်ဇော ကြဥ်သော နောက်နောက်သော ဇော (၅၁)ပါး၊ စေတသိက် (၅၂)ပါး ဟူသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား သာလွန်သော ဂုဏ်သတ္တိရှိကုန်သည်၏ အဖြစ် အားရှိကုန်သည်၏အဖြစ် အကျိုးငှာ ကျေးဇူးပြုတတ်သော ရှေးရှေးဇောပစ္စည်းတရားသည် အာသေဝန ပစ္စည်း မည်၏။ ဥပမာ - စာပေကျမ်းဂန်သင်ယူခြင်းစသည်တို့တွင် ရှေးရှေး၌ဖြစ်သော အားထုတ်ခြင်းသည် နောက်နောက်၌ ဖြစ်သော အားထုတ်ခြင်းအား လျော်သော ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြုသကဲ့သို့တည်း။
在无间相续中，先前的速行以反复熏习的方式，资助后后的缘所生法成为功德更殊胜、力量更强的法，因此称为重复缘。作为缘所生法的是除第一速行与果速行以外的后后五十一种速行心及五十二心所。譬如学习典籍、技艺时，先前的练习会资助后来的练习获得相应的熟练与力量。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၉။ ဝိသုဒ္ဓိ -၂-၁၆၉။)
（《阿毗达磨义注》3-349；《清净之道》2-169。）
ရှေးရှေးဇောသည် နောက်နောက်ဇောအား အာသေဝနသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုရာ၌ နောက်နောက် ဇောသည် ရှေးရှေးဇောထက် ဂုဏ်သတ္တိ ပိုလွန်၍ အားလည်းပိုရှိသည်၊ ထိုကြောင့် ဇော (၇)ကြိမ်တွင် အာသေဝနသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးအပြုမခံရသော ပထမဇောသည် သတ္တိအနည်းဆုံးဖြစ်၍ သတ္တမဇောကား အဆင့်ဆင့် ကျေးဇူးအပြုခံရသောကြောင့် သတ္တိအထက်မြက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤကား ဇော (၇)ကြိမ် စောသော ဝီထိများအတွင်း၌ ဇောများကို ရည်ရွယ်၍ ပြောခြင်းတည်း။ ဇော (၇)ကြိမ်ထက် အလွန်ပို၍ အကြိမ်များစွာ စောသော စျာန်ဝင်စားရာအခါ၊ စသည်တို့၌ ဖြစ်သော သမာပဇ္ဇနဝီထိတို့၌ ရှေးရှေးဇောများသည် နောက်နောက်ဇောအား အာသေဝနသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်သာ ဖြစ်သည်။ စာပေကျမ်းဂန် သင်အံခြင်း၊ အတတ်ပညာအမျိုးမျိုးတို့ကို သင်ယူခြင်းတို့၌ ရှေးရှေး သင်အံမှု သင်ယူမှုသည် နောက်နောက် သင်အံမှု သင်ယူမှုအား ပို၍ အားရှိလာအောင် ပို၍ တတ်သိလာအောင် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ ထို့အတူ ရှေးရှေးဇောက
先前速行以重复缘力资助后后速行时，后后速行比先前速行更有功效、力量也更强。因此，在七次速行中，第一速行没有受到先前速行的重复缘资助，力量最弱；第七速行则因次第受到资助而最锐利有力。这是就只有七次速行的心路而说。至于入禅等入定心路，速行可连续生起许多次，远超七次；其中先前速行仍以重复缘力资助后后速行。正如研习典籍和各种技艺时，先前的学习与练习会使后来的学习更有力、更熟练，
နောက်နောက်ဇောအား သတ္တိအင်အား ကြီးမားလာအောင် ကျေးဇူးပြုသည်ဟု မှတ်ပါ။
同样，应知先前速行使后后速行的效力逐渐增强。
၁။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၁။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။”
一、前前善法，以重复缘力资助后后善法。
၂။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“၂။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။”
二、前前不善法，以重复缘力资助后后不善法。
၃။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကိရိယာဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကိရိယာဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၇။)
巴利原文（缅文转写）：“၃။ ပုရိမာ ပုရိမာ ကိရိယာဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကိရိယာဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။”
三、前前唯作无记法，以重复缘力资助后后唯作无记法。（《发趣论》1-7。）
原书第 400 页
၁။ အဆုံးဇောကြဥ်သော ရှေးရှေးသော လောကီကုသိုလ်ဇော (၁၇)ကား ပစ္စည်းတရားတည်း။ ပထမဇော ကြဥ်သော နောက်နောက်သော ကုသိုလ်ဇော (၂၁)ပါးကား ပစ္စယုပ္ပန်တရားတည်း။
一、除最后一次速行以外的前前十七种世间善速行是缘法；除第一速行以外的后后二十一种善速行是缘所生法。
〔မှတ်ချက် ---- ကာမာဝစရကုသိုလ်ဇောသည် မိမိ၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော ကာမာဝစရကုသိုလ်ဇောအား သာလျှင် ယေဘုယျအားဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ အထူးမှာ ကာမာဝစရကုသိုလ်ဇောတို့တွင် မဟာကုသိုလ် ဉာဏသမ္ပ- ယုတ် ကာမာဝစရကုသိုလ်ဇောသည် မိမိနှင့် တူသော ဝေဒနာရှိသော ရူပါဝစရ ကုသိုလ်ဇောအားလည်းကောင်း၊ အရူပါဝစရ ကုသိုလ်ဇောအားလည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ ကုသိုလ်ဇောအားလည်းကောင်း အာသေဝနပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ စျာနဝီထိ မဂ္ဂဝီထိတို့၏ အတွင်း၌ စျာန်ဇော မဂ်ဇောတို့၏ ရှေး၌ရှိသော ကာမဇော များကို ရည်ညွှန်းထားသည်။ လောကုတ္တရော အာသေဝနပစ္စယော နာမ နတ္ထိ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၃။) = လောကုတ္တရာဇောတို့၌ အာသေဝနပစ္စည်းတရား မရကောင်း၍ ပစ္စည်းတရားဘက်၌ လောကီကုသိုလ်ဇောများ ကိုသာ ကောက်ယူထားသည်။ သို့သော် လောကုတ္တရာဇောတို့သည် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကား ဖြစ်နိုင်ကြ၏။
〔按：一般而言，欲界善速行只资助无间随后生起的欲界善速行。特殊情形是：欲界善速行中的智相应大善速行，能以重复缘力资助与自己具有同一种受的色界善速行、无色界善速行和出世间善速行。这里指禅那心路与道心路中，位于禅那速行或道速行以前的欲界速行。义注说：“出世间速行中没有称为重复缘的缘法。”（《阿毗达磨义注》3-373。）因此，缘法一边只摄世间善速行；不过，出世间速行可以成为缘所生法。
ထိုကြောင့် ပစ္စယုပ္ပန်တရားဘက်၌ လောကုတ္တရာမဂ်ဇောများကို ထည့်၍ ကောက်ယူထားသည်။〕 ၂။ အဆုံးဇောကြဥ်သော ရှေးရှေးသော အကုသိုလ်ဇော (၁၂)က ပစ္စည်းတရားတည်း။ ပထမဇောကြဥ်သော နောက်နောက်သော အကုသိုလ်ဇော (၁၂)က ပစ္စယုပ္ပန်တရားတည်း။
所以，缘所生法一边也摄入出世间道速行。〕二、除最后一次速行以外的前前十二种不善速行是缘法；除第一速行以外的后后十二种不善速行是缘所生法。
၃။ အဆုံးဇောကြဥ်သော ရှေးရှေးသော ကြိယာဇော (၁၈)က ပစ္စည်းတရားတည်း။ ပထမဇောကြဥ်သော နောက်နောက်သော ကြိယာဇော (၁၈)က ပစ္စယုပ္ပန်တရားတည်း။ ဤသို့လျှင် အကျဥ်းအားဖြင့် (၃)မျိုး တည်း။
三、除最后一次速行以外的前前十八种唯作速行是缘法；除第一速行以外的后后十八种唯作速行是缘所生法。简要而言，共有这三类。
ယင်းပစ္စည်းတရားတို့သည် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား အာသေဝနပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ပစ္စည်း- တရားတို့ကား ခဏတ္တယကိုလွန်ပြီး အတိတ်တရားစုတည်း။ ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့ကား ခဏတ္တယသို့ ရောက်ဆဲ ပစ္စုပ္ပန်တရားစုတည်း။
这些缘法以重复缘力资助缘所生法。缘法是已经越过生、住、灭三小刹那的过去法聚；缘所生法则是正处生、住、灭三小刹那的现在法聚。
နာမ်က နာမ်အား ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းတည်း။
这是名法资助名法的缘。
ကမ္မပစ္စည်း
业缘
စိတ္တပယောဂ ---- စိတ်၏ အပြားအားဖြင့် အားထုတ်ခြင်းဟူသည် စိတ်၏ ထူးခြားသော အမူအရာတည်း၊ ထိုအမူအရာကို အာယူဟနဟုလည်း ခေါ်၏။ ဗျာပါရဟုလည်း ခေါ်၏။ ကိုယ်၏ ထူးခြားသော အမူအရာသည် ကာယဝိညတ်ဖြစ်၍ နှုတ်၏ထူးခြားသော အမူအရာသည် ဝစီဝိညတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စိတ်၏ ထူးခြားသော အမူအရာကို စေတနာ (= စေ့ဆော်ခြင်းသဘော)ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းစေ့ဆော်မှုဟူသည် လုပ်ငန်းရပ်တစ်ခု ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် စိတ်၏ အားထုတ်မှု (= စိတ္တပယောဂ)၊ ကြောင့်ကြ ဗျာပါရပြုမှုပင်တည်း။ လက်သမား ဆရာကြီး၏ လက်ထောက်တပည့်ကြီးသည် လက်သမားဆရာကြီး၏ လက်အောက်ငယ်သားတို့ထက် အလုပ် ကိစ္စ၌ ဗျာပါရများသကဲ့သို့ ထိုထိုကိစ္စ၌ ဗျာပါရများသော အမူအရာတည်း။
心的造作——依心而作种种努力，是心的一种特殊作用方式，也称为“积集”（āyūhana）或“操持”（byāpāra）。正如身体的特殊作用方式是身表、语言的特殊作用方式是语表，心的特殊作用方式则称为思，即推动之性。所谓推动，就是为了成办一项事务而由心付出的造作与操持。譬如大木匠的首席助手，在工作中比其余助手承担更多事务；思在种种心行中也是如此，承担着较多的操持作用。
ယင်းစိတ်၏ အပြားအားဖြင့် အားထုတ်ခြင်း (= စိတ္တပယောဂ)ဟု ဆိုအပ်သော အမူအရာ၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော စေတနာတရားသည် ကမ္မပစ္စည်း မည်၏။ (ကိုယ်မှု နှုတ်မှု စိတ်မှုကို ပြုကြောင်း စေတနာကို ကမ္မဟု ခေါ်သည်။ ကမ္မပစ္စည်းဟုလည်း ခေါ်သည်။) ထိုကမ္မပစ္စည်းသည် နာနာက္ခဏိကကမ္မ၊ သဟဇာတကမ္မဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။
能以这种称为心的造作之作用方式给予助益的思，称为业缘。能发动身业、语业、意业的思称为业，也称为业缘。业缘有两种：一、异刹那业；二、俱生业。
原书第 401 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) ၁။ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။ (နာနာက္ခဏိကကမ္မ၊၊) ၂။ စေတနာသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။ (သဟဇာတကမ္မ။)
巴利原文（缅文转写）：“၁။ ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။”
巴利原文（缅文转写）：“၂။ စေတနာသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။”
一、善业与不善业，以业缘力资助异熟诸蕴及所作色；这是异刹那业。二、思以业缘力资助相应法以及由它所生的色法；这是俱生业。
(ပဋ္ဌာန-၁-၇။)
（《发趣论》1-7。）
၁။ နာနာက္ခဏိကကမ္မ ---- ရှေးရှေး သင်ယူအပ်သော အတတ်သင်ယူမှုသည် နောက်နောက် အတတ်သင်ယူမှု အား အခြေခံအဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုရာ၌ ကာလချင်း မတူဘဲ ကာလတစ်ပါးသို့ ရောက်မှ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ ကံဟူသော စေတနာသည်လည်း ပြုရာခဏ မိမိ ဖြစ်ဆဲခဏ၌ ကျေးဇူးမပြု၊ နောက်နောက်ခဏ ရောက်မှ ကျေးဇူးပြု၏။ ထိုကြောင့် အကျိုးပေးရာ ခဏမှ အသီးအသီးဖြစ်သော ကွဲပြားသောခဏ၌ ဖြစ်သော စေတနာကို နာနာက္ခဏိကကမ္မ စေတနာဟု ခေါ်၏။ ထိုစေတနာသည် များပြားလှကုန်သော ကမ္ဘာပေါင်း ကုဋေတို့၏ အထက်၌သော်လည်း ဖြစ်ခဲ့စေကာမူ မိမိ၏ အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော နာနာက္ခဏိကကမ္မ ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ မှန်ပေသည် ---- ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံသည် ဝိပါက် နာမ်ခန္ဓာတို့အား လည်းကောင်း၊ ကဋတ္တာရုပ် (= ကမ္မဇရုပ်)တို့အားလည်းကောင်း နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု ပေးသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ထိုကံသည် မိမိဖြစ်ဆဲခဏ၌ (= ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏတ္တယအတွင်း၌) အကျိုး
一、异刹那业——正如先前学习一门技艺，会在不同时间成为后来学习的基础，业即思也不在造作当下、自己正存在时给果，而在后来的刹那才给予助益。因此，在不同于果报生起刹那的另一刹那中生起的思，称为异刹那业思。即使这种思生于无数亿劫以前，仍能以足以令自身果法生起的异刹那业缘力给予助益。诚然，虽说善业、不善业以异刹那业缘力资助异熟名蕴及所作色——即业生色——，业在自己正存在的生、住、灭三小刹那内，仍不能——
မပေးနိုင်သေးပေ။ အကယ်၍ ပေးနိုင်ငြားအံ့၊ လူသားတစ်ဦးသည် နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကြောင်း ကုသိုလ်ကံ တစ်ခုကို ပြုလုပ်၏၊ ထိုလူသားသည် ထိုကုသိုလ်ကံ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ထိုကံကိုပြုဆဲ ခဏမှာပင်လျှင် နတ်သားဖြစ်လေရာ၏။
——给果。否则，若一个人造作能令他投生天界的善业，他就会由于该善业的威力，在造业的同一刹那立刻变成天人。
အလျော်အားဖြင့် ဆိုရမူ ----- အကြင်ခဏ၌ ကံကို ပြု၏၊ ထိုကံပြုရာ ခဏမှ တစ်ပါးသော ခဏ၌ ထိုစေတနာသည် သင်္ခတပရမတ်တရားတို့၏ ဓမ္မတာအတိုင်း အနိစ္စတရားစင်စစ်သာ ဖြစ်၍ ချုပ်ပျက်သွား၏။
恰当的说法是：在某一刹那造作业以后，到了不同于造业刹那的另一刹那，那一思便依有为究竟法的法则，以无常法的性质坏灭。
ကုသိုလ်ဇော စေတနာ ဖြစ်စေ အကုသိုလ်ဇော စေတနာ ဖြစ်စေ အကြင်ခန္ဓာအစဥ်ဝယ် ဖြစ်ပြီး၍ ချုပ်ရသည် ရှိသော် ဝိပါက်တရားတို့ကဲ့သို့ ပြီးပြီးပျောက်ပျောက် အနေအားဖြင့် ဘာမျှ မကျန်အောင် ချုပ်ပျောက်သွား- သည်ကား မဟုတ်၊ မိမိ၏ ထူးခြားသော ကမ္မသတ္တိကို ထိုရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အစဥ်ဝယ် မြှုပ်သွင်း၍သာလျှင် ချုပ်ပျောက်သွား၏။ ထိုသို့ ချုပ်ပျောက်သွားသဖြင့် ယင်းကုသိုလ်စေတနာ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်စေတနာသည် ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှား မရှိပါသော်လည်း ပြုအပ်ခဲ့သောကံနှင့် (= စေတနာနှင့်) မဖက် သက်သက်ကံကို ပြုအပ်ပြီးသည့် အတွက်ကြောင့်သာလျှင် ---- ၁။ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံဖြစ်လျှင် မျက်မှောက်ထင်ထင် ရှုမြင်အပ်သော ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌သော်လည်းကောင်း ၂။ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံဖြစ်လျှင် ကပ်၍ဖြစ်ရာ ဒုတိယဘဝ၌ သော်လည်းကောင်း၊ ၃။ အပရာပရိယဝေဒနီယကံဖြစ်လျှင် မျက်မှောက်ဘဝ ဒုတိယဘဝမှတစ်ပါးသော အဆက်ဆက် ရောက်ထိုက်-
无论善速行思还是不善速行思，在某一蕴相续中生起后坏灭时，并不像异熟法那样一经完成便全然消失、毫无所余；它把自己特有的业力埋藏在那一色名蕴相续中，然后才坏灭。虽然善思或不善思已经坏灭，不再以生、住、灭三小刹那现前存在，但由于该业——即该思——确实已经造作，它仍可依受报时次第给果：一、现法受业在今生给果；二、次生受业在紧接的下一生给果；三、后后受业则在今生和下一生以外、相续而来且适宜到达——
သော ဘဝ၌သော်လည်းကောင်း၊ ကာလ-ဂတိ-ဥပဓိ-ပယောဂ ဟူသော ကြွင်းသော အကြောင်းတရားတို့နှင့် ပေါင်းဆုံမိခြင်းသည် ရှိခဲ့သော် အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေနိုင်၏။ ထိုကြောင့် ---- နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စည်း = အကျိုးပေးရာ ခဏမှ (= အကျိုးဖြစ် ပေါ်ရာ ခဏမှ) မတူထူးခြား ကွဲပြားသော အတိတ်ခဏ၌ ဖြစ်သော ကမ္မပစ္စည်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုပေသည်။
——的生命中给果；但须与时、趣、所依、加行等其余条件会合。因此，“异刹那业缘”是指生于过去某一刹那、与给果刹那——即果法生起刹那——各别不同的业缘。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၄။ မူလဋီ-၃-၁၇၂။)
（《阿毗达磨义注》3-374；《根本复注》3-172。）
ဤ၌ အကျိုးပေးရာ ခဏမှ (= အကျိုးဖြစ်ပေါ်လာရာ ခဏမှ) မတူထူးခြား ကွဲပြားသော အသီးအသီးသော အတိတ်ခဏ၌ ဖြစ်ခဲ့သော ကုသိုလ်စေတနာ (၂၁) အကုသိုလ်စေတနာ (၁၂)တို့ကား ပစ္စည်းတရားတည်း။
这里，生于各个过去刹那、与果报生起刹那各别不同的二十一种善思与十二种不善思，是缘法。
ဝိပါက် နာမ်ခန္ဓာတို့နှင့် ကဋတ္တာရုပ် (= ကမ္မဇရုပ်)တို့ကား ပစ္စယုပ္ပန်တရားတည်း။
异熟名蕴及所作色——即业生色——是缘所生法。
ပစ္စည်းကား အတိတ်၊ ပစ္စယုပ္ပန်ကား ပစ္စုပ္ပန်တည်း။
缘法属于过去，缘所生法属于现在。
原书第 402 页
၂။ သဟဇာတကမ္မ ---- စိတ် တစ်ခုယုတ် (၉ဝ)ဟု သတ်မှတ်ထားသော စိတ်အားလုံး၌ ယှဥ်သော စေတနာ သည် မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း၊ ထိုစိတ်ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော ပဋိသန္ဓေခဏ ဖြစ်လျှင် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တို့အား ကြွင်းသောခဏဖြစ်လျှင် စိတ္တဇရုပ်တို့အားလည်းကောင်း သဟဇာတကမ္မ- ပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ မှန်ပေသည် ကုသိုလ်စေတနာ အကုသိုလ်စေတနာ စသည်တို့တွင် အမှတ် မထား တစ်ပါးပါးသော စေတနာသည် ကြွင်းသောတရားတို့အား စိတ္တပယောဂဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော အမူအရာ၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်၏။ ထိုကြောင့် သဟဇာတကမ္မပစ္စည်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။ (ကာယဝိညတ်သည် ကာယပယောဂ မည်၏၊ ဝစီဝိညတ်သည် ဝစီပယောဂ မည်၏၊ စေတနာသည် စိတ္တပယောဂ မည်၏။)
二、俱生业——与所判定的八十九种心相应的一切思，以俱生业缘力资助与自己相应的法聚，以及由该心所生的色法：在结生刹那是结生业生色，其余时候则是心生色。诚然，在善思、不善思等各种思中，任何一种思都会以称为心的造作之特殊作用方式资助其余法，所以称为俱生业缘。身表称为身的造作，语表称为语的造作，思则称为心的造作。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၄-၃၇၅။)
（《阿毗达磨义注》3-374—375。）
ဤသဟဇာတကမ္မ၌ ပစ္စည်းတရားကား စိတ် တစ်ခုယုတ် (၉ဝ)၌ရှိသော စေတနာတည်း။ ပစ္စယုပ္ပန်- တရားကား စိတ် တစ်ခုယုတ် (၉ဝ)၊ စေတနာကြဥ်သော စေတသိက် (= ၅၁)ဟု ဆိုအပ်သော သမ္ပယုတ္တခန္ဓာ၊ စိတ္တဇရုပ်၊ ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တည်း။ ဤသဟဇာတကမ္မ၌ ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် နှစ်မျိုးလုံးသည် ပစ္စုပ္ပန်တရားချည်း- သာတည်း။
在俱生业缘中，缘法是八十九种心中的思；缘所生法是八十九种心、除思以外的五十一个心所所成的相应蕴、心生色以及结生业生色。这里的缘法与缘所生法全都是现在法。
သဟဇာတကမ္မနှင့် နာနာက္ခဏိကကမ္မ
俱生业与异刹那业
ကုသိုလ်စေတနာ အကုသိုလ်စေတနာများသည် အချိန်အခါသို့လိုက်၍ သဟဇာတကမ္မ နာနာက္ခဏိကကမ္မ အမည်နှစ်မျိုး ရနိုင်ကြသည်။
善思和不善思依不同时间关系，可以分别具有俱生业与异刹那业这两个名称。
၁။ ဒါန သီလ ဘာဝနာဖြင့် သိမ်းကျုံးရေတွက်အပ်သော သဟဇာတ ကာမာဝစရ ကုသိုလ်စေတနာသည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ မိမိ ဥပါဒ်ခိုက် ထင်ရှားရှိခိုက် မိမိနှင့် အတူယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်ကုသိုလ်တရားစုတို့အား လည်းကောင်း၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်အားလည်းကောင်း၊ စတုဝေါကာရဘုံ၌ သမ္ပယုတ်ကုသိုလ်တရားစုတို့အား လည်းကောင်း သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
一、布施、持戒、禅修所摄的俱生欲界善思，在五蕴有中自己生起而现前存在时，以俱生业缘力资助与自己同时相应的善法聚和心生色；在四蕴有中，则资助与自己相应的善法聚。
ဖြစ်ပြီး၍ ချုပ်ပျက်သွားပြီးသော ယင်း (ဒါန-သီလ-ဘာဝနာ) ကာမာဝစရ ကုသိုလ်စေတနာသည် မိမိ၏ ကာမာဝစရ အကျိုးဝိပါက်ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း (= ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိ-ပဉ္စဝိညာဏ်-သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း- သန္တီရဏ-တဒါရုံဝိပါက်ခန္ဓာတို့ကို ဆိုလိုသည်။) ကဋတ္တာရုပ် (= ကမ္မဇရုပ်)တို့အားလည်းကောင်း နာနာက္ခဏိက- ကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ ဤသို့ ကျေးဇူးပြုမှုမှာလည်း ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌သာလျှင် ကျေးဇူးပြုသည်၊ အခြားသောဘုံ၌ ကျေးဇူးမပြု။ (ရူပါဝစရဘုံ၌ကား - စက္ခုဝိညာဏ်-သောတဝိညာဏ်-သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း-သန္တီရဏ ဝိပါက်ခန္ဓာတို့ကို ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုသည်။) (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၅။) ၂။ အတူဖြစ်သော သဟဇာတ ရူပါဝစရစျာန် ကုသိုလ်စေတနာသည် မိမိနှင့် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အား လည်းကောင်း၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း ဧကန်အားဖြင့်သာလျှင် သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့်
这种布施、持戒、禅修所摄的欲界善思生起并坏灭以后，以异刹那业缘力资助自身的欲界异熟蕴——即结生、有分、死亡、五识、领受、推度和彼所缘异熟蕴——以及所作色，即业生色。这种资助只发生在五蕴有，不发生于其他有；但在色界，它也能令作为异熟蕴的眼识、耳识、领受与推度生起。（《阿毗达磨义注》3-375。）二、俱生的色界禅善思，必定以俱生业缘力资助与自己相应的法聚及心生色，
ကျေးဇူးပြု၏။
给予它们助益。
တစ်ဖန် မိမိဖြစ်ပြီး၍ ချုပ်ပျက်သွားသော် ယင်းရူပါဝစရစျာန် ကုသိုလ်စေတနာသည် မိမိ၏ ရူပါဝစရ အကျိုးဝိပါက်ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း ကဋတ္တာရုပ် (= ကမ္မဇရုပ်)တို့အားလည်းကောင်း (ရူပါဝစရဘုံ၌) နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၅။) ၃။ အရူပါဝစရကုသိုလ်နှင့် ယှဥ်သော သဟဇာတ ကုသိုလ်စေတနာ၊ လောကုတ္တရာမဂ်ကုသိုလ်နှင့် ယှဥ်သော သဟဇာတ ကုသိုလ်စေတနာသည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း၊
该色界禅善思生起并坏灭以后，又在色界以异刹那业缘力资助自身相应的色界异熟蕴及所作色——即业生色。（《阿毗达磨义注》3-375。）三、与无色界善相应的俱生善思，以及与出世间道善相应的俱生善思，在五蕴有中以俱生业缘力资助与自己相应的法聚以及——
原书第 403 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ စတုဝေါကာရဘုံ၌ မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
——心生色；在四蕴有中，则资助与自己相应的名蕴。
ဖြစ်ပြီး၍ ချုပ်ပျောက်သွားသော်ကား ယင်းအရူပါဝစရ ကုသိုလ်စေတနာ၊ လောကုတ္တရာ ကုသိုလ်စေတနာ နှစ်မျိုးလုံးသည် မိမိ မိမိ၏ ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ ဝိပါက် နာမက္ခန္ဓာတို့အားသာလျှင် နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ အရူပကုသိုလ်စေတနာက ဆိုင်ရာ အရူပဝိပါက် နာမက္ခန္ဓာကို ဘဝဟူသော အချိန်ကာလ ခဏခြားလျက် အကျိုးပေး၏၊ ကျေးဇူးပြုပေး၏။ လောကုတ္တရာမဂ်ကုသိုလ်ကား မိမိဖြစ်ပြီးသည်၏ အခြားမဲ့၌ သာလျှင် စိတ္တက္ခဏမခြားဘဲ ဆိုင်ရာ အရိယဖိုလ်ဟူသော အကျိုးဝိပါက်ကို ကျေးဇူးပြု၏၊ အကျိုးပေး၏။ သို့သော် မဂ်ကုသိုလ်စေတနာကား စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၊ အရိယဖိုလ်ဟူသော ဝိပါက်တရားကား စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၊ ဤသို့ စိတ္တက္ခဏ မတူသဖြင့် ခဏကွဲပြား၍ နာနာက္ခဏိကကမ္မ အမည်ရသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၅။) ၄။ အတူဖြစ်သော သဟဇာတ အကုသိုလ်စေတနာသည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ မိမိနှင့် အတူယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ် နာမက္ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ စတုဝေါကာရဘုံ၌ အတူယှဥ်ဖက်
这些无色界善思与出世间善思生起并坏灭以后，都只以异刹那业缘力资助各自相应的异熟名蕴。无色界善思隔着一生的时间，令相应的无色界异熟名蕴生起；出世间道善则在自己生起后的无间，不隔一个心刹那，令相应的圣果异熟生起。不过，道善思占一个心刹那，作为异熟法的圣果又占另一个心刹那，二者刹那不同，所以仍称为异刹那业。（《阿毗达磨义注》3-375。）四、俱生不善思在五蕴有中，以俱生业缘力资助与自己同时相应——
သမ္ပယုတ် နာမက္ခန္ဓာတို့အားသာလျှင်လည်းကောင်း သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့်ကျေးဇူးပြု၏။
——的名蕴及心生色；在四蕴有中，则只资助与自己相应的名蕴。
တစ်ဖန် ဖြစ်ပြီး၍ ချုပ်ပျက်သွားခဲ့သော်ကား (အပါယ်ဘုံ၊ ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌) အကုသလဝိပါက် နာမက္ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း ကဋတ္တာရုပ် (= ကမ္မဇရုပ်)တို့အားလည်းကောင်း နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၅။)
它生起并坏灭以后，又在恶趣的五蕴有中，以异刹那业缘力资助不善异熟名蕴及所作色——即业生色。（《阿毗达磨义注》3-375。）
〔မှတ်ချက် --- ဤအဋ္ဌကထာ အဖွင့်များနှင့်အညီ ကုသိုလ်စေတနာ အကုသိုလ်စေတနာတို့သည် မိမိတို့
〔按：依这些义注解释，善思与不善思——
ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် အနေအားဖြင့် ထင်ရှားရှိခိုက်၌ မိမိတို့နှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခုအတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်ကြသည့် သမ္ပယုတ် နာမက္ခန္ဓာနှင့် ဥပါဒ်ချင်း ပြိုင်၍ ဖြစ်ကြသော စိတ္တဇရုပ်တည်းဟူသော ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ မိမိတို့ ဖြစ်ပြီး ချုပ်ပြီးနောက် ခဏခြားရာ ကာလခြားရာ ဘဝခြားရာ၌ကား ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား (= ဝိပါက်နာမက္ခန္ဓာနှင့် ကမ္မဇရုပ်တို့အား) နာနာက္ခဏိကကမ္မပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏ဟု မှတ်ပါ။ ယင်းနာနာက္ခဏိကကမ္မသတ္တိကိုပင် ရည်ရွယ်၍ ရှေး အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းသည့် အပိုင်း၌ ကံဖြစ်ခြင်းကြောင့် (ကမ္မဇရုပ်)ရူပက္ခန္ဓာဖြစ်၏၊ ကံက အကြောင်းတရား၊ (ကမ္မဇရုပ်)ရူပက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား --- ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့ပေသည်။〕
——在自己以生、住、灭三小刹那现前存在时，以俱生业缘力资助同一心刹那内与自己俱生的相应名蕴，以及与自己同时生起的心生色；在自己生起并坏灭以后，则于不同刹那、不同时间或不同生命中，以异刹那业缘力资助异熟名蕴与业生色。前面摄受因果时所说“由于业而有业生色蕴；业是因法，业生色蕴是果法”等，正是就这种异刹那业力而言。〕
ဝိပါက်စေတနာ - ကြိယာစေတနာ
异熟思与唯作思
၅။ ကာမာဝစရ ဝိပါက်စေတနာ ရူပါဝစရ ဝိပါက်စေတနာသည် မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် (ဝိပါက်)သမ္ပယုတ်တရား တို့အားလည်းကောင်း၊ ပဝတ္တိအခါ၌ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အား လည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ကဋတ္တာရုပ်တို့အား လည်းကောင်း သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
五、欲界异熟思与色界异熟思，以俱生业缘力资助与自己相应的异熟法；在转起时还资助心生色，在结生时则资助所作色，即结生业生色。
၆။ အရူပါဝစရ ဝိပါက်စေတနာသည် မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် (ဆိုင်ရာဝိပါက်)သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အားသာလျှင် သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
六、无色界异熟思只以俱生业缘力资助与自己相应的异熟法聚。
၇။ လောကုတ္တရာ ဝိပါက်စေတနာ (= အရိယဖိုလ်စေတနာ)သည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားတို့အားလည်းကောင်း ပဝတ္တိအခါ၌ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ စတုဝေါကာရဘုံ၌ နာမ်တရားအားသာလျှင်လည်းကောင်း သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၅။)
七、出世间异熟思——即圣果思——在五蕴有中以俱生业缘力资助与自己相应的法及转起时的心生色；在四蕴有中则只资助名法。（《阿毗达磨义注》3-375。）
原书第 404 页
၈။ ကာမ ရူပ အရူပတည်းဟူသော ဘုံသုံးပါးအတွင်း၌ တည်ရှိသော ကာမ ကြိယာစေတနာ ရူပ ကြိယာ- စေတနာ အရူပ ကြိယာစေတနာသည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားတို့အားလည်းကောင်း၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်အားလည်းကောင်း၊ သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ ယင်းကာမ ရူပ အရူပ ကြိယာစေတနာသည် အရူပဘုံ၌ဖြစ်မူ နာမ်တရားတို့အားသာလျှင် (= သမ္ပယုတ် နာမက္ခန္ဓာတို့အားသာလျှင်) သဟဇာတကမ္မပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၅-၃၇၆။) နာမ်က နာမ်ရုပ်အား ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းဟု မှတ်ပါ။
八、存在于欲、色、无色三界的欲界唯作思、色界唯作思和无色界唯作思，在五蕴有中以俱生业缘力资助与自己相应的法及心生色；在无色界中，则只资助与自己相应的名蕴。（《阿毗达磨义注》3-375—376。）应知这是名法资助名法与色法的缘。
ဝိပါကပစ္စည်း
果报缘
အားထုတ်မှု ဗျာပါရမရှိသော ငြိမ်သက်သည်၏အဖြစ်ဖြင့် အားထုတ်မှု ဗျာပါရမရှိသော ငြိမ်သက်သည်၏ အဖြစ် အကျိုးငှာ ကျေးဇူးပြုတတ်သော ဝိပါက်တရား (= ဝိပါက်နာမ်ခန္ဓာလေးပါး)သည် ဝိပါကပစ္စည်း မည်၏။
异熟法——即四个异熟名蕴——以无造作、寂静的方式，资助缘所生法也成为无造作、寂静的法，因此称为果报缘。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၉။)
（《阿毗达磨义注》3-349。）
ရှင်းလင်းချက်
解释
ဥဿာဟောတိ စ ကိရိယမယစိတ္တုပ္ပါဒဿ ပဝတ္တိအာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ယော ဗျာပါရောတိ စ ဝုစ္စတိ၊ န ဝီရိယုဿာဟော။ (အနုဋီ-၃-၂၃၂။) ကိုယ်နှုတ်တို့၏ အမူအရာကို ဖြစ်စေတတ် ပြီးစေတတ်သော စိတ္တုပ္ပါဒ်၏ ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာ တစ်မျိုးကို ဥဿာဟဟုခေါ်၏၊ ယင်းအခြင်းအရာကိုပင် ဗျာပါရဟုလည်း ခေါ်၏။ ဝီရိယကား မဟုတ်ပေ။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်စသော တရားတို့၏ ကိုယ်နှုတ်နှင့်စပ်သော အမူအရာကို ဖြစ်စေဖို့ရန် ကြောင့်ကြဗျာပါရကို ဥဿာဟ ဟု ခေါ်သည်။ ကုသိုလ်ဇော အကုသိုလ်ဇောတို့မှာ အကျိုးပေးဖို့ရန် အကျိုးကို ဖြစ်စေဖို့ရန် ဗျာပါရရှိနေသည့် အတွက် မိမိတို့ ဖြစ်ခိုက်၌ ငြိမ်ငြိမ်သက်သက် မဖြစ်နိုင်ကြပေ။
巴利原文（缅文转写）：“ဥဿာဟောတိ စ ကိရိယမယစိတ္တုပ္ပါဒဿ ပဝတ္တိအာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ယော ဗျာပါရောတိ စ ဝုစ္စတိ၊ န ဝီရိယုဿာဟော။”
“应知，‘造作’是能令身、语行为生起并完成的一种心生起方式，也称为‘操持’，并不是精进的努力。”（《随复注》3-232。）能发动善、不善等法有关的身语行为之操持，称为造作。善速行与不善速行具有为了产生果报而作的操持，所以在自身生起时不能无造作地寂静而转。
ဝိပါက် ကြိယာစိတ်တို့၌ကား အကျိုးပေးဖို့ရန် ဗျာပါရမရှိသည့်အတွက် မိမိတို့ဖြစ်ခိုက်၌ ငြိမ်ငြိမ် သက်သက် ဖြစ်နိုင်ကြ၏။
至于异熟心和唯作心，因为没有为了产生果报而作的操持，所以在自身生起时能够寂静而转。
ကြိယာဇော ---- ကြိယာဇောတို့ကား အနုသယဓာတ် ကင်းစင်တော်မူကြသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ သန္တာန်၌သာ ဖြစ်နိုင်ကြ၏။ ထိုအနုသယဓာတ် ကင်းစင်တော်မူကြသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ သန္တာန်ဝယ် အကျိုးဝိပါက်ကို ဖြစ်စေရန် အလွန်အကဲနှင့်တကွသော ဗျာပါရကို မရနိုင်ခြင်းကြောင့်ပင်လျှင် ထိုအနုသယဓာတ် ကင်းစင်တော်မူကြသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ သန္တာန်ဝယ် ဖြစ်ကြသော ကြိယာဇောတို့သည် ငြိမ်သက်သော သဘောရှိကြကုန်၏။ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း၌ ဗျာပါရကင်းကြကုန်သည်သာ ဖြစ်ကုန်၏။
唯作速行——唯作速行只能生起于已经断尽随眠的阿罗汉相续中。阿罗汉相续中的这些唯作速行，不具为了产生异熟果而作的强烈操持，因此在这方面具有寂静的性质；它们没有令果报生起的操持。
ဝိပါက်တရားများ --- ဝိပါက်စိတ်တို့သည် ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်ဟူသော ကိုယ်အမူအရာ နှုတ်အမူအရာ ကို ဖြစ်စေနိုင်သော ကြိယာမယ စိတ္တုပ္ပါဒ်များ မဟုတ်ကြပေ။ ထိုကြောင့် အကျိုးတစ်စုံတစ်ရာကို ဖြစ်စေဖို့ရန် အားထုတ်ခြင်း ဥဿာဟလည်း ကင်းကုန်၏။ အကျိုးဝိပါက်ကို ဖြစ်စေဖို့ရန် ကြောင့်ကြဗျာပါရ မရှိသောကြောင့် ငြိမ်လည်း ငြိမ်သက်ကုန်၏။ ထိုကြောင့် ဝိပါက်စိတ်တို့ကို နိရုဿာဟသန္တဘာဝ = အားထုတ်မှု ဗျာပါရမရှိသော ငြိမ်သက်သော သဘောတရားများဟု ခေါ်ဆိုရသည်။ ထိုကြောင့် အဋ္ဌကထာက အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုထား၏။
异熟法——异熟心不是能够发动身表、语表等身语行为的行为所成心生起。因此，它们完全没有为了产生任何后果而作的努力；既无令果报生起的操持，也就寂静而转。所以异熟心称为“无造作而寂静的法”。义注因此解释如下：
နိရုဿာဟသန္တဘာဝေန နိရုဿာဟသန္တဘာဝါယ ဥပကာရကော ဝိပါကဓမ္မော ဝိပါကပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“နိရုဿာဟသန္တဘာဝေန နိရုဿာဟသန္တဘာဝါယ ဥပကာရကော ဝိပါကဓမ္မော ဝိပါကပစ္စယော။”
异熟法以自身无造作而寂静的方式，资助缘所生法也成为无造作而寂静的法；这就是果报缘。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၉။)
（《阿毗达磨义注》3-349。）
原书第 405 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (ခ) = အားထုတ်မှု ဗျာပါရမရှိသော ငြိမ်သက်သည်၏အဖြစ်ဖြင့် အားထုတ်မှု ဗျာပါရမရှိသော ငြိမ်သက်သည်၏ အဖြစ် အကျိုးငှာ ကျေးဇူးပြုတတ်သော ဝိပါက်တရားသည် ဝိပါကပစ္စည်း မည်၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၉။)
换言之，异熟法以无造作而寂静的方式，资助缘所生法也成为无造作而寂静的法，所以称为果报缘。（《阿毗达磨义注》3-349。）
အတိုချုပ် မှတ်သားရန်
提要
၁။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့သည် (ကာယပယောဂ ဝစီပယောဂဟူသော) ကိုယ်အမူအရာ နှုတ်အမူအရာကို ဖြစ်စေတတ်သော ဗျာပါရနှင့်တကွ ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အကျိုးပေးဖို့ရန် ဗျာပါရလည်း ရှိသောကြောင့်လည်းကောင်း အားထုတ်ခြင်း ဗျာပါရနှင့်တကွ ဖြစ်၍ မငြိမ်သက်သော သဘောတရားတို့- သာတည်း။
一、善法与不善法既具有能发动身的造作、语的造作等身语行为的操持，又具有为了产生果报而作的操持，所以是有造作、有操持而不寂静的法。
၂။ ကြိယာဇောတို့သည် ကာယပယောဂ ဝစီပယောဂကို ဖြစ်စေဖို့ရန် ဗျာပါရ ရှိသော်လည်း အကျိုးပေးဖို့ရန် ဗျာပါရ မရှိသောကြောင့် အားထုတ်ခြင်း ဗျာပါရနှင့်တကွ ဖြစ်၍ ငြိမ်သက်သော သဘောတရားတို့သာ တည်း။
二、唯作速行虽然具有发动身的造作、语的造作的操持，却没有为了产生果报而作的操持，所以是有造作、有操持而寂静的法。
၃။ ဝိပါက်တရားတို့ကား ကာယပယောဂ ဝစီပယောဂကိုလည်း မဖြစ်စေနိုင်၊ အကျိုးပေးဖို့ရန် ဗျာပါရလည်း မရှိသောကြောင့် အားထုတ်မှု ဗျာပါရမရှိသော ငြိမ်သက်သော သဘောတရားတို့သာတည်း။
三、异熟法既不能发动身的造作、语的造作，又没有为了产生果报而作的操持，所以是无造作、无操持而寂静的法。
ထိုဝိပါကပစ္စည်းတရားသည် ပဝတ္တိအခါ၌ မိမိဝိပါက်စိတ်ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အား လည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ကမ္မဇရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ပဝတ္တိအခါ ပဋိသန္ဓေအခါတို့၌ သမ္ပယုတ်တရားတို့အားလည်းကောင်း ဝိပါကပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၄၉-၃၅ဝ။) ၁။ ပဝတ္တိအခါ၌ ---- ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၁)ပါးသည် ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးတို့အား လည်းကောင်း၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ ၂။ ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၂)ပါးသည် ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၂)ပါးအားလည်းကောင်း၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ ၃။ ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးသည် ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၁)ပါးအားလည်းကောင်း၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း ဝိပါကပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
果报缘法在转起时，以果报缘力资助由自身异熟心所生的心生色；在结生时资助业生色；在转起与结生的一切时候，又资助相应法。（《阿毗达磨义注》3-349—350。）在转起时：一、一个异熟无记名蕴资助其余三个异熟无记名蕴及心生色；二、两个异熟无记名蕴资助其余两个异熟无记名蕴及心生色；三、三个异熟无记名蕴资助其余一个异熟无记名蕴及心生色。
၄။ ပဋိသန္ဓေခဏ၌ ---- ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၁)ပါးသည် ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးအား လည်းကောင်း၊ ကဋတ္တာရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ ၅။ ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးတို့သည် ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၁)ပါးအားလည်းကောင်း၊ ကဋတ္တာရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ ၆။ ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၂)ပါးတို့သည် ဝိပါက်အဗျာကတ နာမ်ခန္ဓာ (၂)ပါးတို့အားလည်းကောင်း၊ ကဋတ္တာရုပ်တို့အားလည်းကောင်း ဝိပါကပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
在结生刹那：四、一个异熟无记名蕴资助其余三个异熟无记名蕴及所作色；五、三个异熟无记名蕴资助其余一个异熟无记名蕴及所作色；六、两个异熟无记名蕴资助其余两个异熟无记名蕴及所作色。以上都以果报缘力给予助益。
၇။ ပဉ္စဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေနာမက္ခန္ဓာတို့သည် ဟဒယဝတ္ထုအား ဝိပါကပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
七、五蕴有中的结生名蕴，以果报缘力资助心所依处。
(အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၅ဝ။)
（《阿毗达磨义注》3-350。）
ဤပစ္စည်း၌လည်း ပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန် နှစ်မျိုးလုံးသည် ခဏတ္တယသင်္မဂီအခိုက်၌ တည်ရှိကြသော ပစ္စုပ္ပန်- တရားချည်းသာတည်း။
在果报缘中，缘法与缘所生法都只是正具足生、住、灭三小刹那的现在法。
နာမ်က နာမ်ရုပ်အား ကျေးဇူးပြုသော ပစ္စည်းတည်း။
这是名法资助名法与色法的缘。
原书第 406 页
အာဟာရပစ္စည်း
食缘
ရူပါရူပါနံ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ဥပကာရကာ စတ္တာရော အာဟာရာ အာဟာရပစ္စယော။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၅ဝ၊၊) ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့အား ထောက်ပံ့တတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်ကုန်သော အာဟာရ (၄)မျိုးတို့သည် အာဟာရပစ္စည်းမည်၏။
巴利原文（缅文转写）：“ရူပါရူပါနံ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ဥပကာရကာ စတ္တာရော အာဟာရာ အာဟာရပစ္စယော။”
能够以支持色法与名法的方式给予助益的四种食，称为食缘。（《阿毗达磨义注》3-350。）
ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။ အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၇။)။ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာ ဗျာကတာ အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာစ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။
巴利原文（缅文转写）：“ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။ အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၇။)။ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာ ဗျာကတာ အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာစ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။”
段食以食缘资助此身。非色的三种食，以食缘资助相应法以及由它们所生的色法。（《发趣论》1-7。）在结生刹那，作为异熟无记的三种非色食，以食缘资助相应诸蕴及所作色。
(ပဋ္ဌာန-၁-၁၅၆။)
（《发趣论》1-156。）
၁။ အလုတ်အလွေး မဟုတ်သော်လည်း အလုတ်အလွေးကဲ့သို့ ပြုအပ်သော ကမ္မဇ - စိတ္တဇ - ဥတုဇ - အာဟာရဇသြဇာသည် ကလာပ်တူ သြဇာကြဥ်သော ကလာပ်တူ ကလာပ်ပြား ဖြစ်သော စတုဇကာယ တိဇကာယ အား ရုပ်အာဟာရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။
一、虽然并不都是一口之团，却借“一口之团”而得名的业生、心生、时节生、食生四类食素，以色食缘力资助同聚中除自身食素以外的色法，也资助不同色聚中的四因所生身与三因所生身。
၂။ ဖဿ - စေတနာ - ဝိညာဏ်ဟူသော နာမ်အာဟာရတို့သည် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားတို့အား လည်းကောင်း၊ ထိုနာမ်အာဟာရလျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိကုန်သော ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ကဋတ္တာရုပ်၊ ပဝတ္တိအခါ၌ စိတ္တ- သမုဋ္ဌာန်ရုပ်တို့အားလည်းကောင်း နာမ်အာဟာရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (ပဋ္ဌာန-၁-၇။) ၃။ ပဋိသန္ဓေခဏ၌ ဝိပါက်အဗျာကတ ဖြစ်ကုန်သော ဖဿ - စေတနာ - ဝိညာဏ် နာမ်အာဟာရတို့သည် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ် နာမ်ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း၊ ကဋတ္တာရုပ်တို့အားလည်းကောင်း၊ အာဟာရပစ္စယသတ္တိ ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (ပဋ္ဌာန-၁-၁၅၆။)
二、触、思、识三种名食，以名食缘力资助相应法，以及由这些名食所生的色法：结生时资助所作色，转起时资助心生色。（《发趣论》1-7。）三、结生刹那作为异熟无记的触、思、识三种名食，以食缘力资助相应名蕴及所作色。（《发趣论》1-156。）
ကဗဠီကာရအာဟာရ
段食
ကဗဠီကာရော အာဟာရောတိ စတုသန္တတိသမုဋ္ဌာနေ ရူပေ သြဇာ အာဟာရော နာမ။ သော ပန ယသ္မာ ကဗဠံ ကရိတွာ အဇ္ဈောဟရိတောဝ အာဟာရကိစ္စံ ကရောတိ၊ န ဗဟိ ဌိတော၊ တသ္မာ အာဟာရောတိ အဝတွာ ''ကဗဠီကာရော အာဟာရော''တိ ဝုတ္တံ။ ကဗဠံ ကရိတွာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗဝတ္ထုကတ္တာ ဝါ ကဗဠီ- ကာရောတိ နာမမေတံ တဿ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၇။) ကဗဠီကာရအာဟာရဟုပင် ဆိုသော်လည်း ဗဟိဒ္ဓ၌တည်သော စားမျိုထိုက်သော ဥတုဇသြဇာကိုသာ ကဗဠီကာရအာဟာရအရ မကောက်ယူရ။ စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာကို ကောက်ယူပါ။ ကမ္မဇရုပ်သန္တတိအစဥ်၊ စိတ္တဇရုပ်သန္တတိအစဥ်၊ ဥတုဇရုပ်သန္တတိအစဥ်၊ အာဟာရဇရုပ်သန္တတိအစဥ်ဟူသော ရုပ်သန္တတိအစဥ် (၄)မျိုး၌ ပါဝင်တည်နေသော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာသည် အာဟာရမည်ပေသည်။ ထိုသို့ စတုသမုဋ္ဌာနိက သြဇာသည် အာဟာရမည်ပါသော်လည်း ---- ထိုအာဟာရသည် ထမင်းလုတ်စသည်ကို ပြုလုပ်၍ မျိုအပ်သည် ဖြစ်မှသာလျှင် အာဟာရကိစ္စကို ပြုလုပ်နိုင်၏၊ အပြင်အပ၌ တည်နေသည် ဖြစ်လတ်သော် အာဟာရကိစ္စကို မပြုလုပ်နိုင်။
巴利原文（缅文转写）：“ကဗဠီကာရော အာဟာရောတိ စတုသန္တတိသမုဋ္ဌာနေ ရူပေ သြဇာ အာဟာရော နာမ။ သော ပန ယသ္မာ ကဗဠံ ကရိတွာ အဇ္ဈောဟရိတောဝ အာဟာရကိစ္စံ ကရောတိ၊ န ဗဟိ ဌိတော၊ တသ္မာ အာဟာရောတိ အဝတွာ ''ကဗဠီကာရော အာဟာရော''တိ ဝုတ္တံ။ ကဗဠံ ကရိတွာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗဝတ္ထုကတ္တာ ဝါ ကဗဠီ- ကာရောတိ နာမမေတံ တဿ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၇။)”
义注说：在四种色相续所生的色法中，食素名为“食”。它只有在被制成一口之团而吞咽以后，才能执行食的作用；放在外面时不能执行。因此，不只说“食”，而说“段食”；或者，因为它所依的是应制成一口之团而吞咽的物质，所以得名为“段”。（《阿毗达磨义注》3-377。）这里虽然说段食，却不能只摄取处在身体外、可供食用的时节生食素，而应摄取四因所生食素。存在于业生色相续、心生色相续、时节生色相续和食生色相续中的四因所生食素，都称为食。虽然这四因所生食素都称为食，但它们只有在食物被制成饭团等而吞咽以后，才能执行食的作用；若仍处在身体外，便不能执行。
ထိုသို့ ထမင်းလုတ်စသည်ကို စားမျိုမှသာ အာဟာရကိစ္စကို ပြုနိုင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ကဗဠီကာရသဒ္ဒါ မပါဘဲ အာဟာရဟူ၍သာ မဟောမူ၍ ''ကဗဠီကာရအာဟာရ''ဟူ၍ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မူအပ်ပေ၏။
正因为只有吞食饭团等以后才能执行食的作用，世尊才不单说“食”，而说“段食”。
တစ်နည်းဆိုရသော် စားမျိုထိုက်သော အစာဟူသော တည်ရာရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ကဗဠီကာရဟူသော ဤအမည်သည် ထိုစတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာ၏ အမည်တည်း။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၃-၃၇၇။)
换一种说法，由于这种四因所生食素所依的是可吞咽的食物，“段”这个名称便成为四因所生食素的名称。（《阿毗达磨义注》3-377。）