“缘起”一词的含义（之二）

《趣向涅槃之道》中文全译本 · 非缩略版

缘起篇（甲） · 原书第 56–81 页 · 226 个翻译单元

本页并入了原书的相邻小节：死者与生者。

缅文为主本的机器规范化候选文本，尚未逐页人工校勘；中文全卷标记为「待义审」，缅文语义、上座部实修义理与中文表达三层人工审核尚未通过。引用前请回核原书。

原书第 56 页

လည်းကောင်း ဤသို့ အယူအဆ မမှားစေလိုပါ။ အတိတ်အကြောင်းတရားများကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ရာ ဘဝ- တို့ကိုသာ ရည်ညွှန်း၍ ပထမအတိတ် ဒုတိယအတိတ် စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားသည်ဟု မှတ်ပါ။

——也不要因此误以为：现在这一身的诸因只能造作于第一过去，第一过去身的诸因又只能造作于第二过去，诸如此类。应知，本书只是依造作过去因法的各个生命时期，方便称为‘第一过去’、‘第二过去’等。

လိုရင်းမှတ်သားရန်

应当记住的要点

၁။ ဒုတိယအတိတ်၌ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံကြောင့် ပထမအတိတ် အတ္တဘောဟူသော ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ အကျိုးတရားငါးပါး ဖြစ်၏။ အာဟာရ လေးပါး ဖြစ်၏။

一、由于在第二过去造作的无明、爱、取、行与业，产生了称为第一过去身的五种果法，即识、名色、六处、触、受；也就是生起了四食。

၂။ ပထမအတိတ် အတ္တဘောဟူသော အကျိုးတရားငါးပါး၌ ရပ်တည်၍ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံ ဟူသော ပထမအတိတ် အကြောင်းတရားငါးပါးတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်၏။

二、依止称为第一过去身的五种果法，又在第一过去造作了无明、爱、取、行与业这五种因法。

၃။ ယင်းပထမအတိတ် အကြောင်းတရားငါးပါးကြောင့် ဤပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘောဟူသော ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ ဟူသော အကျိုးတရားငါးပါး = အာဟာရလေးပါး = ဝိပါကဝဋ်တရားသည် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာ၏။

三、由于这五种第一过去因法，称为现在身的识、名色、六处、触、受五种果法，也即四食，也即果报轮诸法，便明显生起。

ဤသဘောတရားကို ညွှန်ကြားပြသတော်မူလိုသော ဘုရားရှင်သည် ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘော အမည်ရသော အာဟာရလေးပါး ဝိပါကဝဋ်တရားမှ စ၍ အတိတ်တရားများသို့ ရှေးရှူလျက် ကမ္မဝဋ် ကိလေသဝဋ် ဝိပါကဝဋ်ကို ဤအာဟာရသုတ္တန်၌ ထင်ရှားပြတော်မူလေသည်။

世尊为了开示这一法义，在《食经》中从称为现在身的四食这一果报轮诸法开始，面向过去诸法，清楚显示业轮、烦恼轮与果报轮。

တဏှာကို အဦးမူသဖြင့် ဟောကြားထားအပ်သော ကံကို ယူခြင်းဖြင့် ဤအာဟာရသုတ္တန်၌ အကြင်ဘဝ၌ = အကြင် အတ္တဘော၌ ထိုကံကို ပြုစုပျိုးထောင်၏၊ ထိုဘဝ ထိုအတ္တဘောသည် အတိတ်ဇာတိသာဖြစ်၏ဟု အနက်သဘောအားဖြင့် ညွှန်ပြအပ်ပြီးသာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကြောင့် သံသာရဝဋ်ဒုက္ခ၏ ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ် လျှောက်၍သော်လည်း မသိအပ် မသိနိုင်သော အစရှိမှုကို ဤအာဟာရသုတ္တန်က ဖော်ပြလျက် ရှိပေ၏။

《食经》以爱为首而宣说业；由此取业，便已经在义理上表明：业是在某一有、某一身中造作的，而那一有、那一身必是过去生。因此，《食经》显示了轮回苦即使以智不断追溯也不能知见的无始性。

ဤသို့လျှင် ဤအာဟာရသုတ္တန်၌ --- ၁။ အာဟာရ လေးပါး၊ ၂။ ဝေဒနာ၊ ဖဿ၊ သဠာယတန၊ နာမ်ရုပ်၊ ဝိညာဏ်၊ --- ဤ (၂) ဌာနတို့၌ အတ္တဘာဝ အမည်ရသော ဝိပါကဝဋ်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁။ တဏှာ (တဏှာနိဒါနာ၌ တဏှာ) ၂။ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရ၊ ဤ (၂) ဌာနတို့၌ ကမ္မဝဋ်ကိုလည်းကောင်း၊ တစ်နည်း ကိလေသဝဋ်နှင့် ကမ္မဝဋ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္မနှင့် ကမ္မဝိပါကဟူသော နှစ်မျိုးကုန်သော တရားတို့ကို ညွှန်ပြတော်မူခြင်းဖြင့် အတိတ်သို့ ရှေးရှူလျက် ဒေသနာတော်ကို ဟောကြားတော်မူ၍ အတိတ်ဖြင့် ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ်ဟူသော ဝဋ်သုံးပါး လည်ပတ်ပုံ သံသရာဝဋ်ကို ညွှန်ပြတော်မူသည်။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၇။ သံ-ဋီ-၂-၃၁-၃၂။)

如是，在这部《食经》中：一、四食；二、受、触、六处、名色、识——在这两处显示称为身的果报轮。又以一、爱〔即‘以爱为因由’中的爱〕；二、无明与行——在这两处显示业轮；换一种归摄方式，则显示烦恼轮与业轮。世尊由此显示业及业果这两类法，并把教说导向过去，借过去说明烦恼轮、业轮与果报轮三轮如何流转，也就是轮回之轮。缅文出处原串：“(သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၇။ သံ-ဋီ-၂-၃၁-၃၂။)”（《相应部义注》二，27；《相应部复注》二，31—32。）

原书第 57 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) အနာဂတ် ဘယ်လိုလဲ?

如何显示未来？

တတြာယံ ဒေသနာ အနာဂတဿ အဒဿိတတ္တာ အပရိပုဏ္ဏာတိ န ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ နယတော ပန ပရိပုဏ္ဏာတွေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၇။) ဤအာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်သည် ပထမပိုင်းတွင် အနာဂတ်ကို မဖော်ပြခြင်းကြောင့် မပြည့်စုံ ဟူ၍ကား မမှတ်အပ်။ အစကိုသာ ဖော်ပြလျက် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူအပ်သော အာဒိဒီပကနည်း၊ အလယ်ကိုသာ ဖော်ပြလျက် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူအပ်သော မဇ္ဈေဒီပကနည်း၊ အဆုံးကိုသာ ဖော်ပြ- လျက် တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူအပ်သော အန္တဒီပကနည်းစသော နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ရံခါ တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူလေ့ရှိသဖြင့် ဤအာဟာရသုတ္တန်၌လည်း အလယ်နှင့် အစဟူသော ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အတိတ်ကို ဖော်ပြလျက် တရားတော်ကို ဟောကြားထားတော်မူသဖြင့် အဆုံးဖြစ်သော အနာဂတ်- ကိုလည်း သိရသောကြောင့် သိမ်းကျုံးယူရသောကြောင့် အာဒိဒီပကနည်း မဇ္ဈေဒီပကနည်းဖြင့် ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူရကား ပြည့်စုံသည်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်ပါ။

“不应认为这项教说由于没有显示未来而不完整；应当认为它依理而言是完整的。”《食经》的教说不可因开头没有明说未来，便被视为不完整。佛陀有时只显示开端而宣说法，称为开端显示法（ādidīpaka-naya）；有时只显示中间，称为中间显示法（majjhedīpaka-naya）；有时只显示末端，称为末端显示法（antadīpaka-naya）；还有其他种种宣说方式。这部《食经》显示了中间和开端，也就是现在与过去；由此能够了知并总摄作为末端的未来。因此应知，世尊以开端显示法和中间显示法宣说的这项教说是完整的。

လောကဥပမာအားဖြင့် ရေထဲ၌ ရပ်တည်နေသော မိကျောင်းကို ယောကျာ်းတစ်ဦးက မြင်တွေ့ရာ၌ မိကျောင်း၏ လည်ပင်း ကျောက်ကုန်း အမြီးရင်းတို့ကိုသာ မြင်၍ ဝမ်းဗိုက်နှင့် အမြီးဖျား လက် ခြေတို့ကို မမြင်ရသော်လည်း မိကျောင်းကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ မမြင်ရဟု မဆိုသင့်ဘဲ နယဂ္ဂါဟ = နည်းလမ်း ကြံဆခြင်း အားဖြင့် ပြည့်ပြည့်စုံစုံသာလျှင် မြင်၏ဟု ဆိုရာသကဲ့သို့ မှတ်ပါ။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၇-၂၈၊ ၌ အကျယ်ကို ကြည့်ပါ။) သို့သော် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်ပင် ယင်းအာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်၌ အဝိဇ္ဇာမှသည် ဇရာမရဏ- သို့တိုင်အောင် သံသာရဝဋ်၏ ဖြစ်ပုံအစဥ် အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကိုလည်းကောင်း အဝိဇ္ဇာ၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ၏ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းမှုစသည့် သံသာရဝဋ်၏ ချုပ်ငြိမ်းပုံအစဥ်ဟူသော အဝိဇ္ဇာမှ စ၍ ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင်သော ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကို

譬如世间有人看见一条立在水中的鳄鱼，只看见它的颈部、背脊和尾根，没有看见腹部、尾尖及四肢，却不应说他没有完整看见鳄鱼；依理推知（nayaggāha），仍可说他完整看见了鳄鱼。应当如此理解。缅文出处原串：“(သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၇-၂၈၊ ၌ အကျယ်ကို ကြည့်ပါ။)”（详见《相应部义注》二，27—28。）不过，世尊本人又在《食经》中紧接着宣说：从无明直到老死、说明轮回次第生起的顺缘起教说；以及从无明直到老死、说明轮回次第止息的逆缘起教说——

လည်းကောင်း တစ်ဆက်တည်း ဆက်လက်၍ ဟောကြားထားတော်မူသဖြင့် ဤအာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာ- တော်ကို အနာဂတ်ဝဋ္ဋကထာပိုင်း မပါသည့် မပြည့်စုံသော ဒေသနာတော်ဟူ၍ ပို၍ပင် မဆိုသင့်သည်သာ ဖြစ်သည်။

——也就是由于阿罗汉道使无明无余灭尽，行便无余灭尽，等等。既然这两项教说相续宣说，便更不应把《食经》视为没有未来轮转论而不完整的教说。

ဤတွင် အာဟာရသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက်နှင့် သံယုတ် အဋ္ဌကထာ-ဋီကာတို့၏ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပြီးဆုံးပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းအာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်၏ ဆိုလိုရင်းသဘောတရားနှင့် ရှုကွက်တို့ကို မူလဋီကာ၊ အနုဋီကာ၊ မဟာဋီကာတို့၌ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုထားတော်မူကြ၏။ ယင်းအဖွင့်တို့မှာ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားတို့ကို လက်တွေ့ရှုလိုသော သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက် သိမြင်လိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်အတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် ပန်းချီကားချပ်များ ဖြစ်ကြသဖြင့် ယင်းအဖွင့်တို့ကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရှင်းလင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။

至此，《食经》的摘录以及《相应部》义注、复注的解释已经结束。不过，《根本复注》《随复注》《大复注》又以种种方式解释《食经》教说的要义与实际观法。对于想以实修正见智亲自现前、洞彻知见因果相联的缘起法义的贤善瑜伽行者，这些解释犹如无价的图解。因此，下面将依次加以说明。

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တတိယနည်း အဖွင့်များ

缘起第三种方法的诸解释

ယာ မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အာဒိ ပဝတ္တာ၊ သာ အာဟာရနိဒါနဝဝတ္ထာပနာနုသာရေန ယာဝ အတီတံ အဒ္ဓါနံ အတိဟရိတွာ ပုန အတီတဒ္ဓတော ပဘုတိ ဟေတုဖလပဋိပါဋိ သန္ဒဿနတ္ထံ။

“至于从中间开始而及最初的那一种，则随顺对食之因由的确定，把考察引至过去一期；然后再从过去一期开始，为了显示因果的次第而宣说。”

(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၆။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၂၅။)

缅文出处原串：“(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၆။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၂၅။)”（《清净之道》二，156；《阿毗达磨义注》二，125。）

原书第 58 页

ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာစကားရပ်၏ ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပါယ်ကို မူလဋီကာ၊ အနုဋီကာ၊ မဟာဋီကာတို့က အဓိပ္ပါယ် (၃)မျိုး ဖွင့်ပြထားပေသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။

以上义注文句的要义，《根本复注》《随复注》《大复注》从三个方面加以解释，内容如下。

က။ အာဟာရတဏှာဒယော ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓါ၊ သင်္ခါရာဝိဇ္ဇာ အတီတဒ္ဓါတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေနာဟ ''ယာဝ အတီတံ အဒ္ဓါနံ အတိဟရိတွာ''တိ။ (မူလဋီ-၂-၈၆။ မဟာဋီ-၂-၂၄၄-၂၄၅။) ကာမုပါဒါနဘူတာ တဏှာ မနောသဉ္စေတနာဟာရသင်္ခါတဿ ဘဝဿ၊ တံသမ္ပယုတ္တာနံ၊ တန္နိမိတ္တာနဉ္စ သေသာဟာရာနံ ဝိသေသပစ္စယော ဟောတီတိ အာဟ ''အာဟာရတဏှာဒယော ပစ္စုပ္ပန္နဒ္ဓါ''တိ။ အာဒိ-သဒ္ဒေန ယာဝဝိညာဏံ ဂဟေတဗ္ဗံ။ (အနုဋီ-၂-၉၃။) ခ။ အာဟာရာ ဝါ တဏှာယ ပဘာဝေတဗ္ဗာ အနာဂတော အဒ္ဓါ၊ တဏှာဒယော ပစ္စုပ္ပန္နော၊ သင်္ခါရာဝိဇ္ဇာ အတီတောတိ။ (မူလဋီ-၂-၈၆။ မဟာဋီ-၂-၂၄၅။) အာဟာရတဏှာဒယောတိ ဧတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နကမ္မဝဋ္ဋပရိယာပန္နေ အာဟာရေ ဂဟေတွာ အဒ္ဓယောဇနံ ကတွာ အနာဂတဝိပါကဝဋ္ဋပရိယာပန္နေ ဂဟေတွာ ယောဇေတုံ ဝုတ္တံ ''အာဟာရာ ဝါ တဏှာယ ပဘာဝေတဗ္ဗာ အနာဂတော အဒ္ဓါ''တိ။ ပဘာဝေတဗ္ဗာတိ အာယတိံ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗာ။ (အနုဋီ-၂-၉၃။) ဂ။ ပစ္စက္ခံ ပန ဖလံ ဒဿေတွာ တံနိဒါနဒဿနဝသေန ဖလကာရဏပရမ္ပရာယ ဒဿနံ ယုဇ္ဇတီတိ အာဟာရာ

巴利“甲、诸食、爱等属于现在一期，行与无明属于过去一期；正是基于这一意旨，才说‘把考察引至“已成为欲取的爱，是称为意思食之有的殊胜缘；对于与该有相应以及以该有为因的其余诸食，也是殊胜缘。因此说：‘诸食、爱等属于现在一期。’‘等’字应当一直包括到识。”巴利“乙、或者，由爱所产生的诸食属于未来一期，爱等属于现在一期，行与无明属“在‘诸食、爱等’一句中，先取属于现在业轮的诸食而安立时段；为了再取属于未来果报轮的诸食与之配合，故说：‘或者，由爱所产生的诸食属于未来一期。’‘所产生’是说将在未来生起。”巴利《根“丙、然而，先显示现前可见的果，再依显示其因的方式，显示果与因的次第，是合理的；因此，由先前之爱所生的诸食——”

ပုရိမတဏှာယ ဥပ္ပါဒိတာ ပစ္စုပ္ပန္နော အဒ္ဓါ၊ တဏှာဒယော အတီတော၊ သင်္ခါရာဝိဇ္ဇာ တတောပိ အတီတတရော သံသာရဿ အနာဒိဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တောတိ။ ယာဝ အတီတံ အဒ္ဓါနန္တိ ယာဝ အတီတတရံ အဒ္ဓါနန္တိ အတ္ထော ယုတ္တော။ (မူလဋီ-၂-၈၆။ မဟာဋီ-၂-၂၄၅။) ယုဇ္ဇတီတိ ဖလဘူတေ အာဟာရေ ပစ္စုပ္ပန္နေ ပစ္စက္ခတော ဒဿေတွာ ''တံနိဒါနံ တဏှံ တဿာ နိဒါန''န္တိ- အာဒိနာ ဖလပရမ္ပရာယ ကာရဏပရမ္ပရာယ စ ဒဿနံ တထာဗုဇ္ဈနကာနံ ပုဂ္ဂလာနံ အဇ္ဈာသယာနုလောမတော ဓမ္မသဘာဝါဝိလောမနတော စ ယုတ္တိယာ သင်္ဂယှတိ။ ယဒိ တဏှာဒယော အတီတော အဒ္ဓါ၊ တဏှာဂ္ဂဟဏေနေဝ သင်္ခါရာဝိဇ္ဇာ ဂဟိတာတိ ကိမတ္ထံ ပုန တေ ဂဟိတာတိ အာဟ ''သင်္ခါရာဝိဇ္ဇာ တတောပိ အတီတတရော အဒ္ဓါ ဝုတ္တော သံသာရဿ အနာဒိဘာဝဒဿနတ္ထ''န္တိ။ အတီတန္တိ ဝါ အတီတတာသာမညေန အတီတတရမ္ပိ သင်္ဂဟိတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ (အနုဋီ-၂-၉၃။) ဃ။ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ အာဟာရကာ ဝါ စတ္တာရော အာဟာရာ ---

“——属于现在一期，爱等属于过去一期，行与无明又属于比它更早的过去一期；这样说，是为了显示轮回无始。因此，‘直到过去一期’解释为‘直到更早的过去一期’“所谓‘合理’，是指先把作为果的现在诸食直接显示出来，再以‘爱是它们的因，彼爱又有其因’等方式，显示果的相续与因的相续；由于这种显示顺应如此领悟者的意向，又不违逆诸法自性，所以合于道理。若爱等已经属于过去一期，取爱时便已经摄入行与无明，为何还要再次取它们？为回答这个问题，才说：‘行与无明又被说成比它更早的过去一期，是为了显示轮回无始。’或者，应知‘过去’一词依过去性的共通性，也把更早的过“丁、或者，四食是未来再有之生成的带来者——”

''အာဟာရေတီတိ အဟံ န ဝဒါမိ၊ အာဟာရေတီတိ စာဟံ ဝဒေယျံ၊ တတြဿ ကလေဒာ ပဥှော 'ကော နု ခေါ ဘန္တေ အာဟာရေတီ'တိ။ ဧဝံ စာဟံ န ဝဒါမိ၊ ဧဝံ ပန အဝဒန္တံ မံ ယော ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ 'ကိဿ နု ခေါ ဘန္တေ ဝိညာဏာဟာရော'တိ။ ဧသ ကလေဒာ ပဥှော၊ တတြ ကလဒံ ဝေယျာကရဏံ၊ ဝိညာဏာဟာရော အာယတိ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ''တိ။ (သံ-၁-၂၅၄-၂၅၅။) ဝစနတော တံသမ္ပယုတ္တတ္တာ ဖဿစေတနာနံ တပ္ပဝတ္တိဟေတုတ္တာ စ ကဗဠီကာရာဟာရဿ။ တေန ဟိ ဥပတ္ထမ္ဘိတရူပကာယဿ၊ တဉ္စ ဣစ္ဆန္တဿ ကမ္မဝိညာဏာယူဟနံ ဟောတိ။ ဘောဇနဥှိ သဒ္ဓါဒီနံ ရာဂါဒီနဉ္စ ဥပနိဿယောတိ ဝုတ္တန္တိ။ တသ္မာ ''တေ ကမ္မဝဋ္ဋ သင်္ဂဟိတာ အာဟာရာ ပစ္စုပ္ပန္နော အဒ္ဓါ''တိ ဣမသ္မိံ ပရိယာယေ ပုရိမောယေဝတ္ထော ယုတ္တော။ အတီတဒ္ဓုတော ပဘုတိ ''ဣတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ''တိအာဒိနာ အတီတေ တတော ပရဉ္စ ဟေတုဖလပဋိပါဋိံ ပစ္စက္ခာနံ အာဟာရာနံ နိဒါနဒဿနဝသေန အာရောဟိတွာ

“‘我不说“（有谁）在取食”。如果我说“（有谁）在取食”，那么“尊者，究竟是谁在取食？”才是恰当的问题。但我并不如此说。我既不如此说，若有人问我：“尊者，识食是何者之缘？”这才是恰当的问题；对此，恰当的回答是：“识食是未来再有生成的缘。”’依这段经文，识食是未来再有之生成的带来者；触食与意思食由于和识食相应，也是如此；段食则由于是其转起之因，也是如此。色身受段食扶助；对于贪求段食的人，又会积集业识。经中也说，食物既可成为信等善法的亲依止缘，也可成为贪等烦恼的亲依止缘。因此，在这种解释中，先前所说‘这些归入业轮的食属于现在一期’这一义才是合理的。从过去一期开始，以‘诸比丘，缘无明而有行’等句，在过去以及比它更后的因果次第中，依显示现前诸食之因由而逐层上溯；然后——”

原书第 59 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) နိဝတ္တနေန ဝိနာ အဗုဇ္ဈန္တာနံ တံသန္ဒဿနတ္တံ သာ အယံ ဒေသနာ ပဝတ္တာတိ အတ္ထော။

“——为了向若不经过折返便不能理解的人显示那一次第，这项教说便如此展开。这就是其义。”

(မူလဋီ-၂-၈၆-၈၇။ မဟာဋီ-၂-၂၄၅။)

缅文出处原串：“(မူလဋီ-၂-၈၆-၈၇။ မဟာဋီ-၂-၂၄၅။)”（《根本复注》二，86—87；《大复注》二，245。）

ဆိုလိုရင်းအချက် သုံးရပ်

三项要义

အထက်ပါ ဋီကာတို့၏ ဆိုလိုရင်း အနက်သဘောကို ပိုမို၍ သဘောပေါက်စေရန် မူရင်း သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗ အဖွင့်ခံ အဋ္ဌကထာစကားရပ်ကို ထပ်မံဖော်ပြ၍ ဋီကာအဓိပ္ပါယ်တို့ကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ရှင်းလင်းတင်ပြပေအံ့။

为了让人更清楚地理解上述诸复注所要表达的义理，下面重新列出它们所注释的义注原文，再逐项说明复注的各个解释。

အဋ္ဌကထာစကားရင်း ---- အလယ်ဖြစ်သော အာဟာရလေးပါးမှ (တစ်နည်း တဏှာမှ) အစပြု၍ အစဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာသို့တိုင်အောင် ဖြစ်ပေါ်လာသော = ဟောကြားတော်မူအပ်သော အာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို၊ အာဟာရလေးမျိုးတို့၏ အကြောင်းရင်းနိဒါန်းကို အသီးအသီး ပိုင်းခြား၍ ကျွတ်ထိုက်သသူ သာဝကတို့၏ အသိဉာဏ်၌ တည်စေခြင်း တည်အောင် ထားတော်မူခြင်းကို အစဥ်လိုက်သဖြင့် အတိတ်ဖြစ်သော အဓွန့်ကာလသို့တိုင်အောင် = အတိတ်အဓွန့်ကာလက ဖြစ်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရသို့တိုင်အောင် အာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို ရှေးရှူ ဆောင်ယူတော်မူပြီးလျှင် တစ်ဖန် အတိတ်အဓွန့်ကာလတရား ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာမှ စ၍ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှုအစဥ်ကို ကောင်းစွာပြခြင်း အကျိုးငှာ ဖြစ်စေအပ် ဟောကြားတော်မူအပ်လေသည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၆။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၂၅။) ဤအဋ္ဌကထာစကားရပ်၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ဋီကာဆရာတော်များက သုံးမျိုးရှင်းပြရာ ပထမနည်းမှာ ဤသို့

义注原文——从处于中间的四食〔换言之，从爱〕开始，直到作为最初支的无明而生起、而被宣说的《食经》教说，随顺分别确定四食各自的因由、再将这一确定安立在堪得解脱的弟子之智中的次第，把该教说引向过去一期，也就是一直引至过去一期的无明与行；然后又从属于过去一期的无明开始，为了清楚显示因法与果法因果相联的次第而建立、宣说。缅文出处原串：“(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၆။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၂၅။)”（《清净之道》二，156；《阿毗达磨义注》二，125。）复注师对这段义注文句作了三种解释，其中第一种解释内容如——

ဖြစ်၏။ ---

——下。

က။ ပထမအဖွင့် ရှင်းလင်းချက်

甲、第一种解释的说明

အသင်သူတော်ကောင်းသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော အာဟာရသုတ္တန်ကို ပြန်လည်၍ အာရုံယူထားပါ။

贤善者，请再次取前文所引的《食经》为所缘。

ယင်းသုတ္တန်တွင် စတ္တာရော အာဟာရာ = အာဟာရလေးပါးတို့တွင် ပါဝင်သော အာဟာရ - အရ ယခု ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ နောင်အနာဂတ် ဘဝတွက် ရည်မှန်းတောင့်တ၍ ပြုစုပျိုးထောင်နေသော ကမ္မဝဋ်ဖြင့် သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်အပ်သော ကမ္မဘဝဟူသော မနောသဉ္စေတနာဟာရကို ယူပါ။ ဖဿာဟာရ - အရ ယင်းမနော- သဉ္စေတနာနှင့် ယှဥ်သော ဖဿကို၊ ဝိညာဏာဟာရ - အရ ယင်းမနောသဉ္စေတနာနှင့် ယှဥ်သော ဝိညာဏ်ကို ကောက်ယူပါ။ ကဗဠီကာရာဟာရ - အရ ပစ္စုပ္ပန်ကဗဠီကာရာဟာရ အမည်ရသော သြဇာကို ထိုက်သလို ကောက်ယူပါ။ ယင်းမနောသဉ္စေတနာဟာရ၊ ဖဿာဟာရ၊ ဝိညာဏာဟာရတို့ကား ပစ္စုပ္ပန်၌ ပြုစုပျိုးထောင်- နေသော ကုသိုလ်တရားစု အကုသိုလ်တရားစုတို့တည်း။ သင်္ခါရနှင့် ကမ္မဘဝ = ကံတို့တည်း။

在该经中，就“စတ္တာရော အာဟာရာ”——“四食”——所含的“食”而言，应取在今生为了未来世而希求、筹划并培育，摄属于业轮、称为业有的意思食。就触食而言，应取与该意思食相应的触；就识食而言，应取与该意思食相应的识；就段食而言，则应随其所宜，取称为当前段食的食素。上述意思食、触食与识食，就是现今正在培育的善法组与不善法组，也就是行与业有——业。

ယင်းမနောသဉ္စေတနာဟာရသည် လူ့ဘဝ နတ်ဘဝစသည့် ဘဝထိုထိုကို သို့မဟုတ် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးကို တပ်မက်စွဲလမ်းသော ကာမုပါဒါန် အမည်ရသော တဏှာအရင့်စားကြောင့် ဖြစ်၏။

该意思食缘称为欲取的强烈爱而生；这种爱贪著、执取人、天等种种有，或五取蕴。

ယင်းကာမုပါဒါန်သည် တပ်မက်မှု တဏှာကြောင့် ဖြစ်၏။

该欲取缘爱而生。

ယင်းတဏှာသည် ခံစားမှု ဝေဒနာကြောင့် ဖြစ်၏။

该爱缘受而生。

ယင်းဝေဒနာသည် ဖဿကြောင့် ဖြစ်၏။

该受缘触而生。

ယင်းဖဿသည် သဠာယတနကြောင့် ဖြစ်၏။

该触缘六处而生。

ယင်းသဠာယတနသည် နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဖြစ်၏။

该六处缘名色而生。

ယင်းနာမ်ရုပ်သည် ဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်၏။

该名色缘识而生。

原书第 60 页

ယင်းဝိညာဏ်သည် သင်္ခါရကြောင့် ဖြစ်၏။

该识缘行而生。

ယင်းသင်္ခါရသည် အဝိဇ္ဇာကြောင့် ဖြစ်၏။

该行缘无明而生。

ဤသို့လျှင် အဝိဇ္ဇာဟူသော အတိတ်ကာလအဓွန့်သို့တိုင်အောင် ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု အစဥ်ကို ပြတော်မူလိုသည် ဖြစ်၍ သိစေတော်မူလိုသည် ဖြစ်၍ ရှုပွားစေတော်မူလိုသည် ဖြစ်၍ ဤအာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားတော်မူသည်ဟု ဆိုလိုပေသည်။

如此，佛陀为了显示这条因果相联的次第、令弟子知晓并加以观修，直至作为过去一期法的无明，才宣说《食经》；此即其义。

ဤနည်း၌ မနောသဉ္စေတနာဟာရ = ကမ္မဘဝ၊ ကာမုပါဒါန်၊ တဏှာ၊ ဝေဒနာ၊ ဖဿ၊ သဠာယတန၊ နာမ်ရုပ်၊ ဝိညာဏ် --- ဤ (၈)မျိုးတို့ကား ပစ္စုပ္ပန်ကာလ၌ ဖြစ်ပေါ်ကြကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်အဓွန့်ကာလ တရားစု- တို့တည်း။ သင်္ခါရနှင့် အဝိဇ္ဇာတို့ကား အတိတ်ဘဝ အတိတ်ကာလက ဖြစ်ခဲ့သော အတိတ်အဓွန့်ကာလ တရားစု- တို့တည်း။

在这种解释中，下列八法——意思食即业有、欲取、爱、受、触、六处、名色和识——都是生起于现在一期的法组；行与无明，则是过去世、过去时期已经生起的过去一期法组。

ယင်းစကားရပ်ကို ခိုင်မြဲစေရန် ဋီကာဆရာတော်များက အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော (ဃ) အမှတ်ပြ စကားရပ်များဖြင့် မောဠိယဖဂ္ဂုနသုတ္တန်ကို ကိုးကား၍ ထပ်မံ ဖော်ပြကြပြန်သည်။ ယင်းစကားရပ်တို့၏ ဆိုလိုရင်း မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။ --- တစ်ချိန် ဘုရားရှင်သည် ရဟန်းတော်တို့အား အာဟာရ (၄)မျိုးတို့ကို တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ အသီးအသီး ဟောပြတော်မူ၏။ ထိုအခါ မောဠိယဖဂ္ဂုန အမည်ရှိသော ရဟန်းတော်သည် မြတ်စွာဘုရားအား --- အရှင်ဘုရား အဘယ်သူသည် သိမှုဟူသော ဆောင်တတ်သောသဘော = ဝိညာဏာဟာရကို ဆောင်ပါသနည်းဟု လျှောက်- ထား၏။ (ပရမတ္ထသစ္စာနယ်၌ ဆောင်တတ်သူ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ မည်သည်မရှိ၊ သမ္မုတိသစ္စာနယ်၌သာ ရှိသည်ကို သတိပြုပါ။) ထိုအခါ ဘုရားရှင်က ဤသို့မိန့်တော်မူ၏။ --- ''အမေးသည် မသင့်လျော်ချေ၊ ဆောင်၏ဟူ၍ ငါဘုရားသည် မဟော၊ ဆောင်၏ဟု အကယ်၍ ငါဘုရား ဟောခဲ့မူ ထိုအရာ၌ --- 'အရှင်ဘုရား အဘယ်သူသည် ဆောင်ပါသနည်း။'ဟူသော အမေးသည် သင့်လျော်သည်

为使这一说法更加确定，诸复注师又以先前标作“丁”的文句援引《破群那经》加以说明。其义如下：一时，佛陀逐一向诸比丘宣说四食。那时，名为破群那的比丘禀告世尊：“尊者，究竟是谁在取食识食——即称为‘识知’、具有运载作用的食呢？”〔应注意：在胜义谛的范围，没有作为取食者的人或有情；只有在世俗谛的范围才作此说。〕世尊答道：“这个问题不恰当。我不说‘（有谁）在取食’。如果我说‘（有谁）在取食’，那么‘尊者，究竟是谁在取食？’才是恰当的——

ဖြစ်ရာ၏။ ဤသို့ကား ငါဘုရားသည် မဟော၊ ဤသို့ မဟောသော ငါဘုရားကို အကြင်သူသည် 'သိမှုဟူသော ဆောင်တတ်သောသဘော = ဝိညာဏာဟာရသည် အဘယ်တရား၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်ပါသနည်း။' --- ဟု ဤသို့ မေးခဲ့မူ ထိုသူ၏ ဤအမေးကား သင့်လျော်၏၊ ဝိညာဏာဟာရသည် နောင်တစ်ဖန် ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ကြောင်းတရား ဖြစ်၏။ ထိုဝိညာဏာဟာရသည် ဖြစ်သည်ရှိသော် တည်ရာ အာယတန (၆)ပါးသည် ဖြစ်၏။

——问题。但我并不如此说。我既不如此说，若有人问我：‘尊者，识食究竟是何者之缘？’这才是恰当的问题；识食是未来再有之生成的缘。当识食生起时，作为依处的六处便生起。

တည်ရာ အာယတန အကြောင်းခံကြောင့် တွေ့ထိမှု ဖဿသည် ဖြစ်၏ဟု ထိုအမေး၌ ဤအဖြေသည် သင့်လျော်၏။''ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူ၏။ (သံ-၁-၂၅၄။) ဤသို့လျှင် မောဠိယဖဂ္ဂုနသုတ္တန်၌ ဘုရားရှင်သည် ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် --- ကမ္မဝဋ်ဖြင့် သင်္ဂြိုဟ် ရေတွက်အပ်သော ဖဿာဟာရ မနောသဉ္စေတနာဟာရတို့၏ ထိုကမ္မဝဋ်ဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်အပ်သော ကမ္မဝိညာဏ် အမည်ရသော ကုသိုလ်ဝိညာဏ် သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ဝိညာဏ်ဟူသော ဝိညာဏာဟာရနှင့် ယှဥ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကဗဠီကာရာဟာရ၏ ထိုဝိညာဏာဟာရ ဖဿာဟာရ မနောသဉ္စေတနာဟာရတို့၏ ဖြစ်ခြင်း၏ မှီရာ အကြောင်းတရား၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း နောင်အနာဂတ် ကာလ၌ တစ်ဖန် ဘဝသစ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ဆောင်တတ်ကုန်သော အာဟာရတို့သည် (၄)မျိုးတို့ပင်တည်း။

缘作为依处的六处，触便生起；对于那个问题，这才是恰当的回答。”佛陀如此宣说。缅文出处原串：“(သံ-၁-၂၅၄။)”（《相应部》一，254；《破群那经》。）因此，由于摄属于业轮的触食与意思食和同样摄属于业轮、称为业识的善识或不善识——即识食——相应；又由于段食是这识食、触食与意思食生起所依的因，所以能够在未来再次带来新有的食，正是这四种。

原书第 61 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) မှန်ပေသည် --- ထိုကဗဠီကာရာဟာရသည် အားပေးထောက်ပံ့အပ်သော ရူပကာယရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ လည်းကောင်း၊ ကဗဠီကာရာဟာရကို အလိုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၏လည်းကောင်း ကမ္မဝိညာဏ် အမည်ရသော ကုသိုလ် ဝိညာဏ် သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ဝိညာဏ်ကို ဖြစ်ပေါ်လာအောင် အားထုတ်ခြင်းသည် ဖြစ်နိုင်၏။

确实如此：对于色身由段食扶助的人，以及希求段食的人，都可能为取得它而作种种努力，由此生起称为业识的善识或不善识。

မှန်ပေသည် ---- ကဗဠီကာရာဟာရဟူသော ဘောဇဥ်သည် ထိုဘောဇဥ်ကို မိမိက စွန့်လွှတ် လှူဒါန်း ပေးကမ်းခြင်း စသည်ကို ပြုလုပ်သောအခါ သဒ္ဓါတရားစသော ကုသိုလ်တရားတို့၏ အားကြီးသောမှီရာ အကြောင်း တရားဖြစ်၏၊ ပေးကမ်း လှူဒါန်းနေသော ဘောဇဥ်က သဒ္ဓါတရားစသော ကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနတို့၌ သက်ရှိ သက်မဲ့လောကတို့၌ ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ကို ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းတတ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်း လှူဖွယ်ဝတ္ထုဖြစ်သော ဆွမ်းဘောဇဥ်၌ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်စိုက်၍ရှုလိုက်ပါက ရုပ်ကလာပ် အမှုန်များကိုသာ တဖြည်းဖြည်း တွေ့ရှိလာမည်ဖြစ်၏။ ယင်းရုပ်ကလာပ်တို့ကား ဥတုဇ သြဇဋ္ဌမက ရုပ်တရားတို့ သာတည်း။ ယင်းဥတုဇ သြဇဋ္ဌမကရုပ်တို့ကို ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းလျက် ဉာဏ်ဖြင့်

段食这种食物，在有人舍出、布施、赠与它等时，是信等善法的强大亲依止缘；正在布施的食物，以亲依止缘力资助信等善法生起。能够把内外两处、有情与无情世间的色法和名法摄取至胜义层的禅修者，若以智慧在作为布施物的饭食上辨明四大种，就会逐渐只见色聚微粒。这些色聚只由时节生、以食素为第八法的诸色构成。禅修者摄取这些时节生、以食素为第八法的诸色至胜义层，并以智慧——

ပိုင်းခြားယူလျက် ယင်းပရမတ်ရုပ်တရားတို့ကို လက္ခဏာယာဥ် သုံးချက်တင်၍ ဝိပဿနာရှုခဲ့သော် ထိုဝိပဿနာ ဉာဏ် ပြဓာန်းသော ဝိပဿနာကုသိုလ်တရားတို့အား ထိုကဗဠီကာရာဟာရ အမည်ရသော ဘောဇဥ်ဟူသော ဥတုဇ သြဇဋ္ဌမကရုပ်တို့က အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ကျေးဇူးပြုပေး၏။

——将它们辨明，再把这些胜义色法安立于三相之下而作观修，那么这些时节生、以食素为第八法的诸色，便以强大的亲依止缘力，资助以观智为主导的观修善法生起。

တစ်ဖန် ထိုဘောဇဥ်ကို ရသတဏှာဓာတ်ဖြင့် မက်မက်မောမော စားသုံးခဲ့သော် ရာဂစသော ကိလေသာ- တို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ ထိုဘောဇဥ်မျိုးကို ငါမို့လှူနိုင်တာဟု ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားခဲ့လျှင်လည်း မာန ကိလေသာ- ဆိုးသည် ဝင်ရောက်လာပေ၏၊ သူတော်ကောင်းဓာတ်ခံ အားပျော့သူတို့၏ သန္တာန်၌ သူတစ်ပါးတို့၏ မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဥ်တို့ကို အာရုံပြု၍ ကိုယ့်ထက်သာ မနာလို ငြူစူစောင်းမြောင်းခြင်း ဣဿာတရားသည်လည်း တိုးပွားလာတတ်၏။ မွန်မြတ်သော မိမိ၏ ဘောဇဥ်ကို သူတစ်ပါးတို့နှင့် ဆက်ဆံမှုကို သည်းမခံနိုင်ခြင်း မစ္ဆရိယ တရားလည်း ဖြစ်ပွားလာတတ်၏။ ထိုအခါ ယင်းဘောဇဥ် = ကဗဠီကာရာဟာရက ရာဂစသည်အား ဖြစ်ပေါ်- လာအောင် အားကြီးသောမှီရာ ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေး၏။ ဘောဇဥ်ဟူသော ကဗဠီကာရာဟာရက သဒ္ဓါစသည့် ကုသိုလ်တရားတို့အား ရာဂစသည့် အကုသိုလ်တရားတို့အား ဤသို့ ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပုံကို ဘုရားရှင်သည် ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော် ပဥှာဝါရ၌ ဟောကြားထားတော်မူ၏။

另一方面，若以味爱贪著地食用那食物，贪等烦恼便会生起；若还夸耀‘只有我才布施得起这种食物’，慢烦恼也会生起。在善性薄弱者的相续中，以他人的上妙食物为所缘，嫉——不堪他人胜过自己——也容易增长；不能容忍自己上妙的食物与他人共享，悭也会生起。此时，作为食物的段食便以强大的亲依止缘力资助贪等不善法生起。世尊已在《发趣论》问分中，宣说段食这种食物如何以亲依止缘力，资助信等善法与贪等不善法。

ထိုသို့ ဘဝသစ်၌ ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ခြင်းကို ဆောင်တတ်ကုန်သော လေးပါးကုန်သော အာဟာရတို့ကို အာဟာရ - အရ ကောက်ယူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် --- ကမ္မဝဋ်ဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက် အပ်ကုန်သော အာဟာရလေးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်၌ ဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်အဓွန့်ကာလတရားတို့ မည်ရကား ဤ မောဠိယဖဂ္ဂုနသုတ္တန်နည်း၌ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ''ကမ္မဝဋ် = ကမ္မဘဝ အမည်ရသော အာဟာရ (၄)ပါးမှ စ၍ ဝိညာဏ်တိုင်အောင်သော တရားစုတို့ကား ပစ္စုပ္ပန် အဓွန့်ကာလတရားစုတို့တည်း''ဟူသော ဤပထမနည်း အယူအဆ အနက်သဘောတရားသည်သာလျှင် သင့်မြတ်ပေသည်။

由于从‘食’一词中应取这四种能令新有生起、能把有情带至新有的食，摄属于业轮的四食就称为现在一期诸法。因此，在《破群那经》这一解释中，前述第一种理解——‘从称为业有、摄属于业轮的四食开始，直至识为止的诸法，都是现在一期诸法’——才是恰当的。

ဤနည်း၌ ဘုရားရှင်သည် ပစ္စုပ္ပန်အာဟာရမှ စ၍ အတိတ် အဝိဇ္ဇာသို့တိုင်အောင် ပဋိလောမနည်းအားဖြင့် ပြောင်းပြန်လှန်၍ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပြီးနောက် တစ်ဖန် အတိတ်အဓွန့်ကာလတရား ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာမှ စ၍ ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင် --- ဣတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ = ရဟန်းတို့ … ဤသို့လျှင် အဝိဇ္ဇာ အကြောင်းခံကြောင့် သင်္ခါရတရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ --- ဤသို့ စသည်ဖြင့် အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်ကို ကုန်ဆုံးအောင် ဟောပြတော်မူလေသည်။ တစ်ဖန် ---

在这种解释中，佛陀先从现在的四食逆次推至过去的无明，宣说逆缘起；随后又从作为过去一期法的无明开始，直至老‘诸比丘，如此，缘无明而有诸行……’接着又宣说——

原书第 62 页

အဝိဇ္ဇာယတွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော = အဝိဇ္ဇာ၏ပင်လျှင် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသည် ဖြစ်၏ --- ဤသို့စသည်ဖြင့် အဝိဇ္ဇာမှသည် ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင် သံသရာစက်ရဟတ်၏ ချုပ်ငြိမ်းပုံ ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်ကိုလည်း ကုန်ဆုံးအောင် ဟောပြတော်မူလေသည်။ အတိတ် ပစ္စုပ္ပန် အနာဂတ် တိုးလျှိုပေါက် အနုလုံ ပဋိလုံ ဟောတော်- မူခြင်း ဖြစ်၏။

‘正由阿罗汉道使无明无余离贪、灭，故诸行灭。’如此，又从无明直至老死，完整宣说轮回之轮如何止息的逆缘起；这是贯通过去、现在与未来而宣说的顺缘起与逆缘起。

အတိတ်အဓွန့်ကာလမှ အစပြု၍ --- ဣတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ = ရဟန်းတို့ … ဤသို့လျှင် အဝိဇ္ဇာ အကြောင်းခံကြောင့် သင်္ခါရတရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ --- ဤသို့ စသည်ဖြင့် အတိတ်အဓွန့်ကာလ၌လည်းကောင်း၊ ထိုအတိတ်အဓွန့်ကာလမှ နောက်၌ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသော ပစ္စုပ္ပန် အဓွန့်ကာလ၊ အနာဂတ်အဓွန့်ကာလ၌လည်းကောင်း --- သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ။ပ။ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ = သင်္ခါရ အကြောင်းခံကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်၏။ပ။ ဇာတိ အကြောင်းခံကြောင့် ဇရာမရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ တရားတို့သည် ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်၏။ --- စသည်ဖြင့် အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်လျက် အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေသည့် ဖြစ်စဥ်ကို ဟောပြတော်မူလိုသော ဘုရားရှင်သည် ---- ရှေးဦးစွာ မျက်မှောက် ပစ္စုပ္ပန် အဓွန့်ကာလတရား ဖြစ်ကြကုန်သော အာဟာရလေးပါးတို့၏ အကြောင်းရင်းနိဒါန်းဖြစ်သည့် တဏှာကို

‘诸比丘，如此，缘无明而有诸行……’这既适用于过去一期，也适用于其后相续生‘缘行而有识……缘生而有老死、愁、悲、苦、忧、恼等诸法显现、生起。’佛陀为了显示因法与果法相联、无间相续的这一过程，先清楚宣说作为眼前现在一期法的四食之因由的爱，并由此——

ထင်ရှားဟောပြသည်၏ အစွမ်းဖြင့် အတိတ် အဓွန့်ကာလတရားဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာသို့တိုင်အောင် တက်ရောက် ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုသို့ ဟောကြားတော်မူပြီးသည်မှနောက်၌ ထိုအတိတ် အဓွန့်ကာလတရားဖြစ်သည့် အဝိဇ္ဇာမှ အနာဂတ် အဓွန့်ကာလတရားဖြစ်သည့် ဇာတိ ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင် သံသရာစက်ရဟတ်၏ လည်ပတ်စဥ်ဟူသော အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်၊ သံသရာစက်ရဟတ်၏ ချုပ်ငြိမ်းပုံဟူသော ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်တို့ကို တစ်ဖန်ပြန်၍ နစ်ခြင်း = တစ်ဖန်ပြန်၍ ဟောပြတော်မူခြင်းနှင့် ကင်း၍ သစ္စာလေးပါးတရား = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်တို့ကို မသိနိုင်ကုန်သော ဝေနေယျတို့အား ထို အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ဖြစ်ပုံအစဥ် ချုပ်ငြိမ်းပုံအစဥ်ကို ထင်ရှားပြတော်မူခြင်း အကျိုးငှာ ဤ အာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော် သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏ဟု ဆို်လိုသည်။

——逐次上溯，宣说至作为过去一期法的无明。这样宣说之后，又从过去一期的无明开始，直至作为未来一期法的生、老死，宣说轮回之轮转起次第的顺缘起，以及轮回之轮止息次第的逆缘起。对于若不这样折返重说便不能知见四圣谛——缘起法——的所化者，为了向他们清楚显示因法与果法的生起次第和止息次第，才有这部《食经》的宣说；此即其义。

(မူလဋီ-၂-၈၆-၈၇။ မဟာဋီ-၂-၂၄၄-၂၄၅။ အနုဋီ-၂-၉၃-၉၄။)

缅文出处原串：‘(မူလဋီ-၂-၈၆-၈၇။ မဟာဋီ-၂-၂၄၄-၂၄၅။ အနုဋီ-၂-၉၃-၉၄။)’（《根本复注》二，86—87；《大复注》二，244—245；《随复注》二，93—94。）

အလယ်မှ အစသို့ ရှုကွက်

从中至初的观法

ဤအထက်ပါ အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၏ ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့်အညီ အလယ်မှ အစသို့ ပြောင်းပြန်လှန်၍ ပဋိလောမအားဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားတို့ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် --- ရှေးဦးစွာ မိမိ၏ အနာဂတ်ဘဝ တစ်ခုအတွက် ရည်ရွယ်တောင့်တ၍ ပြုစုပျိုးထောင်နေကျ ဖြစ်သော ဝဋ္ဋနိဿိတကုသိုလ် တစ်ခုခုကို အာရုံယူ၍ စတင်ရှုနိုင်ပါသည်။

依照上述义注与复注的解释，想要摄取、观修从中间转向开端、以逆次而宣说的缘起法义的瑜伽行者，可以先取自己平时为求得某一未来有而发愿、培育的任一种依止轮转之善为所缘，开始观修。

ပို၍နားရှင်းအောင် ဆိုပေအံ့ --- အသင်သူတော်ကောင်းသည် အနာဂတ်ဘဝ၌ ဓမ္မကထိကနတ်သား ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်တောင့်တ၍ သံဃာတော်တို့အား ဆွမ်းသင်္ကန်းများကို လှူဒါန်းခြင်း ကုသိုလ်သင်္ခါရတစ်ခုကို ပြုစုပျိုးထောင်သည် ဆိုကြပါစို့။

再说得清楚一些：假设贤善的您为了来世成为说法天子，发愿并培育一项向僧团布施饭食与袈裟的善行。

原书第 63 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ထိုဝဋ္ဋနိဿိတဖြစ်သော ကုသိုလ်သင်္ခါရ စေတနာအုပ်စုသည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာနှင့် လှူဒါန်းခဲ့၍ သောမနဿဝေဒနာနှင့်လည်း အတူတကွ ဖြစ်ငြားအံ့၊ ကံ-ကံ၏အကျိုးကို တတ်သိနားလည်သည့် ကံသာလျှင် ကိုယ်ပိုင် ဥစ္စာရှိမှု ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်လည်း ပြဓာန်းလျက် ရှိငြားအံ့၊ ဇောအသီးသီး၌ နာမ်တရား (၃၄)လုံးစီ အသီးအသီး ရှိမည်ဖြစ်၏။ နောင်အနာဂတ် ဇာတိကို သို့မဟုတ် ဥပပတ္တိဘဝကို ဖြစ်စေတတ်သည့် စွမ်းအားရှိသည့် ကမ္မဝဋ်တရားများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်များသာ ဖြစ်ကြသည်။

假如那组依止轮转的善行之思，是以欢喜心布施而与悦受俱起，并且以了知业与业果、了知业为己有的业自属正见智为主导，那么每一个速行中各有三十四种名法。由于这些业轮法具有能使未来生或再生有生起的力量，它们只是意门速行心路的心相续。

ယေဘုယျအားဖြင့် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း (၁)ကြိမ်၊ ဇော (၇)ကြိမ် ဖြစ်တတ်၏။ လှူဖွယ်ဝတ္ထု၊ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်၊ ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝ စသည်တို့၌ တည်ရှိကြသော ကာမ ရုပ်နာမ်ပရမတ်တို့ကို အာရုံယူနိုင်ခဲ့သော် တဒါရုံ ကျနိုင်၏၊ ပညတ်ကို အာရုံယူခဲ့သော် တဒါရုံ မကျပေ။ မဟာဝိပါက် တဒါရုံများနှင့် အဟိတ် တဒါရုံများ ထိုက်သလို ကျခွင့် ရှိ၏။ ယင်းကုသိုလ်သင်္ခါရ နာမ်တရားစုတို့တွင် --- ၁။ ဖဿကား ဖဿာဟာရတည်း။

一般会依次生起一次意门转向和七次速行。若所取的所缘是存在于布施物、受施者、说法天子之有等处的欲界究竟色名法，彼所缘便可能生起；若所取的是概念，彼所缘便不会生起。大果报彼所缘与无因彼所缘都可能按其所应生起。在那组善行名法中：一、触是触食。

၂။ စေတနာကား မနောသဉ္စေတနာဟာရတည်း။

二、思是意思食。

၃။ အသိစိတ်ကား ဝိညာဏာဟာရတည်း။ (ကမ္မဝိညာဏ်တည်း။) ၄။ နှလုံးအိမ် အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော (၅၄) မျိုးကုန်သော ရုပ်တို့တွင် ပါဝင်တည်ရှိကြသော သြဇာတို့ကား တစ်နည်းဆိုရသော် ခန္ဓာကိုယ်၌ တည်ရှိကြသော စတုသမုဋ္ဌာနိကသြဇာတို့ကား ကဗဠီကာရာဟာရတည်း။

三、认知心是识食，也就是业识。四、存在于心脏内五十四种色法之中的食素，换言之，遍在身体中的四因生食素，就是段食。

ဤအာဟာရလေးပါးတို့ကို စတင်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနတို့၌ ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်း- ဆည်းတတ် ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူတတ်သဖြင့် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်ကို ရရှိပြီးပါမှ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်သို့ ကူးပြောင်းလာသော အသင်သူတော်ကောင်းအဖို့ ဤအာဟာရလေးပါး အမည်ရသည့် ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းဖို့ရန်မှာ မခက်ခဲလှတော့ပြီ ဖြစ်၏။

先从这四食开始摄取。贤善的您已经以能在内外两处分别摄取色名法之智获得名色分别智，继而转入缘摄受智；因此，再摄取称为这四食的色法与名法，已不会十分困难。

အကယ်၍ အခက်အခဲရှိနေပါက သဘောမပေါက်သေး ဖြစ်နေပါက မိမိရရှိထားပြီးသည့် သမာဓိများကို တစ်ဖန်ပြန်၍ အဆင့်ဆင့်ထူထောင်ပါ။ စတုတ္ထစျာန်သမာဓိကြောင့် လင်းရောင်ခြည်စွမ်းအားများ အထူး အားကောင်းလာသောအခါ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနတို့၌ ရုပ်နာမ်တို့ကို တစ်ဖန်ပြန်၍ သိမ်းဆည်းပါ။

如果仍有困难、尚未领会，就把自己已经获得的定依次重新建立起来。当第四禅定所生的光明力量变得特别强盛时，再次摄取内外两处的色名法。

ရုပ်နာမ် ပရမတ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းနေသည့် သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်သည် စွမ်းအားထက်မြက် စူးရှလာသော အခါ ဆွမ်းသင်္ကန်းများကို လှူဒါန်းနေသည့် အချိန်က ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ရုပ်နာမ်တို့ကို အထူးသဖြင့် ဆုတောင်း နေသော စိတ်အစဥ် လှူဒါန်းနေသော စိတ်အစဥ်တို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။ ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူပါ။

当摄取究竟色名法的正见智变得有力、敏锐时，便摄取布施饭食与袈裟当时生起的色名法，尤其是发愿时的心相续与布施时的心相续，并以智分别。

အကယ်၍ ထိုအလှူဒါနပွဲမှာ လွန်ခဲ့သော ရက်အနည်းငယ်က သို့မဟုတ် လအနည်းငယ်က ကျင်းပခဲ့သည် ဖြစ်၍ အနည်းငယ် ဝေးကွာနေသဖြင့် ယင်းအာဟာရလေးပါး ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရာ၌ အခက်အခဲ ရှိနေသေးပါက အသင်သူတော်ကောင်းသည် တရားမထိုင်မီ စေတီတော်၌ ဖြစ်စေ ရုပ်ပွား ဆင်းတုတော် တစ်ဆူထံ၌ ဖြစ်စေ ဆီမီးလှူ၍ ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝကို ဆုတောင်းကြည့်ပါ။ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ စိတ်ပါလက်ပါ ဆုတောင်းကြည့်ပါ။ သို့မဟုတ် အသစ်စက်စက် ကောင်းမှုကုသိုလ် တစ်ခုကို ထပ်ပြု- ကြည့်ပါ။ ဆုတောင်းကြည့်ပါ။ ထိုအလှူပွဲ၌ --- ၁။ ဓမ္မကထိကနတ်သားဟု အသိမှားမှုသဘောကား အဝိဇ္ဇာတည်း။

如果那场布施是在数日或数月前举行的，时间稍远，因而摄取称为四食的这些色法与名法仍有困难，贤善的您可以在禅坐前，于佛塔或一尊佛像前布施灯明，并发愿成为说法天子。应欢喜、诚心地发愿；或者再新作一项善业并发愿。在那场布施中：一、把说法天子误认作实有的错误认知，就是无明。

၂။ ယင်းဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝကို တွယ်တာတပ်မက်မှုသဘောကား တဏှာတည်း။

二、对说法天子之有的眷恋、贪求，就是爱。

၃။ ယင်းဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝကို စိတ်ကပ်ရောက်စွဲနေမှုသဘောကား ဥပါဒါန်တည်း။ (ကိလေသဝဋ် သုံးပါးတည်း။)

三、心黏著、执取说法天子之有，就是取。这三项就是烦恼轮。

原书第 64 页

〔ဓမ္မကထိကနတ်သား တကယ်ထင်ရှားရှိ၏ဟု စွဲလမ်းယုံကြည်မှုကား သက္ကာယဒိဋ္ဌိတည်း။ ဤကိလေသဝဋ် အုပ်စုသည်ကား ယေဘုယျအားဖြင့် ပုထုဇန်များအတွက် လောဘဒိဋ္ဌိအုပ်စုတည်း။ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း (၁)ကြိမ်၊ ဇော (၇)ကြိမ် ဖြစ်တတ်၏၊ ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝ၌ တည်ရှိသော ကာမ ရုပ်နာမ်ကို အာရုံပြုနိုင်သော်ကား တဒါရုံကျခွင့် ရှိ၏။ ကုသလဝိပါက် တဒါရုံများ ထိုက်သလို ဖြစ်နိုင်၏။ ဇောသည် သောမနဿဝေဒနာနှင့် အတူတကွ ဖြစ်၍ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော် နာမ်တရား (၂ဝ)စီ အသီးအသီး ရှိ၏။〕 ၄။ စေတီတော်၌ သို့မဟုတ် ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်၌ ဆီမီးပူဇော် လှူဒါန်းနေသော ထိုဝဋ္ဋနိဿိတကုသိုလ် စေတနာအုပ်စုကား သင်္ခါရတည်း။

〔执著并相信说法天子真实存在，就是有身见。这组烦恼轮法，对凡夫而言通常是贪见组。一般会依次生起一次意门转向和七次速行；若能取存在于说法天子之有中的欲界色名法为所缘，也可能生起彼所缘，并可按其所应生起善果报彼所缘。若速行与悦受俱起且与见相应，每一速行各有二十种名法。〕四、在佛塔或佛像前供养、布施灯明时，那组依止轮转之善的思就是行。

〔သောမနဿဝေဒနာနှင့် အတူတကွဖြစ်၍ ဉာဏ်ယှဥ်သော် ဇောအသီးအသီး၌ နာမ်တရား (၃၄)စီ အသီးအသီး ရှိကြမည်ဖြစ်သည်။ စေတီတော် ရုပ်ပွားတော် ဆီမီး စသည်တို့၏ ရူပါရုံအရောင်ကို အာရုံယူနိုင်- ခဲ့သော် တဒါရုံကျခွင့် ရှိ၏။ တဒါရုံကျခဲ့သော် မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း (၁)ကြိမ်၊ ဇော (၇)ကြိမ်၊ တဒါရုံ (၂) ကြိမ် --- ဟူသော မနောဒွါရဝီထိ နာမ်တရားစုတည်း။〕 ၅။ ယင်းအဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့ ခြံရံထားသော ကုသိုလ်သင်္ခါရတရားစုတို့ကား အနိစ္စတရားစုတို့သာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီးလျှင် ပျက်သွားကြ၏၊ ပျက်သွားသောအခါ နောင်တစ်ချိန်ဝယ် မိမိ မျှော်လင့်တောင့်တ နေသည့် ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝတည်းဟူသော ခန္ဓာငါးပါးကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် စွမ်းအင်ကမ္မသတ္တိကို ရုပ်နာမ် သန္တာန်အစဥ်၌ မြှုပ်နှံပြီးမှသာလျှင် ချုပ်ပျက်သွား၏။ ယင်းစွမ်းအင်သတ္တိကား ကံတရားပင်တည်း။ နာနာက္ခဏိက ကမ္မ ပစ္စည်းတရားတည်း။

〔若它与悦受俱起且智相应，每一速行各有三十四种名法。若能取佛塔、佛像、灯明等的颜色所缘为所缘，便可能生起彼所缘；若彼所缘生起，这组意门心路名法便依次包括一次意门转向、七次速行与两次彼所缘。〕五、被无明、爱、取围绕的这些善行法组，因为都是无常法，所以生起以后便坏灭；它们只有先在色名相续中埋下能够于未来产生所愿说法天子之有、即五蕴的业力，才会灭去。这种潜在力量就是业，也就是异刹那业缘法。

အားလုံးပေါင်းသော် အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံ ဟူသော အကြောင်းတရားငါးပါး စုံညီသွား၏။

合计起来，无明、爱、取、行、业这五种因法便全部具足。

နောင်အနာဂတ်အတွက် ရည်မြော်၍ ပစ္စုပ္ပန်တွင် ပြုစုပျိုးထောင်လိုက်သော ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်းတရားငါးပါးတည်း။

它们是为了未来而在现在培育的五种现在因法。

ကိလေသဝဋ်နှင့် ကမ္မဝဋ်တည်း။ ယင်းကမ္မဝဋ် အမည်ရသော ဇောအသီးသီး၌ တစ်နည်းဆိုရသော် သင်္ခါရ ကမ္မဘဝ အမည်ရသော နာမ်တရားစုတို့၌ --- ၁။ ဖဿကား ဖဿာဟာရတည်း။

它们就是烦恼轮与业轮。在称为业轮的每一个速行中，换言之，在称为行、业有的名法组中：一、触是触食。

၂။ စေတနာကား မနောသဉ္စေတနာဟာရတည်း။

二、思是意思食。

၃။ အသိစိတ်ကား ဝိညာဏာဟာရတည်း။

三、认知心是识食。

၄။ ရုပ်အာဟာရဟူသော သြဇာရုပ်တို့ကား ကဗဠီကာရာဟာရတည်း။

四、称为色食的食素色是段食。

ဤအာဟာရလေးပါးတို့ကို စတင်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုသို့ သိမ်းဆည်းရာ၌ အထက်ပါ ကမ္မဝဋ်တွင် အကျုံးဝင်သော ဖဿ၊ စေတနာ၊ ဝိညာဏ်တို့ကား ကျန်စေတသိက်များ မပါဘဲ မိမိတို့ချည်းသက်သက် ဖြစ်နိုင်သည့်စွမ်းအား မရှိကြပေ။ ကျန်စေတသိက်များနှင့် ယှဥ်တွဲရမှသာလျှင် ဖြစ်နိုင်သည့်စွမ်းအား ရှိကြ၏။

先从这四食开始摄取。摄取时应知：上述摄属于业轮的触、思、识，若没有其余心所，便不能各自单独生起；只有与其余心所相应，它们才有能力生起。

သို့အတွက် ယင်းတရားသုံးပါး ဦးဆောင်သည့် သမ္ပယုတ်တရား အားလုံးကိုပါ ရောနှော၍ သိမ်းဆည်းပါ။

因此，也要把由这三法领头的一切相应法合在一起摄取。

တစ်နည်းဆိုသော် ယင်းမနောဒွါရဝီထိ တစ်ဝီထိလုံးအတွင်း၌ ပါဝင်တည်ရှိကြသော နာမ်တရားတို့ကို နာမ်တုံး နာမ်ခဲတည်းဟူသော နာမ်ဃန အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးလျက် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။ နောင်အနာဂတ်ဇာတိ သို့မဟုတ် ဥပပတ္တိဘဝကို ဖြစ်စေတတ်သည့် ကမ္မဝဋ်တရားများ ဖြစ်ခြင်း- ကြောင့် မနောဒွါရိကဇောဝီထိ စိတ်အစဥ်များသာ ဖြစ်ကြသည်။

换言之，应把这整条意门心路中的名法逐一破除看似成团成块的名法密集，以智见摄取直至究竟法。由于它们是能够引生未来生或再生有的业轮法，所以都只是意门速行心路的心相续。

原书第 65 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ယင်းနာမ်တရားစုတို့၏ မှီရာ ဝတ္ထုရုပ်များ ဖြစ်ကြသော ဟဒယဝတ္ထုနှင့်တကွ (၅၄)မျိုးကုန်သော ရုပ်တရား- တို့ကိုလည်း ယင်းရုပ်တရားတို့တွင် အကျုံးဝင်သော ကဗဠီကာရာဟာရ အမည်ရသော စတုသမုဋ္ဌာနိက သြဇာကို အဦးမူ၍ ရုပ်တုံး ရုပ်ခဲ ရုပ်ဃန အသီးအသီးကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီးလျက် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။ (၆)ဒွါရ၊ (၄၂)ကောဋ္ဌာသတို့၌ တည်ရှိကြသော ရုပ်တရားတို့ကိုပါ ရောနှော၍ သိမ်းဆည်းလိုပါက သိမ်းဆည်းပါ။

这些名法所依、包括心所依处色在内的五十四种色法，也应摄取；摄取时，以这些色法中所含、称为段食的四因生食素为先，逐一破除看似成团成块的色密集，以智见摄取直至究竟法。若想把存在于六门、四十二身分中的色法也合在一起摄取，也可以如此摄取。

ဖြစ်တတ်သောသဘာဝ -- အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနတို့၌ ရုပ်နာမ်တို့ကို ပရမတ်သို့ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်း နေသော ယင်းနာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်ကြောင့်လည်း လင်းရောင်ခြည်များ ထွက်ပေါ်နေသည်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ လင်းရောင်ခြည်အားကောင်းနေသော အချိန်တွင် သူတော်ကောင်းတစ်ဦးသည် ယခုကဲ့သို့ အာဟာရလေးပါး အမည်ရသည့် ကမ္မဝဋ်တရားတို့ကို၊ တစ်နည်း နာမ်ရုပ်တို့ကို လှမ်း၍ သိမ်းဆည်းလိုက်ရာ၌ ဆွမ်းသင်္ကန်း လှူနေသည့်ပုံ၊ သို့မဟုတ် ဆီမီးလှူနေသည့်ပုံကို အချို့ယောဂီတို့သည် ဉာဏ်ရောင်ထဲ၌ တွေ့မြင်နေတတ်၏။

常见的情形：在内外两处把色名法摄取至究竟层的名色分别智，也会使光明生起。当光明强盛时，贤善者试着摄取这些称为四食的业轮法，换言之，色名法；有些瑜伽行者便会在智光中看见布施饭食与袈裟、或布施灯明时的影像。

ထိုအခါတွင် ထိုပုံ၌ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို မြင်အောင် စိုက်၍ ရှုပါ။ ဗဟိဒ္ဓ၌ ရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းတတ်သော သူတော်ကောင်း အဖို့ကား မခက်ခဲတော့ပြီ။ ထိုပုံကိုလည်း ဗဟိဒ္ဓ၌ ရုပ်နာမ်ကို သိမ်းဆည်းသည့်ပုံစံအတိုင်းပင် ဓာတ်ကြီးလေးပါးက စ၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ရုပ်ကလာပ်များကို တွေ့မြင်သောအခါ ရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲလျက် ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင်ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။ အထူးသဖြင့် နှလုံး၌ တည်ရှိကြသော (၅၄)မျိုးကုန်သော ရုပ်တရားတို့ကို ထိုတွင်လည်း ဟဒယဝတ္ထုကို ဦးစားပေး၍ သိမ်းဆည်းပါ။

这时，应专注观照该影像，直至看见其中的四大种。对于已经善于在外部摄取色名法的贤善者，这已不再困难。应像在外部摄取色名法那样，也从四大种开始摄取该影像；看见色聚以后，就分析色聚，以智见摄取直至究竟法。尤其应摄取心脏内的五十四种色法，并在那里优先摄取心所依处色。

ထိုသို့ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့သော် ယင်းဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ ဖြစ်နေသော အိမ်ရှင်ဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်ကိုလည်း လွယ်လွယ်ကူကူပင် ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူနိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအခါ ယင်း ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်ကို ရှေ့တိုး နောက်ဆုတ်သဘောဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ သိမ်းဆည်းခဲ့သော် ယင်းဘဝင် မနောအကြည်ဓာတ်တို့၏ အကြား အကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်သွားကြသော ဝီထိစိတ်အစဥ်များကိုလည်း လွယ်လွယ် ကူကူ သိမ်းဆည်းနိုင်တော့မည် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုဝီထိစိတ်အစဥ်တို့တွင် အသင်သူတော်ကောင်း ကိုယ်တိုင် ဆုတောင်းခဲ့သော အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် နာမ်တရားစုတို့ကို ရှာဖွေကြည့်ပါ။

若能如此摄取心所依处色，便可轻易以智分别依该心所依处色而生、作为‘主人’的有分意净界。随后，若以前进、后退的方式反复摄取这些有分意净界，也就能轻易摄取在各个有分意净界之间生起的心路心相续。在这些心路心相续中，寻找贤善的您亲自发愿时生起、上文所说的烦恼轮与业轮名法组。

သိမ်းဆည်းကြည့်ပါ။

试着摄取它们。

အကြိမ်ကြိမ် ဆန်းစစ်ကြည့်ပါ

反复检验

အသင်သူတော်ကောင်းသည် ကောင်းမှုပြုစဥ်၌ ဖြစ်ပေါ်သွားကြသော နာမ်တရားစုတို့ကို ကောင်းမှုပြုစဥ်၌ သတိပြု၍ မှတ်သားထားပါ။ ယ္ခုကဲ့သို့ တစ်ဖန်ပြန်၍ ယင်းကမ္မဝဋ် နာမ်တရားတို့ကို သိမ်းဆည်းရာ၌ သိမ်းဆည်း နိုင်သောအခါ ရှေးယခင် ကောင်းမှုပြုစဥ်က ဆုတောင်းခဲ့သည့် နာမ်တရားများ ဟုတ်မဟုတ်ကို သေချာစွာ ဆန်းစစ်ကြည့်ပါ။ တူသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်လျှင်ကား အောင်မြင်မှု ရရှိပြီဖြစ်သည်။

贤善的您在行善时，应当留意并记住当时生起的名法组。如今再次摄取那些业轮名法，若能摄取得到，就应仔细检验：它们是否正是先前行善、发愿时的那组名法。若能判定确是同一组，便已取得成功。

ယင်းကမ္မဝဋ်တွင် အကျုံးဝင်သော အာဟာရလေးပါးတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သောအခါ အထက်တွင်ဖော်ပြ ခဲ့သည့်အတိုင်း ပဋိလောမနည်းအားဖြင့် ပြောင်းပြန်လှန်၍ အတိတ်ဘဝ အတိတ်အဓွန့်တရားဖြစ်သည့် အဝိဇ္ဇာသို့ တိုင်အောင် သိမ်းဆည်းပါ။

能够摄取属于该业轮的四食以后，就依上文所说，以逆次从中转向开端，一直摄取至作为过去生、过去一期法的无明。

အောင်မြင်မှုရသောအခါ အဝိဇ္ဇာကြောင့် သင်္ခါရဖြစ်ပုံ၊ သင်္ခါရကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်ပုံစသည့် သံသရာ စက်ရဟတ်၏ ဖြစ်စဥ်ဟူသော အနုလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် = ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ အဝိဇ္ဇာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရချုပ်ပုံ သင်္ခါရချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်ချုပ်ပုံ စသည့် သံသရာစက်ရဟတ်၏ ချုပ်ငြိမ်းပုံ

成功以后，对于缘无明而有行、缘行而有识等轮回之轮的转起过程，即显示因果相联方式的顺缘起；以及因无明灭故行灭、因行灭故识灭等轮回之轮的止息过程——

原书第 66 页

ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားကိုလည်းကောင်း အနာဂတ် အဓွန့်ကာလသို့တိုင်အောင် တစ်ဖန်ပြန်၍ သိမ်းဆည်း ရှုပွားပါ။ ဤကား နွယ်ခွေယောကျာ်း ဥပမာဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားတို့ကို လေးနည်းဖွင့်ဆို ထားသည့် အဋ္ဌကထာအဖွင့်တို့တွင် တတိယနည်းကို ဖွင့်ဆိုထားသော ဋီကာဆရာတော်တို့၏ အာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို အဓိပ္ပါယ်ယူဆပုံ ပထမအဖွင့် ရှုကွက်အကျဥ်းတည်း။ (အသေးစိတ်ရှုကွက်ကို နောက်တွင် ထပ်မံ၍ ဖော်ပြပါမည်။)

——即逆缘起，都应再次摄取、观修，一直观至未来一期。这就是在义注以采蔓者譬喻解释缘起法义的四种方法中，复注师解释第三种方法时，对《食经》教说所作第一种解释的简要观法。〔详细观法将在后文再次说明。〕

ခ။ ဒုတိယအဖွင့်အရ အဓိပ္ပါယ်ယူဆပုံ

乙、依第二种解释的释义方式

ခ။ အာဟာရာ ဝါ တဏှာယ ပဘာဝေတဗ္ဗာ အနာဂတော အဒ္ဓါ၊ တဏှာဒယော ပစ္စုပ္ပန္နော၊ သင်္ခါရာဝိဇ္ဇာ အတီတောတိ။ (မူလဋီ-၂-၈၆။ မဟာဋီ-၂-၂၄၄-၂၄၅။) အဋ္ဌကထာ၌ ဖော်ပြထားသော အထက်ပါ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော် တတိယနည်းဖြစ်သည့် အာဟာရ သုတ္တန်ကို အဓိပ္ပါယ်ယူဆပုံ ဒုတိယတစ်နည်း ထပ်ဖွင့်ထား၏။ ယင်းအဖွင့်အရ အာဟာရသုတ္တန်ကို အဓိပ္ပါယ် ယူဆပုံမှာ ဤသို့တည်း။

巴利“乙、或者，由爱所产生的诸食属于未来一期，爱等属于现在一期，行与无明属于过去一期。”这是对义注所说缘起第三种方法——《食经》——所作的另一种释义。依这一解释，《食经》的意义应当如下理解。

ယခုလက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ ပြုစုပျိုးထောင်လိုက်သော တဏှာသည် (= အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် ခြံရံ- ထားသော ကံသည်) ဖြစ်စေထိုက်ကုန်သော အနာဂတ်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ ဖြစ်ကြကုန်သော အာဟာရ လေးမျိုးတို့ကို အာဟာရသုတ္တန် ပါဠိတော်၌ လာရှိသော စတ္တာရော အာဟာရာ - အရ ကောက်ယူပါ။ အကယ်၍ ယင်းအနာဂတ် ပဋိသန္ဓေသည် တိဟိတ် သောမနဿပဋိသန္ဓေ ဖြစ်အံ့၊ ထိုပဋိသန္ဓေ၌ နာမ်တရား (၃၄)လုံး ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် အသင်သူတော်ကောင်းသည် ဆုတောင်းပန်ထွာထားသည့် ဓမ္မကထိကနတ်သား ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေကိုပင် အာရုံယူထားပါ။ ယင်းအနာဂတ်ပဋိသန္ဓေ နာမ်တရားစုတွင် --- ၁။ ဖဿကား ဖဿာဟာရတည်း။

现今在现在世所培育的爱，也就是由无明、爱、取所围绕的业，将令未来世结“四食”应从这一语中取这未来结生的四食。若那未来结生是三因悦俱结生，其时将有三十四名法。作为范例，贤善者可取自己所发愿求得的说法天子之有的结生为所缘。在该未来结生的名法聚中：一、触是触食。

၂။ စေတနာကား မနောသဉ္စေတနာဟာရတည်း။

二、思是意思食。

၃။ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကား ဝိညာဏာဟာရတည်း။

三、结生识是识食。

ဤသည်တို့ကား ပဋိသန္ဓေအခိုက် နာမ်အာဟာရ သုံးပါးတို့တည်း။

以上是结生刹那的三种名食。

၄။ ပြည့်စုံသော အာယတနရှိသော ဓမ္မကထိကနတ်သား၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ ပြိုင်တူဖြစ်ကြသော စက္ခုဒသက ကလာပ်၊ သောတဒသကကလာပ်၊ ဃာနဒသကကလာပ်၊ ဇိဝှါဒသကကလာပ်၊ ကာယဒသကကလာပ်၊ ဘာဝဒသကကလာပ်၊ ဟဒယဒသကကလာပ်ဟူသော ကမ္မဇရုပ်ကလာပ်အမျိုးစား (၇)မျိုးတို့တွင် ပါဝင်- ကြသော ကမ္မဇသြဇာ အသီးအသီးကား ကဗဠီကာရာဟာရတည်း။ ဤကား ရုပ်အာဟာရတစ်ပါးတည်း။

四、诸处具足的说法天子，在结生刹那同时生起眼十法聚、耳十法聚、鼻十法聚、舌十法聚、身十法聚、性根十法聚与心所依处十法聚，共七类业生色聚；其中各自所含的业生食素，就是段食。这是唯一的色食。

ဤအာဟာရလေးပါးတို့ကား အနာဂတ် အဓွန့်ကာလတရားတို့တည်း။ ယင်းအနာဂတ် အာဟာရလေးပါး- တို့၏ အကြောင်းရင်းခံဖြစ်သော တဏှာစသော တရားတို့ကား (ကမ္မဘဝ၊ ဥပါဒါန်၊ တဏှာ၊ ဝေဒနာ၊ ဖဿ၊ သဠာယတန၊ နာမ်ရုပ်၊ ဝိညာဏ်တို့ကား) ပစ္စုပ္ပန်အဓွန့်ကာလတရားတို့တည်း။ သင်္ခါရနှင့် အဝိဇ္ဇာတို့ကား အတိတ် အဓွန့်ကာလတရားတို့တည်း။ (မူလဋီ-၂-၈၆။ မဟာဋီ-၂-၂၄၄-၂၄၅။) ဤယူဆပုံနည်း၌ အနာဂတ် အဓွန့်ကာလတရား၊ ပစ္စုပ္ပန် အဓွန့်ကာလတရား၊ အတိတ် အဓွန့်ကာလတရား ဟူသော အဓွန့်ကာလတရား (၃)မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ရှုကွက်မှာ ယင်းအနာဂတ် ပဋိသန္ဓေဟူသော အာဟာရ (၄)ပါးက စ၍ အတိတ် အဓွန့်ကာလတရား အဝိဇ္ဇာသို့ တိုင်အောင် ပြောင်းပြန်လှန်၍ အကျိုးနှင့် အကြောင်း ဆက်နွယ်မှု သဘောတရားကို တစ်စတစ်စ သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်သည်။

这四食属于未来一期法。作为这未来四食之因由的爱等诸法——即业有、取、爱、受、触、六处、名色与识——属于现在一期法；行与无明则属于过去一期法。缅文出处原串：“(မူလဋီ-၂-၈၆။ မဟာဋီ-၂-၂၄၄-၂၄၅။)”（《根本复注》二，86；《大复注》二，244—245。）这一释义方式具足未来、现在与过去三期法。观法时，应从作为未来结生的四食开始，逆向逐步摄取，直至属于过去一期法的无明，并观修果与因之间的关联法则。

原书第 67 页

ဂ။ ဋီကာတို့၏ တတိယအဖွင့်အရ အဓိပ္ပါယ်ယူဆပုံ

丙、依诸复注第三种解释的释义方式

ပစ္စက္ခံ ပန ဖလံ ဒဿေတွာ --- စသော အထက်စာမျက်နှာ (၅၈) ၌ ဖော်ပြထားခဲ့သော ဋီကာအဖွင့်များကို ပြန်လည်၍ အာရုံယူပါ။ --- ဆိုလိုရင်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။

“然而，先显示现前之果……”请再次取前文第58页所列、以这句话开头的诸复注解释为所缘。其要义如下。

အာဟာရလေးပါးကား ယခုပစ္စက္ခ ပစ္စုပ္ပန် အဓွန့်ကာလ၌ ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ ဝိညာဏ် နာမ်ရုပ်ဟူသော အကျိုးတရားစုတည်း။ အကယ်၍ အသင်သူတော်ကောင်းသည် တိဟိတ် သောမနဿပဋိသန္ဓေတည်နေခဲ့သူ ဖြစ်အံ့၊ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ ဝိပါက်နာမ်တရား (၃၄)၊ ကမ္မဇရုပ်အမျိုးအစား (၃ဝ) ရှိမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းပဋိသန္ဓေ နာမ်တရားစု (၃၄)တွင် --- ၁။ ဖဿကား ဖဿာဟာရတည်း။

四食是现前可见、属于现在一期的果法聚，即结生识与名色。若贤善者的结生为三因悦俱结生，结生刹那便有三十四果报名法和三十种业生色。在这三十四结生名法中：一、触是触食。

၂။ စေတနာကား မနောသဉ္စေတနာဟာရတည်း။

二、思是意思食。

၃။ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကား ဝိညာဏာဟာရတည်း။

三、结生识是识食。

၄။ ကမ္မဇရုပ်များတွင် ပါဝင်သော အသီးအသီးသော သြဇာကား ကဗဠီကာရာဟာရတည်း။

四、业生诸色中各自所含的食素是段食。

ဘုရားရှင်သည် အာဟာရသုတ္တန်ကို ဟောကြားတော်မူရာဝယ် ယင်းအာဟာရလေးပါးတည်းဟူသော မျက်မှောက် ပစ္စက္ခဖြစ်သော ပစ္စုပ္ပန်အဓွန့်ကာလ အကျိုးတရားကို ထင်ရှားပြတော်မူ၍ ယင်းအာဟာရလေးပါးတို့၏ အကြောင်းနိဒါန်း ဖြစ်သော ပုရိမတဏှာဟူသော အတိတ်ဘဝက တဏှာကို ထင်ရှားပြတော်မူ၏။ ယင်းသို့ ထင်ရှား ဟောပြတော်မူပြီးနောက် ထိုအကျိုး၏ အကြောင်းကို ညွှန်ပြတော်မူသည်၏ အစွမ်းဖြင့် အကျိုးနှင့် အကြောင်းတို့၏ ကျိုး-ကြောင်း ဆက်နွယ်မှုသဘော အဆက်ဆက်အားဖြင့် သံသရာဝဋ်၏ ဖြစ်ပေါ်ပုံကို ထင်ထင် ရှားရှား ဟောကြားပြသတော်မူခြင်းသည်၊ တစ်နည်းဆိုသော် --- ''တဏှာ၏ အကြောင်းတရားကား ဝေဒနာတည်း၊ ဝေဒနာ၏ အကြောင်းတရားကား ဖဿတည်း'' ဤသို့ စသည်ဖြင့် အကျိုး၏ အကြောင်း၊ အကြောင်း၏ အကြောင်း အဆက်ဆက်ကို ထင်ရှားပြလျက် ဟောကြားပြသတော်မူခြင်းသည် --- ထိုဟောပြသည့် အခြင်းအရာအတိုင်း သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိကြမည့် ဝေနေယျတို့၏ အဇ္ဈာသယဓာတ်နှင့် လျော်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊

佛陀宣说《食经》时，先清楚显示作为现前可见之果、属于现在一期的四食；继而显示称为前爱（purimataṇhā）、在过去世生起而作为这四食因由的爱。如此显示之后，又依指示该果之因的方式，逐层显示果与因的因果关联，阐明轮回如何生起。换言之，佛陀以‘爱的因是受，受的因是触’等方式，相续显示果的因以及因的因。这样宣说，一方面顺应那些将依所说方式洞彻四圣谛的所化者之意向——

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ကြောင်း-ကျိုးဆက် ဓမ္မသဘာဝ စည်းကမ်းနည်းလမ်းများနှင့် ဆန့်ကျင်မှု မရှိသောကြောင့် လည်းကောင်း သင့်မြတ်သည်သာ ဖြစ်၏။ လျော်ကန်သင့်မြတ် ကောင်းမြတ်သော ဟောကြားတော်မူချက်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ဤနည်း၌ အာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို အောက်ပါအတိုင်း ဆိုလိုရင်း အနက် သဘောကို မှတ်သားပါ။

——另一方面又不违逆缘起因果相续的法则，所以确实适当；这是一项相应、适当而善妙的教说。因此，在这一解释中，应当如下记住《食经》教说的要义。

၁။ ရှေးအတိတ် အဓွန့်ကာလက ဖြစ်ခဲ့သော တဏှာသည် ဖြစ်စေအပ်သော လက်ရှိဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ ဖြစ်ကုန်သော အာဟာရလေးပါးတို့ကား ပစ္စုပ္ပန် အဓွန့်ကာလတရားစုတို့တည်း။

一、由过去一期的爱所产生、在今生结生刹那生起的四食，属于现在一期法聚。

၂။ တဏှာ၊ ဝေဒနာ၊ ဖဿ၊ သဠာယတန၊ နာမ်ရုပ်၊ ဝိညာဏ်တို့ကား အတိတ် အဓွန့်ကာလတရားစုတို့တည်း။

二、爱、受、触、六处、名色与识，属于过去一期法聚。

၃။ သင်္ခါရနှင့် အဝိဇ္ဇာတို့ကား ထိုအတိတ်ထက် သာ၍ရှေးကျသော အတိတ် အဓွန့်ကာလတရားစုတို့တည်း။

三、行与无明，属于比该过去更早的过去一期法聚。

ဤသို့လျှင် ဘုရားရှင်သည် သာ၍ရှေးကျသော အတိတ်အဓွန့်ကာလ အဆက်ဆက်သို့တိုင်အောင် အကျိုးတရားနှင့် အကြောင်းတရားတို့၏ အကျိုး အဆက်ဆက် အကြောင်း အဆက်ဆက်အားဖြင့် ကျိုး-ကြောင်း ဆက်နွယ်ပုံသဘောကို ဖော်ပြသော ဤအာဟာရသုတ္တန်ကို သံသရာ၏ ဉာဏ်ဖြင့် အစဥ်လျှောက်၍သော်လည်း မသိအပ် မသိနိုင်သော အစ ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို တစ်နည်းဆိုရသော် သံသရာ၏ အစမထင်သည်၏ အဖြစ်ကို ထင်ရှားပြခြင်းငှာ ဟောကြားတော်မူအပ်ပေသည်။

如是，佛陀宣说《食经》，以果法与因法、果的相续与因的相续，显示因果关联一直延伸至愈加久远的过去诸期；这是为了清楚显示：即使以智一路追溯，也不能知见轮回之始，换言之，轮回无始。

原书第 68 页

ဤသို့ အဓိပ္ပါယ်ယူဆရာ၌ --- ယာဝ အတီတံ အဒ္ဓါနံ -- ဟူသော အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် တတိယနည်းအဖွင့် အဋ္ဌကထာ စကားရပ်ကို ယာဝ အတီတတရံ အဒ္ဓါနံ = သာ၍ရှေးကျသော အတိတ် အဓွန့်ကာလသို့တိုင်အောင် - ဟု အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သဘောပေါက်ပါ။

“直到更早的过去一期”。以这种方式理解时，前文缘起第三种方法的义注文句，应当解释为一直到更早的过去一期。

သတိပြုပါရန် ----- ဤဋီကာတို့၏ အယူအဆသည်ကား အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော သံယုတ် အဋ္ဌကထာ၏ အဖွင့်များနှင့် တစ်သားတည်း ညီညွတ်လျက်ရှိနေ၏။ အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော အာဟာရ သုတ္တန် အဋ္ဌကထာကောက်နုတ်ချက် အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဤနည်း၌ အတိတ် - အရ အတိတ်အဆက်ဆက် ဖြစ်နေသဖြင့် အဓိပ္ပါယ် ဆိုလိုရင်းသဘောကို ရှင်းလင်း တင်ပြရာ၌ လွယ်ကူစေရန် ပထမအတိတ် ဒုတိယ အတိတ် --- ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဤကျမ်းတွင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပါသည်။ သို့သော် ပထမအတိတ်ဘဝဟု ဆိုသဖြင့် လွန်ခဲ့သော ပထမအတိတ်ဘဝဟု တစ်ထစ်ချ အဓိပ္ပါယ်အယူအဆ မမှားစေလိုပါ။ ပထမအတိတ်ဟူသည် ယခုလက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန် ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ အာဟာရလေးပါးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သော အကြောင်းတရား တို့ကို ထူထောင်ခဲ့သော အတိတ်ဘဝကိုသာ ဆိုလိုပါသည်။ ထိုအတိတ်ဘဝဟူသည် လွန်ခဲ့သော ပထမ အတိတ်- ဘဝလည်း ဖြစ်နိုင်၏။ လွန်ခဲ့သော အတိတ်ဘဝ ထိုထိုသော်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးဝိပါက်ခန္ဓာ၏

应当注意：诸复注的这一见解，与前文所列《相应部义注》的解释完全一致，也正与前引《食经》义注摘录相符。在这一方法中，所谓‘过去’包括相续的诸过去世。为了便于清楚说明义旨，本书称它们为‘第一过去’‘第二过去’等；但不要把‘第一过去世’误解为必定就是紧邻今生的上一世。‘第一过去’只指培育了今生结生刹那四食之因的那个过去世；它既可能是紧邻今生的上一世，也可能是更久远的某一过去世。也就是说，它只是曾经培育现在果报蕴之——

အကြောင်းတရားတို့ကို ထူထောင်ခဲ့ရာ ဘဝကိုသာ ဆိုလိုရင်းဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ လွန်ခဲ့သော ပထမ အတိတ်ဘဝက ထူထောင်ခဲ့သော တဏှာစသော အကြောင်းတရားတို့ကပင် ယခု ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးမျိုးတို့ကို ဖြစ်စေသည် ဖြစ်ငြားအံ့၊ ထိုပထမအတိတ်ဘဝကိုပင် ပထမအတိတ်ဟု ဆိုလိုပေသည်။

——因法的那个生命时期。若确实是紧邻今生的上一世所培育的爱等因法，令今生结生刹那的四食生起，那么该上一世便称为‘第一过去’。

အကယ်၍ ပထမအတိတ်ဘဝက ထူထောင်ခဲ့သော တဏှာစသော အကြောင်းတရားတို့က ယခု ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် မဟုတ်ဘဲ ထိုထက် ရှေးကျသော အတိတ်ဘဝ တစ်ခုခုက = အတိတ်ဘဝထိုထိုက ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော တဏှာစသော အကြောင်းတရားတို့က ယခု ပစ္စုပ္ပန် ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးတို့ကို ဖြစ်စေသည် ဖြစ်ငြားအံ့၊ ထိုအကြောင်းတရားတို့ကိုပင် ပြုစု ပျိုးထောင်ခဲ့ရာ အတိတ်ဘဝကိုပင် ပထမ အတိတ်ဟု ဆိုလိုသည် မှတ်သားပါ။ ဒုတိယအတိတ်အကြောင်း- တရားများ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရာ၌လည်း နည်းတူပင် မှတ်ပါ။ အကြောင်းမူ --- အချို့သော ယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေ အခိုက် အာဟာရလေးပါးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သော အကြောင်း- တရားတို့မှာ လွန်ခဲ့သော ဒုတိယဘဝကသော်လည်းကောင်း ဘဝပေါင်းများစွာကသော်လည်းကောင်း ပြုစု ပျိုးထောင်ခဲ့သော အကြောင်းတရားတို့သာ ဖြစ်ကြသောကြောင့်တည်း။ အတိတ်အဆက်ဆက်၌ နည်းတူ

若并非紧邻今生的上一世所培育的爱等因法，令今生结生刹那的四食生起，而是比它更早的某一过去世——即彼彼过去世——所培育的爱等因法产生这四食，那么应当记住：培育这些因法的那个过去世，才称为‘第一过去’。‘第二过去’等称法也应作同样理解。因为有些瑜伽行者今生结生刹那四食的因法，是在往前第二世乃至许多世以前培育的。对于相续的其他过去世，也应同样——

သဘောပေါက်ပါလေ။

——理解。

ဤအထက်ပါ ဋီကာတို့၏ အာဟာရသုတ္တန်၏ ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပါယ်ကို ဖွင့်ဆိုထားသည့် တတိယအဖွင့် အယူအဆ၌ --- လက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးတို့၏ အကြောင်းရင်းများကို ဟောကြားတော်မူရာတွင် တဏှာကိုသာ ပဓာနထား၍ ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ယင်းတဏှာမှာ ပထမ အတိတ်ကဖြစ်ခဲ့သော တဏှာပင်တည်း။ ထိုသို့ ဟောတော်မူသဖြင့် တဏှာတစ်ခုတည်းကသာ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေကို (= ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးတို့ကို ) ဖြစ်စေသည်ဟု မယူဆစေလိုပါ။

在上述诸复注对《食经》义旨所作的第三种解释中，佛陀宣说今生结生刹那四食的因由时，特以爱为首。该爱是在‘第一过去’生起的爱。不过，不应因此认为只有爱这一法，便能令今生结生——即结生刹那的四食——生起。

ဧဝဉ္စ ကတွာ အတီတာဘိမုခဂ္ဂဟဏံ ဇနကကမ္မံ ဂဟိတံ တဏှာသီသေန နာနန္တရိယဘာဝတော။ န ဟိ ကမ္မုနာ ဝိနာ တဏှာ ဘဝနေတ္တိ ယုဇ္ဇတိ။ (သံ-ဋီ-၂-၃၁။) တဏှာကို အဦးမူသဖြင့် ပဋိသန္ဓေစသည့် ဝိပါကဝဋ်ကို တိုက်ရိုက် ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သော ဇနကကံကို ဟောတော်မူလိုရင်း ဖြစ်၏၊ ကံနှင့်ကင်း၍ တဏှာသည် ဘဝကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ပေ။ သို့အတွက် တဏှာဟု

“正因如此，面向过去而取时，由于爱与令生业必然相随，以爱为首便一并摄取了令生业；因为若没有业，爱便不可能成为‘导向有者’。”这是说，以爱为首，意在一并宣说能直接产生结生等果报轮的令生业；离开业，爱不能令有生起。因此，宣说‘爱’时——

原书第 69 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ဟောတော်မူလိုက်သဖြင့် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံဟူသော အတိတ်အကြောင်းတရား ငါးပါးလုံးကိုပင် နာနန္တရိကနည်းအားဖြင့် = မကင်းစကောင်းသော နည်းအားဖြင့် ဟောတော်မူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။

——便已经依必然相随、不可分离的方法，把无明、爱、取、行、业这五种过去因法全部宣说完毕；应当如此理解。

ယင်းသို့ဖြစ်လျှင် တဏှာ - အရတွင် အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရတို့ပါ ပါဝင်ပြီးဖြစ်လျှင် အဘယ်အကျိုးငှာ အာဟာရ သုတ္တန်တွင် သင်္ခါရနှင့် အဝိဇ္ဇာတို့ကို ထပ်၍ ဟောတော်မူပြန်ပါသနည်း၊ အဝိဇ္ဇာသို့တိုင်အောင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကို ထပ်မံ၍ ဟောတော်မူပြန်ပါသနည်းဟု မေးရန်ရှိ၏။ သင်္ခါရာဝိဇ္ဇာ တတောပိ အတီတတရော - (မူလဋီ-၂-၈၆။) ဟူသည်နှင့် အညီ ထိုအတိတ်ထက် ရှေးကျသော အတိတ်က ဖြစ်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရတို့ကို ညွှန်ပြရန် ရည်ရွယ်တော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူသည်ဟု မှတ်ပါ။ သို့အတွက် အာဟာရသုတ္တန် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်၏ အစပိုင်းတွင် တည်ရှိသော သင်္ခါရ အဝိဇ္ဇာတို့ကား ထိုပထမအတိတ်ထက် သာလွန်၍ ရှေးကျသော အတိတ်ကဖြစ်ခဲ့သည်ဟု သဘောပေါက်ပါလေ။ (အနုဋီ-၂-၉၃ - ကြည့်ပါ။)

既然由‘爱’已经一并摄入无明与行，便会有这样的疑问：为什么《食经》还要再次宣说行与无明，又再一次把缘起教说讲到“行与无明比那还更为过去。”应当理解，这是为了指示在比爱所生起的那个过去世更久远的过去所生起的无明与行。因此，《食经》缘起教说开端所说的行与无明，是在比‘第一过去’更加久远的过去生起的。缅文参见原串：“(အနုဋီ-၂-၉၃ - ကြည့်ပါ။)”（参见《随复注》二，93。）

ဆိုလိုရင်းသဘောမှတ်ရန်

应当记住其旨

၁။ ဒုတိယအတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံတို့ကြောင့် -- ၂။ ပထမအတိတ်တွင် ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏။ တစ်နည်းဆိုသော် ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာဟူသော အကျိုးဝိပါကဝဋ်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏။

一、以第二过去所培育的无明、爱、取、行与业为因；二、第一过去结生之时，四食便生起。换言之，识、名色、六处、触、受这些果报轮诸法便生起。

၃။ ပထမအတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံတို့ကြောင့် -- ၄။ ယခု ပစ္စုပ္ပန်ဘဝတွင် ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ အာဟာရလေးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏။ တစ်နည်း -- ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာဟူသော အကျိုးဝိပါက်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏။

三、以第一过去所培育的无明、爱、取、行与业为因；四、现今此生结生之时，四食便生起。换言之，识、名色、六处、触、受这些果报法便生起。

ဤသို့ ဆိုလိုပေသည်။

这就是其旨。

အစပ် (၃) ပါး၊ အလွှာ (၄) လွှာ

三连结、四摄类

တတ္ထ စ အာဟာရတဏှာနံ အန္တရေ ဧကော သန္ဓိ၊ တဏှာဝေဒနာနံ အန္တရေ ဧကော၊ ဝိညာဏသင်္ခါရာနံ အန္တရေ ဧကောတိ ဧဝံ တိသန္ဓိ စတုသင်္ခေပမေဝ ဝဋ္ဋံ ဒဿိတန္တိ။ (သံ-ဋ္ဌ-၂-၂၈။) အထက်ပါ ဋီကာဆရာတော်တို့၏ တတိယအဖွင့် အယူအဆ - အရ အာဟာရသုတ္တန်ကို အဓိပ္ပါယ်ကောက် ယူခဲ့သော် --- ၁။ ယခုလက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးနှင့် ပထမအတိတ် တဏှာတို့၏ အကြား၌ အာဟာရလေးပါးက အကျိုး၊ တဏှာက အကြောင်းဟု အကျိုးနှင့် အကြောင်း ဆက်စပ်နေသည့် အစပ် တစ်ခု။

“其中，诸食与爱之间有一连结，爱与受之间有一连结，识与诸行之间有一连结；如此，便显示了具三连结、四摄类的轮转。”依上述诸复注师的第三种解释理解《食经》时：一、现今此生结生之时的四食，与第一过去的爱之间，四食为果、爱为因；因果相联，构成一处连结。

၂။ အလယ်ဖြစ်သော ယင်းပထမအတိတ် တဏှာနှင့် ဝေဒနာတို့၏ အကြား၌ အကြောင်းနှင့် အကျိုး ဆက်စပ် နေသည့် အစပ်တစ်ခု။ (ဆိုလိုသည်မှာ - ပထမအတိတ် တဏှာသည် ပစ္စုပ္ပန် အာဟာရလေးပါး၏ အကြောင်းတရား ဖြစ်၏၊ ပထမအတိတ် ဝေဒနာကား ဒုတိယအတိတ်အကြောင်းတရားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသော အကျိုးတရားတည်း။ ပထမအတိတ်အကြောင်းတရားဖြစ်သည့် ယင်းတဏှာသည် ပထမအတိတ်အကျိုးတရားဖြစ်သည့် ယင်းဝေဒနာ အကြောင်းခံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသဖြင့် တဏှာ အကြောင်းတရားနှင့် ဝေဒနာ အကျိုးတရားတို့၏ ဆက်စပ်နေသည့် အစပ်တစ်ခုဟု ဆိုလိုသည်။)

二、处于中间的第一过去之爱与受之间，也有一处因果相联的连结。〔意思是：第一过去的爱，是现今四食的因；第一过去的受，则是缘第二过去诸因法而生的果。作为第一过去因法的爱，又缘作为第一过去果法的受而生；因此，爱这一因法与受这一果法相联，便称为一处连结。〕

原书第 70 页

၃။ ပထမအတိတ် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်နှင့် သို့မဟုတ် ဝိပါက်ဝိညာဏ်နှင့် ဒုတိယအတိတ် သင်္ခါရတို့၏ အကြား၌ ပထမအတိတ် ဝိပါက်ဝိညာဏ်အကျိုးတရားနှင့် ဒုတိယအတိတ် သင်္ခါရအကြောင်းတရားတို့၏ အကျိုးနှင့်အကြောင်း ဆက်စပ်နေသည့် အစပ်တစ်ခု။ ဤသို့အားဖြင့် အစပ်သုံးပါး ဖြစ်သည်။ (ပြောင်းပြန် လှန်၍ ဖွင့်ဆိုထားသည့် အောက်ပါ ဋီကာစကားရပ်ကို ကြည့်ပါ။) ပါဠိယံ အနာဂတဿပိ ပစ္စယဝဋ္ဋဿ ဟေတုဝသေန ဖလဝသေန ဝါ ပရိပုဏ္ဏဘာဝဿ မုခမတ္တဒဿနီ- ယတ္တာ အာဒိတော ဖလဟေတုသန္ဓိ မဇ္ဈေ ဟေတုဖလသန္ဓိ အန္တေပိ ဖလဟေတုသန္ဓီတိ ဧဝံ တိသန္ဓိကတ္တာ စတုသင်္ခေပမေဝ ဝဋ္ဋံ ဒဿိတန္တိ။ (သံ-ဋီ-၂-၃၂။) ၁။ ယခုပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးတို့ကား၊ တစ်နည်းဆိုသော် ယခုပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ဝိပါက- ဝဋ် ဖြစ်ကြသော ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာတို့ကား ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးတရားစုတို့တည်း။

三、第一过去的结生识或果报识，与第二过去的行之间，也有一处连结：第一过去的果报识是果法，第二过去的行是因法，二者因果相联。如此，共有三处连结。〔请看下面以逆次方式解释的复“由于巴利本文只须略示一端，便能表明未来的缘轮从因面或果面看也同样具足，所以开端是果因连结，中间是因果连结，末端也是果因连结；如此，由于具有三连结，便显示了四摄类的轮转。”一、现今此生结生之时的四食，换言之，属于现今果报轮的识、名色、六处、触与受，是现在的果法组。

ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးတစ်လွှာတည်း။

这构成现在果这一摄类。

၂။ ပထမအတိတ် တဏှာကား၊ သို့မဟုတ် အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံတို့ကား ပထမအတိတ် အကြောင်းတရားစုတို့တည်း။ ပထမအတိတ် အကြောင်းတစ်လွှာတည်း။

二、第一过去的爱，换言之，无明、爱、取、行与业，是第一过去的因法组。这构成第一过去因这一摄类。

၃။ ပထမအတိတ် ဝေဒနာ၊ ဖဿ၊ သဠာယတန၊ နာမ်ရုပ်၊ ဝိညာဏ်တို့ကား ဒုတိယအတိတ် အကြောင်းတရား- များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် ပထမအတိတ် အကျိုးတရားစုတို့တည်း။ ပထမအတိတ် အကျိုးတစ်လွှာ တည်း။

三、第一过去的受、触、六处、名色与识，是缘第二过去诸因法而生的第一过去果法组。这构成第一过去果这一摄类。

၄။ ဒုတိယအတိတ်က ဖြစ်ခဲ့သော သင်္ခါရ အဝိဇ္ဇာတို့ကား၊ တစ်နည်းဆိုသော် အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံတို့ကား ပထမအတိတ် အကျိုးတရားစုတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းတရားစုတို့တည်း။

四、第二过去已经生起的行与无明，换言之，无明、爱、取、行与业，是能够产生第一过去果法组的因法组。

အကြောင်းတစ်လွှာတည်း။

这构成第二过去因这一摄类。

ဤသို့ ယူဆခဲ့သော် ဤအာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်သည် အစပ်သုံးပါး၊ အလွှာလေးပါး ရှိနေသဖြင့် ပါဝင်နေသဖြင့် ပြည့်စုံသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်သာ ဖြစ်သည်။ ဤနည်းကိုမှီ၍ အတိတ်အဆက်ဆက်- သို့လည်းကောင်း၊ အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့လည်းကောင်း ဉာဏ်ကို စေလွှတ်၍ သဘောပေါက်လေရာသည်။

若如此理解，《食经》的教说便因具足三连结、四摄类，而成为完整的缘起教说。依循这一方法，也应把智导向一连串更早的过去和一连串未来，逐一加以通达。

အာဟာရသုတ္တန် ပါဠိတော်၌ အနာဂတ်ဖြစ်သော ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှု သံသရာဝဋ်ကို အကြောင်း၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျိုး၏ အစွမ်းဖြင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံသည်၏အဖြစ်ကို ဥပလက္ခဏနည်း နိဒဿနနည်းအားဖြင့် အရိပ်ပြလျှင် အကောင်ထင်အောင် အမြွက်မျှ ညွှန်ပြလျက် ဟောကြားထားတော်မူသည်ဟု မှတ်ပါ။ သို့အတွက် ဤအာဟာရသုတ္တန် ဒေသနာတော်သည် အစပ်သုံးပါး၊ အလွှာလေးပါး၊ ခြင်းရာနှစ်ဆယ်- တို့ဖြင့် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သံသရာစက်ရဟတ် လည်ပတ်ပုံကို ညွှန်ပြတော်မူသော ဒေသနာတော်သာ ဖြစ်ပေသည်။

应知，《食经》巴利经文依举一兼摄法（upalakkhaṇa-naya）与举例说明法（nidassana-naya），只是略举一端，由影得知实体，从而显示未来因果相联的轮转无论从因面或果面看都同样完整。因此，《食经》的这项教说，正是以三连结、四摄类与二十法，完整显示轮回之轮如何运转的教说。

ဤဋီကာတို့၏ တတိယအဖွင့်နှင့် အညီ ရှုကွက်

依诸复注第三种解释的观法

ဤအထက်ပါ ဋီကာဆရာတော်များ၏ ရှင်းလင်းတင်ပြထားသော တတိယအဖွင့်နှင့် အညီ အာဟာရ သုတ္တန်ဒေသနာတော်၌ လာရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ရှုကွက်ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် သူမြတ်သည် ယခုလက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အာဟာရလေးပါးတည်းဟူသော ပဋိသန္ဓေနာမ်ရုပ်တို့ကို စတင်၍ သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ယင်းပဋိသန္ဓေ နာမ်ရုပ် အာဟာရလေးပါးတို့၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ကြသော တဏှာကို အဦးမူ၍ ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ပထမအတိတ် အကြောင်း- တရားတို့ကို ရှာဖွေ၍ သိမ်းဆည်း၍ ထိုမှတစ်ဆင့် ယင်းပထမအတိတ် အကြောင်းတရားတို့၏ စွဲမှီရာ ပထမ

欲依上述诸复注师所阐明的第三种解释，摄取、观修《食经》教说中的缘起观法，贤善的瑜伽行者应先摄取现今此生结生之时作为四食的结生名色。接着，应以爱为先，寻找并摄取作为这些结生名色四食之因的第一过去诸因法；再摄取这些第一过去因法所依的——

原书第 71 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) အတိတ် အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပြီးလျှင် ယင်းပထမအတိတ် အကျိုးတရားစု၏ အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသော ဒုတိယအတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော သင်္ခါရ အဝိဇ္ဇာတို့သို့တိုင်အောင် ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုသို့ သိမ်းဆည်းပြီးသောအခါ တစ်ဖန် --- ဒုတိယအတိတ် အဝိဇ္ဇာကြောင့် ဒုတိယအတိတ် သင်္ခါရ ဖြစ်ပုံ၊ ဒုတိယအတိတ် သင်္ခါရကြောင့် ပထမအတိတ် ဝိညာဏ် ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် ဝိညာဏ်ကြောင့် ပထမအတိတ် နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် နာမ်ရုပ်ကြောင့် ပထမအတိတ် သဠာယတန ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် သဠာယတနကြောင့် ပထမအတိတ် ဖဿ ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် ဖဿကြောင့် ပထမအတိတ် ဝေဒနာ ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် ဝေဒနာကြောင့် ပထမအတိတ် တဏှာ ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် တဏှာကြောင့် ပထမအတိတ် ဥပါဒါန် ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် ဥပါဒါန်ကြောင့် ပထမအတိတ် ဘဝ ဖြစ်ပုံ၊ ပထမအတိတ် ကမ္မဘဝကြောင့် ယခုပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ပဋိသန္ဓေ = ဇာတိ ဖြစ်ပုံ၊

——第一过去诸果法；继而一直摄取到作为这组第一过去果法之因、于第二过去培育的行与无明。如此摄取以后，再依次观照：第二过去的行如何缘第二过去的无明而生；第一过去的识如何缘第二过去的行而生；第一过去的名色如何缘第一过去的识而生；第一过去的六处如何缘第一过去的名色而生；第一过去的触如何缘第一过去的六处而生；第一过去的受如何缘第一过去的触而生；第一过去的爱如何缘第一过去的受而生；第一过去的取如何缘第一过去的爱而生；第一过去的有如何缘第一过去的取而生；现今此生的结生，即生，如何缘第一过去的业有而生——

ယခုပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ဇာတိကြောင့် ဇရာမရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ ဖြစ်ပုံ --- ဤသို့သော သံသရာ၏ ဖြစ်ပုံအစဥ်ကို ညွှန်ပြသော အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း ဖြစ်ပုံအစဥ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ သိမ်းဆည်းရှုပွားပါ။ ထိုနောင် --- ဒုတိယအတိတ် အဝိဇ္ဇာချုပ်ခြင်းကြောင့် ဒုတိယအတိတ် သင်္ခါရချုပ်ပုံ၊ ဒုတိယအတိတ် သင်္ခါရချုပ်ခြင်း- ကြောင့် ပထမအတိတ် ဝိညာဏ်ချုပ်ပုံ ။ ပ ။ ပစ္စုပ္ပန် ဇာတိချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇရာမရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ ချုပ်ငြိမ်းပုံ -- ဤသို့သော သံသရာ၏ ချုပ်ငြိမ်းပုံအစဥ်ကို ညွှန်ပြသော ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း သံသရာစက်ရဟတ်၏ ချုပ်ငြိမ်းပုံအစဥ်ကိုလည်း ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ကြည့်၍ သိမ်းဆည်း ရှုပွားပါ။

——以及老死、愁、悲、苦、忧、恼如何缘现今此生之生而生起。如此，应依显示轮回生起次第的顺缘起教说，以智照见这一生起次第，并加以摄取、观修。然后再观：由于第二过去的无明灭，第二过去的行灭；由于第二过去的行灭，第一过去的识灭；……由于现今之生灭，老死、愁、悲、苦、忧、恼灭。如此，也应依显示轮回止息次第的逆缘起教说，以智照见并摄取、观修轮回之轮如何次第止息。

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော် စတုတ္ထနည်း

缘起教说第四种方法

နွယ်ခွေယောကျာ်း ဥပမာဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် နည်းလေးနည်းတို့တွင် ယခု အခါ အလယ်မှ အဆုံးသို့တိုင်အောင် ဟောကြားထားတော်မူအပ်သော စတုတ္ထနည်းကို ဆက်လက်၍ ရှင်းလင်း တင်ပြအပ်ပါသည်။

在以采蔓者譬喻宣说的四种缘起方法中，现在继续说明从中间直至终点而宣说的第四种方法。

ယာ ပန မဇ္ဈတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ပရိယောသာနံ ပဝတ္တာ၊ သာ ပစ္စုပ္ပန္နေ အဒ္ဓါနေ အနာဂတဒ္ဓဟေတု- သမုဋ္ဌာနတော ပဘုတိ အနာဂတဒ္ဓသန္ဒဿနတ္ထံ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၆။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၂၅။) အနာဂတဒ္ဓုနော သန္ဒဿနတ္ထန္တိ အနာဂတဒ္ဓုနော ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တာနံ အပဿန္တာနံ ပစ္စက္ခံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဟေတုံ ဒဿေတွာ ဟေတုဖလပရမ္ပရာယ တဿ သန္ဒဿနတ္ထန္တိ အတ္ထော။ (မူလဋီ-၂-၈၇။) အနာဂတဒ္ဓဟေတုသမုဋ္ဌာနတော ပဘုတီတိ အနာဂတဿ ဘဝဿ ဟေတုဘူတာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ။ အနာဂတဒ္ဓသန္ဒဿနတ္ထန္တိ အနာဂတဒ္ဓုနော အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တာနံ အပဿန္တာနံ ပစ္စက္ခံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဟေတုံ ဒဿေတွာ ဟေတုဖလပရမ္ပရာယ တဿ သန္ဒဿနတ္ထန္တိ အတ္ထော။ (မဟာဋီ-၂-၂၄၅။)

巴利《“至于从中间开始而转至终点的〔教说〕，则是在现在一期中，从未来一期诸因生起之处开始，为显示未来“‘为显示未来一期’，意思是：对于难以通达、未能看见未来一期的人，先显示现前可见的现在因，再依因果相续向他们显“‘从未来一期诸因生起之处开始’，是说从作为未来有之因的诸法生起之处开始。‘为显示未来一期’，意思是：对于尚未通达、未能看见未来一期的人，先显示现前可见的现在因，再依因果相续向他们显示未来一期。”

原书第 72 页

ပစ္စက္ခာနန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နဘဝပရိယာပန္နတာယ ပစ္စက္ခဘူတာနံ။ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဟေတု န္တိ ဧတရဟိ ဝတ္တမာနံ တဏှာဒိကံ အာဟာရာဒီနံ ဟေတုံ။ (အနုဋီ-၂-၉၄။) အဋ္ဌကထာဆရာတော်သည် ဤနည်းကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်ကို အလယ်မှ စ၍ အဆုံးတိုင်အောင် ဟောကြားထားတော်မူသော သမာဓိသုတ္တန် (သံ-၂-၁၃။) နှင့် မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ္တန် (မ-၁-၁၃၃။) တို့မှ ပစ္စုပ္ပန် သုခ၊ ဒုက္ခ၊ ဥပေက္ခာ ဟူသော ဝေဒနာသုံးမျိုးကို အစွဲပြု၍ အနာဂတ်သို့ ရှေးရှူလျက် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သံသရာစက်ရဟတ် လည်ပတ်ပုံကို ထုတ်နုတ်၍ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ သမာဓိသုတ္တန်နှင့် မဟာတဏှာသင်္ခယ သုတ္တန်တို့မှ ကောက်နုတ်ချက်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။

“‘诸现前者’，是说由于摄属于现在有，所以成为现前可见之法。‘现在因’，是指当前正在转起、以爱等为首、作为食等之因的诸法。”义注师从《定经》（缅文出处原串：“(သံ-၂-၁၃။)”，即《相应部》2-13）与《大爱尽经》（缅文出处原串：“(မ-၁-၁၃၃။)”，即《中部》1-133）中，抽取以现在的乐受、苦受、舍受这三种受为起点、朝向未来而显示缘起轮回之轮如何运转的教说，来阐明这第四种方法。两经所引内容如下。

ဝေဒနံ အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ၊ တဿ တံ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပဇ္ဇတိ နန္ဒီ။ ယာ ဝေဒနာသု နန္ဒီ၊ တဒုပါဒါနံ။ တဿုပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ၊ ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ၊ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ။ ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ။ (သံ-၂-၁၃။) = ခံစားမှုဝေဒနာကို ပီတိနှင့်တကွသော တဏှာဖြင့် အလွန်နှစ်သက်၏၊ သြော် …ချမ်းသာစွ ချမ်းသာစွဟု၊ ငါ၊ ငါ့ဟာဟု အားရနှစ်လို ပြောဆို၏၊ မျိုမတတ် စွဲလမ်း၍ တည်၏။ ထိုခံစားမှု = ဝေဒနာကို ပီတိနှင့်တကွသော တဏှာဖြင့် အလွန်နှစ်သက်သော၊ သြော် …ချမ်းသာစွ ချမ်းသာစွ၊ ငါ၊ ငါ့ဟာဟု အားရနှစ်လို ပြောဆိုသော မျိုမတတ် စွဲလမ်း၍ တည်နေသော ထိုသတို့သား၏ သန္တာန်ဝယ် နှစ်သက်တပ်မက်တတ်သော တဏှာသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ဝေဒနာတို့၌ ပြင်းစွာ နှစ်သက် တပ်မက်တတ်သော ထိုတဏှာကား ပြင်းစွာစွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန်တည်း။

“他欢喜那一受，赞叹那一受，执著那一受而住。对于如此欢喜、赞叹并执著那一受而住的人，喜爱便生起。凡对于诸受的喜爱，就是取；以取为缘，‘有’便生起；以有为缘，生便生起；以生为缘，老死、愁、悲、苦、忧、恼便生起。如此，这整堆苦便集起。”作者释义：他以与喜俱行的爱极其喜爱所感受的受，欢喜地说：“啊，真快乐！啊，真快乐！这是我，这是我的。”又如欲吞下一般紧紧执著而住。于是，在这位青年的相续中，喜爱、贪著的爱便生起；对诸受强烈喜爱、贪著的那种爱，就是强烈执取的取。

ထိုသတို့သား၏ သန္တာန်ဝယ် ပြင်းစွာ စွဲလမ်းမှု ဥပါဒါန်တရား ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဘဝသည် (ကမ္မဘဝ ဥပပတ္တိဘဝသည်) ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ဘဝ (= ကမ္မဘဝ) ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း တည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဇာတိသည် ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ဇာတိ ထင်ရှား ဖြစ်ခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဇရာမရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသတရားတို့သည် ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်၏။ ဤသို့လျှင် ချမ်းသာမဖက် သက်သက်သော ဤဒုက္ခတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ၏ ဖြစ်ခြင်းသည် တစ်နည်း ဖြစ်ကြောင်းသဘောသည် ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာပေ၏။ (သံ-၂-၁၃။) ဤဒေသနာတော်၌ ဘုရားရှင်သည် --- ပစ္စုပ္ပန်ဝေဒနာကို နှစ်သက်အားရမ်း မြည်တမ်းပြောဆိုလျက် မျိုမတတ် စွဲလမ်း၍ တည်နေသော သတ္တဝါ၏ သန္တာန်ဝယ် ဇာတိစသော အနာဂတ် အဓွန့်ကာလတရားစု၏ အကြောင်းရင်းစစ် ဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်ဘဝတွင် ပြုစုပျိုးထောင်လိုက်သော တဏှာ ဥပါဒါန် ကမ္မဘဝတို့၏

在这位青年的相续中，由于强烈执取的取明显生起，有〔业有与生有〕便明显生起；由于有〔即业有〕明显生起，生便明显生起；由于生明显生起，老死、愁、悲、苦、忧、恼诸法便明显生起。如此，这纯苦无乐的苦聚之集起——换言之，其生因——便明显出现。（《相应部》2-13。）在这项教说中，佛陀清楚显示：对于执著现在受而住的有情，其相续中培育出爱、取、业有这些作为生等未来一期法之真正因的现在因法——

ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းအကြောင်းတရားစုကြောင့် အနာဂတ်တွင် ဇာတိစသော အကျိုးတရားစုတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားဖော်ပြလျက် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သံသရာစက်ရဟတ် လည်ပတ်ပုံကို ဟောကြား ထားတော်မူ၏။

——以及由于这些因法，生等果法如何在未来显现；由此宣说缘起轮回之轮如何运转。

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာစဥ်တွင် အလယ်ဖြစ်သော တဏှာမှ စ၍ အဆုံးဖြစ်သော ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင် ဟောကြားထားတော်မူသော ဤ မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ္တန် သမာဓိသုတ္တန် အမည်ရသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကို အနာဂတ် အဓွန့်ကာလတရားစုကို ဉာဏ်ပညာမျက်စိဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်- လျက် မသိမမြင်ကြကုန်သော ကျွတ်ထိုက်သသူ ဝေနေယျတို့အား အနာဂတ် အဓွန့်ကာလတရားစုကို ဖြစ်စေ တတ်သည့် မျက်မှောက်ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ အကျုံးဝင်သည့်အတွက်ကြောင့် ပစ္စက္ခဖြစ်ကုန်သော အကြောင်းတရားတို့မှ စတင်၍ ထင်ရှားပြသတော်မူလျက် အကြောင်း-အကျိုး အဆက်ဆက်အားဖြင့် ဆက်သွယ် ဖြစ်ပေါ်နေသော

这一在《大爱尽经》和《定经》中从作为中间的爱开始、依次宣说直至作为终点的老死之缘起教说，是为了那些尚未能以智慧之眼亲自通达、知见未来一期诸法的所化者而说。佛陀从属于现今此生、因而成为现前可见之法的诸因法开始加以显示，并依因果相续——

原书第 73 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ထိုအနာဂတ် ကြောင်း-ကျိုးဆက် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားကို ထင်ရှားပြတော်မူခြင်း အကျိုးငှာ ဟောပြတော် မူလေသည်။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၆။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၂၅။)

——为他们显示那相续生起的未来因果关联缘起法则。缅文出处原串：“(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၁၅၆။ အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၁၂၅။)”（《清净道论》2-156；《阿毗达磨义注》2-125。）

စတုတ္ထနည်း ရှုကွက်

第四种方法的观法

ယခုလက်ရှိ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ ဟူသော အကျိုးတရားစု- တို့ကို အစွဲပြု၍ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံ ဟူသော (အနာဂတ်ဇာတိ၏) အကြောင်းတရားစုတို့ ဖြစ်ကြရာဝယ် ယင်းအကျိုးတရား အကြောင်းတရားတို့ကို စတင်၍ သိမ်းဆည်းရမည် ဖြစ်သည်။

以现今此生的识、名色、六处、触、受这一果法组为基础，〔为了未来生〕而有无明、爱、取、行、业这一因法组生起；应先从这些果法与因法开始摄取。

ရှေးဦးစွာ သမာဓိကို အဆင့်ဆင့်ထူထောင်ပြီးလျှင် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနတို့၌ ရုပ်နာမ်တို့ကို ပြန်လည်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ယင်းရုပ်နာမ်တို့ကို သိမ်းဆည်းပြီးသော အခါ အနာဂတ်ဘဝအတွက် ဆုတောင်း ပန်ထွာ၍ အကြောင်းတရားတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်စဥ်ကာလက ဖြစ်ခဲ့သော အနီးကပ်ဆုံးသော ရုပ်နာမ်တို့ကို ပြန်လည်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုကောင်းမှုပြုစဥ် အချိန်အခါသည် မိမိအကျေနပ်ဆုံး အချိန်အခါ သို့မဟုတ် အနီးကပ်ဆုံးသော အချိန်အခါ ဖြစ်ပါစေ။ အနာဂတ်ဘဝအတွက် ရည်ရွယ်၍ ပြုစုပျိုးထောင်နေသော အကြောင်းတရားတို့ကား ဒါနမှု သီလမှု ဘာဝနာမှု စသည်ဖြင့် များစွာ ရှိနိုင်၏။ မိမိ အကျေနပ်ဆုံးသော ကောင်းမှုကုသိုလ်၊ အားရပါးရ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော ကောင်းမှုကုသိုလ်မျိုး ဖြစ်ပါစေ။

先逐步建立定力，然后再次摄取内在、外在两处的色名。摄取以后，应回到曾为未来有发愿、培育因法的时段，重新摄取当时紧邻因法培育刹那的色名。所选行善时段，可以是自己最满意的一次，也可以是时间上最近的一次。为了未来有而培育的因法，可能是布施、持戒、禅修等多种善业；请选择自己最满意、曾满怀欢喜而培育的一种善业。

ထိုကောင်းမှုပြုစဥ် ရုပ်နာမ်တို့ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းဆည်းနိုင်သောအခါ ထိုကောင်းမှုပြုချိန်တွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေကြကုန်သော နှလုံးအိမ်အတွင်း၌ တည်ရှိကြသော ဟဒယဝတ္ထုနှင့် တကွ (၅၄)မျိုးသော ရုပ်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း ဟဒယဝတ္ထုကိုလည်းကောင်း ဦးစားပေး၍ ဆက်လက် သိမ်းဆည်းပါ။ တစ်ဖန် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ ဖြစ်နေသော အိမ်ရှင် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ။ ထိုနောင် ယင်းဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ်တို့၏ အကြား အကြား၌ ဖြစ်ပေါ်သွားကြကုန်သော အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံတို့ကို ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပါ ရှာဖွေပါ။ အနာဂတ်ဘဝအတွက် ပြုစုပျိုးထောင်နေသော ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်းတရားစုတို့တည်း။

当能够成功摄取行那项善业时的色名后，接着摄取行善期间在心脏内相续生起、包括心所依处色在内的五十四种色法；其中先以心所依处色为重点。然后继续摄取依心所依处色而生、如同“主人”的有分意净界。此后，在一道道有分意净界之间，继续摄取、寻找其中生起的无明、爱、取、行与业。这些正是为了未来有而正在培育的现在因法组。

ရှေးတွင် ပုံစံထုတ်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အသင်သူတော်ကောင်းသည် နောင်အနာဂတ်ဘဝတွင် ဓမ္မကထိက နတ်သားဘဝကို ဆုတောင်းပန်ထွာ၍ ဒါနမှု သီလမှု ဘာဝနာမှုတို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်နေသည် ဆိုပါစို့။ ထို ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့တွင် အကျေနပ်ဆုံး အားအရဆုံး စိတ်ပါလက်ပါ ကျေကျေနပ်နပ် ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ဖူးသော ကောင်းမှုကုသိုလ် တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ စေတီတော်မြတ်အား ပန်း ဆီမီးလှူသည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဆိုကြပါစို့။

如前所举范例，假设贤善的您发愿来世成为说法天子，并正在培育布施、持戒、禅修等善业。请从这些善业中，选出自己最满意、最欣慰，曾经最诚心欢喜培育的一项。譬如说，是向佛塔供养鲜花与灯明的善业。

၁။ ဓမ္မကထိကနတ်သားဟု အသိမှားမှုသဘောကား အဝိဇ္ဇာတည်း။

一、把说法天子误认作实有的错误认知，就是无明。

၂။ ယင်းဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝကို တွယ်တာတပ်မက်မှုသဘောကား တဏှာတည်း။

二、对说法天子之有的眷恋、贪求，就是爱。

၃။ ယင်းဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝကို စိတ်ကပ်ရောက်စွဲနေမှုသဘောကား ကာမုပါဒန်တည်း။

三、心黏著、执取说法天子之有，就是欲取。

၄။ စေတီတော်မြတ်အား ပန်း ဆီမီးလှူသည့် ကုသိုလ်စေတနာအုပ်စုကား သင်္ခါရတည်း။

四、向佛塔供养鲜花与灯明的那组善思，就是行。

၅။ ယင်းကုသိုလ်သင်္ခါရတရားစုတို့လည်း အနိစ္စတရားများသာ ဖြစ်ကြ၍ ဖြစ်ပြီးလျှင် ပျက်မြဲဓမ္မတာအရ ချုပ်ပျောက်သွားကြသည်သာ ဖြစ်၏။ သို့သော် အသင်သူတော်ကောင်း မျှော်လင့် တောင့်တထားသည့် ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝဟူသော ခန္ဓာငါးပါးကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် ကမ္မပစ္စယသတ္တိထူးကို ရုပ်နာမ်အစဥ်တွင် မြှုပ်နှံပြီးပါမှ ချုပ်ပျက်သွား၏။ ယင်းကမ္မသတ္တိကား ကံတည်း။

五、这些善行法组也都只是无常法，依生起后必坏灭的法则归于灭去；然而，它们只有先在色名相续中埋下特殊的业缘之力——一种能够产生贤善的您所祈愿之说法天子之有、即五蕴的力量——才会坏灭。这种业力就是业。

原书第 74 页

ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းကိလေသဝဋ်သုံးပါး၊ ကမ္မဝဋ်နှစ်ပါးတို့ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်အောင် ဆက်လက် ကြိုးပမ်းရမည်သာ ဖြစ်၏။ ယင်းကုသိုလ်သင်္ခါရတရားတို့မှာ သောမနဿဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၍ ကံ-ကံ၏အကျိုးတရားကို တတ်သိနားလည်သည့် ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ- ဉာဏ်နှင့်လည်း ယှဥ်သည် ဖြစ်အံ့။ ဇောအသီးသီး၌ နာမ်တရား (၃၄)လုံးစီ ရှိမည် ဖြစ်၏။ ယင်းနာမ်တရားတို့ကို ရှေးဦးစွာ သိမ်းဆည်း၍ ထိုနောင် ယင်းနာမ်တရားတို့ ချုပ်ပျက်သွားသောအခါ ရုပ်နာမ် သန္တာန်အစဥ်တွင် မြှုပ်နှံထားခဲ့သည့် ကမ္မသတ္တိကို တွေ့အောင်ရှာပါ။ သင်္ခါရ အမည်ရသည့် နာမ်တရားစုတို့နှင့် ကပ်၍ ရှာဖွေပါ။

瑜伽行者必须继续努力，亲自以正见智慧现前、洞彻知见烦恼轮的三法与业轮的二法。若这些善行法与悦受相应，又与能通晓业及业果的业自属正见智相应，那么每一个速行中各有三十四种名法。应先摄取这些名法；随后，当这些名法坏灭时，找出埋藏在色名相续中的业力。要贴近称为行的名法组加以寻找。

ကမ္မသတ္တိကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိသောအခါ ယင်းကမ္မသတ္တိကြောင့် နောင်အနာဂတ်တွင် ဓမ္မကထိကနတ်သားဟု ခေါ်ဆိုသော ပဋိသန္ဓေခန္ဓာငါးပါးစသည့် ဝိပါက်ခန္ဓာငါးပါးတို့ ဖြစ်မဖြစ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ဆန်းစစ်ကြည့်ပါ။

找到业力以后，应反复检验：由于这项业力，未来是否会生起称为说法天子的、以结生五蕴为始的果报五蕴。

ကမ္မသတ္တိကို ကြည့်လိုက် ဓမ္မကထိကနတ်သား၏ ပဋိသန္ဓေခန္ဓာငါးပါးကို ကြည့်လိုက် တစ်လှည့်စီ အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ဆိုင် ကြည့်ပါ။ စိတ်ကြောင့် စိတ္တဇရုပ်များ တဖွားဖွား ဖြစ်နေကြသကဲ့သို့ ကံကြောင့် ဓမ္မကထိကနတ်သား ဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ကမ္မဇရုပ်များ တဖွားဖွား ဖြစ်မဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်နာမ်တရားများ ဖြစ်မဖြစ်ကိုလည်းကောင်း အကြောင်းကံကို ကြည့်လိုက် အကျိုးဝိပါက်ရုပ်နာမ်ကို ကြည့်လိုက်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ဆန်းစစ်ပါ။ အကယ်၍ ထိုကံကြောင့်ပင် ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝ၏ ဝိပါက်ရုပ်နာမ်တို့ ထင်ရှားဖြစ်နေသည်ဟု သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်သည် ဖြစ်အံ့၊ ထိုအခါတွင် ပစ္စုပ္ပန် ကမ္မဘဝကြောင့် အနာဂတ် ဇာတိဖြစ်ပုံကို အောင်မြင်စွာ ရှု၍ ရရှိပြီ ဖြစ်ပေသည်။

应交替观察业力与说法天子之有的结生五蕴，反复加以比对。正如心生色依心相续生起，也应反复检验：在说法天子之有的结生刹那，业生色是否依业而相续生起，结生果报名法是否生起。如此，一会儿观因业，一会儿观果报色名，反复审察。若亲自以正见智现前、洞彻知见：正是由于该业，说法天子之有的果报色名才明显生起，那么此时便已成功观得现在业有如何产生未来生。

ဓမ္မကထိကနတ်သားဘဝ၏ ပဋိသန္ဓေအခိုက်၌ စက္ခု၊ သောတ၊ ဃာန၊ ဇိဝှါ၊ ကာယ၊ ဘာဝ၊ ဟဒယဟု ကမ္မဇ ရုပ်ကလာပ်အမျိုးအစား (၇)စည်း၊ ရုပ်အမျိုးအစား (၇ဝ) ရှိ၏။ တိဟိတ် သောမနဿပဋိသန္ဓေဖြစ်လျှင် နာမ်တရားတို့မှာ (၃၄) ရှိကြ၏။ သေချာစွာ ဆန်းစစ်၍ ရှုကြည့်ပါ။ ဤစနစ်ဖြင့် အောင်မြင်မှုမရခဲ့သော် အခြား ရှုနည်းစနစ်တစ်ခုကို နောက်တွင် ထပ်မံ၍ အကျယ်ဖော်ပြဦးမည် ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ယောဂီအများစု၌ကား အတိတ်အကြောင်းတရားများကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရားများ ထင်ရှားဖြစ်ပုံကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ပြီးသော အခါမှ = အကြောင်း-အကျိုးတို့ကို သိမ်းဆည်းပြီးသော အခါမှ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားများကြောင့် အနာဂတ်အကျိုးတရားများ ဖြစ်ကြပုံကို တစ်ဖန် ရှုခဲ့သော် ပို၍ လွယ်ကူ ကြသည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။ သို့အတွက် ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရားကြောင့် အနာဂတ်အကျိုးတရား ဖြစ်ပုံကို

在说法天子之有的结生刹那，有眼、耳、鼻、舌、身、性根、心所依处七类业生色聚，共七十种色法；若为三因悦俱结生，则有三十四种名法。请仔细检验、观照。若用这一方法尚未成功，后文还会详细说明另一种观法。不过，多数瑜伽行者在亲自以正见智慧现前、洞彻知见过去因法如何产生现在果法之后——也就是已经摄取因与果之后——再转而观照现在因法如何产生未来果法，往往会觉得比较容易。因此，义注与复注或许正是认为——

စတင်ရှုပါမှ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားများကို သိနိုင်သည့် ဝေနေယျတို့အား ရည်ရွယ်တော်မူ၍ ဤအလယ်မှ အဖျားဘက်သို့သွားသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စတုတ္ထနည်းရှုကွက်ကို ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူသည်ဟု အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့က ဖွင့်ဆိုတော်မူကြခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည်။

——佛陀是为了那些只有从观照现在因法如何产生未来果法开始，才能了知缘起法则的所化者，而宣说这项从中间向末端推进的缘起第四种观法。

ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်

正现在

ဧတဿ စာနန္ဒ ဓမ္မဿ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ …စသော မဟာနိဒါနသုတ္တန် (ဒီ-၂-၄၇။) ၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားထားတော်မူသည်နှင့် အညီ ကြောင်း-ကျိုး-ဆက် = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားတို့ကို ဉာတပရိညာ၊ တီရဏပရိညာ၊ ပဟာနပရိညာဟူသော ပရိညာသုံးမျိုးတို့ဖြင့် မဂ်ဆိုက် ဖိုလ်ဆိုက်သည်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်မသိမမြင်ပါက သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခမှ မကျော်လွှား မလွန်မြောက်နိုင် --- ဟူသော ဘုရားရှင်၏ အမိန့်တော်မြတ်ကို ဦးထိပ်ရွက်ပန်ဆင်လျက် ကြောင်း-ကျိုးဆက် = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားကို သိမြင်အောင် ရှုရမည့် ဒေသနာတော် နည်းလေးရပ်ကို ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာ အဆို အမိန့်များအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြပြီးလေပြီ။ ယင်းရှင်းလင်းချက်များ၌ ---

“阿难，由于未随觉、未通达此法……”缅文出处原串：“(ဒီ-၂-၄၇။)”（《长部》2-47。）佛陀在《大因缘经》中如是宣说：若不以知遍知、审察遍知、断遍知三种遍知，亲自现前、洞彻知见因果相续——缘起法则，直至证达道与果，便不能超越、解脱轮回之苦。我们顶戴奉持佛陀这项圣命，现已依巴利、义注与复注的教示，清楚说明了为知见因果相续——缘起法则而应当观照的四种教说方法。在这些说明中——

原书第 75 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၁။ အတိတ်-ပစ္စုပ္ပန်-အနာဂတ်ကာလတရားစုတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်လျက် ဖြစ်ပေါ်ပုံ ကြောင်း-ကျိုး- ဆက် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားကို သိမြင်အောင် အတိတ် အဝိဇ္ဇာမှသည် အနာဂတ် ဇရာမရဏသို့ တိုင်အောင် ရှုရမည်ဟု ညွှန်ကြားတော်မူသော အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာနည်း --- ၂။ အနာဂတ်-ပစ္စုပ္ပန်-အတိတ်ကာလတရားစုတို့၏ အကျိုးနှင့် အကြောင်း ဆက်နွယ်လျက် ဖြစ်ပေါ်ပုံ ကျိုး- ကြောင်းဆက် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားကို သိမြင်အောင် အနာဂတ် ဇရာမရဏမှသည် အတိတ် အဝိဇ္ဇာသို့တိုင်အောင် ရှုရမည်ဟု ညွှန်ကြားတော်မူသော ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာနည်း --- ၃။ အလယ် ပစ္စုပ္ပန်မှသည် အတိတ်အဆက်ဆက်သို့တိုင်အောင် အကျိုးတရား အကြောင်းတရားစုတို့၏ ကျိုး- ကြောင်း ဆက်နွယ်လျက် ဖြစ်ပေါ်ပုံ ကျိုး-ကြောင်းဆက် = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားကို သိမြင်အောင်

——包括：一、为了知见过去、现在、未来各期法组依因果关联而生起的因果相续缘起法则，教导从过去无明顺观至未来老死的顺缘起教说法；二、为了知见未来、现在、过去各期法组依果因关联而生起的果因相续缘起法则，教导从未来老死逆观至过去无明的逆缘起教说法；三、为了知见从中间的现在一路至相续的诸过去世，果法组与因法组依果因关联而生起的果因相续缘起法则——

ပစ္စုပ္ပန် အာဟာရလေးပါးမှသည် ဒုတိယအတိတ် အဝိဇ္ဇာသို့တိုင်အောင် ရှုရမည်ဟု ညွှန်ကြားတော်မူသော ပဋိလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာနည်း --- ၄။ အလယ် ပစ္စုပ္ပန်မှသည် အနာဂတ် အဆက်ဆက်သို့တိုင်အောင် အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်လျက် ဖြစ်ပေါ်ပုံ ကြောင်း-ကျိုးဆက် = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားကို သိမြင်- အောင် ပစ္စုပ္ပန် ဝေဒနာမှသည် အနာဂတ် ဇရာမရဏသို့တိုင်အောင် ရှုရမည်ဟု ညွှန်ကြားတော်မူသော အနုလောမ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာနည်း --- ဤသို့အားဖြင့် ဟောကြားပုံဒေသနာ အပြားအားဖြင့် လေးမျိုး ပါဝင်လျက် ရှိ၏။ ယင်းညွှန်ကြားထားတော်- မူသော ဒေသနာတော်များနှင့် ဖွင့်ဆို ရှင်းလင်းထားသည့် အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့နှင့် အညီ --- ၁။ အတိတ်အဆက်ဆက်မှသည် အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့ တိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ ၂။ အနာဂတ်အဆက်ဆက်မှသည် အတိတ်အဆက်ဆက်သို့ တိုင်အောင်လည်းကောင်း၊

——教导从现在四食逆观至第二过去的无明，这就是逆缘起教说法；四、为了知见从中间的现在一路至相续的诸未来世，因法与果法依因果关联而生起的因果相续缘起法则，教导从现在受顺观至未来老死，这就是顺缘起教说法。如此，依教说方式的差别，共有四种。依照这些教说的指示以及义注、复注的阐释，应当观照：一、从相续的诸过去世一路至相续的诸未来世；二、从相续的诸未来世一路至相续的诸过去世；

၃။ ပစ္စုပ္ပန်မှသည် အတိတ်အဆက်ဆက်သို့ တိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ ၄။ ပစ္စုပ္ပန်မှသည် အနာဂတ်အဆက်ဆက်သို့ တိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး ဆက်နွယ်မှုသဘော အကျိုးတရားနှင့် အကြောင်း တရားတို့၏ ကျိုး-ကြောင်း ဆက်နွယ်မှုသဘောဟူသော ကျိုး-ကြောင်းဆက် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားတို့ကို (၃၁)ဘုံမှ လွတ်မြောက်မှုကို ရှေးရှူလျက်ရှိသော အိုဘေးဆိုးကြီး နာဘေးဆိုးကြီး သေဘေးဆိုးကြီးမှ လွတ်မြောက်မှုကို ရှေးရှူလျက်ရှိသော ဘဝဟူသမျှမှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို လိုလားတောင့်တလျက်ရှိသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်တိုင်းသည် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ထွင်းဖောက် သိမြင်အောင် ရှုရတော့မည် ဖြစ်သည်။

三、从现在一路至相续的诸过去世；四、从现在一路至相续的诸未来世。凡是以解脱三十一界为目标、以脱离衰老大患、疾病大患与死亡大患为目标、向往从一切有中解脱之涅槃的瑜伽行者，都必须亲自以正见智透彻观见因法与果法的因果相联，以及果法与因法的果因相联——也就是因果相续的缘起法则。

原书第 76 页

ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ်၏ အစွမ်းဖြင့် သိမ်းဆည်းပုံ

依烦恼轮、业轮、果报轮摄取的方法

အပရော ---- ၁။''ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ မောဟော အဝိဇ္ဇာ၊ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ၊ နိကန္တိ တဏှာ၊ ဥပဂမနံ ဥပါဒါနံ၊ စေတနာ ဘဝေါတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ ဣဓ ပဋိသန္ဓိယာ ပစ္စယာ။

巴利《无碍解道》引文（《清净道论》所引，缅文转写；第一段）：“အပရော ---- ၁။''ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ မောဟော အဝိဇ္ဇာ၊ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ၊ နိကန္တိ တဏှာ၊ ဥပဂမနံ ဥပါဒါနံ၊ စေတနာ ဘဝေါတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ ဣဓ ပဋိသန္ဓိယာ ပစ္စယာ။”译：“另一位〔瑜伽行者〕则：一、在先前的业有中，痴是无明，造作是诸行，贪著是爱，趋入是取，思是有；处于先前业有中的这五法，是此生结生的缘。”

၂။ ဣဓ ပဋိသန္ဓိ ဝိညာဏံ၊ သြက္ကန္တိ နာမရူပံ၊ ပသာဒေါ အာယတနံ၊ ဖုဋ္ဌော ဖဿော၊ ဝေဒယိတံ ဝေဒနာတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဣဓူပပတ္တိဘဝသ္မိံ ပုရေကတဿ ကမ္မဿ ပစ္စယာ။

“二、在这里，结生是识，入胎是名色，净色是处，所触者是触，所感受者是受；在此生有中，这五法以先前所造之业为缘。”

၃။ ဣဓ ပရိပက္ကတ္တာ အာယတနာနံ မောဟော အဝိဇ္ဇာ၊ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ၊ နိကန္တိ တဏှာ၊ ဥပဂမနံ ဥပါဒါနံ၊ စေတနာ ဘဝေါတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဣဓ ကမ္မဘဝသ္မိံ အာယတိံ ပဋိသန္ဓိယာ ပစ္စယာ''တိ ဧဝံ ကမ္မဝဋ္ဋဝိပါကဝဋ္ဋဝသေန နာမရူပဿ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟံ ကရောတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၅။) (ပဋိသံ-၅ဝ။) ကမ္မသဟာယတ္တာ ကိလေသဝဋ္ဋံ ကမ္မဝဋ္ဋေ ပက္ခိပိတွာ ဝုတ္တံ ''ကမ္မဝဋ္ဋဝိပါကဝဋ္ဋဝသေနာ''တိ။

“三、在此现世，由于诸处已经成熟，痴是无明，造作是诸行，贪著是爱，趋入是取，思是有；处于此生业有中的这五法，是未来结生的缘。如此，他便依业轮与果报轮摄取名色的诸缘。”（《清净道论》二，235；《无碍“由于烦恼轮是业的伴随者，便把烦恼轮纳入业轮，而说‘依业轮与果报轮’。”

(မဟာဋီ-၂-၃၇၆။)

缅文出处原串：“(မဟာဋီ-၂-၃၇၆။)”（《大复注》二，376。）

အခြားတစ်ယောက်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ် ၏ အစွမ်းဖြင့် တစ်နည်း ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ်၏ အစွမ်းဖြင့် နာမ်ရုပ်၏ အကြောင်းတရား သိမ်းဆည်းခြင်းကို ပြုလုပ်၏။

另一位瑜伽行者则依业轮、果报轮；换言之，依烦恼轮、业轮、果报轮，摄取名色的诸因法。

(ကံ၏ အပေါင်းအဖော်ဖြစ်သောကြောင့် ကိလေသဝဋ်ကို ကမ္မဝဋ်၌ ထည့်သွင်း၍ ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ်၏ အစွမ်း ဖြင့်ဟု အဋ္ဌကထာဆရာတော်က ဖွင့်ဆိုသွားခြင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်ပါ။)

（应当记住：义注师之所以说“依业轮、果报轮”，是因为烦恼轮与业相伴，故把烦恼轮纳入业轮中。）

အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး

五种过去因

အတိတ်ဘဝ၌ ကမ္မဘဝအမည်ရသော ကံကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့စဥ်က ---- ၁။ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို မသိမှုသဘော၊ ယောကျာ်း မိန်းမ ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ လူ နတ် ဗြဟ္မာ စသည်ဖြင့် အသိမှားမှု သဘောကား အဝိဇ္ဇာတည်း။

过去世培育称为“业有”的业时：一、对于四圣谛这一真实法的无知，以及对于男人、女人、个人、有情、人、天、梵天等的错误认知，就是无明。

၂။ လူ့ဘဝ = လူ့ခန္ဓာ၊ နတ်ဘဝ = နတ်ခန္ဓာ စသည့် ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်အောင် ပြုလုပ်ကြောင်း ကုသိုလ်တရား အကုသိုလ်တရားတို့ကား သင်္ခါရတည်း။

二、能使人有＝人的五蕴、天有＝天的五蕴等五蕴生起的善法与不善法，就是行。

၃။ လူ့ဘဝ နတ်ဘဝစသည့် ထိုထိုဘဝ ထိုထို ကာမဝတ္ထုကို တွယ်တာတပ်မက်တတ်သော သဘောကား တဏှာတည်း။

三、对于人有、天有等种种有以及种种欲乐对象的贪著、爱恋，就是爱。

၄။ ထိုထိုဘဝ ထိုထိုကာမဝတ္ထု အပေါ်၌ စိတ်ကပ်ရောက်စွဲနေခြင်း သဘောကား ဥပါဒါန်တည်း။ (ရင့်ကျက် သော တဏှာတည်း။) ၅။ ထိုထိုကုသိုလ်စေတနာ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်စေတနာသည် ဘဝမည်၏။ (ကမ္မဘဝတည်း။ ကံတည်း။

四、心黏著、执取于种种有及种种欲乐对象，就是取。（也就是成熟的爱。）五、种种善思或不善思，称为“有”。（即业有，也就是业：

ဝိပဿနာရှုရာ၌ စေတနာကို ပဓာနထားပါ။ ကြောင်း-ကျိုးဆက်ရာ၌ ကံကို ပဓာနထားပါ။) ဤတွင် အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့ကား ကိလေသဝဋ်တည်း။ သင်္ခါရနှင့် ကံတို့ကား ကမ္မဝဋ်တည်း။

修观时，应以思为主；观因果关联时，应以业为主。）在这里，无明、爱与取属于烦恼轮，行与业属于业轮。

အတိတ်အကြောင်းတရား ငါးပါးတို့တည်း။ ယင်းအတိတ်အကြောင်းတရား ငါးပါးကြောင့် အောက်ပါ ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးတရားငါးပါးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ ယင်းအကျိုးတရားတို့ကား ဝိပါကဝဋ်တရားတို့တည်း။

以上就是五种过去因。由于这五种过去因，下列五种现在果便生起；这些果法属于果报轮。

原书第 77 页

ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရား (၅) ပါး

五种现在果

၁။ အတိတ်ဖြစ်သော ဘဝတစ်ပါးကို ပစ္စုပ္ပန်ဘဝနှင့် တစ်ဖန် စပ်ခြင်းသဘော စပ်တတ်သော သဘောဟု ဆိုအပ်သော ပဋိသန္ဓေစိတ်သည် တစ်နည်း ဝိပါက်စိတ်သည် ဝိညာဏ်တည်း။

一、所谓能把过去的一生同现在这一生再次联结、具有联结作用的结生心，换言之果报心，就是识。

၂။ အမိဝမ်းသို့ သက်ဝင်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်းသဘောသည် နာမ်ရုပ်တည်း။

二、犹如进入母胎般生起的法，就是名色。

၃။ စက္ခုစသော ပသာဒသည် သဠာယတနတည်း။

三、眼等诸净色，就是六处。

၄။ အာရုံကို တွေ့ခြင်းသဘော တွေ့ထိတတ်သော သဘောသည် ဖဿတည်း။

四、接触所缘、能够触及所缘的性质，就是触。

၅။ အာရုံကိုခံစားခြင်းသဘော ခံစားတတ်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်တတ်သောသဘောသည် ဝေဒနာ တည်း။

五、感受所缘、以能感受的方式生起之性，就是受。

ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာ - အတိတ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးတရားငါးပါးတည်း။

识、名色、六处、触与受，就是由过去诸因生起的五种现在果。

ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါး

五种现在因

ဓမ္မကထိကနတ်သားကဲ့သို့သော အနာဂတ်ဘဝ တစ်ခုခုအတွက် ရည်ရွယ်တောင့်တ၍ ဤပစ္စုပ္ပန်

为了在未来得到说法天子等某一种有而发愿、希求，并在现今此生——

ဘဝတွင် ပြုစုပျိုးထောင်နေသော ---- အဝိဇ္ဇာ+တဏှာ+ဥပါဒါန်+သင်္ခါရ+ကံ တို့ကား ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား ငါးပါးတို့တည်း။ ကမ္မဝဋ်တည်း။ တစ်နည်း ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ်တည်း။

——所培育的无明、爱、取、行与业，就是五种现在因；它们属于业轮，换言之，属于烦恼轮与业轮。

အနာဂတ်အကျိုးတရား (၅) ပါး

五种未来果

ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝတွင် ပြုစုပျိုးထောင်ထားသော ယင်းအကြောင်းတရားငါးပါးကြောင့် နောင်အနာဂတ်တွင် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာလတ္တံ့သော ဇာတိအမည်ရသော ဝိညာဏ်၊ နာမ်ရုပ်၊ သဠာယတန၊ ဖဿ၊ ဝေဒနာတို့ကား အနာဂတ် အကျိုးတရားစုတို့တည်း၊ ဝိပါကဝဋ်တည်း။

由于在现今此生培育的这五种因法，未来将显著生起、称为“生”的识、名色、六处、触与受，就是未来果法组，属于果报轮。

ဤသို့လျှင် အတိတ် ပစ္စုပ္ပန် အနာဂတ် ကာလသုံးပါးတို့၌ ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ်၏ အစွမ်းဖြင့် တစ်နည်းဆိုသော် ကိလေသဝဋ် ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ်၏ အစွမ်းဖြင့် နာမ်ရုပ်၏ အကြောင်းတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းပါ။

如此，在过去、现在、未来三时，应依业轮与果报轮；换言之，依烦恼轮、业轮与果报轮，摄取名色的诸因法。

ဤနည်းစနစ်မှာ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်ကြီးကို ကိုးကား၍ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာက ဖွင့်ဆိုထားသောနည်း ဖြစ်ပါသည်။

这一方法，是《清净道论》引用《无碍解道》巴利圣典加以阐释的方法。

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း

缘起第五种方法

ဤနည်းစနစ်ကို ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်းဟု ဤကျမ်းတွင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပါသည်။ အတိတ် ပစ္စုပ္ပန် အနာဂတ် ကာလသုံးပါးတို့၌ အကြောင်းတရားတို့ကို တစ်စု၊ အကျိုးတရားတို့ကို တစ်စုထား၍ သိမ်းဆည်းသော စနစ်ပင် ဖြစ်သည်။ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် အကျယ်ရှုပွားနည်း၌ လာရှိသော ဥဒယဉာဏ် (၂၅)၊ ဝယဉာဏ် (၂၅)ဟူသော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် (၅ဝ)တို့ကို ရရှိအောင် ဝိပဿနာရှုပွားရာ၌ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်ဘက်က ကြိုတင်ရရှိ ထားသင့် သော အကြောင်း-အကျိုး သိမ်းဆည်းနည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဥဒယဗ္ဗယ ဝိပဿနာဉာဏ်အတွက် အလွန် ကျေးဇူးများသော ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ (အကျယ်ကို နောက်တွင် တွေ့ရလတ္တံ့။)

本书把这一方法称为“缘起第五种方法”。它就是在过去、现在、未来三时，把因法归为一组、果法归为一组而摄取的方法。在修习毗婆舍那、以获得生灭智广修法中所说的二十五种生智与二十五种灭智——即五十种生灭智——时，这也是瑜伽行者预先应当习得的因果摄取法。它是对生灭观智极有助益的一种缘摄受智。（详见后文。）

原书第 78 页

ဤတိုင်အောင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်နည်း (၅)နည်းတို့ကို ရှင်းလင်း တင်ပြခဲ့ပြီးလေပြီ။ ဤကျမ်းတွင်ကား အကြောင်းတရားတို့ကို စတင်ရှာဖွေသည့် အပိုင်း၌ အလယ်မှ အရင်းသို့သွားသော စနစ်ကို ဖော်ပြထားပါသည်။

到此为止，缘起五种方法已经阐明完毕。本书在开始寻找诸因法的阶段，采用从中至初的方法。

အကြောင်းတရားတို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးသောအခါ အကြောင်းတရား အကျိုးတရားတို့ကို သိမ်းဆည်းသည့် အပိုင်း၌ ဤ ပဉ္စမနည်းရှုကွက်ကို ဦးစွာဖော်ပြထားပါသည်။ ဤတွင် ကမ္မဝဋ် ဝိပါကဝဋ်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ သိသင့်သော အချက်များကို ရှေးဦးစွာ တင်ပြပေအံ့ ----

找到诸因法以后，在摄取因法与果法的阶段，本书先说明第五种方法这一观法。现在，先介绍关于业轮与果报轮所应知道的几个要点——

ဧကဒေသတော ဇာနိတဗ္ဗံ = တစ်စိတ် တစ်ဒေသ သိရမည်

应知其一部分（ekadesato jānitabbaṃ）

ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ကံအကြောင်းကို တစ်နည်း ကံ-ကံ၏အကျိုးတရားကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် သိရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည် ဖြစ်သည်။

瑜伽行者到达缘摄受智这一阶段时，应当努力修习，以便在一定范围内了知业；换言之，了知业及其果报。

ပါကကာလ = အကျိုးပေးရာကာလနှင့် စပ်၍ ကံ (၄) မျိုး

依给果时间分业：四种业

၁။ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ = မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးပေးသော ကံ၊ ၂။ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ = ဒုတိယဘဝ၌ အကျိုးပေးသော ကံ၊ ၃။ အပရာပရိယဝေဒနီယကံ = တတိယဘဝမှ စ၍ အကျိုးပေးသော ကံ၊ ၄။ အဟောသိကံ = အကျိုးမပေးသော ကံ၊ ဤသို့လျှင် ပါကကာလ = အကျိုးပေးရာ အချိန်ကာလနှင့် စပ်၍ ကံလေးမျိုး ရှိပေသည်။

一、现法受业：在现生给果的业；二、次生受业：在第二生给果的业；三、后后受业：从第三生开始给果的业；四、无效业：不生果的业。如是，依给果时间，共有四种业。

၁။ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ = မျက်မှောက်သော ကိုယ်၏အဖြစ်၌ ခံစားအပ်သော အကျိုးရှိသော ကံ ---- တစ်ခုသော ဇောဝီထိအတွင်း၌ ဇော (၇)တန်တို့တွင် ပထမဇောနှင့်ယှဥ်သော စေတနာသည် ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ မည်၏။

一、现法受业，即其果应在现前此生中受用的业。在一道速行心路的七个速行中，与第一个速行相应的思，称为现法受业。

ကုသိုလ်စေတနာလည်း ဖြစ်နိုင်၏။ အကုသိုလ်စေတနာလည်း ဖြစ်နိုင်၏။ ထိုဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံသည် ဤပစ္စုပ္ပန် အတ္တဘော၌သာလျှင် အကျိုးကို ပေး၏။ ထိုသို့ ပစ္စုပ္ပန်အတ္တဘော၌ အကျိုးပေးဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်သော်ကား ယင်းကံသည် ဖြစ်ပြီးသာဖြစ်၍ ကံ၏ အကျိုးတရားမူကား ဖြစ်ပြီး ဖြစ်ဆဲ ဖြစ်လတ္တံ့ မဟုတ်သဖြင့် အဟောသိကံ ဖြစ်လေသည်။

它可以是善思，也可以是不善思。这种现法受业只在现今此生给果。若不能在现今此生给果，那么该业虽已成为过去，其果报却过去未生、现在不生、未来也不会生起，因此成为无效业。

၂။ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ = အခြားမဲ့သော ကိုယ်၏အဖြစ်၌ (= ပထမအနာဂတ်ဘဝ၌) ခံစားအပ်သော အကျိုး ရှိသောကံ ---- ကုသိုလ်ရေးဘက်၌လည်း ဒါန သီလ သမထ ဝိပဿနာစသော ထိုထို ကုသိုလ်ရေးကိစ္စကို ပြီးစေတတ်သော၊ အကုသိုလ်ရေးဘက်၌လည်း ထိုထို ပါဏာတိပါတ စသော အမှုကို ပြီးစီးစေတတ်သော သတ္တမဇောနှင့်ယှဥ်သော စေတနာသည် ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ မည်၏။ ထိုဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံသည် ပစ္စုပ္ပန် အတ္တဘော၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော ပထမအနာဂတ် အတ္တဘော၌ အကျိုးကိုပေးတတ်၏။ ထိုသို့ အကျိုးကို ပေးခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်ခဲ့သော် ယင်းကံသည် အဟောသိကံ မည်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၅-၂၃၆။) ၃။ အပရာပရိယဝေဒနီယကံ = ဤအတ္တဘောနှင့် ရှေးဦးစွာသော အနာဂတ် အတ္တဘောမှ တစ်ပါးသော အတ္တဘော အဆက်ဆက် အပြန်ပြန်၌ ခံစားအပ်သော အကျိုးရှိသော ကံ ----- ဇော (၇)တန်တို့တွင် ပထမဇောနှင့် သတ္တမဇောတို့၏ အကြား၌ အလယ်ဇော ငါးချက်နှင့် ယှဥ်သော စေတနာသည် အပရာ-

二、次生受业，即其果应在紧接此生之后的下一有——也就是第一未来世——中受用的业。无论在善业方面完成布施、持戒、修止、修观等善事，还是在不善业方面完成杀生等恶事，与第七个速行相应的思，都称为次生受业。这种次生受业在紧接现今此生之后的第一未来世给果；若不能在那里给果，便成为无效业。（《清净道论》2-235—236。）三、后后受业，即其果应在除现今此生与第一未来世以外、此后相续的诸有中受用的业。在七个速行中，与第一和第七速行之间的五个中间速行相应的思，称为——

ပရိယဝေဒနီယကံ မည်၏။

——后后受业（aparāpariyavedanīya-kamma）。

原书第 79 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၄။ တံ အနာဂတေ ယဒါ သြကာသံ လဘတိ၊ တဒါ ဝိပါကံ ဒေတိ။ သတိ သံသာရပ္ပဝတ္တိယာ အဟောသိကမ္မံ နာမ န ဟောတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) ထို အပရာပရိယဝေဒနီယကံသည် နောင်အနာဂတ်ဝယ် အကြင်အခါ၌ အကျိုးပေးဖို့ရန် အခွင့်ကိုရရှိ၏။

“这种业在未来何时获得机会，便在那时给果。只要轮回相续仍在转起，就没有所谓无效业。”（《清净道论》2-236。）这种后后受业将来会在某一时刻获得给果机会。

ထိုအခါ၌ အကျိုးကိုပေး၏။ သံသရာဟူသော မပြတ်မစဲဖြစ်ခြင်းသည် ထင်ရှားရှိလတ်သော် အဟောသိကံ မည်သည် မဖြစ်စကောင်းပေ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။)

它就在那时给果。只要名为轮回的无间断相续仍然存在，就不可能成为无效业。（《清净道论》2-236。）

ပါကဒါနပရိယာယ = အကျိုးပေးရာ အလှည့်အကြိမ် အစဥ်အားဖြင့် ကံ (၄) မျိုး

依给果次序分业：四种业

၁။ ဂရုကံ = ကြီးလေးသော ကံ၊ ၂။ ဗဟုလကံ = (အာစိဏ္ဏကံ) = အကြိမ်များစွာ ပြုအပ် မှီဝဲအပ်ပြီးသော ကံ၊ ၃။ အာသန္နကံ = သေခါနီး၌ ပြုအပ် အောက်မေ့အပ်သော ကံ၊ ၄။ ကဋတ္တာကံ = ပြုအပ်ပြီးကာမျှသာ ဖြစ်သော ကံ ---- ဤသို့လျှင် အကျိုးပေးရာ အလှည့်အကြိမ် အစဥ်အားဖြင့် ကံသည် လေးမျိုး ပြားပြန်၏။

一、重业：重大的业；二、惯行业（bahula-kamma，即 āciṇṇa-kamma）：多次造作、反复习行之业；三、临死业：临死时造作或忆念的业；四、已作业：仅仅已经造作的业。如是，依给果次序，业又分为四种。

၁။ ဂရုကံ ---- တတ္ထ ကုသလံ ဝါ ဟောတု အကုသလံ ဝါ၊ ဂရုကာဂရုကေသု ယံ ဂရုကံ မာတုဃာတာဒိကမ္မံ ဝါ မဟဂ္ဂတကမ္မံ ဝါ၊ တဒေဝ ပဌမံ ဝိပစ္စတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) ယံ ဂရုကန္တိ ယံ အကုသလံ မဟာသာဝဇ္ဇံ ကုသလံ မဟာနုဘာဝံ ကမ္မံ။ (မဟာဋီ-၂-၃၇၇။) ထိုကံလေးမျိုးတို့တွင် ကုသိုလ်သည်မူလည်း ဖြစ်စေ၊ အကုသိုလ်သည်မူလည်း ဖြစ်စေ၊ ဂရုကကံ၊ အဂရုက ကံတို့တွင် = ကြီးလေးသောကံ၊ မကြီးလေးသောကံတို့တွင်၊ အကုသိုလ်အရာ၌ အမိကို သတ်ခြင်း = မာတု- ဃာတကကံ စသော ပဉ္စာနန္တရိယကံများနှင့် သေသည့်တိုင်အောင် မစွန့်လွှတ်သော နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကံများသည် ရှိကြ၏။ ကုသိုလ်အရာ၌ အာနုဘော်ကြီးသော မဟဂ္ဂုတ်ကံ = စျာန်ကုသိုလ်များသည် ရှိကြ၏။ ယင်းကံတို့ကား ဂရုကကံတို့တည်း။ အကုသိုလ်အရာ၌ အလွန်အပြစ်ကြီးသော ယင်းဂရုကကံတို့ကသာလျှင် ရှေးဦးစွာ အကျိုးပေး ၏။ ကုသိုလ်အရာ၌လည်း အလွန်အာနုဘော်ကြီးသော ယင်းဂရုကကံ အမည်ရသော မဟဂ္ဂုတ်ကံကသာလျှင်

“在这些业中，无论善或不善，在重业与非重业之间，杀母等业或广大业等重业最先成熟。”（《清净道论》“所谓‘重业’，是指过患极大的不善业，以及威力极大的善业。”（《大复注》2-377。）在这四种业中，无论善业或不善业，都有重业与非重业。不善方面，有杀母等五无间业，以及直至死亡仍不舍弃的决定邪见业；善方面，有威力强大的广大业，也就是禅那善业。这些都是重业。不善方面，正是过患极大的重业最先给果；善方面，同样正是威力极大的广大业——也就是重业——

ရှေးဦးစွာ အကျိုးပေး၏။ အကျိုးကို ဖြစ်စေ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) ၂။ ဗဟုလကံ ---- တထာ ဗဟုလာဗဟုလေသုပိ ယံ ဗဟုလံ ဟောတိ သုသီလျံ ဝါ။ ဒုဿီလျံ ဝါ။ တဒေဝ ပဌမံ ဝိပစ္စတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) အကြိမ်များစွာပြုအပ် အကြိမ်များစွာမှီဝဲအပ်သော ဗဟုလကံ၊ အကြိ်မ်များစွာ မပြုအပ်၊ အကြိမ်များစွာ မမှီဝဲအပ်သော အဗဟုလကံတို့တွင်လည်း သုသီလျ = ကောင်းသော အကျင့်မူလည်း ဖြစ်သော၊ ဒုဿီလျ = မကောင်းသော အကျင့်မူလည်း ဖြစ်သော အကြိမ်များစွာပြုအပ် အကြိမ်များစွာမှီဝဲအပ်သော ကံသည် ရှိ၏၊ ထို ဗဟုလကံ = အာစိဏ္ဏကံကသာလျှင် ရှေးဦးစွာ အကျိုးကို ဖြစ်စေ၏။ ရှေးဦးစွာ အကျိုးပေး၏။

——最先给果、令果报生起。（《清净道论》2-236。）“同样，在多习与不多习的业中，无论是善行还是恶行，凡多次反复造作的业，便最先成熟。”（《清净道论》2-236。）在多次造作、反复习行的惯行业与未曾多次造作、反复习行的非惯行业之中，无论属于善行还是恶行，都会有多次造作、反复习行的业；正是这种惯行业最先令果报生起，最先给果。

၃။ အာသန္နကံ ---- ယဒါသန္နံ နာမ မရဏကာလေ အနုဿရိတကမ္မံ။ ယဥှိ အာသန္နမရဏော အနုဿရိတုံ သက္ကောတိ၊ တေနေဝ ဥပပဇ္ဇတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) မရဏကာလေ အနုဿရိတန္တိ ပရိဗျတ္တဘာဝေန မရဏဿ အာသန္နကာလေ အနုဿရိတံ။ အာသ- န္နကာလေ ကတေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ ဟိ ဝုတ္တံ။ (မဟာဋီ-၂-၃၇၇။)

“所谓临死业，是临终时所忆念的业。临近死亡者能够忆念哪一业，就依那一业投生。”（《清净道论》“‘临终时所忆念’，是说在死亡已经明白临近之时所忆念的业。至于临死时才造作的业，自然更不必说。”（《大复注》2-377。）

原书第 80 页

သေခါနီးကာလ၌ အဖန်တလဲလဲ အောက်မေ့အပ်သော ကံသည် အာသန္နကံ မည်၏။ သေခါနီးကာလ၌ ကပ်၍ပြုအပ်သော ကံ၏ အာသန္နကံ မည်မှုသည်ကား ဆိုဖွယ်ရာပင် မရှိတော့ပေ။ ယင်း သေခါနီးကာလ မရဏာသန္နအခါ၌ ပြုအပ် အောက်မေ့အပ်သော ကံကို နီးကပ်သော သေခြင်းတရားရှိသော သတ္တဝါသည် အဖန်တလဲလဲ အောက်မေ့ခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်ပါမူကား ထိုကံကသာလျှင် အကျိုးကို ဖြစ်စေ၏။ သေခါနီးကာလ မရဏာသန္န အခါဝယ် မရဏာသန္နဇော၏ အာရုံအဖြစ် ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်နေသော ကံမျိုး ဖြစ်သဖြင့် မရဏာသန္နဇောက ယင်းကံကို အဖန်တလဲလဲ အောက်မေ့နိုင်ခြင်း ဖြစ်၏။

临死时反复忆念的业，称为临死业；至于临死时才造作的业，自然更无须另说它是临死业。若临近死亡的有情能够反复忆念临死时造作或忆起的那项业，正是该业令果报生起。由于那项业清楚显现为临死速行（maraṇāsanna-javana）的所缘，临死速行才能反复忆念它。

(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။ မဟာဋီ-၂-၃၇၇။)

缅文出处原串：“(ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။ မဟာဋီ-၂-၃၇၇။)”（《清净道论》2-236；《大复注》2-377。）

၄။ ကဋတ္တာကံ ---- ဧတေဟိ ပန တီဟိ မုတ္တံ ပုနပ္ပုနံ လဒ္ဓါသေဝနံ ကဋတ္တာ ဝါ ပန ကမ္မံ နာမ ဟောတိ၊ တေသံ အဘာဝေ တံ ပဋိသန္ဓိံ အာကဍ္ဎတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) ဂရုကကံ ဗဟုလကံ အာသန္နကံ သုံးမျိုးတို့မှ လွတ်သော အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရအပ်သော အာသေဝန ပစ္စည်းရှိသော ဤဘဝ၌ ဖြစ်စေ၊ ရှေးရှေး ဘဝများစွာ၌ ဖြစ်စေ ပြုအပ်သော ပြုအပ်ကာမျှဖြစ်သော ကံသည် ကဋတ္တာကံမည်၏။ အထက်ပါ ဂရုကကံ စသော ကံသုံးမျိုးတို့သည် မရှိလတ်သော် ဤကဋတ္တာကံက ပဋိသန္ဓေ အကျိုးကို ငင်၏။ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ဖြစ်စေ၏။

“至于脱离这三类、又曾反复获得习行的业，或只是由于已经造作而称为业者，名为已作业；在那三类业不存在时，它便牵引结生。”（《清净道论》2-236。）脱离重业、惯行业、临死业这三类，曾在今生或过去许多世中造作、获得反复习行缘，而只因已经造作而成立的业，称为已作业。上述重业等三类不存在时，这种已作业便牵引结生果报，使结生果报生起。

ပဋိသန္ဓိဇနကဝသေန ဟိ ဂရုကာဒိကမ္မစတုက္ကံ ဝုတ္တံ။ (မဟာဋီ-၂-၃၇၇။) ဂရုကကံ ဗဟုလကံ အာသန္နကံ ကဋတ္တာကံဟူသော ဤ ကမ္မစတုက္ကကို ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးတတ်သော ဇနကကံ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖွင့်ဆိုခြင်း ဖြစ်၏။

“所谓重业等四种业，是就能引生结生而言而说。”（《大复注》2-377。）由重业、惯行业、临死业、已作业构成的这组四业，是依能产生结生果报的令生业作用而阐释的。

〔မှတ်ချက် ---- သင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၌ကား ဂရုကကံ အာသန္နကံ အာစိဏ္ဏကံ ကဋတ္တာကံဟု အာသန္နကံကို နံပါတ်-၂- အာစိဏ္ဏကံကို နံပါတ်-၃- အရာ၌ထားသည်။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ကား အာစိဏ္ဏကံကို နံပါတ်-၂- အာသန္န ကံကို နံပါတ်-၃- အရာ၌ထားသည်။ အားလုံး အသင့်ယုတ္တိရှိသည်ချည်းပင် ဖြစ်သည်။〕

〔注：《摄阿毗达磨义论》将次序列为重业、临死业、惯行业、已作业，即临死业列第二、惯行业列第三；《清净道论》则惯行业列第二、临死业列第三。两种排列都各有其合理性。〕

ကိစ္စနှင့်စပ်၍ ကံ (၄) မျိုး

依作用分业：四种业

၁။ ဇနကကံ = ဝိပါက် ကဋတ္တာရုပ်ကို ဖြစ်စေတတ်သောကံ၊ ၂။ ဥပတ္ထမ္ဘကကံ = အားပေးထောက်ပံ့တတ်သောကံ၊ ၃။ ဥပပီဠကကံ = ကပ်၍ ညှဥ်းဆဲ နှိပ်စက်တတ်သောကံ၊ ၄။ ဥပဃာတကကံ = ကပ်၍ဖြတ်တတ်သောကံ၊ ဤသို့လျှင် ကိစ္စနှင့်စပ်သဖြင့် ကံလေးမျိုး ရှိ၏။

一、令生业：能生果报名法与所作色（即业生色）的业；二、支持业：给予资助、扶助的业；三、阻碍业：贴近压迫、阻碍的业；四、毁坏业：贴近截断的业。如是，依作用而有四种业。

၁။ ဇနကကံ ---- တတ္ထ ဇနကံ နာမ ကုသလမ္ပိ ဟောတိ အကုသလမ္ပိ။ တံ ပဋိသန္ဓိယမ္ပိ ပဝတ္တေပိ ရူပါရူပ- ဝိပါကက္ခန္ဓေ ဇနေတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) ထိုကံလေးမျိုးတို့တွင် ဇနကကံမည်သည် ကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ ပဋိ- သန္ဓေအခါ ပဝတ္တိအခါတို့၌ ကဋတ္တာရုပ် = ဝိပါကရုပ်တရားများနှင့် ဝိပါက်နာမ်တရားတို့ကို ထိုဇနကကံက ဖြစ်စေ တတ်၏။ ဝိပါက်ရုပ်တရားဟူရာ၌ ကမ္မဇရုပ်များနှင့် ကမ္မပစ္စယ ဥတုဇရုပ်များကို ဆိုလိုသည်။ ကမ္မပစ္စယ ဥတုဇ ရုပ်တရားဟူသည် နတ်သား နတ်သ္မီးတို့၏ ဘုံဗိမာန် ဥယျာဥ် ပဒေသာပင် စသည်နှင့် စကြဝတေးမင်းတို့၏ စကြာရတနာ စသည်တို့ကဲ့သို့သော ကံလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသော ဥတုဇရုပ်များတည်း။

“在这些业中，所谓令生业，可以是善业，也可以是不善业；它在结生时与转起时，生起色、非色的诸果报蕴。”（《清净道论》2-236。）在这四种业中，令生业可以是善业，也可以是不善业。在结生时与转起时，令生业生起所作色（katattā-rūpa，即业生色）以及果报名法。这里所谓果报色法，是指业生色，以及以业为缘的时节生色；所谓以业为缘的时节生色，是指以业为根本因而生的时节生色，例如天子、天女的宫殿、园苑、如意树，以及转轮王的轮宝等。

原书第 81 页

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပိုင်း - အပိုင်း (က) ၂။ ဥပတ္ထမ္ဘကကံ ---- ဥပတ္ထမ္ဘကံ ပန ဝိပါကံ ဇနေတုံ န သက္ကောတိ၊ အညေန ကမ္မေန ဒိန္နာယ ပဋိသန္ဓိယာ ဇနိတေ ဝိပါကေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနကသုခဒုက္ခံ ဥပတ္ထမ္ဘေတိ၊ အဒ္ဓါနံ ပဝတ္တေတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) သုခဒုက္ခသန္တာနဿ၊ နာမရူပပ္ပဗန္ဓဿဝါ စိရတရပ္ပဝတ္တိဟေတုဘူတံ ဥပတ္ထမ္ဘကံ။ (မဟာဋီ-၂-၃၇၉။) ဥပတ္ထမ္ဘကကံသည်လည်း ကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ ယင်း ဥပတ္ထမ္ဘကကံကား ပဋိသန္ဓေဝိပါက်စသည့် အကျိုးဝိပါက်တရားကို မိမိကိုယ်တိုင်က တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်။ အခြားတစ် ပါးသော ဇနကကံစသည်က ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးခဲ့သော် ပဝတ္တိ အကျိုးဝိပါက်တရားများကို ဖြစ်စေခဲ့သော် ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ချမ်းသာသုခ သန္တာန်အစဥ်ကို ဆင်းရဲဒုက္ခ သန္တာန်အစဥ်ကို တစ်နည်းဆိုရသော် နာမ်ရုပ် အစဥ်ကို ကြာမြင့်သည်ထက် ကြာမြင့်စွာ ဖြစ်ပေါ်နေအောင် အားပေးထောက်ပံ့ထား၏။ ကိုယ်တိုင်က အကျိုးမပေးနိုင်

“支持业本身不能生果；但当其他业给予结生并生起果报后，它便支持其中所生的乐与苦，使其长久持续。”（《清净道论》“支持业，是使乐苦相续或名色相续转起得更长久的因。”（《大复注》2-379。）支持业也可以是善业或不善业。它本身不能直接生起结生果报等果报法；但若其他令生业等已经给予结生果报，并生起转起期果报法，它便扶助、支持正在发生的乐相续或苦相续，换言之名色相续，使之持续得更久。虽然它本身不能直接给果——

သော်လည်း တစ်ပါးသော ကံက အကျိုးပေးခွင့်ရလာအောင်၊ အကျိုးပေးခွင့် ရနေပြန်လျှင်လည်း အကျိုးပေး သန်လေအောင်၊ အကျိုးပေးသည့် အခါမှာလည်း ထိုအကျိုးတရားများ ကြာရှည်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လေအောင် ကုသိုလ်အရာမှာဖြစ်စေ၊ အကုသိုလ်အရာမှာဖြစ်စေ လျော်စွာအားပေးထောက်မ ကူညီတတ်သော ကံဟု ဆိုလို သည်။

——却能在善或不善相应的情形中适当地扶助：使其他业获得给果机会；已经获得机会时，使其给果更有力；在给果时，又使所得的果报诸法长久增长、兴盛。这就是所谓支持业。

၃။ ဥပပီဠကကံ ---- ဥပပီဠကံ အညေန ကမ္မေန ဒိန္နာယ ပဋိသန္ဓိယာ ဇနိတေ ဝိပါကေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနကသုခဒုက္ခံ ပီဠေတိ ဗာဓတိ၊ အဒ္ဓါနံ ပဝတ္တိတုံ န ဒေတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) ဥပပီဠကံ သုခဒုက္ခပ္ပဗန္ဓေ ပဝတ္တမာနေ သဏိကံ သဏိကံ ဟာပေတိ။ (မဟာဋီ-၂-၃၇၉။) ဤ ဥပပီဠကကံမှာလည်း ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ နှစ်မျိုးလုံးပင် ဖြစ်နိုင်၏။ အခြားသော ဇနကကံစသော ကံက ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးခဲ့သော် ပဝတ္တိအကျိုးဝိပါက်ကို ဖြစ်စေခဲ့သော် ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော ချမ်းသာသုခ သန္တာန်အစဥ် ဆင်းရဲဒုက္ခ သန္တာန်အစဥ်ကို တစ်နည်းဆိုသော် ဖြစ်ဆဲဖြစ်သော နာမ်ရုပ်အစဥ်ကို ညှဥ်းဆဲတတ် နှိပ်စက်တတ်သော၊ ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ဆက်လက် ဖြစ်စေခြင်းငှာ အခွင့်မပေးတတ်သောကံသည် ဥပပီဠကကံတည်း။ ဖြစ်ပေါ်ဆဲဖြစ်သော သုခဒုက္ခ သန္တာန်အစဥ်၌ ထိုသုခဒုက္ခ အစဥ်သန္တတိကို တစ်နည်း ရုပ်နာမ် အစဥ်သန္တတိကို တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်စေတတ်သော ကံတည်း။ တစ်ပါးသောကံကို အကျိုးပေးခွင့် မရလေ

“当其他业给予结生并生起果报后，阻碍业压迫、妨害其中所生的乐与苦，不让它长久持续。”（《清净道论》“当乐苦相续正在转起时，阻碍业使之逐渐衰减。”（《大复注》2-379。）这种阻碍业也可以是善业或不善业。当其他令生业等已经给予结生果报，并生起转起期果报法时，阻碍业便压迫、妨害正在发生的乐相续或苦相续，换言之名色相续，不让它长久继续；它使正在发生的乐苦相续，换言之名色相续，逐渐衰退。它会贴近压迫，使其他业得不到给果机会——

အောင်၊ အခွင့်ရ၍ အကျိုးပေးနေသော ကံကိုလည်း အကျိုးပေး မထက်သန်လေအောင်၊ ရပြီးသော အကျိုး တရားကိုလည်း မဖွံ့ဖြိုးလေအောင် ကပ်၍ နှိပ်စက်တတ်သော ကံဟူလိုသည်။

——已经获得机会而正在给果的业，也不能有力地给果；已经得到的果报法，也不能增长、兴盛。这就是所谓阻碍业。

၄။ ဥပဃာတကကံ --- ဥပဃာတကံ ပန သယံ ကုသလမ္ပိ အကုသလမ္ပိ သမာနံ အညံ ဒုဗ္ဗလကမ္မံ ဃာတေ- တွာ တဿ ဝိပါကံ ပဋိဗာဟိတွာ အတ္တနော ဝိပါကဿ သြကာသံ ကရောတိ။ ဧဝံ ပန ကမ္မေန ကတေ သြကာသေ တံ ဝိပါကံ ဥပ္ပန္နံ နာမ ဝုစ္စတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ-၂-၂၃၆။) ဥပဃာတကကံသည်လည်း ကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။ ယင်းကံသည် မိမိ ကိုယ်တိုင်က ကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်နိုင်သဖြင့် မိမိမှတစ်ပါးသော အခြားအားနည်းသော ကံကို သတ်တတ်၏။ ကံကို သတ်တတ်၏ ဟူသည်မှာလည်း ထိုကံ၏ အကျိုးဝိပါက်ကို တားမြစ်ခြင်းပင်တည်း။

“毁坏业本身虽也可以是善业或不善业，却能毁坏其他较弱的业，阻止其果报，而为自己的果报创造机会。业如此创造机会后，便说该果报已经生起。”（《清净道论》2-236。）毁坏业也可以是善业或不善业。由于它本身既可能是善业，也可能是不善业，所以能够毁坏自身以外的其他较弱业；所谓毁坏该业，就是阻止该业的果报。

သို့အတွက် ဥပဃာတကကံသည် အခြားတစ်ပါးသော အားနည်းသော ကံကို သတ်၍ ထိုကံ၏ အကျိုးဝိပါက်ကို တားမြစ်၍ မိမိ၏ အကျိုးဝိပါက်၏ ဖြစ်ခွင့်ကို ပြုလုပ်တတ်၏။ ဤသို့လျှင် ဥပဃာတကကံသည် မိမိ၏ အကျိုး ဝိပါက်၏ ဖြစ်ခွင့်ကို ပြုလုပ်သည်ရှိသော် ထိုဝိပါက်တရားကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည် မည်၏ဟူ၍ ဆိုအပ်ပေသည်။

因此，毁坏业毁坏其他较弱业，阻止其果报，并为自己的果报创造生起机会。毁坏业如此为自己的果报创造机会时，就说它令该果报法生起。

နှိပ်စက်ရုံတွင် မကဘဲ တစ်ပါးသော အားနည်းနေသော ကံကို လုံးဝအကျိုးမပေးနိုင်အောင်၊ ပေးပြီးသော အကျိုး-

它不仅仅压迫；还会截断其他较弱的业，使其完全不能给果，并使其已经给出的——