“缘起”一词的含义（之十三）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（甲） · 原书第 298–306 页 · 222 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：死者与生者。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 298 页
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= သောတ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种现在因。六、所依处（＝耳＝6＝54）是因法，耳识受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝声所缘）是因法，耳识受蕴是果法。
၈။ ဖဿ (= သောတသမ္ဖဿ = ၇)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触（＝耳触＝7）是因法，耳识受蕴是果法。
၉။ အာကာသ (= အကြားအပေါက်)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
九、空间（＝间隙）是因法，耳识受蕴是果法。
၁ဝ။ မနသိကာရ (= ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သောတဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုး တရား။
十、作意（＝五门转向＝11）是因法，耳识受蕴是果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
声所缘路线：领受受蕴（耳门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，领受受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，领受受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，领受受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，领受受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，领受受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，领受受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝声所缘）是因法，领受受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）耳触（＝8）是因法，领受受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝11）是因法，领受受蕴是——
အကျိုးတရား။
——果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း - သင်္ခါရက္ခန္ဓာ
声所缘路线：领受行蕴（耳门心路）
(စေတသိက် - ၈ - လုံး ကောက် ဒုတိယနည်း)
第二种方法：摄取八个心所
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，领受行蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，领受行蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，领受行蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，领受行蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，领受行蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，领受行蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝声所缘）是因法，领受行蕴是果法。
原书第 299 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၈။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）耳触（＝8）是因法，领受行蕴是果法。
( ခ ) ကျန်နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးက အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
（乙）其余三个名蕴是因法，领受行蕴是果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း - ဝိညာဏက္ခန္ဓာ
声所缘路线：领受识蕴（耳门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，领受识蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，领受识蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，领受识蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，领受识蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，领受识蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၂) ပါး ၆။ သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二种现在因。六、耳触（＝8）是因法，领受识蕴是果法。
၇။ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း နာမ်ရုပ်က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、领受名色是因法，领受识蕴是果法。
နာမ် --- ဟူသည် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းစိတ်နှင့် ယှဥ်ဖက်စေတသိက် (၁ဝ)လုံးတည်း။
所谓“名”，即与领受心相应的十个心所。
ရုပ် --- ဟူသည် မှီရာ ဟဒယဝတ္ထုနှင့် တကွသော (၅၄)မျိုးသော ရုပ်နှင့် သဒ္ဒါရုံတည်း။
所谓“色”，即所依处一侧的五十四种色法与声所缘。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - သန္တီရဏ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
声所缘路线：推度受蕴（耳门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，推度受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，推度受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，推度受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，推度受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，推度受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，推度受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝声所缘）是因法，推度受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）耳触（＝8）是因法，推度受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) သန္တီရဏ မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）推度意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဤ၌ သောမနဿ သန္တီရဏ နာမ်တရား (၁၂)လုံးအုပ်စု ဖြစ်သည်။ သဘောပေါက်နိုင်ရုံ အမြွက်မျှကိုသာ ဖော်ပြထားပါသည်။
这里采用悦俱推度的十二种名法组为例；这里只略举足以理解的部分。
原书第 300 页
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - ကုသိုလ် ပထမဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
声所缘路线：第一善速行受蕴（耳门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝声所缘）是因法，第一善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）耳触（＝8）是因法，第一善速行受蕴是果法。
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一善速行意触（＝33）是因法，第一善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= ဝုဋ္ဌော = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ပထမဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝确定＝12）是因法，第一善速行受蕴是果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - ကုသိုလ် ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
声所缘路线：第二善速行受蕴（耳门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝声所缘）是因法，第二善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）耳触（＝8）是因法，第二善速行受蕴是果法。
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယဇောမနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第二善速行意触（＝33）是因法，第二善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= ဝုဋ္ဌော = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝确定＝12）是因法，第二善速行受蕴是果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - သောတဒွါရဝီထိ - ကုသိုလ်ဇောနောင် ပထမတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
声所缘路线：善速行后的第一彼所缘受蕴（耳门心路）：五种过去因。一、无明（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝声所缘）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）耳触（＝8）是因法，第一彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) သတ္တမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第七速行意触（＝34）是因法，第一彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
原书第 301 页
( ဂ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一彼所缘意触（＝33）是因法，第一彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း-သောတဒွါရဝီထိ - ကုသိုလ်ဇောနောင် ဒုတိယတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါးသည် ပထမတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာနှင့် တူပြီ။
声所缘路线：善速行后的第二彼所缘受蕴（耳门心路）：五种过去因与第一彼所缘受蕴完全相同。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝声所缘）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）耳触（＝8）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一彼所缘意触（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第二彼所缘意触（＝33）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဤမျှဆိုလျှင် သဒ္ဒါရုံလိုင်း သောတဒွါရဝီထိအတွင်း၌ တည်ရှိသော နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း ဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အတန်းတိုင်း အတန်းတိုင်းဝယ် စိတ္တက္ခဏ အသီးအသီး၏ ခန္ဓာ (၅)ပါးတိုင်း ခန္ဓာ (၅)ပါးတိုင်း၌ အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရားဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အကြောင်းနှင့် အကျိုးစပ်လျက် အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပုံကိုလည်း ရူပါရုံလိုင်း၌ ရေးသားတင်ပြခဲ့ သည်များကိုလည်းကောင်း၊ ဤသဒ္ဒါရုံလိုင်း၌ ရေးသားတင်ပြခဲ့သည်များကိုလည်းကောင်း နည်းမှီး၍ ရှုနိုင် လောက်ပေပြီ။ ယခုတစ်ဖန် သဒ္ဒါရုံကိုပင် ဆက်လက်၍ အာရုံပြုကြသည့် နောက်လိုက် မနောဒွါရဝီထိစသော မနောဒွါရဝီထိများ၏ အတွင်းဝယ် ဝီထိစိတ် အသီးအသီး၏ စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌လည်း ခန္ဓာ (၅)ပါး ဖွဲ့၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံကို ပုံစံတူ နည်းမှီး၍ ရှုနိုင်ရန် မဟာကုသိုလ် မနောဒွါရိက ဒုတိယဇော
至此，应已能够依照名业处诸表所列，在声所缘路线耳门心路的每一行、每一心刹那中，对每一组五蕴，以智观见因法如何生起果法，并关联、摄取因法与果法；方法可比照此前色所缘路线及本声所缘路线的说明。现在继续以声所缘为所缘，为使行者能够比照观照随后的意门心路等，在其中每一心刹那组成五蕴并摄取因果，下面以第二大善意门速行——
ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို နမူနာပုံစံအဖြစ် တင်ပြအပ်ပါသည် ---
——受蕴为例说明：
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - မဟာကုသိုလ် ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
声所缘路线：第二大善速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝声所缘）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）耳触（＝8）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
(ဃ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第二善速行意触（＝33）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
原书第 302 页
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
သဒ္ဒါရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - မဟာကုသိုလ်ဇောနောင် ဒုတိယတဒါရုံ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
声所缘路线：大善速行后的第二彼所缘受蕴（意门心路）：五种过去因。一、无明（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= သဒ္ဒါရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝声所缘）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) သောတသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）耳触（＝8）是因法，第二彼所缘受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင်မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一彼所缘意触（＝34）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
(ဃ) ဒုတိယတဒါရုံ မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယတဒါရုံ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第二彼所缘意触（＝33）是因法，第二彼所缘受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဤမျှဆိုလျှင် သဒ္ဒါရုံလိုင်း ကြွင်းကျန်သော ခန္ဓာတို့၌လည်း နည်းမှီး၍ ရလောက်ပေပြီ။
至此，声所缘路线其余诸蕴也已足以比照观照。
ဂန္ဓာရုံလိုင်း - ဃာနဒွါရဝီထိ - ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
香所缘路线：五门转向受蕴（鼻门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，五门转向受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ဂန္ဓာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝香所缘）是因法，五门转向受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုး- တရား။
三、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，五门转向受蕴是果法。
( ခ ) ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）五门转向意触（＝10）是因法，五门转向受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
原书第 303 页
ဂန္ဓာရုံလိုင်း - ဃာနဒွါရဝီထိ - ဃာနဝိညာဏ် - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
香所缘路线：鼻识受蕴（鼻门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ်ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，鼻识受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ်ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，鼻识受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ်ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，鼻识受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ်ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，鼻识受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ်ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，鼻识受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဃာန = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种现在因。六、所依处（＝鼻＝6＝54）是因法，鼻识受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ဂန္ဓာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝香所缘）是因法，鼻识受蕴是果法。
၈။ ဖဿ (= ဃာနသမ္ဖဿ = ၇)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触（＝鼻触＝7）是因法，鼻识受蕴是果法。
၉။ ဝါယောဓာတ်က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
九、风界是因法，鼻识受蕴是果法。
၁ဝ။ မနသိကာရ (= ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ ဃာနဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား
十、作意（＝五门转向＝11）是因法，鼻识受蕴是果法。
ဂန္ဓာရုံလိုင်း - ဃာနဒွါရဝီထိ - သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
香所缘路线：领受受蕴（鼻门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，领受受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，领受受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，领受受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，领受受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，领受受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，领受受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ဂန္ဓာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝香所缘）是因法，领受受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) ဃာနသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）鼻触（＝8）是因法，领受受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝10）是因法，领受受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဂန္ဓာရုံလိုင်း - ဃာနဒွါရဝီထိ - သန္တီရဏ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
香所缘路线：推度受蕴（鼻门心路）
၁။၂။ ၃။ ၄။ ၅။ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါး၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာနှင့် ရှုကွက်တူပြီ၊ နည်းမှီး၍ရှုပါ။
一至五、五种过去因与领受受蕴完全相同；请比照观照。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，推度受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ဂန္ဓာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝香所缘）是因法，推度受蕴是果法。
原书第 304 页
၈။ ဖဿ = (က) ဃာနသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）鼻触（＝8）是因法，推度受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) သန္တီရဏ မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）推度意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ဤမျှဆိုလျှင် နည်းမှီးနိုင်လောက်ပေပြီ၊ ရူပါရုံလိုင်းကို သဘောပေါက် ကျေပွန်ပါက သဒ္ဒါရုံလိုင်း ဂန္ဓာရုံလိုင်း စသည်တို့၌လည်း ရှုနိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။ ဤဂန္ဓာရုံလိုင်း၌ ရူပါရုံလိုင်းက စက္ခုသမ္ဖဿအရာတွင် ဃာနသမ္ဖဿ ပြောင်းလဲလာသည်။ ရူပါရုံနေရာတွင် ဂန္ဓာရုံဟု ပြောင်းလဲလာသည်။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲလွဲသည်။ တစ်ဖန် ဃာနဝိညာဏ် သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံ၊ မနောဒွါရာ- ဝဇ္ဇန်း ဇော တဒါရုံဟူသော ဝီထိစိတ္တက္ခဏ အသီးအသီးဝယ် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ အသီးအသီး၏ ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်း တရားပိုင်းတွင် နာမ်ရုပ်ဟူသော အကြောင်းတရား၌ နာမ် - အရ ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ ထိုအသိစိတ် ဝိညာဏက္ခန္ဓာနှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခုအတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲဖြစ်သည့် သမ္ပယုတ် စေတသိက်တရားစုကို အရကောက်ယူပါ။ ရုပ် - အရ ဆိုင်ရာ မှီရာဝတ္ထုရုပ်နှင့် ဂန္ဓာရုံကို အရကောက်ယူပါ။ ကျန်လိုင်းတို့၌လည်း ဆိုင်ရာ ယှဥ်ဖက် စေတသိက်၊
至此，应已足以比照观照。若已通达色所缘路线，也就能观照声所缘路线、香所缘路线等。在香所缘路线中，只是把色所缘路线的眼触改为鼻触，把色所缘改为香所缘，差别仅此少许。此外，对于鼻识、领受、推度、确定、速行、彼所缘，以及意门转向、速行、彼所缘等各个心路心刹那中的每一识蕴，在其现在因部分的‘名色’因法中：按‘名’摄取与相应识蕴在同一心刹那共同生起的相应心所组；按‘色’摄取相应的所依处色与香所缘。其余路线也应依其所宜摄取相应心所、——
ဆိုင်ရာဝတ္ထု၊ ဆိုင်ရာအာရုံတို့ကို ထိုက်သလို အရကောက်ယူပါ။
——相应所依处与相应所缘。
ရသာရုံလိုင်း - ဇိဝှါဒွါရဝီထိ - ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
味所缘路线：五门转向受蕴（舌门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，五门转向受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရသာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝味所缘）是因法，五门转向受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）有分意触（＝34）是因法，五门转向受蕴是果法。
( ခ ) ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）五门转向意触（＝10）是因法，五门转向受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ရသာရုံလိုင်း - ဇိဝှါဒွါရဝီထိ - ဇိဝှါဝိညာဏ် - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
味所缘路线：舌识受蕴（舌门心路）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种过去因。一、无明（＝20）是因法，舌识受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、爱（＝20）是因法，舌识受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、取（＝20）是因法，舌识受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、行（＝34）是因法，舌识受蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五、业（＝34）的业力是因法，舌识受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဇိဝှါဒွါရ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
五种现在因。六、所依处（＝舌门＝6＝54）是因法，舌识受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရသာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝味所缘）是因法，舌识受蕴是果法。
原书第 305 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၈။ ဖဿ (= ဇိဝှါသမ္ဖဿ = ၇)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触（＝舌触＝7）是因法，舌识受蕴是果法。
၉။ အာပေါဓာတ်က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
九、水界是因法，舌识受蕴是果法。
၁ဝ။ မနသိကာရ (= ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
十、作意（＝五门转向＝11）是因法，舌识受蕴是果法。
ရသာရုံလိုင်း - ဇိဝှါဒွါရဝီထိ - သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
味所缘路线：领受受蕴（舌门心路）
၁။ ၂။ ၃။ ၄။ ၅။ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါး၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာနှင့် ရှုကွက်တူပြီ။
一至五、五种过去因的观照方式，与舌识受蕴一段相同。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，领受受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရသာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝味所缘）是因法，领受受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) ဇိဝှါသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）舌触（＝8）是因法，领受受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁ဝ)က အကြောင်းတရား၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝10）是因法，领受受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ရသာရုံလိုင်း - ဇိဝှါဒွါရဝီထိ - သန္တီရဏ - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
味所缘路线：推度受蕴（舌门心路）
၁။ ၂။ ၃။ ၄။ ၅။ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါး၊ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဝေဒနာက္ခန္ဓာနှင့် ရှုကွက်တူပြီ။
一至五、五种过去因的观照方式，与舌识受蕴一段相同。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。六、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，推度受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ရသာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
七、所缘（＝味所缘）是因法，推度受蕴是果法。
၈။ ဖဿ = (က) ဇိဝှါသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
八、触：（甲）舌触（＝8）是因法，推度受蕴是果法。
( ခ ) သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）领受意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) သန္တီရဏ မနောသမ္ဖဿ (= ၁၁)က အကြောင်းတရား၊ သန္တီရဏ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）推度意触（＝11）是因法，推度受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
ရသာရုံလိုင်း - ဇိဝှါဒွါရဝီထိ - မဟာကုသိုလ် ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
味所缘路线：第二大善速行受蕴（舌门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရသာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝味所缘）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဇိဝှါသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）舌触（＝8）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
( ခ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第二善速行意触（＝33）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= ဝုဋ္ဌော = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝确定＝12）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
原书第 306 页
ရသာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - မဟာကုသိုလ် ဒုတိယဇော - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
味所缘路线：第二大善速行受蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၄) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ရသာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝味所缘）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
၃။ ဖဿ = (က) ဇိဝှါသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、触：（甲）舌触（＝8）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
(ဃ) ဒုတိယဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၃)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက
（丁）第二善速行意触（＝33）是因法，第二大善速行受蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၄။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
四、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第二大善速行受蕴是果法。
ရသာရုံလိုင်း - မနောဒွါရဝီထိ - မဟာကုသိုလ် ဒုတိယဇော - ဝိညာဏက္ခန္ဓာ
味所缘路线：第二大善速行识蕴（意门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၁။ ဖဿ = (က) ဇိဝှါသမ္ဖဿ (= ၈)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。一、触：（甲）舌触（＝8）是因法，第二大善速行识蕴是果法。
( ခ ) ဘဝင် မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက
（乙）有分意触（＝34）是因法，第二大善速行识蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
( ဂ ) ပထမဇော မနောသမ္ဖဿ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက
（丙）第一善速行意触（＝34）是因法，第二大善速行识蕴是果——
အကျိုးတရား။
——法。
၂။ ဒုတိယဇော နာမ်ရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、第二大善速行名色是因法，第二大善速行识蕴是果法。
၃။ ယောနိသောမနသိကာရ (= မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း = ၁၂)က အကြောင်းတရား၊ ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三、如理作意（＝意门转向＝12）是因法，第二大善速行识蕴是果法。
နာမ် --- ဟူသည် မဟာကုသိုလ် ဒုတိယဇော ဝိညာဏက္ခန္ဓာနှင့် ယှဥ်သည့် စေတသိက် (၃၃)တည်း။
名——是与第二大善速行识蕴相应的三十三个心所。
ရုပ် --- ဟူသည် မှီရာဝတ္ထုရုပ် (၅၄)မျိုးနှင့် ရသာရုံတည်း။
色——是所依处一侧、包括心所依处色在内的五十四种色法与味所缘。
ဤမျှဆိုလျှင် ရသာရုံလိုင်း အကောင်းအုပ်စု၌ နည်းမှီး၍ ရလောက်ပေပြီ။ မကောင်းအုပ်စု၌ ယောနိသော- မနသိကာရအရာတွင် အယောနိသောမနသိကာရ ဝင်လာသည်။ ဤမျှသာထူးသည်။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာနှင့် မနောသမ္ဖဿစသည်တို့၌ ယှဥ်ဖက် စေတသိက် အရေအတွက်သို့လိုက်၍ စေတသိက် အတိုးအဆုတ်ရှိသည်။
至此，味所缘路线善组的观法应已足以比照。对于不善组，只须把如理作意改为不如理作意，差别仅此。行蕴与意触等，则须随相应心所的数目而增减心所。
နည်းမှီး၍ သိမ်းဆည်းပါ။
请比照摄取。
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံလိုင်း - ကာယဒွါရဝီထိ - ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
触所缘路线：五门转向受蕴（身门心路）
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၁။ ဝတ္ထု (= ဟဒယ = ၆ = ၅၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
三种现在因。一、心所依处（＝心脏＝6＝54）是因法，五门转向受蕴是果法。
၂။ အာရုံ (= ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ)က အကြောင်းတရား၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
二、所缘（＝触所缘）是因法，五门转向受蕴是果法。