“缘起”一词的含义（之九）
《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版
缘起篇（甲） · 原书第 243–258 页 · 222 个翻译单元
本页并入了原书的相邻小节：死者与生者。
缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。
原书第 243 页
ကြိုတင် မှတ်သားထားရန် လိုရင်းအချက်များ
预先应当记住的要点
ပဋိသန္ဓေမှစ၍ ဘဝင်စိတ္တက္ခဏနှင့် ဝီထိစိတ်တို့၏ စိတ္တက္ခဏတိုင်း စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့၍ ယင်းခန္ဓာ (၅)ပါးတို့၏ အကြောင်းတရားတို့ကို ရှာဖွေလျက် အကြောင်းနှင့် အကျိုး ဆက်စပ်မှုသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုပြီးမှ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ ခန္ဓာ (၅)ပါးဖွဲ့ရာ၌ --- စိတ္တက္ခဏတိုင်း၌ --- ၁။ (၆)ဒွါရ၌ တည်ရှိကြသော မှီရာဝတ္ထုရုပ်တို့တွင် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ နာမ်တရားစုတို့၏ မှီရာဝတ္ထုရုပ်တို့နှင့် အာရုံရုပ်တို့သည် ရူပက္ခန္ဓာတည်း။
从结生开始，对于每一个有分心刹那以及诸心路心的每一个心刹那，都应分成五蕴；寻找这五蕴的诸因，以智观见因果相联的性质以后，再摄取因法与果法。如此分成五蕴时——在每一个心刹那中——一、六门中存在的诸所依色里，各相应名法组所依止的所依色以及所缘色，属于色蕴。
၂။ နာမ်တရားစုမှ ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာတည်း။
二、名法组中的受心所，属于受蕴。
၃။ နာမ်တရားစုမှ သညာစေတသိက်သည် သညာက္ခန္ဓာတည်း။
三、名法组中的想心所，属于想蕴。
၄။ (က) နာမ်တရားစုမှ စေတနာစေတသိက်သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတည်း။ (ပထမနည်းတည်း။) ( ခ ) နာမ်တရားစုမှ ဝေဒနာ သညာ ဝိညာဏ်မှတစ်ပါး ကျန်စေတသိက်အားလုံးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတည်း။
四、（甲）名法组中的思心所，属于行蕴。（第一种方法。）（乙）名法组中，受、想、识以外的其余一切心所，都属于行蕴——
(ဒုတိယနည်းတည်း။)
——（第二种方法。）
၅။ အသိစိတ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာတည်း။
五、识心是识蕴。
သင်္ခါရက္ခန္ဓာ --- သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ စေတနာကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ဟောတော်မူသော နည်းမှာ ပဓာနနည်း ဖြစ်၏။ ယင်းနည်းကို ဥပါဒါနပရိပဝတ္တနသုတ္တန်စသည်တို့၌ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
行蕴。把思称为行蕴的方法，是主导门；这种方法见于《取转起经》（Upādānaparipavattana Sutta）等经。
ဆယိမေ ဘိက္ခဝေ စေတနာကာယာ၊ ရူပသဉ္စေတနာ သဒ္ဒသဉ္စေတနာ ဂန္ဓသဉ္စေတနာ ရသသဉ္စေတနာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ ဓမ္မသဉ္စေတနာ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘိက္ခဝေ သင်္ခါရာ။ ဖဿသမုဒယာ သင်္ခါရသမုဒယော၊ ဖဿနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော။ (သံ-၂-၄၉။) = ရူပသဉ္စေတနာ၊ သဒ္ဒသဉ္စေတနာ၊ ဂန္ဓသဉ္စေတနာ၊ ရသသဉ္စေတနာ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ၊ ဓမ္မသဉ္စေတနာ ဟူသော စေတနာ (၆)မျိုးတို့သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတည်း။ ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ ဖြစ်၏။ ဖဿ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ ချုပ်၏။ (သံ-၂-၄၉။) ဤသုတ္တန်၌ အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေရာ၌ စေတနာက ပြဓာန်းသောကြောင့် ပဓာနနည်းအားဖြင့် စေတနာကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ဟောကြားထားတော်မူသည်။ ဤကား စေတနာကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ကောက်ယူရပုံ ပထမနည်းတည်း။ သုတ္တန်နည်းဟူလိုသည်။
“诸比丘，有这六种思身：色思、声思、香思、味思、触思、法思。诸比丘，这些称为诸行。由触集而有行集；由触灭而有行灭。”缅文出处原串：‘(သံ-၂-၄၉။)’（《相应部》2-49。）释文列举原串：“ရူပသဉ္စေတနာ၊ သဒ္ဒသဉ္စေတနာ၊ ဂန္ဓသဉ္စေတနာ၊ ရသသဉ္စေတနာ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ၊ ဓမ္မသဉ္စေတနာ”，即色思、声思、香思、味思、触思、法思这六种思，属于行蕴。由触生起，行便生起；由触灭尽，行便灭尽。缅文出处原串：‘(သံ-၂-၄၉။)’（《相应部》2-49。）在这部经中，由于思在令果法生起时居于主导地位，世尊依主导门而把思说为行蕴。这是把思归入行蕴的第一种方法，也就是经教法。
အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်နည်း၌ကား စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်ကြသော သမ္ပယုတ် နာမ်တရားစုတို့တွင် ဝေဒနာ၊ သညာ၊ ဝိညာဏ်မှ ကြွင်းကျန်သော နာမ်တရားအားလုံးသည် တစ်နည်း ဆိုရသော် ဝေဒနာ သညာမှ ကြွင်းကျန်သော စေတသိက်အားလုံးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာမည်၏။ ယင်းသင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ မဆက်ဆံသော အသာဓာရဏ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားကို သေသခန္ဓတ္တယပဒဋ္ဌာနာ = (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၉၂။) မိမိ သင်္ခါရက္ခန္ဓာမှ ကြွင်းကျန်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ သညာက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာဟူသော နာမ်ခန္ဓာသုံးပါးလျှင် အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းတရားရှိ၏ဟု ဖော်ပြထား၏။
至于阿毗达磨教法，在每一个心刹那中共同相应而生的名法组里，受、想、识以外的一切名法——换句话说，受与想以外的一切心所——都称为行蕴。关于该行蕴不共的现在因，《清净道论》说：“သေသခန္ဓတ္တယပဒဋ္ဌာနာ”，即以其余三蕴为近因。缅文出处原串：‘(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၉၂။)’（《清净道论》2-92。）这表明：除该行蕴自身以外，受蕴、想蕴、识蕴这三个名蕴，是它最接近的因。
ဤဒေသနာတော်များနှင့်အညီ သင်္ခါရက္ခန္ဓာတိုင်း၌ --- ၁။ စေတနာကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ယူသောနည်း၊ (ပထမနည်း။)
依照这些教法，对于每一行蕴应分成两种方法：一、把思归为行蕴的方法（第一种方法）。
原书第 244 页
၂။ ဝေဒနာ၊ သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက်အားလုံးကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ယူသောနည်း၊ (ဒုတိယနည်း။) ဤသို့ နှစ်နည်းခွဲ၍ အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံကို ဖော်ပြထားပါသည်။ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုတစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ပရမတ္ထဓာတ်သား တရားလုံးများ မကြွင်းကျန်စေလိုသောကြောင့် ဖြစ်၏။
二、把受与想以外的一切心所归为行蕴的方法（第二种方法）。本书如此分成两种方法，说明如何摄取因果，是为了不遗漏每一个心刹那中存在的任何胜义法。
စေတနာကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ကောက်ယူသောနည်း၌ ဖဿသည် ယင်းသင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်၏။ (သံ-၂-၄၉၊၊) တစ်ဖန် ယင်းဖဿ၌လည်း အကြောင်းတရား မရှိတော့ပြီလောဟု မေးမြန်းဖို့ရန် အချက် ပေါ်လာပြန်၏။ ဖဿသည်လည်း သင်္ခတတရားပင် ဖြစ်သဖြင့် ဖဿ၌လည်း အကြောင်းတရား ရှိသင့်လာပြန်၏။
在把思归为行蕴的方法中，触是该行蕴的因。缅文出处原串：‘(သံ-၂-၄၉၊၊)’（《相应部》2-49；原串标点异常，依主本保留。）于是又会出现一个问题：触本身难道没有因吗？触也是有为法，所以触也应当有因。
တစ်ဖန် ဝေဒနာ၊ သညာ၊ ဖဿ၊ စေတနာတို့မှ ကြွင်းကျန်သော စေတသိက်တရားတို့၌လည်း အကြောင်းတရား မရှိတော့ပြီလောဟု မေးမြန်းဖို့ရန် အချက်တစ်ရပ်လည်း ပေါ်လာပြန်၏။ ယင်း စေတသိက်တို့မှာလည်း သင်္ခတ တရားတို့သာ ဖြစ်ကြသောကြောင့်တည်း။ သို့အတွက် ဤသို့စသော ပြဿနာရပ်များကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဒုတိယနည်းကိုလည်း ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်၏။
又会出现另一个问题：受、想、触、思以外的其余心所，难道没有因吗？因为这些心所也都是有为法。为了能够解决诸如此类的问题，本书也说明行蕴的第二种方法。
ဖဿ -- နာမ် ရုပ်
触与名色
၁။ ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော၊ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော။
一、巴利原串：“ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော၊ ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော။”译：“由触集而有受集；由触灭而有受灭。”
၂။ ဖဿသမုဒယာ သညာသမုဒယော၊ ဖဿနိရောဓာ သညာနိရောဓော။
二、巴利原串：“ဖဿသမုဒယာ သညာသမုဒယော၊ ဖဿနိရောဓာ သညာနိရောဓော။”译：“由触集而有想集；由触灭而有想灭。”
၃။ ဖဿသမုဒယာ သင်္ခါရသမုဒယော၊ ဖဿနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော။
三、巴利原串：“ဖဿသမုဒယာ သင်္ခါရသမုဒယော၊ ဖဿနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော။”译：“由触集而有行集；由触灭而有行灭。”
၄။ နာမရူပသမုဒယာ ဝိညာဏသမုဒယော၊ နာမရူပနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော။ (သံ-၂-၄၉။) ဤအထက်ပါ ဥပါဒါနပရိပဝတ္တနသုတ္တန်စသော ထိုထိုသုတ္တန်တို့၌ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာတို့ ဖြစ်ပုံကို ဟောကြားထားတော်မူ၏။ တစ်ဖန် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော အတူယှဥ်တွဲဖြစ်သည့် စေတသိက် = နာမ်နှင့် မှီရာဝတ္ထုရုပ်+အာရုံရုပ်တို့ကြောင့် ဝိညာဏက္ခန္ဓာဖြစ်ပုံကိုလည်း ဆက်လက် ဟောကြားတော်မူ၏။
四、巴利原串：“နာမရူပသမုဒယာ ဝိညာဏသမုဒယော၊ နာမရူပနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော။”译：“由名色集而有识集；由名色灭而有识灭。”缅文出处原串：‘(သံ-၂-၄၉။)’（《相应部》2-49。）在上述《取转起经》等诸经中，世尊宣说：由于触，受蕴、想蕴、行蕴生起；又继续宣说：由于一个心刹那中共同相应而生的心所——即名——以及所依色和所缘色，识蕴生起。
ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူရာဝယ် ---- စိတ်တို့မည်သည် စေတသိက်တို့နှင့် ကင်း၍ မဖြစ်နိုင်၊ စေတသိက်တို့မည်သည်လည်း စိတ်နှင့် ကင်း၍ မဖြစ်နိုင်ရကား -- ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရတို့၏ အကြောင်းတရား အဖြစ် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ဖဿသည် မိမိချည်း သက်သက် ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအားကားမရှိ၊ ယှဥ်ဖက် စိတ်+စေတသိက် = သမ္ပယုတ်တရားတို့နှင့်သာ အတူယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအားရှိ၏။ သို့သော် ဖဿသည် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရတို့အား ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေးရာ၌ ပဓာန = ပြဓာန်းသော အကြောင်းတရား ဖြစ်၏။ ဖဿက အာရုံနှင့် အသိစိတ်ကို ဆက်သွယ်မပေးလျှင်လည်း ထိုအာရုံကို အာရုံပြု၍ နာမ်တရားများ ဖြစ်နိုင်ခွင့် မရှိသည်သာ ဖြစ်၏။ ဝိညာဏ်ဦးဆောင်သည့် နာမ်တရားတို့က အာရုံကို သိမှု၌ = အာရုံကို အာရုံပြု၍ ရယူမှု၌ ဖဿကား ပြဓာန်းသော ပဓာန အကြောင်းတရား ဖြစ်နေ၏။ ပါကဋ = ထင်ရှားသော
如此宣说时，心不可能离开心所而生，心所也不可能离开心而生。因此，被说为受、想、行之因的触，没有独自生起的能力；它只能与同伴的心、心所——即诸相应法——共同相应而生。然而，在资助受、想、行生起时，触是主导因。若触不把所缘与识连接起来，名法便没有取该所缘而生的机会。在以识为首的名法了知所缘——也就是取得所缘——时，触是居于主导地位的因，也是明显的——
အကြောင်းတရား ဖြစ်နေ၏။
——因。
တစ်ဖန် ဖဿသည် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရတို့အားသာ ကျေးဇူးပြု၍ ဝိညာဏ်အား ကျေးဇူးမပြုတော့ ပြီလောဟုလည်း မေးရန် ရှိလာပြန်၏။ ကျေးဇူးပြုသည်သာဟု ဖြေဆိုရာ၏။ နာမရူပသမုဒယာ ဝိညာဏ သမုဒယော = နာမ်ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်၏ဟု ဟောကြားထားတော်မူသည့် ဝိညာဏ၏ အကြောင်း- တရား ဖြစ်သော စေတသိက် = နာမ်တရားစုတွင် ဖဿလည်း ပါဝင်လျက်ပင် ရှိသောကြောင့် ဖြစ်၏။
又会有人问：触只资助受、想、行，而不资助识吗？应回答：它确实也资助识。世尊说“由名色集而有识集”；在作为识之因的心所——即名法组——中，本来就包括触。
原书第 245 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) တစ်ဖန် --- ဖဿနှင့် တကွသော ယှဥ်ဖက် စေတသိက်အားလုံးကြောင့် တစ်နည်းဆိုရသော် နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်ရလျှင် ယင်းဝိညာဏ်သည်လည်း မိမိချည်းသက်သက် တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ပါသလားဟုလည်း မေးရန် ရှိလာပြန်၏။ ဝိညာဏ် = အသိစိတ် တစ်လုံးတည်းကား မဖြစ်နိုင်။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော စေတသိက်တရားစုတို့နှင့် ယှဥ်တွဲခွင့်ရရှိပါမှသာလျှင် ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိ၏။
又有人会问：如果由于触及其余一切相应心所，换句话说，由于名色而有识，那么该识是否只是独自一个法呢？识——能知的心——不可能单独生起；唯有获得与受蕴、想蕴、行蕴这些心所法组相应的机会，识才能生起。
ယင်းသို့ ဖြစ်လျှင် စေတသိက် နာမ်တရားတို့သည်လည်း ဝိညာဏက္ခန္ဓာအားသာမက အချင်းချင်းအားလည်း ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုကြောင်းကို သဘောသက်နိုင်လေရာ၏။ ထိုကြောင့် ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်၌ ဘုရားရှင်သည် ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
既然如此，也就可以理解：诸心所名法不但资助识蕴生起，也彼此资助而生。因此，世尊在《发趣论》中如此宣说：
စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ (အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော၊ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော၊ အဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယော။) --- (ပဋ္ဌာန-၁-၅-၈-၉။) = နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် တစ်ပါးသည် တစ်ပါးအား သဟဇာတ အညမည နိဿယ အတ္ထိ အဝိဂတ ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏။ (ပဋ္ဌာန-၁-၅-၈-၉။) မဟာနိဒါနသုတ္တန်တွင်လည်း ဘုရားရှင်သည် ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
“四个非色蕴彼此互相以俱生缘为缘；〔也以相互缘、依止缘、有缘、不离去缘为缘。〕”缅文出处原串：‘(ပဋ္ဌာန-၁-၅-၈-၉။)’（《发趣论》1、5、8、9。）这四个名蕴彼此互相以俱生、相互、依止、有、不离去这五种缘力相资助。缅文出处原串：‘(ပဋ္ဌာန-၁-၅-၈-၉။)’（《发趣论》1、5、8、9。）《大因缘经》中，世尊也如此宣说：
နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော။ (ဒီ-၂-၄၈။) တတ္ထ ဟိ စက္ခာယတနာဒီနိ ဝိယ ရူပေ ဆဋ္ဌာယတနဉ္စ နာမေ အန္တောဂဓံ ကတွာ ဖဿဿ နိရဝသေသ- ရူပပစ္စယံ ဝိယ နိရဝသေသနာမပစ္စယဉ္စ ဒဿေတုံ ''နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော''တိ ဝုတ္တံ။ ဧဝမိဓာပိ တတ္ထ ဒဿိတဝိသေသဒဿနေန တံဒေသနာပရိဂ္ဂဟတ္ထံ ဧကစိတ္တက္ခဏိကေ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေ ဆဋ္ဌာယတနံ နာမန္တောဂဓံ ကတွာ ''နာမပစ္စယာ ဖဿော''တိ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော။ (မူလဋီ-၂-၁၃၅။) မဟာနိဒါနသုတ္တန်တွင် ''နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဝိညာဏ် ဖြစ်၏၊ ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏၊ နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဖဿ ဖြစ်၏။'' --- ဤသို့စသည်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ (ဒီ-၂-၄၈။) ထိုမဟာနိဒါနသုတ္တန် ဒေသနာတော်၌ စက္ခာယတနစသည့် သဠာယတနစာရင်းဝင် ရုပ်အာယတနတို့ကို ရုပ်တရား၌ အတွင်းဝင်သည်ကို ပြုအပ်ကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ဆဋ္ဌာယတန (= ၆ခုမြောက် မနာယတန)ကိုလည်း နာမ်၌ အတွင်းဝင်သည်ကို ပြုတော်မူ၍ ဖဿ၏ အကြွင်းအကျန်မရှိ ရုပ်ဟူသော အကြောင်းတရားကို ပြတော်မူ
“以名色为缘而有识；以识为缘而有名色；以名色为缘而有触。”缅文出处原串：‘(ဒီ-၂-၄၈။)’（《长部》“在该经中，正如把眼处等摄入色法，也把第六处摄入名法；为了显示触的无余色因以及无余名因，所以说‘以名色为缘而有触’。这里也同样：为了借由显示该处所说的差别而摄纳那一教说，在一心刹那的缘起中，把第六处摄入名法，而说‘以名为缘而有触’。”缅文出处原串：‘(မူလဋီ-၂-၁၃၅။)’（《根本复注》2-135。）《大因缘经》说：“由于名色，识生起；由于识，名色生起；由于名色，触生起。”缅文出处原串：‘(ဒီ-၂-၄၈။)’（《长部》2-48。）在这部《大因缘经》的教法中，正如把眼处等六处所摄的诸色处摄入色法，也把第六处——即第六意处——摄入名法；正如显示触的无余色因——
သကဲ့သို့ ထို့အတူ နာမ်ဟူသော အကြောင်းတရားကိုလည်း အကြွင်းအကျန်မရှိ ကုန်စင်အောင် ဟောပြတော် မူခြင်းငှာ --- နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော = နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဖဿဖြစ်၏ - ဟူ၍ ဟောကြားထားတော်မူ၏။
——一样，也为了把名因无余、完整地宣说出来，所以说：“နာမရူပပစ္စယာ ဖဿော”，即“由于名色，触生起”。
အလားတူပင် အဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်း သမ္ပယုတ္တစတုက္က ဒုတိယဝါရ၌လည်း ထိုမဟာနိဒါနသုတ္တန် ဒေသနာတော်၌ ဟောကြားပြသအပ်ပြီးသော အထူးကို ပြခြင်းအားဖြင့် ထိုမဟာနိဒါနသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို သိမ်းယူခြင်း အကျိုးငှာ တစ်ခုသော စိတ္တက္ခဏရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်နည်း၌ (အဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်း၌) ဆဋ္ဌာ- ယတနဖြစ်သော = (၆)ခုမြောက် အာယတနဖြစ်သော မနာယတနကို နာမ်၌ အကျုံးဝင်သည်ကို ပြု၍ --- နာမပစ္စယာ ဖဿော။ (အဘိ-၂-၁၄၇။) = နာမ်ကြောင့် ဖဿဖြစ်၏ --- ဟုဟောကြားတော်မူ၏။ (သဠာယတန- ပစ္စယာ ဖဿောဟု မဟောဘဲ နာမပစ္စယာ ဖဿောဟု ဟောတော်မူသည် ဟူလို။) (မူလဋီ-၂-၁၃၅။)
同样，在阿毗达磨分别法“相应四法”的第二回中，为了显示《大因缘经》教法中已经宣说的差别，从而摄纳该教说，在一心刹那的缘起法中——即阿毗达磨分别法中——把第六处，也就是第六意处，摄入名法，而说：“နာမပစ္စယာ ဖဿော။”即“由于名，触生起”。缅文出处原串：‘(အဘိ-၂-၁၄၇။)’（《阿毗达磨》2-147。）意思是：没有说“သဠာယတန- ပစ္စယာ ဖဿော”（由于六处，触生起），而说“နာမပစ္စယာ ဖဿော”（由于名，触生起）。缅文出处原串：‘(မူလဋီ-၂-၁၃၅။)’（《根本复注》2-135。）
原书第 246 页
ဧကစိတ္တက္ခဏိက - နာနာစိတ္တက္ခဏိက
一心刹那与多心刹那
တတြ ဟိ နာနာစိတ္တက္ခဏိကော ပစ္စယာကာရော ဝိဘတ္တော၊ ဣဓ ဧကစိတ္တက္ခဏိကော အာရဒ္ဓေါ။
巴利原串：“တတြ ဟိ နာနာစိတ္တက္ခဏိကော ပစ္စယာကာရော ဝိဘတ္တော၊ ဣဓ ဧကစိတ္တက္ခဏိကော အာရဒ္ဓေါ။”译：“在前一处，已分别说明多心刹那的缘行相；在这里，则开始说明一心刹那的缘行相。”
ဧကစိတ္တက္ခဏေ စ ဗဟူစေတနာ န သန္တီတိ သင်္ခါရာတိ အဝတွာ သင်္ခါရောတိ ဝုတ္တံ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၁။) သုတ္တန်ဒေသနာတော်တို့၌လည်းကောင်း၊ အဘိဓမ္မာ သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်း၌လည်းကောင်း အဝိဇ္ဇာ- ပစ္စယာ သင်္ခါရာ။ (သံ-၁-၂၄၃။ အဘိ-၂-၁၄၂။) = အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့် သင်္ခါရတို့သည် ထင်ရှား ဖြစ်ပွား လာကြကုန်၏ --- ဤသို့စသည်ဖြင့် ''သင်္ခါရတို့သည်''ဟု ဗဟုဝုစ်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ အဘိဓမ္မ- ဘာဇနီယနည်း၌ကား ''အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရော (အဘိ-၂-၁၄၆-၁၄၇။) = အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့် သင်္ခါရဖြစ်၏။''ဟု သင်္ခါရကို ဧကဝုစ်ဝိဘတ်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ထိုသို့ဟောကြားထားတော်မူရာ၌ အကြောင်းပြချက်ကား ဤသို့ ဖြစ်၏ --- သင်္ခါရ၏ တစ်ခုသော စိတ္တက္ခဏ ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် အဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်း၌ သင်္ခါရကို ဧကဝုစ် ဝိဘတ်ဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူသည်။ ထိုသုတ္တန္တဘာဇနီယနည်း၌ကား အထူးထူးသော စိတ္တက္ခဏ၌ ဖြစ်ကုန်
“一个心刹那中没有许多思，所以不说复数的‘诸行’，而说单数的‘行’。”缅文出处原串：‘(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၁။)’（《阿毗达磨义注》2-191。）在诸经教法以及阿毗达磨的经分别法中，说：“အဝိဇ္ဇာ- ပစ္စယာ သင်္ခါရာ။”即“由于无明这一因，诸行显著生起”。缅文出处原串：‘(သံ-၁-၂၄၃။ အဘိ-၂-၁၄၂။)’（《相应部》1-243；《阿毗达磨》2-142。）这里以复数说“诸行”。至于阿毗达磨分别法，则说：“အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရော”，即“由于无明这一因，行生起”。缅文出处原串：‘(အဘိ-၂-၁၄၆-၁၄၇။)’（《阿毗达磨》2-146—147。）这里以单数说“行”。这样宣说的理由是：因为所说的行只在一个心刹那中存在，阿毗达磨分别法便以单数说行。至于经分别法，则指向发生于各个不同心刹那中的——
သော စေတနာတို့ကို ရည်ညွှန်းတော်မူလျက် ပစ္စယာကာရ အမည်ရသော ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားကို ဝေဖန် ဟောကြားထားတော်မူအပ်ပြီ။ ဤအဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်း၌ကား စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုတစ်ခု၏ အတွင်း၌ ဖြစ်ပွားတည်ရှိသော စေတနာကို ရည်ညွှန်းတော်မူ၍ ပစ္စယာကာရ အမည်ရသော ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားကို အားထုတ်တော်မူအပ်ပြီ။ တစ်ဖန် တစ်ခုသော စိတ္တက္ခဏ၏ အတွင်း၌ကား များစွာကုန်သော စေတနာတို့သည် မရှိကြကုန်သည်သာ ဖြစ်၏။
——诸思，分析宣说称为“缘行相”的因果联系，也就是缘起法。至于阿毗达磨分别法，则指向每一个心刹那中生起、存在的思，着手宣说称为“缘行相”的因果联系，也就是缘起法。再者，一个心刹那中并没有许多思。
(များစွာကုန်သော ဖဿတို့သည်လည်း မရှိကြကုန်သည်သာ ဖြစ်၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါ။) ထိုကြောင့် ''သင်္ခါရာ = သင်္ခါရတို့သည်''ဟု ဗဟုဝုစ်ဖြင့် မဟောဘဲ ''သင်္ခါရော = သင်္ခါရသည်''ဟု ဧကဝုစ် ဝိဘတ်ဖြင့်သာ ဟောတော်မူအပ်ပေသည်။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၁။) ထိုကြောင့် --- နာမရူပသမုဒယာ ဝိညာဏသမုဒယော = နာမ်ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်၏ --- (သံ-၂-၄၉။)ဟု ဟောကြားတော်မူသကဲ့သို့ပင် ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ = ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ် ဖြစ်၏ (ဒီ-၂-၄၈။ အဘိ-၂-၁၄၂-၁၄၃။)ဟုလည်း ဟောကြားထားတော်မူသည်သာ ဖြစ်ရကား နာမ်ရုပ်နှင့် ဝိညာဏ်၊ ဝိညာဏ်နှင့် နာမ်ရုပ်တို့သည် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုပေးနေသော တရားများသာ ဖြစ်ကြသည်။
（也同样没有许多触。其余诸法应照此理解。）所以不以复数说“သင်္ခါရာ”（诸行），只以单数说“သင်္ခါရော”（行）。缅文出处原串：‘(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၁။)’（《阿毗达磨义注》2-191。）因此，世尊既说：“နာမရူပသမုဒယာ ဝိညာဏသမုဒယော”，即“由于名色生起，识生起”，缅文出处原串：‘(သံ-၂-၄၉။)’（《相应部》2-49。）也说：“ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ”，即“以识为缘而有名色”。缅文出处原串：‘(ဒီ-၂-၄၈။ အဘိ-၂-၁၄၂-၁၄၃။)’（《长部》2-48；《阿毗达磨》2-142—143。）所以，名色与识、识与名色，是彼此互相资助的法。
ယင်းနာမ်တရားတို့တွင် ဝေဒနာ သညာ ဖဿ စေတနာ စသည်တို့သည်လည်း ပါဝင်ကြပေသည်။
这些名法也包括受、想、触、思等。
နာမပစ္စယာ ဖဿော = ဆဋ္ဌာယတန အမည်ရသော မနာယတန = နာမ်ကြောင့် ဖဿဖြစ်၏။ (အဘိ- ၂-၁၄၇။)ဟု ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ထိုသို့ ဟောတော်မူရာဝယ် --- ဖဿဿ ဟိ န ကေဝလဉ္စ ဆဋ္ဌာယတနမေဝ ပစ္စယော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော ပန တယော ခန္ဓာပိ ပစ္စယာယေဝ။ (အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၃။) မနာယတန အမည်ရသော နာမ်တရားသည်သာလျှင် ဖဿ၏ အကြောင်းဖြစ်သည် မဟုတ်၊ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ အမည်ရသော နာမ်ခန္ဓာတို့သည်လည်း ဖဿ၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်ကြကုန်သည်သာတည်း။
世尊说：“နာမပစ္စယာ ဖဿော”，即“由于名——也就是称为第六处的意处——触生起”。缅文出处原串：‘(အဘိ- ၂-၁၄၇။)’（《阿毗达磨》2-147。）这样宣说时，义注说：“ဖဿဿ ဟိ န ကေဝလဉ္စ ဆဋ္ဌာယတနမေဝ ပစ္စယော၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယော ပန တယော ခန္ဓာပိ ပစ္စယာယေဝ။”译：“触之缘不只第六处；受蕴等其余三蕴也都是缘。”缅文出处原串：‘(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၃။)’（《阿毗达磨义注》2-193。）意思是：称为意处的名法并不是触的唯一因；称为受、想、行的三个名蕴也都是触的因——
(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၃။)
——缅文出处原串：‘(အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၉၃။)’（《阿毗达磨义注》2-193。）
သို့အတွက် --- ၁။ နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုကြသည်ဟုလည်း မှတ်သားပါ။
因此，应当记住：一、四名蕴彼此互相资助。
原书第 247 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၂။ ဖဿသည် မိမိနှင့်ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားတို့အားလည်းကောင်း၊ နောက်နောက်သော စိတ္တက္ခဏတို့၌ တည်ရှိကြသော နာမ်ခန္ဓာတို့အားလည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုသည်ဟုလည်း မှတ်သားပါ။
二、应当记住：触既资助与自己相应的诸相应法，也资助存在于后后心刹那中的诸名蕴。
၃။ ဖဿသည် ဖဿတစ်ခုတည်း မိမိချည်းသက်သက် ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအားမရှိ၊ ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ် တရားတို့နှင့် ပေါင်းစပ်မိပါမှသာလျှင် ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအားရှိ၏။ ထိုကြောင့် ဖဿဟုဆိုလျှင် ယှဥ်ဖက် နာမ်တရားစုတို့လည်း ပါဝင်ကြသည်သာဟု မှတ်ပါ။
三、触没有独自生起的能力；只有与同伴的诸相应法结合，才有能力生起。所以说“触”时，应知其中也包含与它相应的名法组。
၄။ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော = (မ-၁-၁၅၈-၃၂၆။ သံ-၁-၃ဝဝ။ သံ-၂-၂၁၆။ အဘိ-၄-၂၄၈။) = ဝတ္ထု အာရုံ ဝိညာဏ် ဤသုံးပါး ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် ဖဿဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်သည် ဖဿ၏ ထူးသော အကြောင်းတရား ဖြစ်၏ဟုလည်း မှတ်သားပါ။
四、巴利原串：“တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော”，即“由三者会合而有触”。缅文出处原串：‘(မ-၁-၁၅၈-၃၂၆။ သံ-၁-၃ဝဝ။ သံ-၂-၂၁၆။ အဘိ-၄-၂၄၈။)’（《中部》1-158、326；《相应部》1-300、2-216；《阿毗达磨》4-248。）由于世尊宣说：所依、所缘、识这三者会合，触便生起，所以也应当记住：识是触的一个特殊因。
၅။ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခု၏အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော နာမ်တရားတို့တွင် နာမ်တရားတစ်ခုသည် အကျိုးတရား- ဘက်၌ တည်ရှိနေလျှင် ကြွင်းကျန်သော နာမ်တရားတို့သည် အကြောင်းတရားဘက်၌ တည်ရှိကြသည်။
五、在一个心刹那中存在的名法里，若一个名法位于果法一边，其余名法便位于因法一边。
အကယ်၍ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဒုတိယနည်း၌ကဲ့သို့ စေတသိက်အများစု နာမ်တရားတို့သည် အကျိုးတရားဘက်၌ တည်ရှိကြလျှင် ကြွင်းကျန်သော ဝေဒနာ သညာ ဝိညာဏ် နာမ်တရားစုတို့သည် အကြောင်းတရားဘက်၌ တည်ရှိကြပေသည်။ --- ဤသို့လည်း မှတ်သားပါ။
若像行蕴第二种方法那样，多数心所名法位于果法一边，那么其余的受、想、识名法组便位于因法一边。也应当如此记住。
အတိတ်အကြောင်း ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်း
过去因与现在因
၁။ အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံ ဟူသော အကြောင်းတရားတို့သည် ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိ-ဟူသော ဝီထိမုတ် စိတ်စေတသိက် ဝိပါက်နာမ်တရားစု၏လည်းကောင်း၊ ပဉ္စဝိညာဏ်-သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း-သန္တီရဏ- တဒါရုံဟူသော ဝီထိစိတ်များဖြစ်ကြသော ဝိပါက်နာမ်တရားစု၏လည်းကောင်း၊ ကမ္မဇရုပ်တို့၏လည်းကောင်း အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသည်။
一、无明、爱、取、行、业这些因，既是结生、有分、死亡等离路心及其心所所成的果报名法组之因，也是五识、领受、推度、彼所缘等心路果报名法组的因，还是业生色的因。
(အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် ကာလသုံးပါးလုံး၌ နည်းတူမှတ်ပါ။) ၂။ စိတ်သည် စိတ္တဇရုပ်တို့၏၊ (ပဉ္စဝိညာဏ်မှ တစ်ပါးသော စိတ်ဟူလို။) ၃။ ဥတုသည် ဥတုဇရုပ်တို့၏၊ ၄။ အာဟာရသည် အာဟာရဇရုပ်တို့၏၊ ၅။ ဝတ္ထု အာရုံ ဖဿစသော အကြောင်းတရားတို့သည် နာမ်ခန္ဓာ (၄)ပါးတို့၏ ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသည်။
（过去、未来、现在三时都应同样理解。）二、心是心生色的因〔这里指五识以外的心〕。三、时节是时节生色的因。四、食是食生色的因。五、所依、所缘、触等诸因，是相应四名蕴各自的因。
အကြောင်း အကျိုး သိမ်းဆည်းပုံ - ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ပိုင်း
摄取因果的方法：缘摄受智篇
(ကလလရေကြည် တည်စခိုက်) ပဋိသန္ဓေ ခန္ဓာငါးပါး
（羯罗蓝清液初成立时的）结生五蕴
ပဋိသန္ဓေ ကလလရေကြည် တည်စအခိုက်၌ --- ၁။ ဟဒယဒသကကလာပ်၊ ကာယဒသကကလာပ်၊ ဘာဝဒသကကလာပ် ဟူသော ရုပ်ကလာပ်အမျိုးအစား (၃)မျိုး၊ ရုပ်အမျိုးအစား (၃ဝ)သည် ရူပက္ခန္ဓာမည်၏။
在结生羯罗蓝清液初成立之际：一、心所依处十法聚、身十法聚、性根十法聚三类色聚，共三十种色法，称为色蕴。
၂။ ပဋိသန္ဓေနာမ်တရား (= ၃၄)မှ ဝေဒနာသည် ဝေဒနာက္ခန္ဓာမည်၏။
二、结生名法（＝34）中的受，称为受蕴。
၃။ ပဋိသန္ဓေနာမ်တရား (= ၃၄)မှ သညာသည် သညာက္ခန္ဓာမည်၏။
三、结生名法（＝34）中的想，称为想蕴。
၄။ ပဋိသန္ဓေနာမ်တရား (= ၃၄)မှ စေတနာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာမည်၏။ (ပထမနည်း။)
四、结生名法（＝34）中的思，称为行蕴。（第一种方法。）
原书第 248 页
ပဋိသန္ဓေနာမ်တရား (= ၃၄)မှ ဝေဒနာ-သညာ-ဝိညာဏ်မှ ကြွင်းကျန်သော စေတသိက် (၃၁)လုံးသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာမည်၏။ (ဒုတိယနည်း။) ၅။ ပဋိသန္ဓေနာမ်တရား (= ၃၄)မှ အသိစိတ် = ဝိညာဏ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာမည်၏။
结生名法（＝34）中，除受、想、识以外的三十一种心所，称为行蕴。（第二种方法。）五、结生名法（＝34）中的能知之心，即识，称为识蕴。
ဤခန္ဓာငါးပါးတို့မှာ သောမနဿဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျက် ပဋိသန္ဓေတည်ခဲ့သော တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်အတွက်သာ ဖြစ်သည်။ တိဟိတ်လူသားအတွက်သာ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်လျက် ပဋိသန္ဓေတည်နေ- ခဲ့သော တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးဖြစ်မူ ပီတိမပါသဖြင့် နာမ်တရား (၃၃)လုံးရှိမည် ဖြစ်သည်။ ဒွိဟိတ် သောမနဿ ပဋိသန္ဓေဖြစ်မူ နာမ်တရား (၃၃)၊ ဒွိဟိတ် ဥပေက္ခာ ပဋိသန္ဓေဖြစ်မူ နာမ်တရား (၃၂)လုံး အသီးအသီး ရှိပေမည်။
这里所列的五蕴法数，只适用于以悦受相应而结生的三因者，且仅就三因人类而言。若为与舍受相应而结生的三因者，因为不含喜，便有三十三种名法；若为二因悦俱结生，便有三十三种名法；若为二因舍俱结生，便有三十二种名法。
ပဋိသန္ဓေစိတ်၏ ဥပါဒ်အခိုက်၌သာ ရုပ်ကလာပ် အမျိုးအစား (၃)မျိုး ရုပ်အမျိုးအစား (၃ဝ) ဖြစ်သည်။
只有在结生心的生时，才有三类色聚，共三十种色法。
ပဋိသန္ဓေ၏ ဌီကာလမှစ၍ တစ်နည်းဆိုသော် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တို့၏ ဌီကာလမှစ၍ ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေသော ယင်းကမ္မဇရုပ်တို့တွင်ပါဝင်သော တေဇောဓာတ် = ဥတုသည် ဥတုဇသြဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်ကို ထပ်မံ ဖြစ်စေပြန်၏။ ပဋိသန္ဓေ၏ ဌီကာလမှစ၍ ဥတုဇရုပ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သကဲ့သို့ အလားတူပင် ရုပ်၏ဌီကာလသို့ ရောက်ရှိနေသော တေဇောဓာတ် ဥတုဟူသမျှသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတုဇသြဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်ချည်းပင် ဖြစ်သည်။
从结生的住时开始，换言之，从结生业生色的住时开始，那些已经到达色之住时的业生色中所含的火界，即时节，又继续产生一再新生的时节生食素八法聚。正如从结生的住时起已经能够产生时节生色，同样，一切已经到达色之住时的火界——时节，一般都能产生一再新生的时节生食素八法聚。
ကမ္မဇရုပ်ကလာပ်တို့ကား စိတ္တက္ခဏတိုင်း၏ ဥပါဒ်ကာလတိုင်း ဌီကာလတိုင်း ဘင်ကာလတိုင်း၌ အမြဲတမ်း ဘဝတစ်လျှောက် အသစ်အသစ် ဖြစ်နေကြ၏။ ကမ္မဇရုပ်ကလာပ်တိုင်း၌ တေဇောဓာတ် ဥတုပါဝင် သဖြင့် ယင်းဥတုတိုင်းသည်လည်း ဌီကာလသို့ ရောက်တိုင်း ရောက်တိုင်း ရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်ကို ထပ်မံ ဖြစ်စေသည်သာ ဖြစ်၏။
业生色聚在每一心刹那的生时、住时、灭时，终其一生都不断重新生起。每一业生色聚都含有火界——时节；其中每一时节每当到达住时，也继续产生一再新生的色聚。
တစ်ဖန် ယင်းဥတုဇသြဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ်တိုင်း၌လည်း တေဇောဓာတ် ပါဝင်လျက်ပင်ရှိ၏။ ယင်း တေဇောဓာတ်ကလည်း ဌီကာလသို့ရောက်တိုင်း (ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း) ရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြန်၏။
再者，每一时节生食素八法聚也含有火界；这一火界每当到达住时，也能如色业处篇所述，产生一再新生的色聚。
ပထမဘဝင်မှစ၍ ဘဝတစ်လျှောက်ဝယ် ပဉ္စဝိညာဏ်မှ တစ်ပါးသော စိတ်တိုင်း စိတ်တိုင်းသည် ဥပါဒ်လျှင် ဥပါဒ်ချင်း ဥပါဒ်ခဏတိုင်း ဥပါဒ်ခဏတိုင်း၌ စိတ္တဇသြဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြန်၏။
从第一有分起，终其一生，除五识以外，每一个心一到生时，便在每一个生起刹那产生一再新生的心生食素八法聚。
စိတ် တစ်ခုတစ်ခုသည် တစ်နည်းဆိုသော် စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုတစ်ခုသည် စိတ္တဇရုပ်ကလာပ်ပေါင်းများစွာကို ဖြစ်စေနိုင်သည်သာ ဖြစ်၏။ ယင်းစိတ္တဇသြဇဋ္ဌမက ရုပ်ကလာပ်တိုင်းတွင်လည်း တေဇောဓာတ် = ဥတုပါဝင်ပြန်၏။
每一个心，换言之，每一个心刹那，都能产生许多心生色聚。每一心生食素八法聚也含有火界，即时节。
ယင်းဥတုကလည်း ရုပ်၏ ဌီကာလသို့ ရောက်တိုင်း ရောက်တိုင်း (ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း) ဥတုဇသြဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် အသစ်အသစ်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပြန်၏။
该时节每当到达色之住时，也能如色业处篇所述，产生一再新生的时节生食素八法聚。
အမိစားမျိုလိုက်သော အစာအာဟာရ၏ ကိုယ်ဝန်သားငယ်၏ ခန္ဓာအိမ်အတွင်းသို့ ပျံ့နှံ့သည့် အချိန် ကာလကစ၍ အာဟာရဇသြဇဋ္ဌမကရုပ်တို့ ဖြစ်ကြ၏။ သို့အတွက် ပဋိသန္ဓေ၏ ဌီကာလမှစ၍ ဥတုဇရုပ်တို့ စတင် ဖြစ်လာကြ၏။ ပထမဘဝင်မှ စ၍ စိတ္တဇရုပ်တို့ စတင် ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏၊ မိခင်၏ စားမျိုလိုက်သော အာဟာရ၏ သူငယ်၏ ခန္ဓာအိမ်သို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သည့် အချိန်ကာလမှ စ၍ အာဟာရဇရုပ်တို့ စတင် ဖြစ်ပေါ် လာကြ၏။ သို့အတွက် ရူပက္ခန္ဓာကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရာ၌ သတိပြု၍ သိမ်းဆည်းရှုပွားပါ။ ယခုကဲ့သို့ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနေသည့် အချိန်ပိုင်း၌ကား ကမ္မဇရုပ် စိတ္တဇရုပ် ဥတုဇရုပ် အာဟာရဇရုပ်တို့ စုံညီနေကြပြီ ဖြစ်၏။
从母亲所食食物的营养遍及胎儿体内之时起，食生食素八法聚便会生起。因此，从结生的住时起，时节生色开始生起；从第一有分起，心生色开始生起；从母亲所食食物的营养传入并遍及胎儿体内之时起，食生色开始生起。所以，在摄取、观修色蕴时，应留意并依此摄取、观修。到了现在这样摄取因法与果法的阶段，业生色、心生色、时节生色与食生色已经全都具足。
原书第 249 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ရှေးဦးစွာ အသင်သူတော်ကောင်းကိုယ်တိုင် သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်ထားသော ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသော အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါးတို့တွင် အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန် ဟူသော ကိလေသဝဋ်ကြောင့် သင်္ခါရ-ကံဟူသော ကမ္မဝဋ်နှစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာပုံကိုလည်းကောင်း၊ တစ်နည်းဆိုသော် အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန် ဦးဆောင်သည့် မနောဒွါရိကဇောဝီထိစိတ်အစဥ်ကြောင့် သင်္ခါရ- ကံ ပြဓာန်းသည့် မနောဒွါရိကဇောဝီထိစိတ်အစဥ် ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းကမ္မဝဋ်ကြောင့် တစ်နည်း ဆိုသော် ကမ္မသတ္တိကြောင့် ဝိပါကဝဋ်တွင် အကျုံးဝင်သော ပဋိသန္ဓေရူပက္ခန္ဓာ၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်လျက် ဖြစ်မှုသဘောကိုလည်းကောင်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုပါ။ အကြောင်း ကံနှင့် အကျိုး ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ်တို့၏ တစ်နည်းဆိုသော် အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်တို့ ခြံရံထားသော အကြောင်း သင်္ခါရ-ကံနှင့် အကျိုး ပဋိသန္ဓေ
首先，对于贤善的您亲自以正见智慧现前、洞彻知见并已寻得的五种过去因，应以智观见：由于无明、爱、取这一烦恼轮，行与业这两种业轮如何明显生起；换言之，由无明、爱、取主导的意门速行心路相续，如何使由行与业主导的意门速行心路相续生起。又应以智观见：由于该业轮，换言之，由于业力，属于果报轮的结生色蕴如何依因果相联而生。进而，对于作为因法的业与作为果法的结生业生色，换言之，对于被无明、爱、取围绕的作为因法的行与业，以及作为果法的结生——
ကမ္မဇရုပ်တို့၏ အကြောင်းတရားကို စွဲမှီ၍ အကျိုးတရား၏ ဖြစ်နေပုံသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။
——业生色，当以智见到果法依因法而生起的性质以后，便如下摄取诸因法与果法。
ပဋိသန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓာ
结生色蕴
၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
一、由于无明（＝20）生起，结生业生色之色蕴生起。
အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
无明（＝20）是因法，结生业生色之色蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
二、由于爱（＝20）生起，结生业生色之色蕴生起。
တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
爱（＝20）是因法，结生业生色之色蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
三、由于取（＝20）生起，结生业生色之色蕴生起。
ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
取（＝20）是因法，结生业生色之色蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
四、由于行（＝34）生起，结生业生色之色蕴生起。
သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
行（＝34）是因法，结生业生色之色蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄)၏ ကမ္မသတ္တိ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
五、由于业（＝34）的业力，结生业生色之色蕴生起。
ကံ (= ၃၄)၏ ကမ္မသတ္တိက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
业（＝34）的业力是因法，结生业生色之色蕴是果法。
မှတ်ချက် --- အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်တို့၌ (၂ဝ)ဟူသည် သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက ပထမလောဘမူစိတ် နာမ်တရားစုကို ရည်ညွှန်းထားပါသည်။ (၂၂/၁၉/၂၁)လုံးသော နာမ်တရား တို့လည်း ထိုက်သလို ဖြစ်နိုင်ကြပါသည်။ မိမိ၏ အတိတ် ရုပ်နာမ်သန္တာန်အစဥ်တွင် ကံကို ထူထောင်ခဲ့စဥ်က ဖြစ်ခဲ့သည့်အတိုင်းသာ ရှုရန် ဖြစ်ပါသည်။
注——无明、爱、取中的“20”，指第一悦俱·邪见相应·无行贪根心的二十种名法组。随其所应，也可能是二十二、十九或二十一种名法。应只依自己过去色名相续中建立该业时实际生起的情形观照。
တစ်ဖန် သင်္ခါရ-ကံတို့၌ (၃၄)ဟူသည် ကမ္မဝဋ် သဒ္ဓါပညာအုပ်စု နာမ်တရား (၃၄)တို့ကို ဆိုလိုပါသည်။
再者，行与业中的“34”，是指业轮的信慧组三十四种名法。
သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက ပထမ မဟာကုသိုလ်စိတ်ကို ရည်ညွှန်းထားပါသည်။
所指的是第一悦俱·智相应·无行大善心。
အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် အတိတ်ဘဝက ကံကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့စဥ်က ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်တွဲနေသည့် ကံကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည် ဖြစ်အံ့၊ ထိုသင်္ခါရ-ကံတို့၌ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်နေ၍ ပီတိမပါနိုင်ရကား နာမ်တရားစုတို့မှာ (၃၃) ဖြစ်ကြသည်။ ယခုကဲ့သို့ ရုပ်-နာမ်-ကြောင်း-ကျိုး = သင်္ခါရတရား တို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သူ ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူနိုင်သူ ရှုပွားနိုင်သူတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် တိဟိတ် ပုဂ္ဂိုလ်များသာ ဖြစ်ကြသဖြင့် ဤ၌ တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုသာ စံနမူနာထား၍ ဖော်ပြထားပါသည်။ ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်မူကား ယင်းသင်္ခါရ-ကံ နာမ်တရားစု တို့မှာ (၃၃/၃၂) စသည်လည်း ဖြစ်နိုင်ကြပေသည်။
如果贤善的您过去生培育的是与舍受相应的业，行与业便与舍受相应而不含喜，其名法组有三十三种。一般只有三因者能够摄取、以智分别并观修色、名、因法、果法这些行法，所以这里只以三因者为范例。若是二因者，行与业的名法组也可能是三十三或三十二种。
原书第 250 页
အကြောင်းအကျိုး နှစ်ဘက်လုံးတို့၌ ဃနအသီးအသီး ပြိုပါမှ ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်မည်၊ ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်ပါမှလည်း ပရမတ်အချင်းချင်း၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု ရှိမရှိကို ရှု၍ ရနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
因法与果法两边各自的密集都破除以后，智见才会抵达胜义；只有智见抵达胜义，才能观见诸胜义法彼此之间是否存在因果关系。
ထိုကြောင့် အကြောင်းအကျိုး နှစ်ဘက်လုံးတို့၌ ဃနပြိုအောင် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် ရှုနေရခြင်း ဖြစ်သည်။ ပညတ်အချင်းချင်းလည်း အကြောင်း အကျိုး စပ်၍ မရ၊ ပညတ်နှင့် ပရမတ်လည်း အကြောင်း အကျိုး စပ်၍ မရနိုင်ပေ။
因此，必须在因法与果法两边持续观照，直至密集破除、智见抵达胜义。施设与施设之间不能建立因果关系；施设与胜义法之间也不能建立因果关系。
ဥပါဒါန် --- ယောဂီအများစု၌ ယေဘုယျအားဖြင့် ကာမုပါဒါန်ပင် အဖြစ်များ၍ ဥပါဒါန်၌ ကာမုပါဒါန် တစ်မျိုးကိုသာ ဖော်ပြထားပါသည်။ သို့သော် အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဥပါဒါန်လေးမျိုးတို့တွင် အတိတ် ဘဝက သင်္ခါရ-ကံတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်စဥ်၌ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ဥပါဒါန် တစ်မျိုးမျိုးနှင့်သာ အကြောင်းအကျိုးစပ်၍ သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်ပါသည်။
取——多数瑜伽行者通常最常生起的是欲取，所以这里在取之中只列欲取一种。然而，贤善的您必须在四种取中，只以过去生培育行与业时实际生起的那一种取，关联因法与果法并加以摄取。
ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ
结生受蕴
အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အကြောင်းတရားများကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပုံကို လည်းကောင်း၊ ဝတ္ထု-အာရုံ-ဖဿစသော အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်ပုံကို လည်းကောင်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ အောက်ပါအတိုင်း အကြောင်းအကျိုး သိမ်းဆည်းပါ။
以智观见过去所培育的诸因如何使结生受蕴生起，以及所依处、所缘、触等因如何使结生受蕴生起，然后如下摄取因法与果法。
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五种过去因。一、由于无明（＝20）生起，结生受蕴生起。
အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
无明（＝20）是因法，结生受蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
二、由于爱（＝20）生起，结生受蕴生起。
တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
爱（＝20）是因法，结生受蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာဖြစ်၏။
三、由于取（＝20）生起，结生受蕴生起。
ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
取（＝20）是因法，结生受蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四、由于行（＝34）生起，结生受蕴生起。
သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
行（＝34）是因法，结生受蕴是果法。
၅။ ကံ = (= ၃၄)၏ ကမ္မသတ္တိ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五、由于业（＝34）的业力，结生受蕴生起。
ကံ = (= ၃၄)၏ ကမ္မသတ္တိက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
业（＝34）的业力是因法，结生受蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= မှီရာဝတ္ထုရုပ် ၃ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三种现在因。六、由于有所依处（＝作为依处的三十种色法），结生受蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所依处是因法，结生受蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ကံအာရုံ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
七、由于有所缘（＝业所缘），结生受蕴生起。
အာရုံက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所缘是因法，结生受蕴是果法。
၈။ ဖဿ (= ၃၄ - ဝေဒနာ = ၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
八、由于触（＝34－受＝33）生起，结生受蕴生起。
ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
触是因法，结生受蕴是果法。
原书第 251 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ထပ်မံရှင်းလင်းချက် --- ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည် ဝိပါက် နာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သဖြင့် အတိတ်ဘဝက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ-တဏှာ-ဥပါဒါန်-သင်္ခါရ-ကံဟူသော ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ်တို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်၏။
进一步说明——结生受蕴属于果报名法组，所以也由过去生所培育的无明、爱、取、行以及业力这些烦恼轮与业轮而生。
တစ်ဖန် - ဝတ္ထု-အာရုံ-ဖဿစသော ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားများကြောင့်လည်း ဖြစ်၏။ ဝိပါက်နာမ်တရားဖြစ်၍ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅)ပါးကြောင့် ဖြစ်မှုမှာ သဘောပေါက်လောက်ပေပြီ။ ရှုလည်း ရှုတတ်လောက်ပေပြီ။
它又由所依处、所缘、触等现在因而生。果报名法由于五种过去因而生，想必已经能够理解，也已大致会观照了。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပုံကိုလည်း အနည်းငယ် ရှင်းလင်းတင်ပြပေအံ့ --- ဝတ္ထု --- ယင်းဝေဒနာ နာမ်တရားသည် တစ်နည်းဆိုရသော် ဝေဒနာနှင့် တကွသော ပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစု အားလုံးသည် ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ မှီရာဝတ္ထုရုပ် ရှိပါမှသာလျှင် ဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိ၏၊ မှီရာဝတ္ထုရုပ် မရှိသော် ဖြစ်နိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ဝေဒနာနှင့် တကွသော ယင်းပဋိသန္ဓေနာမ်တရားစုမှာ မိမိနှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ ပြိုင်တူ ဖြစ်လာသည့် = အတူဥပါဒ်လာသည့် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကိုသာ မှီ၍ဖြစ်ရ၏၊ ယင်းဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မမှီတွယ်ရလျှင် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ဤသဘောတရားကို ဉာဏ်ဖြင့်မြင်အောင် ကြည့်ပြီးပါမှ --- ဝတ္ထု ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
下面再略为说明它如何由现在因生起。所依处——此受名法，换言之，与受俱生的整组结生名法，在五蕴有地中，只有具备作为依处的所依处色，才有能力生起；若没有所依处色，便不能生起。与受俱生的这组结生名法，只能依与自己在同一心刹那内同时生起，即俱生的心所依处色而生；若不依该心所依处色，便不能生起。以智观见这一法义以后，便作如下观照：由于有所依处，结生受蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所依处是因法，结生受蕴是果法。
ဤသို့ အကြောင်းတရား၊ အကျိုးတရားကို သိမ်းဆည်းပါ။
如此摄取因法与果法。
ပဉ္စဝေါကာရဘုံ၌ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေနောင် ပထမဘဝင်စသော မနောဝိညာဏ်စိတ်တို့ကား မိမိ၏ ရှေးအနန္တရစိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုကို မှီကုန်၏။ နိရောဓသမာပတ်မှ ထသောအခါ အနာဂါမိဖိုလ် အရဟတ္တဖိုလ်စိတ်တို့သည် ရှေးစိတ္တက္ခဏတစ်ချက်ခန့် ကာလ၌ ဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုကို မှီကုန်၏။ မရဏာ- သန္နအခါ ဘဝင်အာဝဇ္ဇန်းစသော မနောဝိညာဏ်စိတ်တို့သည် စုတိစိတ်မှ ပြန်၍ ရေတွက်သည်ရှိသော် (၁၇)ချက် မြောက်သော စိတ်နှင့် အတူဥပါဒ်သော ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီကုန်၏။ ပဉ္စဝိညာဏ်တို့ကား ရှေးဦးအစ အတီတ ဘဝင်နှင့် ဥပါဒ်ချင်းပြိုင်၍ ဖြစ်သော မဇ္ဈိမာယုက ပဉ္စပသာဒကိုသာ အသီးအသီး မှီ၍ ဖြစ်ကုန်၏။
在五蕴有地中，结生之后的第一有分等意识心，依与各自前一无间心同时生起的心所依处色而生。从灭尽定出定时，不还果心与阿罗汉果心依约在前一心刹那生起的心所依处色而生。临近死亡时，有分、转向等意识心，依从死亡心往前倒数第十七心与之同时生起的心所依处色而生。五识则分别只依与最初的过去有分同时生起的中寿型五净色而生。
ဝတ္ထုအရ တရားကိုယ်ကောက်ယူပုံ
依所依处摄取法体的方法
စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပ ။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ၊ တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ (ပဋ္ဌာန-၁-၅။) ၁။ စက္ခာယတန = စက္ခုဝတ္ထုသည် စက္ခုဝိညာဏဓာတ်အားလည်းကောင်း ထိုစက္ခုဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဥ်ဖက် စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားတို့အားလည်းကောင်း မှီရာ နိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
“眼处以依止缘缘助眼识界及与它相应的诸法。……意界与意识界依止某色而转起；该色以依止缘缘助意界、意识界及与它们相应的诸法。”缅文出处原串：‘(ပဋ္ဌာန-၁-၅။)’（《发趣论》1-5。）一、眼处，即眼所依处，以依止缘之力，资助眼识界以及与该眼识界相应的诸心所法。
၂။ သောတာယတန = သောတဝတ္ထုသည် သောတဝိညာဏဓာတ်အားလည်းကောင်း၊ ထိုသောတ ဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဥ်ဖက် စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း မှီရာ နိဿယပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
二、耳处，即耳所依处，以依止缘之力，资助耳识界以及与该耳识界相应的诸心所法。
၃။ ဃာနာယတန = ဃာနဝတ္ထုသည် ဃာနဝိညာဏဓာတ်အားလည်းကောင်း၊ ထိုဃာနဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဥ်ဖက် စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း မှီရာ နိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု ပေး၏။
三、鼻处，即鼻所依处，以依止缘之力，资助鼻识界以及与该鼻识界相应的诸心所法。
၄။ ဇိဝှါယတန = ဇိဝှါဝတ္ထုသည် ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်အားလည်းကောင်း၊ ထိုဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဥ်ဖက်
四、舌处，即舌所依处，以依止缘之力，资助舌识界以及与该舌识界相应的——
原书第 252 页
စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း မှီရာ နိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။
——诸心所法。
၅။ ကာယာယတန = ကာယဝတ္ထုသည် ကာယဝိညာဏဓာတ်အားလည်းကောင်း၊ ထိုကာယဝိညာဏဓာတ်နှင့် ယှဥ်ဖက် စေတသိက် သမ္ပယုတ်တရားစုတို့အားလည်းကောင်း မှီရာ နိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု ပေး၏။
五、身处，即身所依处，以依止缘之力，资助身识界以及与该身识界相应的诸心所法。
၆။ အကြင် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ မနောဓာတ်သည်လည်းကောင်း၊ မနောဝိညာဏဓာတ်တို့သည် လည်းကောင်း ဖြစ်ကြကုန်၏။ ထိုဟဒယဝတ္ထုရုပ်သည် မနောဓာတ်အားလည်းကောင်း၊ မနောဝိညာဏ ဓာတ်အားလည်းကောင်း၊ ထိုမနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်တို့နှင့် ယှဥ်ဖက် စေတသိက် သမ္ပယုတ် တရားစုတို့အားလည်းကောင်း မှီရာ နိဿယပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ (အဘိ-၈-၅။) သို့အတွက် ဤအထက်ပါ အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်နည်းအရ ဝတ္ထုရုပ်ကို တရားကိုယ် ကောက်ယူခဲ့သော် စက္ခုဝတ္ထု၊ သောတဝတ္ထု၊ ဃာနဝတ္ထု၊ ဇိဝှါဝတ္ထု၊ ကာယဝတ္ထု၊ ဟဒယဝတ္ထု ဟူသော ဝတ္ထုရုပ် သက်သက်ကိုသာ တရားကိုယ်ကောက်ယူရ၏။ ယင်းဝတ္ထုရုပ် အသီးအသီးကိုသာ ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ဝိညာဏဓာတ်နှင့် သမ္ပယုတ် တရားစုတို့က မှီ၍ ဖြစ်ကြသောကြောင့် ဖြစ်၏။ သို့သော် သုတ္တန်နည်းအရ ကောက်ယူပုံကား တစ်မျိုးဖြစ်၏။
六、意界与意识界依止某一心所依处色而生起；该心所依处色以依止缘之力，资助意界、意识界，以及与这两界相应的诸心所法。缅文出处原串：‘(အဘိ-၈-၅။)’（《阿毗达磨》8-5。）因此，依上述阿毗达磨教法，若依“所依处”摄取法体，就只取眼所依处、耳所依处、鼻所依处、舌所依处、身所依处、心所依处这些纯粹的所依处色为法体。这是因为各个识界及其相应法，分别依止相应的所依处色而生。然而，依经教法摄取时，则是另一种方法。
သုတ္တန်နည်းကား ဃနပြိုအောင် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းရှုပွားရသော လုပ်ငန်းခွင်ဖြစ်၏။
经教法所面对的是实修领域：必须摄取、观修直至破除密集，使智见抵达胜义法。
သို့အတွက် ဝတ္ထုအရ စက္ခုဝတ္ထုစသည်တို့ကိုသာ မကောက်ယူရဘဲ မကင်းစကောင်းသော ကလာပ်တူရုပ်တို့နှင့် တကွ ထိုစက္ခုဒသကကလာပ် စသည်တို့နှင့် မျက်လုံးအိမ်စသည် ထိုထိုဌာန၌ တည်ရှိကြသော ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်တို့ကို ကောက်ယူရန် အဋ္ဌကထာများက ဤသို့ညွှန်ကြားထားတော်မူ၏ --- သော ''ဣမေ ဖဿပဉ္စမကာ ကိံ နိဿိတာ''တိ ဥပဓာရေန္တော ''ဝတ္ထုံ နိဿိတာ''တိ ပဇာနာတိ။ ဝတ္ထု နာမ ကရဇကာယော။ ပ ။ သော အတ္ထတော ဘူတာနိစေဝ ဥပါဒါရူပါနိ စ။ (မ-ဋ္ဌ-၁-၂၈၁။) ဖဿပဥ္စမကတရား ဦးဆောင်သည့် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ နာမ်တရားစုတို့၏ မှီရာ ဝတ္ထုရုပ်တို့အရ ကရဇကာယ အမည်ရသော ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်အားလုံးကိုပင် ကောက်ယူရန် သာမညဖလသုတ္တန်နှင့် မဟာသကုလုဒါယိ သုတ္တန်တို့ကို ကိုးကား၍ ဆုံးဖြတ်ထားတော်မူ၏။ ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းဇယားများတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း (၅၄)မျိုးသော (၄၄)မျိုးသော ရုပ်တရားတို့ကို ထိုက်သလိုကောက်ယူပါ။
所以，依所依处摄取法体时，不应只取眼所依处等；还应连同不可分离的同聚诸色，以及在眼窝等相应部位中的眼十法聚等诸色聚所含的一切大种色与所造色一起摄取。诸义注如此指示：“他考察：‘这些以触为第五的诸法依止什么？’便了知：‘依止所依处。’所谓所依处，就是所生身。……它在义上就是诸大种与诸所造色。”缅文出处原串：‘(မ-ဋ္ဌ-၁-၂၈၁။)’（《中部义注》1-281。）义注援引《沙门果经》与《大沙俱罗优陀夷经》而判定：对于以触为第五的各组名法所依止的所依处色，应把称为所生身的一切大种色与所造色都摄取为法体。请依色业处诸表所示，随其所应摄取五十四种、四十四种等色法。
သဘာဝဘက်က ထောက်ဆ၍ ကြည့်ခဲ့သော် ရုပ်တို့မည်သည် ကလာပ်ခေါ်သည့် အုပ်စုအလိုက်သာ ဖြစ်ရိုးဓမ္မတာ ရှိ၏။ စက္ခုပသာဒ = စက္ခုဝတ္ထုရုပ်စသည့် ဝတ္ထုရုပ်များချည်းသက်သက် ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအား ကား မရှိပေ။ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းရာ၌ ရုပ်တုံးရုပ်ခဲ နာမ်တုံး နာမ်ခဲ တည်းဟူသော ရုပ်ဃန နာမ်ဃနတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးလျက် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်း ရှုပွားရသဖြင့် ယင်းစက္ခုဝတ္ထုစသော ရုပ်တို့နှင့် ဌာနတစ်ခုအတွင်း အတူတကွ ဖြစ်ကြသည့် (၅၄-၄၄)စသည့် ရုပ်တရားအားလုံးတို့ကိုပါ ရောနှော၍ သိမ်းဆည်းရပေသည်။
若从自然法则来看，诸色法只能依称为色聚的群组而生，这是其自然定则。眼净色，即眼所依处色等纯粹的所依处色，并没有单独生起的能力。瑜伽行者摄取色名时，必须以智破除色块、名块，即色密集与名密集，摄取、观修直至智见抵达胜义法；所以，与眼所依处等色在同一处共同生起的五十四种、四十四种等一切色法，也都必须混合在一起摄取。
သို့သော် ပဋိသန္ဓေ ဥပါဒ်အခိုက်၌ကား ကမ္မဇရုပ်ကလာပ် (၃)မျိုး၊ ရုပ်မျိုးအစား (၃ဝ)သာ စတင်၍ ဖြစ်ချိန် ဖြစ်သဖြင့် ဝတ္ထုအရ ရုပ်အမျိုးအစား (၃ဝ)သာ ဖော်ပြထားပါသည်။ အကယ်၍ ယခုကဲ့သို့ တရားနှလုံးသွင်း နေသည့် အချိန်အခါမျိုး၌ တည်ရှိနေဆဲ ဟဒယဝတ္ထုဖြစ်မူ ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းဇယားများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ရုပ်အမျိုးအစား (၅၄)မျိုး ရှိမည်ဖြစ်ပေသည်။
然而，在结生生起刹那，三种业生色聚、三十种色法才刚开始生起，所以这里只依“所依处”列出三十种色法。若是现今这样作意于诸法时仍然存在的心所依处，那么依色业处诸表所示，会有五十四种色法。
原书第 253 页
ဒွါရနှင့် ဝတ္ထု
门与所依处
တတ္ထ စက္ခာဒီနိ ဆဒွါရာနိ၊ ရူပါဒီနိ ဆအာရမ္မဏာနိ နာမဿ သာဓာရဏော ပစ္စယော = ဒွါရ (၆)ပါး၊ အာရုံ (၆)ပါးတို့သည် နာမ်တရားအားလုံး၏ ဆက်ဆံသော သာဓာရဏအကြောင်းတရား ဖြစ်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂- ၂၃၄။)ဟု ဖွင့်ဆိုထားသဖြင့် ဒွါရနှင့် ဝတ္ထု အသုံးအနှုန်းကို အနည်းငယ် ရှင်းလင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။
“于此，眼等六门、色等六所缘，是名法的共通因。”缅文出处原串：‘(ဝိသုဒ္ဓိ-၂- ၂၃၄။)’（《清净道论》2-234。）既然这里解释六门与六所缘是与一切名法相关的共通因，下面就略加说明“门”与“所依处”两种用语。
၁။ စက္ခုဒွါရနှင့် စက္ခုဝတ္ထု၏ တရားကိုယ်မှာ စက္ခုပသာဒပင် ဖြစ်၏။
一、眼门与眼所依处的法体，都是眼净色。
၂။ သောတဒွါရနှင့် သောတဝတ္ထု၏ တရားကိုယ်မှာ သောတပသာဒပင် ဖြစ်၏။
二、耳门与耳所依处的法体，都是耳净色。
၃။ ဃာနဒွါရနှင့် ဃာနဝတ္ထု၏ တရားကိုယ်မှာ ဃာနပသာဒပင် ဖြစ်၏။
三、鼻门与鼻所依处的法体，都是鼻净色。
၄။ ဇိဝှါဒွါရနှင့် ဇိဝှါဝတ္ထု၏ တရားကိုယ်မှာ ဇိဝှါပသာဒပင် ဖြစ်၏။
四、舌门与舌所依处的法体，都是舌净色。
၅။ ကာယဒွါရနှင့် ကာယဝတ္ထု၏ တရားကိုယ်မှာ ကာယပသာဒပင် ဖြစ်၏။
五、身门与身所依处的法体，都是身净色。
ဤဒွါရ (၅)မျိုးနှင့် ဝတ္ထု (၅)မျိုးတို့၏ တရားကိုယ်မှာ ကွဲပြားမှုမရှိ တူညီနေသဖြင့် ဝတ္ထုဟုသုံးစွဲလျှင် သော်လည်းကောင်း ဒွါရဟု သုံးစွဲလျှင်သော်လည်းကောင်း အဓိပ္ပါယ်မပျက် တူညီလျက်သာရှိပေသည်။ သို့သော် မနောဒွါရနှင့် ဟဒယဝတ္ထုကား တရားကိုယ်ချင်း ကွဲပြားလျက်ရှိ၏။ ဥပစာရအားဖြင့်သာ တူညီလျက်ရှိ၏။ ရှေး နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်းတွင် ရှင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း --- ၁။ ဘဝင်ကိုလည်း မနောဒွါရဟု ခေါ်၏။
这五种门与五种所依处的法体并无差别、彼此相同，所以无论使用“所依处”还是“门”，意义都不会改变。然而，意门与心所依处的法体彼此不同，只在借称上相同。如前文名业处篇所解释：一、有分也称为意门。
၂။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းနှင့် တကွသော ဘဝင်စိတ်ကိုလည်း မနောဒွါရဟု ခေါ်၏။
二、连同意门转向在内的有分心，也称为意门。
၃။ ဟဒယဝတ္ထုကိုလည်း ဌာနူပစာရအားဖြင့် မနောဒွါရဟု ခေါ်၏။
三、依处所借称，心所依处也称为意门。
ထိုတွင် ဘဝင်နှင့် အာဝဇ္ဇန်းတို့ကား ဝီထိစိတ်တို့၏ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် မနောဒွါရဟူသော အမည်ကို ရရှိကြပေသည်။ ဟဒယဝတ္ထုသည်လည်း မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်တို့၏လည်းကောင်း သမ္ပယုတ်တရားတို့၏လည်းကောင်း မှီ၍ ဖြစ်ရာ ဖြစ်သောကြောင့် ဌာနူပစာရအားဖြင့် မနောဒွါရဟူသော အမည်ကို ရရှိပေသည်။
其中，有分与转向是心路心生起之因，所以获得“意门”之名。心所依处又是意界、意识界及其相应法所依而生之处，所以依处所借称也获得“意门”之名。
ဟဒယဝတ္ထု၏ တရားကိုယ်မှာ အဘိဓမ္မာနည်းအရ မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်တို့၏ မှီ၍ ဖြစ်ရာ ဟဒယရုပ်ဖြစ်၍ သုတ္တန်နည်းအရ ဟဒယရုပ်နှင့် တကွသော ဘူတရုပ် ဥပါဒါရုပ်များ ဖြစ်ကြ၏။ သို့အတွက် မနောဒွါရနှင့် ဟဒယဝတ္ထုတို့သည် တရားကိုယ်အားဖြင့် မတူညီကြပေ။
依阿毗达磨教法，心所依处的法体只是意界与意识界所依而生的心所依处色；依经教法，则是心所依处色连同与它同在的大种色、所造色。因此，意门与心所依处的法体并不相同。
အကယ်၍ မနောဒွါရကို ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာနှင့်တကွသော နာမ်တရားစု၏ အကြောင်းတရားအဖြစ် ယူခဲ့သော် ပဋိသန္ဓေ၏ ရှေးတွင် ဤဘဝ၌ ကြိုတင်၍ ဖြစ်နှင့်သော မနောဒွါရကားမရှိ ဖြစ်ခဲ့၏။ ဤဘဝဝယ် ပဋိသန္ဓေနောင် ပထမဘဝင်မှ စ၍သာလျှင် မနောဒွါရအမည်ရသော ဘဝင်များ ဖြစ်ကြပေသည်။ ဤသည်လည်း အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
如果把意门取作结生受蕴及其全部相应名法的因，那么在今生结生以前，并没有已经先行存在的意门；今生只有从结生后的第一有分开始，才有称为意门的诸有分。这也是一个理由。
တစ်ဖန် ပဋိသန္ဓေမှတစ်ပါးသော အခြားအခြားသော ဝီထိစိတ်နာမ်တရားတို့၏ အကြောင်းတရားများ အရာ၌ မနောဒွါရကိုသာ ထည့်သွင်း၍ ယူပြီးလျှင် ဟဒယဝတ္ထုကို ချန်လှပ်ထားခဲ့သော် မနောဒွါရသည် မနော- ဒွါရဝီထိစိတ်တို့၏ တစ်နည်းဆိုသော် မနောဓာတ် မနောဝိညာဏဓာတ်တို့၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်သည်ကား မှန်သည်။ သို့သော် ဟဒယဝတ္ထုသည်လည်း မှီရာ နိဿယအကြောင်းတရားပင် ဖြစ်ကြောင်းကို ပဋ္ဌာန်းဒေသနာ တော်၌ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားထားတော်မူသည့်အတွက် အကြောင်းတရား ဖြစ်နိုင်သော ဟဒယ
再者，对于结生以外的种种心路心名法之因，若只纳入意门而遗漏心所依处，那么意门固然是意门心路心——换句话说，是意界与意识界——的因；但是世尊在《发趣论》的教说中亲自宣说，心所依处也是依止之因。因此，能够成为因的心所依——
原书第 254 页
ဝတ္ထုသည် ကြွင်းကျန်နေမည် ဖြစ်သည်။ အကြောင်းတရားပိုင်းတွင် ဟဒယဝတ္ထုကို မကြွင်းကျန်စေလိုသည်မှာ လည်း အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်၏။
——处便会被遗漏。为了不使心所依处从因法方面漏失，也是一个理由。
သို့အတွက် ဟဒယဝတ္ထုနှင့် မနောဒွါရ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်စေလိုသည့်အတွက် ဤကျမ်းစာတွင် ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်းတရားပိုင်း၌ အကြောင်းတရားအဖြစ် ဖော်ပြသင့်သော နေရာတို့၌ နှစ်မျိုးလုံးကိုပင် ဖော်ပြထားပါသည်။
因此，为了同时包含心所依处与意门二者，本书在现在因方面应当列出因法的地方，把二者一并列出。
ဤပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ကား ဘဝင်မနောဒွါရ၏ ကျေးဇူးပြုပေးမှုကား မဖြစ်နိုင်သေးသည့်အတွက် မှီရာဝတ္ထုရုပ် တစ်ခုတည်းကိုသာ ဖော်ပြထားအပ်ပါသည်။ ဝတ္ထုသည်လည်း မှီရာနိဿယ အကြောင်းတရား ဖြစ်၏။ အာရုံသည် လည်း အာရမ္မဏ အကြောင်းတရား ဖြစ်၏။ ဝတ္ထုနှင့် အာရုံ နှစ်မျိုးကို ပူးတွဲ သိမ်းဆည်းပြီးပါမှ နာမ်တရားများကို သိမ်းဆည်းသော ရှေးထုံးဟောင်းကြီးကိုလည်း အနုပဒသုတ္တန်အဋ္ဌကထာ (မ-ဋ္ဌ-၄-၆ဝ။)၌ ဖော်ပြလျက်ရှိ၏။
但在这个结生刹那，有分意门尚不能给予资助，所以只列出所依处色。所依处是依止因，所缘则是所缘因。先把所依处与所缘二者结合起来摄取，然后才摄取名法；这种古老传统也记载于《逐一经义注》。缅文出处原串：‘(မ-ဋ္ဌ-၄-၆ဝ။)’（《中部义注》4-60。）
အရှင်သာရိပုတ္တရာကိုယ်တော်မြတ်ကြီးကိုယ်တိုင် ရှုပွားသွားတော်မူသော ရှေးထုံးဟောင်း ရှေးစနစ်ဟောင်း ရှေးလမ်းရိုးဟောင်းကြီးပင် ဖြစ်သည်။
这正是舍利弗尊者本人曾经修习的古老典范、古老制度与古老道路。
အာရုံ --- အာရုံသည်လည်း နာမ်တရားတို့အား အာရမ္မဏပစ္စယသတ္တိ = အာရုံ အကြောင်းတရား အဖြစ် တည်းဟူသော ပစ္စယသတ္တိထူးဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေးလျက်ရှိသဖြင့် နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ် လာရေးအတွက် အကြောင်းတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းအာရုံများမှာ (၆)မျိုး ရှိကြသဖြင့် ရူပါရုံကို အာရုံပြုကြသည့် စက္ခုဒွါရဝီထိ မနောဒွါရဝီထိတို့၏ အာရုံအကြောင်းတရားမှာ ရူပါရုံ ဖြစ်၏။ သဒ္ဒါရုံကို အာရုံပြုသည့် သောတ- ဒွါရဝီထိ၊ မနောဒွါရဝီထိတို့၏ အာရုံအကြောင်းတရားမှာ သဒ္ဒါရုံ ဖြစ်၏။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် သဘောပေါက်ပါ။
所缘。所缘以所缘缘之特殊缘力——也就是作为所缘因——资助名法生起，因此也是名法生起的一项因。所缘有六种：取色所缘为所缘的眼门心路与意门心路，其所缘因就是色所缘；取声所缘为所缘的耳门心路与意门心路，其所缘因就是声所缘。其余应照此理解。
လက်ရှိ ပဋိသန္ဓေ ဘဝင်နာမ်တရားစုတို့၏ အာရုံအကြောင်းတရားမှာ အတိတ်ဘဝ မရဏာသန္နဇောက ယူအပ်ခဲ့သော အာရုံပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအာရုံမှာ ယောဂါဝစရသူတော်ကောင်းတို့အဖို့ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး တူညီ ချင်မှ တူညီမည်။ ကံ ကမ္မနိမိတ် ဂတိနိမိတ်ဟူသော အာရုံသုံးမျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသာ ဖြစ်သော်လည်း ယောဂီ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ဝယ် တစ်ဦး၏ ကံအာရုံနှင့် တစ်ဦး၏ ကံအာရုံ၊ တစ်ဦး၏ ကမ္မနိမိတ်အာရုံနှင့် တစ်ဦး၏ ကမ္မနိမိတ်- အာရုံ၊ တစ်ဦး၏ ဂတိနိမိတ်အာရုံနှင့် တစ်ဦး၏ ဂတိနိမိတ်အာရုံတို့ကား တူညီချင်မှ တူညီမည်။ ကံ ကမ္မနိမိတ် ဂတိနိမိတ် အမျိုးအစားကွဲလျှင် ကွဲသလို မတူထူးခြားမှု ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန် အစဥ်ဝယ် ဘဝတစ်ခု၏ အတွင်း၌ ပဋိသန္ဓေ ဘဝင် စုတိတို့၏ အာရုံသည် ယင်းနိမိတ်သုံးမျိုး တို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသာ ဖြစ်သည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော ရှုကွက်တွင် ကံအာရုံဟု သာမန်သာ ဖော်ပြ
今生结生与有分名法组的所缘因，就是过去世临死速行所取的所缘。不同瑜伽行者的所缘未必相同。虽然只是业、业相、趣相三种所缘中的一种，但各人的业所缘、业相所缘、趣相所缘未必相同；随着业、业相、趣相的类别不同，彼此也可能有差异。不过，在同一瑜伽行者的色名相续中，一生之内结生、有分、死亡三者的所缘，只会是这三种相中的某一种。上文所示的观法，仅以“业所缘”作一般说明——
ထားပါသည်။ ယင်းကံအာရုံမှာလည်း ဆွမ်းလှူသည့် ကံအာရုံ၊ ပန်းလှူသည့် ကံအာရုံ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနိုင်ပေသည်။ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အတိတ်ဘဝဝယ် မိမိ၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန်အစဥ်၌ ကျရောက်ခဲ့သော မရဏာသန္နအခါ၌ ထင်ခဲ့သော နိမိတ်အာရုံကိုသာ ဆန်းစစ်၍ အာရုံအရ သတ်မှတ်ရှုပွားရမည် ဖြစ်သည်။
——而已。业所缘本身也可能各不相同，例如供食的业所缘、供花的业所缘等。瑜伽行者应审察过去世色名相续临近死亡时所显现的相所缘，并依实际所缘确定、观修。
အချို့သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ ဒါနကံက အကျိုးပေးနေ၏၊ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ သီလကံက အကျိုး ပေးနေ၏။ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ ဘာဝနာကံက အကျိုးပေးနေ၏။ တစ်ဖန် ဒါနကံ၌လည်း ဆွမ်းလှူသည့် ဒါနကံ၊ သင်္ကန်းလှူသည့် ဒါနကံ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိနိုင်၏။ သီလကံ၌လည်း ငါးပါးသီလကံ၊ ရှစ်ပါးသီလကံ၊ ဆယ်ပါးသီလကံ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပြန်၏။
有些瑜伽行者由布施业给果，有些由持戒业给果，有些则由修习业给果。布施业又可有供食、供衣等多种；持戒业也可有五戒、八戒、十戒等多种。
ဘာဝနာကံ၌လည်း ကသိုဏ်းဘာဝနာကံ၊ အသုဘဘာဝနာကံ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိဘာဝနာကံ၊ မေတ္တာဘာဝနာကံ၊ ဝိပဿနာဘာဝနာကံ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်ပြန်၏။ ထိုသို့ ကံအမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်ရကား အတိတ်ဘဝ မရဏာသန္နဇောနှင့် ပစ္စုပ္ပန် ပဋိသန္ဓေ-ဘဝင်-စုတိတို့၏ အာရုံမှာလည်း အမျိုးမျိုးပင် ဖြစ်နိုင်သည်။
修习业又可有遍处修习业、不净修习业、入出息念定修习业、慈修习业、观修习业等多种。由于业可能如此不同，过去世临死速行以及今生结生、有分、死亡的所缘，也可能各不相同。
လက်ရှိပဋိသန္ဓေ နာမ်တရားစု၏ အာရုံကို ပုံစံမှန် သိမ်းဆည်းရှုပွားနိုင်သောအခါ ထိုခံစားစရာ အာရုံရှိပါမှ ခံစားမှုဝေဒနာဖြစ်ပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ ---
当您能够如实摄取、观修今生结生名法组的所缘时，应以智观见：只有存在这一可感受的所缘，感受之受才会生起——
原书第 255 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) အာရုံ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
——由于有所缘，结生受蕴生起。
အာရုံက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所缘是因法，结生受蕴是果法。
ဤသို့ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားကို သိမ်းဆည်းပါ။
如此摄取因法与果法。
ဖဿ ---- ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော = ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏။ --- ဤသို့ ဟောကြားတော်မူခြင်းမှာ အထက်တွင် ရှင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဖဿသည် ထူးကဲသော အကြောင်းတရား ဖြစ်သောကြောင့် ဖဿကို ဦးတည်၍ ပဓာနနည်းအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်၏။ နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချင်းချင်း တစ်ပါးသည် တစ်ပါးအား အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုနေကြသဖြင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော နာမ်တရားစုတွင် တစ်ခုကို အကျိုးတရားအဖြစ် ယူထားပါက ကျန်တရားစုများမှာ အကြောင်း တရားဘက်တွင် တည်ရှိကြပေသည်။ အထက်တွင် ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာမှာ အကျိုးတရားဘက်၌ တည်ရှိသဖြင့် ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရား (၃၄)မှ အကျိုးဝေဒနာကို နှုတ်သော် ကျန်နာမ်တရား (၃၃)သည် အကြောင်းတရားဘက်၌ တည်ရှိပေသည်။ ယင်းအကြောင်းနာမ်တရားစုတွင် ဖဿကား ဝေဒနာ၏ ထူးကဲသော အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်နေ၏။ နာမ်တရားတို့သည် အချင်းချင်း တစ်ပါးသည် တစ်ပါးအား ''ကိုင်းကျွန်းမှီ ကျွန်းကိုင်းမှီ''ဟူ၏သို့
触。巴利原串：“ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော”，即“由触集而有受集”，也就是“由于触生起，受生起”。世尊如此宣说，是因为如上文所解释，触是特殊而显著的因，所以依主导门以触为首而说。四名蕴彼此互相资助；在一个心刹那内的名法组中，若取其中一法为果法，其余法组便居于因法一方。上文以结生受蕴为果法，故从三十四种结生名法中除去果受，余下三十三种名法居于因法一方。在这组因名法中，触是受的一个特殊因。诸名法彼此就像“芦苇依沙洲，沙洲依芦苇”一样——
အချင်းချင်း မှီလျက် တစ်ပါးသည် တစ်ပါးအား သဟဇာတ အညမည နိဿယစသော ပစ္စယသတ္တိတို့ဖြင့် ကျေးဇူး ပြုနေကြသည်သာ ဖြစ်သည်။ အာဟာရတစ်ခုကို စားသုံးသောအခါ များများဝါးနိုင်လျှင် ရသာရည် ပို၍ ထွက်လာသဖြင့် ခံစားမှု အရသာ ပိုလာနိုင်သကဲ့သို့ စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုအတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ၍ ဖြစ်ပေါ် နေကြသော နာမ်တရားတို့တွင်လည်းကောင်း၊ စိတ္တက္ခဏ ခြားနေသည့် နောက်နောက်သော နာမ်တရားတို့တွင် လည်းကောင်း ပါဝင်တည်ရှိသော ဖဿက အာရုံကို ကြိတ်ချေပေးပါက၊ ဖဿက အာရုံနှင့် အသိစိတ်ကို ဆက်သွယ်ပေးပါက အာရုံ၏ ရသာရည်များကို ပို၍ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ဝေဒနာက ခံစားနိုင်လာ၏။ သို့အတွက် ဖဿသည် ဝေဒနာ၏ ထူးကဲသော အကြောင်းတရား ဖြစ်သဖြင့် ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏ဟု ဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်၏။
——相互依存，并以俱生、相互、依止等缘力彼此资助。正如吃食物时，咀嚼得越多，味汁释放得越多，所感受的滋味也越充分；同样，对于同一心刹那共同相应而生的名法，以及相隔心刹那而后后生起的名法，其中的触若能揉压所缘、把所缘与识连接起来，受便能更充分地体验所缘的滋味。因此，触是受的特殊因，世尊才宣说“由于触生起，受生起”。
သို့သော် ဖဿသည် မိမိ ဖဿတစ်ခုတည်း မိမိချည်းသက်သက် ဖြစ်နိုင်သည့် အစွမ်းသတ္တိကား မရှိပေ။
然而，触并没有独自一个法、单独生起的能力。
မိမိမှကြွင်းသော ကျန်ယှဥ်ဖက် စိတ်+စေတသိက် = သမ္ပယုတ်တရားစုတို့က ဝိုင်းဝန်း၍ ကျေးဇူးပြုပေးပါမှသာလျှင် ကျန်သမ္ပယုတ်တရားစုတို့နှင့် အတူယှဥ်တွဲ၍သာ ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့အတွက် ''တစ်နွယ်ငင် တစ်စင်ပါ''ဟူ၏သို့ ဖဿဟု ဆိုလိုက်လျှင် ယှဥ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားတို့လည်း ပါဝင်သည်ဟု မှတ်ပါ။
只有其余相应的心与心所法组共同资助，触才能与其余相应法共同相应而生。因此，如同“牵一藤而全架随动”，说“触”时，应知其余相应法也包括在内。
ဖဿက အာရုံကို ကြိတ်ချေ ပွတ်တိုက်ပေးပါမှ အာရုံ၏ ရသဓာတ်ရည်များ ထင်ရှား ပေါ်လွင်နိုင်၍ ဝေဒနာက အာရုံ၏ ရသာရည်များကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သုံးဆောင် ခံစားနိုင်သကဲ့သို့ အလားတူပင် သညာကလည်း ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ယင်းအာရုံကို မှတ်သားနိုင်၏။ စေတနာကလည်း ယင်းအာရုံပေါ်သို့ သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ရောက်အောင် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်၏၊ အသိစိတ်ဝိညာဏ်ကလည်း ယင်းအာရုံကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိလာနိုင်၏။ ဖဿက အာရုံနှင့် အသိစိတ်ကို ဆက်သွယ်မပေးပါက အာရုံ၏ ရသရည်များ ထွက်ပေါ်လာအောင် ကြိတ်ချေမပေးပါက ခံစားမှု မှတ်သားမှု စေ့ဆော်မှု သိမှုစသည်တို့သည်လည်း စွမ်းအင်ပြည့်ပြည့်ဝဝဖြင့် ဖြစ်နိုင်သည့် စွမ်းအားမရှိပေ။ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤကဲ့သို့သော သဘောတရားကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ --- ဖဿ (၃၄ - ဝေဒနာ = ၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
触揉压、摩擦所缘，使所缘的味汁明显显现，受才能充分领受、体验所缘的滋味；同样，想才能充分标记该所缘，思才能充分推动相应法趋向该所缘，识也才能充分了知该所缘。若触不把所缘与识连接起来，不揉压所缘使其味汁显现，感受、标记、策励、了知等也没有以圆满力量生起的能力。瑜伽行者应以智见到这种性质，然后摄取：由于触（＝34－受＝33）生起，结生受蕴生起。
ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
触是因法，结生受蕴是果法。
原书第 256 页
ဤသို့ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ ကြွင်းကျန်သော နာမ်ခန္ဓာတို့၌လည်း နည်းတူပင် သဘောပေါက်ပါ။
如此摄取因法与果法。其余名蕴也应同样理解。
ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ
结生想蕴
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五种过去因。一、由于无明（＝20）生起，结生想蕴生起。
အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
无明（＝20）是因法，结生想蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
二、由于爱（＝20）生起，结生想蕴生起。
တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
爱（＝20）是因法，结生想蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三、由于取（＝20）生起，结生想蕴生起。
ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
取（＝20）是因法，结生想蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四、由于行（＝34）生起，结生想蕴生起。
သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
行（＝34）是因法，结生想蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五、由于业（＝34）的业力，结生想蕴生起。
ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
业（＝34）的业力是因法，结生想蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ကမ္မဇရုပ်-၃ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三种现在因。六、由于有所依处〔三十种业生色法〕，结生想蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所依处是因法，结生想蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ကံအာရုံ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
七、由于有所缘（＝业所缘），结生想蕴生起。
အာရုံက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所缘是因法，结生想蕴是果法。
၈။ ဖဿ (= ၃၄ - သညာ = ၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
八、由于触（＝34－想＝33）生起，结生想蕴生起。
ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သညာက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
触是因法，结生想蕴是果法。
ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ (ပထမနည်း)
结生行蕴（第一种方法）
(စေတနာကို ကောက်ယူပါ။)
（摄取思）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五种过去因。一、由于无明（＝20）生起，结生行蕴生起。
အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
无明（＝20）是因法，结生行蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
二、由于爱（＝20）生起，结生行蕴生起。
တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
爱（＝20）是因法，结生行蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三、由于取（＝20）生起，结生行蕴生起。
ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
取（＝20）是因法，结生行蕴是果法。
原书第 257 页
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四、由于行（＝34）生起，结生行蕴生起。
သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
行（＝34）是因法，结生行蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五、由于业（＝34）的业力，结生行蕴生起。
ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
业（＝34）的业力是因法，结生行蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ၃ = ၃ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三种现在因。六、由于有所依处〔三种业生色聚＝三十种业生色法〕，结生行蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所依处是因法，结生行蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ကံအာရုံ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
七、由于有所缘（＝业所缘），结生行蕴生起。
အာရုံက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所缘是因法，结生行蕴是果法。
၈။ ဖဿ (= ၃၄ - စေတနာ = ၃၃) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
八、由于触（＝34－思＝33）生起，结生行蕴生起。
ဖဿက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
触是因法，结生行蕴是果法。
〔မှတ်ချက် --- ဤနည်း၌ သင်္ခါရက္ခန္ဓာအရ စေတနာကိုသာ အရကောက်ယူထားသည်။ ပထမနည်းတည်း။
〔注：在这种方法中，行蕴只摄取思。这是第一种方法。
ဝတ္ထုအရ (၃)ဟူသည် ကမ္မဇရုပ်ကလာပ်သုံးမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ (၃ဝ)ဟူသည် ကမ္မဇရုပ် (၃ဝ)ကို ဆိုလိုသည်။
“所依处”中的“三”指三种业生色聚；“三十”指三十种业生色。
အကျိုးဖြစ်သော သင်္ခါရက္ခန္ဓာအရ စေတနာကိုသာ ကောက်ယူထားသဖြင့် အကြောင်းတရားဘက်၌ ဖဿအရ ယင်းစေတနာကို နှုတ်၍ ကြွင်းကျန်သော နာမ်တရား (၃၃)မျိုးကို ကောက်ယူပါ။ (၃၄ - စေတနာ = ၃၃)ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အရာရာတွင် နည်းတူမှတ်ပါ။〕
由于果法一边的行蕴只摄取思，所以在因法一边，以触为名目摄取时，应从中扣除该思，摄取其余三十三种名法。因此写作“34－思＝33”。一切处都应同样理解。〕
ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ (ဒုတိယနည်း)
结生行蕴（第二种方法）
(စေတသိက် - ၃၁ - လုံးကို ကောက်ယူပါ။)
（摄取三十一个心所）
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五种过去因。一、由于无明（＝20）生起，结生行蕴生起。
အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
无明（＝20）是因法，结生行蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
二、由于爱（＝20）生起，结生行蕴生起。
တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
爱（＝20）是因法，结生行蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三、由于取（＝20）生起，结生行蕴生起。
ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
取（＝20）是因法，结生行蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四、由于行（＝34）生起，结生行蕴生起。
သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
行（＝34）是因法，结生行蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五、由于业（＝34）的业力，结生行蕴生起。
ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
业（＝34）的业力是因法，结生行蕴是果法。
原书第 258 页
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၃) ပါး ၆။ ဝတ္ထု (= ၃ = ၃ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三种现在因。六、由于有所依处〔三种业生色聚＝三十种业生色法〕，结生行蕴生起。
ဝတ္ထုက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所依处是因法，结生行蕴是果法。
၇။ အာရုံ (= ကံအာရုံ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
七、由于有所缘（＝业所缘），结生行蕴生起。
အာရုံက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
所缘是因法，结生行蕴是果法。
၈။ ကျန်နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါး ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
八、由于其余三个名蕴生起，结生行蕴生起。
ကျန်နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးက အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ သင်္ခါရက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
其余三个名蕴是因法，结生行蕴是果法。
〔မှတ်ချက် --- ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရား (၃၄)လုံးတို့တွင် ဝေဒနာ-သညာ-ဝိညာဏ်မှ ကြွင်းသော ဖဿ- စေတနာ ဦးဆောင်သည့် စေတသိက် (၃၁)လုံးတို့ကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာအရ ကောက်ယူပါ။ ယင်းသင်္ခါရက္ခန္ဓာတရား တို့ကား အကျိုးတရားဘက်၌ တည်နေကြ၏။ ယင်းသင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား အနီးကပ်ဆုံးသော ပဒဋ္ဌာန် အကြောင်းတရားမှာ သေသခန္ဓတ္တယ ပဒဋ္ဌာနာဟူသော အဋ္ဌကထာများနှင့်အညီ ဝေဒနာ-သညာ- ဝိညာဏ် ဟူသော ကြွင်းကျန်သော နာမ်ခန္ဓာ (၃)ပါးတို့ပင် ဖြစ်ကြသည်။ ဤဒုတိယနည်း ရှုကွက်ကို ရှုခြင်းသည် ဖဿနှင့် တကွသော သင်္ခါရက္ခန္ဓာ အမည်ရသော ကြွင်းကျန်သော စေတသိက်သင်္ခါရတရားစုတို့၌လည်း ကုန်စင် အောင် အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နောက်၌လည်း နည်းတူ မှတ်ပါ။〕
〔注：在三十四种结生名法中，应把受、想、识以外，以触与思为首的三十一个心所摄取为行蕴。该行蕴诸法位于果法一边。依诸义注所说“သေသခန္ဓတ္တယ ပဒဋ္ဌာနာ”，即“以其余三蕴为近因”，该行蕴的现在因、最接近的近因，就是受、想、识这其余三个名蕴。观照第二种方法，是为了连同触在内，对称为行蕴的其余心所行法组，也无余地摄取其因法与果法。后文亦应同样理解。〕
ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ
结生识蕴
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး ၁။ အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五种过去因。一、由于无明（＝20）生起，结生识蕴生起。
အဝိဇ္ဇာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
无明（＝20）是因法，结生识蕴是果法。
၂။ တဏှာ (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
二、由于爱（＝20）生起，结生识蕴生起。
တဏှာ (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
爱（＝20）是因法，结生识蕴是果法。
၃။ ဥပါဒါန် (=၂ဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
三、由于取（＝20）生起，结生识蕴生起。
ဥပါဒါန် (=၂ဝ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
取（＝20）是因法，结生识蕴是果法。
၄။ သင်္ခါရ (= ၃၄) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
四、由于行（＝34）生起，结生识蕴生起。
သင်္ခါရ (= ၃၄)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
行（＝34）是因法，结生识蕴是果法。
၅။ ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
五、由于业（＝34）的业力，结生识蕴生起。
ကံ (= ၃၄-၏ ကမ္မသတ္တိ)က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
业（＝34）的业力是因法，结生识蕴是果法。
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၁) ပါး ၆။ နာမ်+ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဖြစ်၏။
一种现在因。六、由于名色生起，结生识蕴生起。
နာမ်+ရုပ်က အကြောင်းတရား၊ ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏက္ခန္ဓာက အကျိုးတရား။
名色是因法，结生识蕴是果法。
ထပ်မံရှင်းလင်းချက် --- နာမ်ဟူသည် ဝိညာဏ်နှင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု၏ အတွင်း၌ အတူယှဥ်တွဲ ဖြစ်သည့် ဖဿ-စေတနာ ဦးဆောင်သည့် စေတသိက်တရားစုတည်း။ ထိုကြောင့် ဖဿဟုဆိုသည်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
进一步说明：“名”是与识在同一心刹那中共同相应生起、以触与思为首的心所法组。因此，它与说“触”是相同的。